Klik hier voor het pdf-bestand

Commentaren

Transcriptie

Klik hier voor het pdf-bestand
Dagboek 15 mei 1942 – 9 juli 1942
Krijgsgevangenschap Generaal-majoor A.A. van Nijnatten
Kgf 32039
Bewerking J.G.M. van Hoppe
INHOUDSOPGAVE
1. Algemene informatie over Adrianus Antonius van Nijnatten ............................................................... 3
2. Inleiding bij het dagboek ...................................................................................................................... 3
Voorwoord ............................................................................................................................................... 4
3. Personen die voorkomen in het dagboek ............................................................................................ 5
4. Oproep tot melden 15 mei 1942 .......................................................................................................... 6
5. Opname in het Reserve-Lazarett te Aken ........................................................................................... 8
6. Offizierslager XIII B Neurenberg-Langwasser ................................................................................... 13
7. Ontslag en terugreis naar huis .......................................................................................................... 28
Bijlage 1 Oproep voor tweede controle in 1942 .................................................................................... 35
Bijlage 2 Oproep voor eerste controle in 1941 ...................................................................................... 36
Bijlage 3 Erewoordverklaring Genm A.A. van Nijnatten ........................................................................ 37
Bijlage 4 Bekendmaking krijgsgevangenschap (voorzijde document) .................................................. 38
Bijlage 4 (achterzijde document) ........................................................................................................... 39
Bijlage 5 Organisatie Nederlandse officieren in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser ........................ 40
Bijlage 6 Tekeningen Oflag XIII B (door Kapitein H.W. van Dulmen Krumpelman) .............................. 44
Bijlage 7 Brief van dochter Pim aan Janus d.d. 15-06-1942 ................................................................. 48
Bijlage 8 Brief Janus aan echtgenote d.d. 22-06-1942 ......................................................................... 50
Bijlage 9 Verslag aankomst en verblijf Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser (door teruggekeerde
artsen).................................................................................................................................................... 52
Bijlage 10 Namenlijst teruggekeerde krijgsgevangenen 7-7-1942 ........................................................ 56
Bijlage 11 Verslag van de reis van Neurenberg tot Stanislau en de aankomst en het verblijf aldaar ... 63
Bijlage 12 Hulp van de bevolking van Waspik aan de officieren in Stanislau ....................................... 67
Bijlage 13 Namenlijst officieren, cadetten en adelborsten in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser .... 68
Bijlage 14 Verantwoording gebruikte documenten en afbeeldingen ................................................... 114
2
1. ALGEMENE INFORMATIE OVER ADRIANUS ANTONIUS VAN NIJNATTEN
Janus van Nijnatten wordt geboren op 9-2-1880 te Breda. Hij is een zoon van Gerardus van Nijnatten
en Cornelia Koremans die op 14-9-1865 te Princenhage in het huwelijk traden.
Op 30-10-1905 trouwt hij te Breda met Sophia Louisa Kats. Uit dit huwelijk worden 4 dochters
geboren.
Militaire loopbaan van A.A. van Nijnatten:
1899-1902
Opleiding aan de Koninklijke Militaire Academie te Breda
e
22-7-1902
Bevordering tot Tweede-Luitenant bij het 6 Regiment Infanterie
e
7-12-1905
Bevordering tot Eerste-Luitenant bij het 8 Regiment Infanterie
1909-1914
Detachering in Nederlands-Indië bij de Koloniale Reserve
e
22-12-1915
Bevordering tot Kapitein bij het 6 Regiment Infanterie
e
1-8-1927
Bevordering tot Majoor bij het 13 Regiment Infanterie
e
2-5-1932
Bevordering tot Luitenant-Kolonel en Commandant 13 Regiment Infanterie
1-10-1935
Bevordering tot Kolonel en Commandant VIII Infanterie Brigade
1-5-1938
Bevordering tot Generaal-Majoor en Commandant IIIe Divisie
1-7-1939
Commandant IIIe Legerkorps
1-5-1945
Bevordering tot Luitenant-Generaal
1-3-1946
Op eigen verzoek ontslag verleend
Op 15 mei 1942 werd hij in Roermond gevangen genomen en afgevoerd in krijgsgevangenschap.
2. INLEIDING BIJ HET DAGBOEK
Het origineel van het voor u liggende handgeschreven dagboek is in bezit van Fons van
Groeningen, kleinzoon van A.A. van Nijnatten.
Het voorliggende dagboek is gecontroleerd aan de hand van archiefstukken uit het Nationaal Archief,
andere dagboeken (beschikbaar via de website van het geheugen van Nederland) en eerdere
publicaties met betrekking tot de krijgsgevangen Nederlandse militairen.
In een aantal gevallen is d.m.v. een noot een korte nadere uitleg toegevoegd.
Waar sprake is van verkeerde schrijfwijze van namen (vaak kende men elkaar onvoldoende om de
exacte schrijfwijze van de naam te kennen!), zijn deze direct gecorrigeerd. Zo veel mogelijk is aan de
namen de rang, de voorletters of voornaam en achter elke naam het krijgsgevangenennummer (Kgf)
toegevoegd. Die gegevens zijn ontleend aan: Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Defensie:
Collectie Krijgsgevangenen, nummer toegang 2.13.98, diverse inventarisnummers Ab- und
Zugangslisten.
Waar sprake is van tijdsaanduidingen als 4 uur is zoveel mogelijk getracht dit weer te geven als 04.00
of 16.00 uur.
Dit dagboek is bewerkt en digitaal gemaakt ten einde het dagboek beter leesbaar te maken.
Bovendien zijn feiten nu eenvoudig digitaal terug vindbaar en kunnen deze worden vergeleken met
andere gegevens. De voorliggende bewerking is vervaardigd als een onderdeel van een studie naar
de krijgsgevangen Nederlandse officieren, onderofficieren en manschappen en is in de eerste plaats
bedoeld als een intern stuk, voor eigen gebruik dat niet voor verdere publicatie is bedoeld.
Wanneer toch tot publicatie van deze bewerking wordt overgegaan dan dient rekening te worden
gehouden met de rechten die berusten op het originele handschrift, de bewerking en het nieuwe foto
materiaal.
Voor meer informatie omtrent de Nederlandse Krijgsgevangenen verwijs ik naar het NIMH en naar
mijn website: www.krijgsgevangen.nl.
Met de bewerker van het dagboek kunt u contact opnemen via: [email protected]
J.G.M. van Hoppe, Dongen
3
VOORWOORD
In oktober 2014 kreeg ik via mijn website krijgsgevangen.nl een mail van Fons van Groeningen met de
mededeling dat er in het nagelaten archief van de destijds generaal-majoor A.A. van Nijnatten (18801948) een dagboek van WO II is met daarin zijn ervaringen als krijgsgevangene van 15 mei 1942 tot
en met 9 juli 1942. Dit deel van het dagboek is in dit document uitgewerkt. De generaal is de
grootvader van Fons aan moederskant.
Via diverse mailwisselingen is er het nodige materiaal uit dit archief met me gedeeld. Ik heb gebruik
mogen maken van scans van het dagboek en heb dit uitgetypt in hedendaags Nederlands. Waar
nodig heb ik de tekst voorzien van eindnoten en verlevendigd met foto’s en documenten uit het archief
van A.A. van Nijnatten, mijn eigen krijgsgevangenenarchief, de collectie Krijgsgevangenen van het
Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) dan wel internetbronnen.
Samen met Fons is dit boekwerkje tot stand gekomen en ik dank hem hartelijk voor de correcties en
aanvullingen.
Dongen, oktober 2015
4
3. PERSONEN DIE VOORKOMEN IN HET DAGBOEK
Onderstaande personen worden in het dagboek genoemd. Van enkele personen is de schrijfwijze van
de naam niet juist. Deze is gewijzigd in de juiste schrijfwijze. Voor zover bekend is van de genoemde
personen het Kriegsgefangenen Nummer (Kgf) toegevoegd.
A.H.J.L. Fiévez
B. Schreuders
G. Themann
J.S. Barbas
P.J. van Munnekreden
S. Smits
C.L. Walther Boer
A.O.H. Tellegen
W.A.J. van der Maden
Mimi
Joopie
Pim(mie)
Otje
5
30625
30441
31410
30648
30452
31881
30485
31364
32036
Kapitein
Vice-Admiraal
Luitenant-Kolonel
Kolonel
Luitenant-Generaal
Luitenant-Kolonel
overleden in krijgsgev.
Kapitein
e
Officier van Gezondheid 2 kl
Aalmoezenier (Majoor)
dochter Maria
dochter Johanna
dochter Jacqueline
dochter Cornelia
4. OPROEP TOT MELDEN 15 MEI 1942
Aangezien geen behoorlijk cahier meer te koop is, zet ik mijn aantekeningen in klein formaat voort. Ik
amuseer mij best met de kleinkinderen te Roermond, terwijl mijn schoonzoon nog steeds zoek is. En
1
ik zou me nog meer amuseren, als niet in alle kranten bijgaande advertentie was verschenen die ons
de verplichting oplegt ons op 15 mei a.s. 14.00 uur precies te melden.
Gelukkig voor mij te Roermond, zodat ik niet hoef te reizen. Nu vlug weer een 3 tal pasfoto's laten
maken en bij mijn vroegere adjudant, die thans distributieleider te Roermond is, 2 vellen papier
(formaat Din) gehaald.
In Limburg weet men de NSB-kopstukken goed aan te pakken. Zo hoorde ik, dat de nieuwe NSB
burgemeesters van Baexem en van Horn (door de bevolking surrogaat burgemeesters genoemd)
geen woning kunnen krijgen en daarom met hun gezin hun intrek in het gemeentehuis hebben
genomen. Ja zelfs geen dienstbode wilde zich verhuren, leveranciers geven “uitverkocht” enz., zodat
het gezin van de burgemeester van Horn dan ook maar weer afgereisd is, zijnde het leven in Limburg
voor NSB-ers onmogelijk.
6 Augustus 1942
Dat ik mijn aantekeningen eerst na 3 maanden voortzet, zal U niet langer bevreemden, zo u verder
doorleest. In het kort dit:
15 mei meldde ik mij en werd tegelijk als krijgsgevangene naar Duitsland getransporteerd. 5 juli
wegens ziekte ontslagen en met nog een 200 kameraden naar Holland teruggevoerd en aldaar 9 juli 's
avonds laat aangekomen. Eerst heden voel ik mij weer in staat om mijn dagboek – dat nu geen
2
speciaal dagboek meer is , te vervolgen. Tijdens de gevangenschap werd ons alle papier onthouden –
en zelfs de ontvangen brieven met envelop moesten weer worden ingeleverd –; men was dodelijk
benauwd voor geheime correspondentie. Ik moet dus nu mijn geheugen, dat door de doorgestane
“prikkeldraadziekte” wel iets geleden heeft, geweld aandoen; gelukkig helpen enige aantekeningen in
mijn zakagenda bij wijze van verjaardagennotities (niet ontdekt en waarbij de Duitsche Abwehr bij de
eind “prüfung” er ingevlogen is) mij hier uitstekend bij.
15 mei marcheerden wij beroepsofficieren uit het zuiden van het land monter en opgewekt door het
weerzien van zovele kameraden, de kazerne, genoemd naar onzen grote Ernst Casimir, binnen.
Foto 1: Ernst Casimirkazerne te Roermond
1
Op 9 mei 1942 verschijnt in de krant de oproep voor de tweede verplichte controle van alle officieren.
Krantenartikel opgenomen als bijlage 1.
2
Door A.A. van Nijnatten is een oorlogsdagboek bijgehouden van 1942-1945, tellende 1108 geschreven
bladzijden.
6
Om 14.00 uur was de grote soldatenkantine volgepropt met wachtende officieren. Toen om 14.00 uur
precies nog alleen enige soldaten met opgeplante bajonet ons “bewaakten” en de gehele entourage
3
zo geheel anders was als bij onze eerste melding in 1941 , kwam er reeds een zekere zenuwachtige
stemming. Er werd reeds gefluisterd: “Je zult zien, ze laten ons niet meer los”, Maar de gedachte om
zo onverwachts, totaal onvoorbereid “eingesperrt” te worden, werd direct weggedrongen door het
bericht in alle kranten – dus met sanctie van de Duitse autoriteiten – dat voor de heen en terugreis
4
gedeclareerd mocht worden . Niemand achtte de Duitsers tot zulk een unfaire daad in staat maar toch
waren er sommigen, die van spoorwegautoriteiten gehoord hadden, dat de treinen voor vervoer naar
Duitsland in gereedheid waren gebracht.
Eerst tegen 14.30 uur in plaats van om 14.00 uur precies, verscheen een Duits majoor op het podium
en kon de aanmelding beginnen. Tergend langzaam ging alles en de manier waarop, toonde ons
reeds een geheel andere mentaliteit dan bij de melding in 1941. Het werd 16.00 uur; er werd op de
horloges gekeken; de trein van 16.30 uur waarop men gerekend had, kon men niet meer halen. De
majoor ging weg en iedereen dacht, het zal afgelopen zijn, misschien krijgen wij nog een “vermaning”
mee, omdat wij maar steeds moesten wachten. Toen de majoor na een kwartier terugkwam, begon
een nieuw appèl.
Nu moesten alle officieren voorkomen, die mochten verdwijnen. Al spoedig bleek, dat dat alleen de
officieren waren, die aangesloten bij de NSB, een openbare positie hadden. Zo vertrokken 3 nieuw
benoemde burgemeesters, 2 Marechaussee-officieren, 1 invalide officier en nog een paar personen,
waarvan de reden tot vrijlating mij onbekend is. Toen we dit aanschouwden, begrepen wij, dat de
krijgsgevangenschap begonnen was. Tegen 17.00 uur marcheerden nog meerdere Duitse luitenants
en soldaten op en werd zelfs op de balustrade met een mitrailleur stelling genomen. De voorlezing
5
van bijgaande bekendmaking , eerst in het Duits, daarna in zeer gebrekkig Nederlands, bracht ons tot
het besef, dat het unfaire, wat wij niet veronderstellen konden, bewaarheid was geworden en daarmee
Duitsland de naam van onbetrouwbaarheid weer bewaarheid had.
Wij waren diep teleurgesteld, niet zozeer omdat men ons krijgsgevangen had gemaakt – dat was het
goed recht van de overwinnaar – maar om de gemene behandeling. Want slechts enkelen waren in
het bezit van enige toiletbenodigdheden, terwijl van een regeling van de huiselijke aangelegenheden,
noodzakelijk voor een lange afwezigheid, geen sprake had kunnen zijn. Er werd soep rondgedeeld, de
periode van soep en nog eens soep, dag in dag uit was begonnen. Toen men zich goed bewust was
geworden van de nieuwe toestand en men zich als man had gerealiseerd wat te doen stond, werk, de
teleurstelling, de ergernis en de zorg voor de achterblijvenden – werd de stemming weer echt
Nederlands. De onverzoenlijke wil zegevierde en onder het zingen van vaderlandse liederen, links en
rechts overdreven bewaakt door allerlei soort militairen, maar luid toegejuicht door de
samenstromende bevolking (zelfs de daken van de huizen waren met toejuichende vaderlanders
bezet) ging de stoet burgerofficieren naar het station.
3
In 1941 worden de officieren die in 1940 de erewoordverklaring hebben getekend, opgeroepen zich te melden
voor controle. Hierna keert men weer huiswaarts. Oproep in de krant opgenomen als bijlage 2. De
erewoordverklaring van A.A. van Nijnatten is opgenomen als bijlage 3.
4
Mede door deze zin in de oproep, hadden slechts weinigen zich voorbereid op een verblijf in
krijgsgevangenschap. De meesten hadden dan ook geen toiletartikelen of verschoning bij zich.
5
In deze bekendmaking wordt de reden van afvoer in krijgsgevangenschap vermeld. Op de achterkant van deze
bekendmaking staan de personalia van de officier en aanwijzingen, hoe aanvullende kleding en toiletartikelen
kunnen worden nagezonden. Opgenomen als bijlage 4.
7
5. OPNAME IN HET RESERVE -L AZARETT TE AKEN
Ik ging niet mee. Als lijder aan hoge bloeddruk had ik zoveel emoties meegemaakt, dat ik zelf voelde,
dat de grote treinreis voor mij nadelig zou kunnen zijn, zodat ik mij bij een Duitse dokter ziek meldde
en hem verzocht mij te onderzoeken, wat geschiedde. De militaire arts vond het gewenst dat ik naar
het dichtstbijzijnde lazaret zou worden gebracht, om daar eerst behandeld te worden. Intussen had ik
toestemming gekregen, mijn koffertje, dat ik bij mijn dochter in Roermond had staan, te laten halen
onder mededeling, dat ik niet terugkwam maar naar een lazaret ging als krijgsgevangene. Hiermede
had ik het grote voorrecht toiletartikelen en nachtgewaad bij mij te hebben en daar mijn dochter het
koffertje nog vlug van enige conserven, een worst, appelen, een kerkboekje, een doosje sigaren en
een spel speelkaarten had voorzien, was ik vergeleken bij de kameraden in een zeer bevoorrechte
positie gekomen.
Om 21.00 uur ging ik onder geleide van een onderofficier met den trein naar Maastricht. Een zeer
humaan, beschaafd en correct onderofficier, die zijn houding zeer loyaal opnam. Wij gingen zelfs
samen bij mijn dochter met kinderen afscheid nemen. Zo wist men daar en spoedig ook telefonisch te
Breda, dat ik naar het lazaret te Maastricht was getransporteerd. Te Maastricht aangekomen, was het
al geheel donker. Mijn begeleider droeg daarop mijn koffertje, dat nogal zwaar was. In het lazaret
(Calvarieberg) werd ik koel ontvangen, een Duits nachtwaker geeuwde maar en sprak met mijn
begeleider, mij totaal negerend. Na veel geloop en gepraat en geschrijf werd ik, omdat Calvarie
zogenaamd geen krijgsgevangenen mocht opnemen, doorgezonden naar Aken. Om 24.00 uur
sjouwden we weer door Maastricht en wegens mijn moeheid was ik wat blij, dat mijn begeleider weer
mijn koffer droeg, daardoor een bewijs van vertrouwen in mij leverde, omdat hij immers bij een vlucht
van mij niet schieten kon.
Foto 2: Gasthuis Calvarienberg te Maastricht
De trein vertrok eerst tegen 03.00 uur, zodat ik dankzij de welwillende hulp van het Duits stations
personeel een brief naar huis kon schrijven en op het bureau van den Bahnhofoffizier – een
Oostenrijkse Jager officier – op een divan wat kon rusten. Mijn begeleider trad flink voor mij op en “der
Herr General ist krank” vertelde hij tegen iedereen die luisteren wilde. Voor mijn hoofdpijn kreeg ik 2
antipyrine tabletten. Om ongeveer 04.00 uur arriveerden wij in Aken. Eerst naar de
6
Ortskommandantur . Veel getelefoneer, het lazaret kon me 's nachts niet opnemen, eerst de volgende
6
Ortskommandantur: plaatselijke Duitse commandant met bijbehorende personeel en administratie
8
7
dag om 09.00 uur konden wij ons melden. Men wist geen raad met mij. De Gefreiter , die als
8
Ortskommandant fungeerde, wilde mij in het Wehrmachtsheim onderbrengen, maar mijn begeleider
protesteerde als motief, dat een generaal niet tussen soldaten kon liggen. Tenslotte ben ik weer op
het Bahnhof terechtgekomen, alwaar ik in het Bahnhoflazarett op een bed enige uren gerust heb.
's Morgens na een kop zwarte koffie afgemarcheerd, nadat de Bahnhofsanitäter – een oudgediende
van 77 jaar – nog getracht had met mij een politiek gesprek te beginnen. Die ouwe heer was een
rasechte nationaalsocialist, kon zich (evenals mijn begeleider met wie ik ook zeer vertrouwelijk sprak)
niet indenken, dat Duitsland de oorlog kon verliezen. En Hitler werd verafgood. Vroeger hadden
slechts enkelen een behoorlijk bestaan, thans kunnen allen behoorlijk leven. Al die vorsten in
Duitsland stalen het land arm, dat is nu uit. Ook Koningin Wilhelmina is met al de centen aan de haal
gegaan, zodat er voor ons niets meer over bleef. Toen was de maat voor mij vol; ik verzocht hem mijn
koningin niet te beledigen. Beledigde ik Hitler? Hij moest niet vergeten, dat ik krijgsgevangen generaal
was enz. En ik kon niet nalaten er aan toe te voegen: Ja, de Duitsers hadden graag het Hollandse
goud dat onze Koningin voor ons Nederlanders gered heeft, gehad. De ouwe zweeg en vroeg (de
Duitse mentaliteit is soms ondoorgrondelijk!) of ik nog een kop koffie en een sigaret wilde.
Foto 3: Hauptbahnhof Aachen
Met de tram naar het Reserve-lazaret. Door deze rit (en ook later bij mijn wandelingen) kon ik
constateren dat Aken wel gebombardeerd is maar niet op grote schaal. Misschien zijn een 20 à 30
kapitale huizen vernield. Ook een vleugel van de Aachener Dom (waaruit alle schilderijen, beelden en
andere schatten verwijderd waren) en van het Rathaus waren beschadigd. Gelukkig werd ik in het
Lazaret opgenomen en niet doorverwezen naar Mainz, zoals men mij in het begin zei, omdat daar een
lazaret voor officieren was, terwijl het Reserve Lazaret in Aken uitsluitend voor onderofficieren en
e
soldaten was. Tegen 11.00 uur lag ik op de 6 verdieping in een goed bed, alleen in een keurige
e
kamer met radio, stromend warm en koud water. Zo werd ik de 1254 patiënt. In Aken ben ik tot mijn
zeer grote tevredenheid verpleegd, tot ik in de nacht van 29 op 30 mei naar het kamp Neurenberg,
alwaar ook de overige krijgsgevangene officieren vertoefden, gebracht werd.
Mijn bloeddruk was door al die vermoeienissen zeer opgelopen, zo erg, dat ik 's morgens tijdens het
scheren een flauwte kreeg en ik met een week “Bettruhe” onder de wol gestopt werd. Ik ben vol lof
over het verblijf te Aken. Het hospitaal werd bediend door bruine zusters, dus zusters van de partij,
voor wie ik het grootste respect heb. Zij cijferen zichzelf geheel weg en sloven zich dag en nacht uit
voor de zieke en gewonde soldaten. Het eten was zo goed, alsof ik in een goed hotel vóór de oorlog
7
8
Gefreiter: Duitse rang vergelijkbaar met die van een korporaal
Wehrmachtsheim: gebouw waar Duitse militairen kunnen verblijven en ontspannen
9
logeerde. 's Morgens verse kadetjes met een eitje, echte thee, 's middags 3, 4 soorten groenten enz.
Ik had uitzicht op het Aachener Wald en zou mij werkelijk als vakantieganger in het buitenland kunnen
beschouwen, zo niet een schildwacht voor mijn deur had postgevat, zodat ik streng maar toch
gemoedelijk bewaakt werd. Als ik naar de wc ging, ging de schildwacht trouw met mij mee, ja eens
ging de schildwacht mij voor en lichtte zelfs de bril voor mij op.
De eerste dag had ik veel bezoek – zo’n Hollandse generaal in een Duits soldatenhospitaal, zo’n
vreemde bijt was dan ook wel iets bijzonders. De wachtcommandant, een fotograaf, een politieman en
9
nog een sinjeur kwamen mij gezamenlijk bekijken en “bestuderen”. De Franse generaal Giraud was
immers pas ontsnapt en daar had de Duitse politie geweldig voor op haar kop gekregen. Dat mocht
e
geen 2 keer gebeuren. Toen echter na enige dagen bleek, dat ik niet gevaarlijk was en helemaal
geen vluchtneigingen aan de dag legde, werd de bewaking meer “aangepast” en mocht ik onder
geleide van een onderofficier gaan wandelen, zelfs in Aken en omgeving. Met Pinksteren ging ik zelfs
naar de kerk.
Foto 4: Braune Schwestern
Deze onderofficier-begeleider werd een vriend van me; wij stortten ons hart eerlijk tegen elkaar uit. En
al riep hij ook bij het brengen van den groet “Heil Hitler”, zodra we met ons tweeën waren, was hij
evenals bijna ieder Duits militair helemaal geen Hitleriaan meer. Dat bleek mij ook en vooral bij de
luitenant, die met mijn bewaking belast was en later bij de andere luitenant, die mij naar Neurenberg
bracht. Mijn bewaker (een reserve luitenant uit de vorige oorlog, 52 jaar oud, rector van een
gymnasium, zeer christelijk, thans weer opgeroepen) uitte zich bij zijn dagelijks bezoek op mijn kamer
(hij moest zich elke dag persoonlijk van mijn aanwezigheid overtuigen) zodanig, alsof hij een ware
Nederlander was. Hij sprak over de Pruisen met meer verontwaardiging dan wij. Hij vertelde, dat het
Duitse volk door het kunstzinnig propagandisme van Goebbels en consorten zo immuun voor
zelfonderzoek gemaakt was, dat nog geen 5 procent van de intellectuelen nog behoorlijk zelfstandig
denken kunnen. Het is in Duitsland: “nur die Bauchen voll, doch das Gehirn leer”.
Deze nieuwe vriend van mij, die mij na de oorlog komt opzoeken, mij regelmatig sigaren en sigaretten
bracht en zelfs een boeket lelietjes van dalen, riep als er een andere Duitser bij mij binnenkwam (bv
10
de Pruisische Oberstabsarzt ) even hard “Heil Hitler” als de rest. Zo is de toestand in Duitsland, ja nu
zelfs in geheel bezet Europa: men vertrouwt elkaar niet meer. Had ik het in het lazaret dus goed, toch
9
Generaal H.H. Giraud (1879-1949) weet op 17-4-1942 te ontsnappen uit het krijgsgevangenkamp Oflag IV B/H
Königstein.
10
Oberstabsarzt: Duitse militaire arts met de rang van kapitein.
10
verlangde ik erg om weg te komen en wel om 2 redenen. Ten eerste de ondraaglijke eenzaamheid als
gevolg van de vrijheidsberoving. Zeker ik mocht wandelen onder geleide maar nooit je eigen gang te
mogen gaan, die geregelde stap van de schildwacht voor je kamer tijdens de slapeloze uren, altijd
Duits te moeten spreken en horen, geen krant of behoorlijk oorlogsnieuws, dat deed mij zo verlangen
naar de kameraden, waar men werkelijk steun en troost in zijn gevangenschap vindt. Als er een
11
“Sondermeldung ” kwam, was het geheel lazaret in beweging. Iedereen moest luisteren en de
partijzusters joegen de lopende patiënten de zalen binnen. De uitwerking van die meldingen met de
daaraan verbonden bombarie was geweldig. Zelfs de velen met geamputeerde ledematen, bevroren
voeten of handen werden nog enthousiast. Alleen de blinden – en die waren er ook velen – waren zo
levensmoe, dat het radiogeschreeuw hen niet meer beroerde. Ja, dat lazaret was wel een wereldje vol
ellende: 1253 gewonden, jonge kerels, die op krukken rondscharrelden of door jeugdige blozende
zustertjes geleid werden.
De tweede reden, waarom ik er graag weg wilde, was het feit, dat tegenover mijn bed een groot
getekend portret van Hitler hing, waarop hij in front met een zeer ernstig doordringend gezicht je
aanziet. Ik kon mijn ogen niet opslaan of ik zag dat meedogenloze tronie van vijand nr 1. Hoe ik ook
mij wendde of draaide, altijd en altijd Hitler, die mij aankeek. Ik lag wakker met gesloten ogen. En ik
mocht hiervan niets laten merken, want ik lag in het lazaret van de Partij.
Foto 5: Adolf Hitler
Eenmaal maakte ik luchtalarm mee. Iedereen gaat de schuilkelders in, prachtige kelders onder het
lazaret gebouw. De niet lopende patiënten met de lift. Alles uitstekend georganiseerd. Het signaal
“Fliegergefahr” wordt reeds gegeven, als de vijandelijke vliegtuigen onze kust naderen, zodat er 20
minuten tijd is om naar de schuilkelders te verhuizen. Spraken de “braune Schwestern” over het
algemeen niet over politiek, in die nacht zei een kleine venijnige nachtzuster tegen mij, toen we na 3
uur verblijf ondergronds weer boven waren: “dat zijn uw vrienden, die vervloekte Engelsen met wie
jullie Nederlanders een geheim contract hadden”. Ik lachte er om en dacht: “wat zijn de Duitsers door
de propaganda toch bedot”. Maar het zustertje heb ik daarna totaal genegeerd, wat ze goed voelde.
12
Tweemaal kreeg ik bezoek van een jonge vrouw namens “Kameradschaftsdienst ”, alles in eer en
deugd hoor. Zij wist niet, dat ik een krijgsgevangen Nederlandsche generaal was, maar zag mij ook
aan voor een ziek Duits soldaat, welke rol ik dan ook goed speelde. Zij beurde mij wat op, begreep
niet goed, waarom ik zo oud nog in dienst was, zeker als reserve, vond dat zeer mooi enz! Eens
e
bracht zij mij een stuk chocolade, schrijfpapier en een scheermesje. Den 2 keer een halve fles
Schnaps “Brandwein”, dat ik volgens haar met een kameraad delen moest. Ik had deze fles als
aangenaam souvenir aan deze mooie instelling van de “NSDAP Kameradschaftsdienst” mede naar
Holland willen nemen, maar later bij mijn intrede in het kamp te Neurenberg, werd mij deze
afgenomen, omdat alcohol verboden waar is voor krijgsgevangenen. Zo is de brandewijn toch nog in
een Duitse maag terechtgekomen.
11
Sondermeldung: Met dit woord werden de radioberichten aangekondigd, waarin bijzondere berichten (met veel
propaganda) werden verkondigd.
12
Kameradschafsdienst: Dienst waarbij mensen werden ingezet om hand- en spandiensten te verrichten ter
ondersteuning van de Duitse soldaten en hun families.
11
Tijdens mijn 14 daags verblijf te Aken mocht ik dikwijls – eigenlijk zoveel ik wilde – naar huis schrijven.
Deze brieven zijn na ongeveer een maand oponthoud thuis gearriveerd. Mijn gedachten waren veel bij
de mijnen, waardoor weemoedige buien, die aan heimwee grensden, niet zeldzaam waren. Gelukkig
leefde mijn godsdienstig leven sterk op, zodat ik hieruit voldoende kracht putte deze te boven te
komen.
13
22 mei kwam er bericht, dat zodra ik “reisefähig ” was, ik op transport gesteld moest worden naar
Neurenberg. De Oberstabsarzt onderzocht mij en bevond mij reisefähig. Aangezien wegens het
Pinksterfeest een zogenaamd reisverbod wegens dienst voor militairen was afgekondigd, werd ik nog
een week opgehouden. Eerst in den nacht van 29/30 mei werd ik op transport gesteld onder geleide
14
van een reserve luitenant (ook ongeveer 50 jaar, een Landwirt , reserveofficier met het ijzeren kruis
e
uit den vorigen oorlog), die zich in onze gereserveerde coupé 2 klasse (“Koeriersdienst” stond er te
lezen) al spoedig als een goed katholiek en fel anti Nationaal Socialist kenmerkte. Om 9 uur verlieten
we het lazaret, na hartelijk van de zusters, vooral van de “Stationschwester”, die als hoofdverpleegster
fungeert, afscheid genomen te hebben. Een soldaat droeg mijn koffers. De grote koffer, waarin mijn
uniform enz. en vooral een brief van huis – het eerste contact met thuis na mijn gevangenneming –
benevens lekkere boterhammen, een 20-tal doosjes sigaretten, ja zelfs een pak Aachener Printen
(cadeau van mijn onderofficier-wandelkameraad) had ik een paar uur tevoren ontvangen.
Foto 6: doos Aachener Printen
13
14
Reisefähig: geschikt om te kunnen reizen
Landwirt: landbouwer
12
6. OFFIZIERSLAGER XIII B NEURENBERG -L ANGWASSER
Aan het station een kop koffie met suiker (dat is iets extra's!) gedronken, een sigaartje gerookt en
daarna weer enige uren gerust op hetzelfde bed in het Bahnhofslazarett als bij mijn aankomst in Aken.
15
Om 04.00 uur vertrok de trein, een Urlaubszug , een zeer snelle trein, die alleen de grootste stations
aandoet. Om 06.00 uur kregen we koffie met een sigaret. Om 11.00 uur een kom met heerlijke
linzensoep. Om 13.00 uur waren we in Nürnberg. Dus de reis volbracht in 9 uur – later zal blijken dat
de terugreis 3 dagen duurt.
16
Om 14.00 uur gingen wij met een lokaaltje verder naar halte Marzfeld , ongeveer 10 minuten
verwijderd van het kamp. Ofschoon er een auto voor ons besteld was, vooral met het oog op onze
bagage, was er aan het station niets te zien, zodat we lopen moesten, waarbij de luitenant mijn grote
koffer, alsmede het zijne droeg, terwijl ik het kleine koffertje meetorste. Hieruit blijkt de geaardheid van
mijn bewaker – een Duits officier met ijzeren kruis in beide handen een zware koffer torsend en ik de
civiele gevangene vrijwel bagage loos. Later, ja vrij spoedig, zou het anders worden.
Foto 7: station Marzfeld
In het kamp aangekomen – het was zeer warm – leverde de luitenant mij af aan een kapitein. Later
bleek mij, dat deze Hauptmann, een Oostenrijker, Marleentje genoemd werd, omdat hij Dietrich
heette. Ik wilde mee naar binnen gaan op zijn bureau maar de generaal werd naar buiten gestuurd,
omdat een krijgsgevangene buiten moest blijven onder bewaking van den schildwacht. Mijn eerste
grove vernedering. De luitenant die met een vriendelijke handdruk afscheid van mij nam, lachte
veelbetekenend tegen mij, zachtjes zeggend: “Es kommt noch eine andere Zeit, Herr General”.
Met een soldaat werd ik ter prüfung her en der gestuurd. Toen ik bezwaar maakte mijn zware koffer te
dragen, werd een Oekraïense krijgsgevangene, die voor corveediensten bestemd was, hiervoor
aangewezen. 2 onderofficieren keken al mijn bagage na. Mijn geld moest ik inleveren, alsmede al mijn
conserven. De grote koffer werd mij afgenomen, die zou ik later terugkrijgen. Toen ik bezwaar maakte
tegen deze afgave vanwege de onderkleding, zei mij de kapitein, dat mijn kameraden hun koffer toch
ook nog niet hadden en dat het dus niet erg was enige dagen zonder comfort rond te lopen. Wat een
behandeling van een generaal, terwijl de conventie van Genève, ook door Duitsland ondertekend, een
behandeling naar rang voorschrijft.
Eindelijk dan, ik was doodmoe, werd ik naar het eigenlijke kamp gebracht en ging ik de
17
prikkeldraadversperring binnen. De kapitein Fiévez , die zo iets als adjudant van de
15
Urlaubszug: trein alleen bestemd voor (militaire) verlofgangers.
Marzfeld: station speciaal aangelegd voor de jaarlijkse partijdagen, die in Neurenberg op een groot terrein
werden gehouden. Hier was ook een kamp, dat later dienst doet als krijgsgevangenkamp.
17
Kapitein A.H.J.L. Fiévez, Kgf 30625.
16
13
18
kampcommandant (onze oudste officier, de admiraal Schreuder ) fungeerde, begroette mij met een
ietwat officiële speech. Een andere officier bracht mij naar barak 18, alwaar ik een slaapplaats zou
19
krijgen . Wat deed dat mij goed weer Nederlands te horen spreken, de kameraden weer de hand te
kunnen drukken, kortom in een stukje Nederland in den vreemde te zijn aangekomen. De vele
kennissen, die op mij afstormden, vroegen mij om nieuws uit Holland, van de oorlog enz. enz. Maar
helaas wist ik even weinig als zij, die nu ook 14 dagen opgesloten zaten. Ik hoorde van iedereen
hetzelfde verhaal, hoe slecht ze het hadden gehad en nog hadden. 3 dagen in de trein, op harde
banken. Ze waren doorgezeten. En toen ze aankwamen, was er niets in orde. De eerste nacht lagen
ze op den grond in een tent. Het stro was namelijk besmet, doordat de Russen er in gelegen hadden.
Het was die nacht koud. Zo werden de opper- en vlagofficieren volgens hun rang behandeld. De
eerste dag geen eten. Nu ging het. De officieren moesten alles zelf doen, doordat er geen corveeërs
waren. Zo kookten de jonge luitenants; cadetten fungeerden als oppassers van de generaals,
adelborsten idem van de admiraals. Het kamp was primitief ingericht, zeker niet geschikt voor verblijf
van officieren. Het kamp z.b.V. genaamd “zur besonderen Verfügung” is eigenlijk bestemd om,
wanneer jaarlijks de grote partijdag van de Nationaalsocialisten te Neurenberg gehouden wordt, de
duizenden partijmannen enige dagen te herbergen. Dus een zomerkamp voor enkele dagen.
Foto 8: Appèlplaats Duitse bewakers Neurenberg-Langwasser
18
19
Vice Admiraal B. Schreuders, Kgf 30441 (ontslagen uit krijgsgev. 7-7-1942).
Kampindeling en organisatie Oflag XIII B opgenomen als bijlage 5.
14
Foto 9: Overzichtsfoto kamp Neurenberg-Langwasser
De privaten waren latrines, zoals wij die voor onze soldaten kennen in een tijdelijk bivak; de
wasgelegenheden onder de stralen water, die uit de gaatjes in een ijzeren buis stroomden. Zo zaten
de hoge officieren op de latrinebalk naast elkaar (w.c papier was er niet) en draaiden hun naakte
bovenlijven onder een waterstraal om toch iets gereinigd te worden. Want wat het ergste was en wat
vooral duidt op het feit, dat wij Hollandse officieren eigenlijk voor straf wegens het “wangedrag” van
het Nederlandse volk (mooier compliment is ondenkbaar!) opgepikt waren, was, dat nog geen koffers
waarin de toiletartikelen waren opgeborgen en die toch al aanwezig waren, waren uitgereikt. Dat heeft
nog een week, voor meerderen zelfs nog 2 weken geduurd, zodat onze Nederlandse officieren daar in
Neurenberg 3 of 4 weken hebben rondgelopen, zonder zich behoorlijk te hebben kunnen wassen, laat
staan scheren. Zij zagen er dan ook verwilderd en vervuild uit, sommigen met hun ringbaard waren
zelfs onherkenbaar.
“Sie müssen die Elend vom Kriegsgefangenschaft mitmachen” had men ons verteld. Nu, als je begint
met 3 à 4 weken alleen je vinger beschikbaar te hebben om je gebit te onderhouden, dan voel je maar
al te goed, dat je bent overgeleverd aan de machtswellust van de overwinnaar. De legering was ook
slecht. 3 kribben boven elkaar. Hoofdkussen en beddengoed gevuld met houtwol. Per man 2
paardendekens. Ik had er een met franjes vanwege de slijtage. Voor verdere bijzonderheden verwijs
ik naar een “samenvatting”, samengesteld door een der doktoren, die na een verblijf van 2 weken naar
Holland werden teruggestuurd met uitzondering van 4, die achter moesten blijven voor de
20
geneeskundige verzorging . Bedenk evenwel, dat dit verslag, hierbij gevoegd, geschreven is in bezet
Nederland, dat het circuleerde in het openbaar, zodat er vrijwel niets ten nadeel van onze
onderdrukkers in staat, dus zeer rooskleurig getint.
20
Van de reis naar Neurenberg en het verblijf gedurende de eerste weken is een verslag getypt. Opgenomen als
bijlage 5. Dit is gekopieerd, gestencild of overgeschreven en uiteindelijk bij bijna alle families terechtgekomen.
Later zullen soortgelijke geschriften ook worden geschreven over de reis en verblijf te Stalag 371 Stanislau en
Oflag 67 Neubrandenburg.
15
Foto 10: Luitenant Wendelaar met baard van 4 weken
Ik was een welkome gast, want ik bezat sigaren en sigaretten. In Aken had ik door mijn
wandelkameraad in de kantine geregeld rookwaar laten kopen, en daar ik zelf weinig rook, was ik
goed voorzien. Ik kon dan ook uitdelen; nog nimmer beleefde ik zoveel plezier van mijn
21
Liebesgaben . De noodtoestand op rookgebied was zo erg, dat de peukjes sigaar of sigaret om
beurten aan iemand cadeau werden gedaan, opdat deze, nu voldoende peukjes verzameld te hebben,
hiervan weer een pijpje kon roken. Een sigaar werd door 5 of 6 kameraden opgerookt, terwijl er een
angstvallig toezicht hield op het aantal trekjes. Anderen rookten de surrogaat thee (pepermuntkruid)
die in de kantine verkrijgbaar was, in de pijp op.
Honger werd er geleden. Als ik een stuk brood over had (ik was immers tot heden behoorlijk gevoed
geworden) dan ging dit bij toerbeurt naar een der andere generaals. Wat was men blij met mijn spel
kaarten, dat ik meebracht, doordat Mimi het nog vlug in mijn koffer had gestopt. 's Avonds werd er
druk gebridged en het leed tijdelijk vergeten.
Ik had een kom ontvangen, alsmede een lepel en een handdoek, anders niets. Die kom diende dus
voor de thee (surrogaat hoor!), voor de soep, om mee te wassen en te scheren, kortom voor alles.
Mes en vork heb ik als generaal nimmer ontvangen. Tot de dag van mijn vertrek (5 juli) sneed ik mijn
brood met mijn zakmesje. En gelukkig de barak, alwaar nog een zakmesje aanwezig was, want de
meesten hadden hun mes moeten inleveren. Sommigen hadden een mes en vork van hout gemaakt.
Als de nood spreekt, wordt men handig. Enige officieren ontpopten zich als coiffeur – ik heb mij 2 maal
laten knippen – de eerste keer door een kapitein vlieger, die slechts over een nagelschaartje
e
beschikte, den 2 keer door een cadet sergeant, die de tondeuse van de dokter mocht gebruiken en al
een echte schaar had.
Een andere officier had zich als schoenmaker opgeworpen, weer anderen fungeerden als wasbaas, of
als kleermaker en verstelnaaier. Ik deed zelf mijn was. Ik vond een wasdag zelfs gezellig, omdat ik
22
dan druk bezig kon zijn tegelijk met overste Themann , die in het kamp voor mij veel gedaan heeft.
Deze overste namelijk kon het niet dulden, dat een generaal met zijn kom in de rij moest staan om wat
soep machtig te worden en daarom belastte hij er zich mee voor mij mijn karig rantsoen te
bemachtigen, want je moest er bij zijn, anders was alles verschwunden. Ik kreeg gevangen nummer
23
32029. Men was bij de nummering namelijk begonnen met het getal 30000 , zodoende kon men
goedkoop het aantal krijgsgevangenen opvoeren. Ik werd gekiekt – nog steeds in civiele kleding –
terwijl ik een bord waarop mijn gevangen nummer met grote letters geschilderd stond voor mijn borst
21
Liebesgaben: Duitse uitdrukking voor de pakketjes van de geliefde of van het thuisfront aan de soldaat.
Luitenant-kolonel G. Themann, Kgf 31410 (ontslagen uit krijgsgev. 7-7-1942).
23
Begonnen werd met nr 30.001 (Kapitein D.W. van den Bosch) en voor zover na te gaan is t/m nummer 32.417
gebruikt. Er werd vanaf Neurenberg-Langwasser doorgenummerd in Stanislau en na Stanislau in
Neubrandenburg. Hierbij werden nieuwe nummers uitgedeeld aan personen bij verlies van het herkenningsplaatje
of bij terugkeer in krijgsgevangenschap na medisch verlof in Nederland. Bij vertrek naar Nederland leverde men
het plaatje in. Officieren die in een ander kamp waren “opgekomen” behielden hun nummer, ook na overplaatsing
naar een nieuw kamp.
22
16
moest houden, zowel en profile als en face. Ziezo, probeer nu maar eens weg te lopen, het
signalement was tot in de finesses bekend.
Foto 11: Gezin van Nijnatten december 1924
Staand v.l.n.r.: Cornelia “Otje” (1908), Adrianus “Janus” van Nijnatten (1880).
Zittend v.l.n.r.: Maria Kats-Gräffner (1851), Maria “Mimi”(1906), Sophia van Nijnatten-Kats (1882)
Staand voorgrond v.l.n.r.: Jacqueline “Pimmie” (1920), Johanna “Joopie” (1917)
Foto 12: herkenningsplaatje Oflag XIII B
Geestelijke hulp bestond niet. Onze pogingen om een Duitse priester in ons kamp te krijgen mislukten.
Eenmaal had een geestelijke een briefje overgesmokkeld en daarom was de toegang voor
geestelijken – tenzij tot de krijgsgevangenen zelf behorende – verboden. Zondags werd er toch een
24
godsdienstoefening gehouden, d.w.z. generaal van Munnikrede bad voor de katholieken wat voor
24
Luitenant-generaal P.J. van Munnekreden, Kgf 30452 (ontslagen uit krijgsgev. 7-7-1942)
17
25
(H. kruisweg of rozenkrans enz.) terwijl kolonel dr. Barbas een samenkomst van de protestanten
leidde. Bij deze godsdienstoefening was een Duits soldaat, een tolk aanwezig, die controleerde of van
de te voren goedgekeurde tekst niet werd afgeweken en dat de samenkomst niet langer dan ½ uur
duurde. Het getuigt weer van de Duitse mentaliteit, dat deze soldaat zijn muts niet eens afzette en met
zijn horloge in de hand onverschillig met een zure snuit – het was toch corvee voor hem – stond toe te
zien. Doch des te vuriger werd er gebeden: Heer, niet mijn wil, maar Uw wil geschiede. Ook werd
26
overste Smits in onze gebeden herdacht; deze was enige dagen na aankomst in het kamp aan een
hartkwaal overleden, zonder enige geestelijke bijstand. Een deputatie van ons had de begrafenis
mogen bijwonen; geen van ons mocht achter het graf een woord spreken, dit zou geschieden door
een Duits officier-kameraad. Het toppunt van psychologische domheid is wel, dat deze kapitein in zijn
grafrede naar voren bracht, dat het een troost voor zijn echtgenote en kameraden was, dat hij niet op
vreemde bodem, maar op Germaanse bodem begraven was. Het kon niet erger.
Toch bleef de geest uitstekend. Hoe kleinzielig, pesterig en minderwaardig men ons behandelde – wij
stonden soms uren op een der appèls aangetreden, omdat er een onderzoek naar een verloren
voorwerp (de Duitsers veronderstelden natuurlijk dat dit “gestolen” zou zijn – zo de waard is, vertrouwt
hij zijn gasten!) moest worden gehouden. Soms ook kreeg een opperofficier een standje, omdat hij
voor een Duits kapitein niet behoorlijk in de houding sprong enz. enz. Toch bleef de geest uitstekend.
Als men het Nederlandsche volk er niet onder kon krijgen, dan toch zeker niet het officierskorps met
zijn eed van trouw aan HM de Koningin. 's Avonds als het signaal taptoe geblazen was en iedereen in
de barakken moest zijn, werd er in een der barakken het “Wilhelmus” ingezet en onmiddellijk daarna
kwamen deze bekende klanken uit alle barakken zo hevig opklinken, dat de Serven (het Servische
officierskamp was naast het onze) applaudisseerden, zodat tenslotte het zingen van nationale liederen
verboden werd.
Foto 13: het Wilhelmus uit de zangbundel voor het Nederlandse Leger van A.A. van Nijnatten
Daarna werd er gezamenlijk gefloten en zongen wij liederen uit onze jeugd van bv “Toen onze Mop
een Mopje was.” De Duitsers voelden dat ze geen vat op ons hadden. Een der onderofficieren, die
tussen 2 haakjes in zo’n kamp een zeer gewichtige rol vervullen en het dus niet te verwonderen is, dat
25
26
Kolonel J.S. Barbas, Kgf 30648.
Luitenant-kolonel S. Smits, Kgf 31881, overleden op 23-5-1942.
18
de soldaten zo’n machtspersoon, die in het burgerleven achter een bakfiets zit, met “Herr
Unteroffizier” moeten aanspreken, zei dan ook tegen een Nederlandsche luitenant: “Sie sind
anständige Leute, aber den Hasz kann man auf dem Gesicht lesen”. Weer een prachtcompliment.
Die onderofficieren werden door ons “Himmelstoss” genoemd naar aanleiding van het bekende boek
27
“Im Westen nichts Neues” . Een der officieren sprak zo'n onderofficier met Himmelstoss aan, waarop
deze met arrest gestraft werd wegens belediging van de Duitse Weermacht. En toch zijn de
onderofficieren – ik zie het nu bijna dagelijks bij de africhting der rekruten; in het zwembad liep zo’n
heerschap de hoge springplank op en trapte finaal op de handen van een soldaat, die den sprong niet
durfde te doen en nog aan de plank hing – nog steeds de zoo meesterlijk beschreven Himmelstossen.
Foto 14: Servische officieren voor hun barak in Neurenberg-Langwasser
28
Kapitein Walther de Boer , de directeur van de Koninklijke Harmonie Grenadiers en Jagers, had een
zangkoor gefokt, sterk 70 man. Na dagen oefening werd er reeds keurig gezongen. Ik vermoed, dat hij
na de oorlog met zijn zangers nog menige uitvoering zal geven in ons bevrijd en weer gelukkig
Nederland en dat dan “Het lied der Nederlandse krijgsgevangenen” (eigen compositie) wel het meeste
succes zal oogsten.
Ofschoon getracht wordt door onderlinge cursussen (er wordt les gegeven in wiskunde, talen, bridgen
enz) ook den geest fit te houden, toch is het leven zeer eentonig – voor velen te eentonig, zodat zij
“prikkeldraadkoorts” krijgen en extra opbeuring van de altijd-goed-gehumeurde kameraden nodig
hebben. Het leven aldaar werd zoo juist getypeerd door een overste, die mij vertelde: “ik leef als een
slang; den gehelen dag lig ik in mijn zonnig holletje, verroer me niet vanwege verlies van energie;
alleen als ik zie dat men met ketels sjouwt, kruip ik langzaam mijn holletje uit en tracht zoveel mogelijk
eten naar binnen te werken. Of het smaakt doet niet ter zake, ik verslind alles wat me verstrekt wordt.
Met een opgeblazen maag vanwege de grote plas koolsoep sluip ik weer naar mijn holletje terug en
slik vitaminen via de zonnestralen”.
27
In het boek “Im Westen nichts Neues” van Erich Maria Remarque, wordt de absurditeit van de Eerste
Wereldoorlog beschreven. Een van de opleiders van de rekruten is de korporaal Himmelstoss, die er plezier in
heeft de rekruten af te beulen.
28
Kapitein C.L. Walther Boer, Kgf 30485. Zeer muzikaal man, directeur van de Koninklijke Militaire Kapel.
19
2 juni ging ik op advies van mijn dokter (mijn huisarts, thans ook krijgsgevangene) naar het Lazaret. Er
was bekend geworden, dat er door een Duitse arts een onderzoek ingesteld zou worden naar de al of
niet lichamelijke geschiktheid voor het gevangenleven en wie – dit is in de Conventie van Genève
geregeld – dus ontslagen moest worden. Daar voor mijn gezondheid een zoutloos dieet gewenst was,
en dus het kampleven voor mij zeer zeker ongeschikt, werd ik ook onderzocht en ontving ook een H
(Heimkehr) achter mijn naam. Maar het zou toch nog meer dan een maand duren, voor het eerste
29
transport chronisch zieken met een H. af kon reizen . En zo bleef ik langer dan een maand in het
Lazaret in afwachting van de terugreis. Het Lazaret was zeer primitief ingericht. Geen medicijnen of
instrumenten waren aanwezig. Toen de koffers uitgereikt werden, werden daaruit alle medicijnen
genomen en aan het Lazaret verstrekt, zodat daarna over voldoende verband en over sommige
medicijnen (vooral aspirine, noriet en slaapmiddeltjes) beschikt werd. Gelukkig werd onze chef –
30
Dokter Tellegen , de enige officier van Gezondheid, die zich vrijwillig beschikbaar had gesteld om te
blijven; nogmaals mijn dank voor deze kameraadschappelijke daad! – reusachtig geholpen door het
Servisch Lazaret, dat naast het onze lag en daar het reeds langer dan een maand functioneerde,
beter geoutilleerd was. Reeds spoedig arriveerden van het Nederlandsche Rode Kruis op dringend
verzoek van onzen volijverige Dr Tellegen kisten met medicijnen en instrumenten. Operaties konden
in ons Lazaret niet plaats hebben. Onze eigen chirurgen waren reeds naar Nederland terug.
Foto 15: A.O.H. Tellegen, Officier van Gezondheid
Bij de Serven waren 2 uitstekende chirurgen, die tijdens mijn verblijf niet minder dan 4 Nederlandsche
kameraden opereerden, waarvan 3 met een maagperforatie en steeds met succes. De Serven bleken
inderdaad onze bondgenoten en vrienden te zijn. Hoeveel liebesgaben wisten zij niet bij ons binnen te
smokkelen, vooral Servische sigaretten.
Ik herinner mij het volgende smakelijke voorval, dat vooral de gezindheid jegens ons zo fijn
demonstreert. Ik stond mij te wassen met naakt bovenlijf. Twee Servische soldaten deden corvee en
sjouwden met emmers water. Het is ons verboden met elkaar te spreken, trouwens dit zou toch ook
zeer moeilijk zijn, al zijn er veel Serven, die wat Frans of Duits spreken. Een der twee Servische
soldaten ziet zich een ogenblik ontsnapt aan de spiedende ogen van Himmelstoss, vliegt op mij af,
haalt een sigaret uit zijn koker, steekt die zelf aan en stopt ze daarna lachend in mijn mond. Ik liet me
dat met genoegen welgevallen. Ik kon niet eens een bedankknikje geven, want hij was al weg. Een
Nederlandsche generaal, die op deze wijze een sigaret uit den mond van een Servisch soldaat
ontvangt.
Ik hoop, dat de Nederlandsche regering t.z.t. niet zal vergeten die Servische chirurgen voor hun
diensten aan ons bewezen, te belonen. Het leven in het Lazaret (er waren ong. 40 patiënten) was nog
eentoniger dan in het kamp, maar toch wel genoeglijker, doordat een hechte vriendschap tussen de
vaste patiënten ontstond.
29
Op 7 juli 1942 vertrekt een groot transport met chronisch zieken naar huis. Hieronder o.a. A.A. van Nijnatten.
Op 11 juni 1942 is er ook al een groep vertrokken maar dit zijn vooral de artsen, apothekers en enkele chronisch
zieken.
30
Officier van Gezondheid 2e kl A.O.H. Tellegen, Kgf 31364. Ontslagen uit krijgsgevangenschap op 27-8-1942. In
Nederland gaat Tellegen in het verzet en op 7-10-1943 wordt hij thuis gearresteerd. Op 23-10-1943 wordt hij
samen met 7 andere personen gefusilleerd.
20
Foto 16: sigarettenetui van A.A. van Nijnatten
Het eten was nog minder dan in het kamp, omdat het Lazaret het eten betrok uit de Servische keuken,
terwijl in het kamp onze officieren zelf als kok in de keuken fungeerden. Vooral voor het verplegend
personeel (jonge officieren en cadetten) die zich vrijwillig voor dit liefdewerk beschikbaar hadden
gesteld, was het wel heel zwaar bij die onvoldoende voeding, zodat clandestien uit het kamp wel eens
een potje eten voor onze ziekenoppassers werd binnengebracht. Meermalen werd 's middags per
persoon slechts 2 Pellkartoffeln ter beschikking gesteld, waarvan er heel vaak nog een geheel zwart
was, doch desniettemin werd opgepeuzeld. Meermalen werd als avondeten slechts thee verstrekt –
een lelijk surrogaat – en dan nog zonder suiker. Toen dit zowat een week achter elkaar plaats had,
hebben we officieel over de slechte voeding geklaagd. Ik, als oudste, sprak er den Lagerarzt (een
Duits reserve officier van gezondheid) over aan en vertelde hem, dat de patiënten van honger des
nachts niet konden slapen. De thee is toen een week lang weggebleven; 's avonds werd weer soep –
koolsoep – verstrekt, die echter ook geen voedsel bevatte. Ook bij den Zweedse Consul, die onze
31
belangen behartigde en ons Lazaret bezocht , bracht ik mijn klachten naar voren. Deze zeer
welwillende autoriteit (hij bracht een bouquet prachtige anjers voor ons mee) vertelde toen o.a. dat hij
in Neurenberg ook meestal geen aardappelen meer op tafel zag, die waren er niet meer.
Als ik in mijn kom een restantje soep overliet – de koolsoep stond mij tegen – dan waren er veel
liefhebbers om dat restantje op te eten. Alle kieskeurigheid of conventie was reeds lang ter zijde
gesteld. Voor een korstje brood was men dankbaar op overdreven wijze. Wij hadden ook een
bridgedrive met prijzen als een sigaret, een sneetje brood, een zuurtje en zo. Toen wij een beroep
deden op de kameraden in het kamp om wat eetbaars voor ons af te staan, ontving ik als oudste, als
generaal om te verdelen onder de patiënten: 2 stukjes oud brood, 2 dropjes, 3 pepermuntjes, 1 stukje
ontbijtkoek, 2 sanovite koeken, 1 klein zakje suiker, 1 pakje zoetstof (sacharine), 1 pakje citroenzuur
en 1 blik gecondenseerde melk, afkomstig van kameraden die al een pakje hadden ontvangen. U kunt
dus begrijpen, welk een ontzettende verblijdende gebeurtenis het was, toen na ongeveer 6 weken
krijgsgevangenschap d.w.z. honger, de 2000 Rode Kruispakketten uit Holland verschenen. Elk één
groot pakket met levensmiddelen. En welke? Het overtrof ons aller verwachtingen.
31
Van Nijnatten zal op 30-6-1942 een gesprek hebben gevoerd met de Zweed Helander, die dan Oflag XIII B
bezoekt. Op 30-5-1942 had Helander ook al het kamp bezocht. Op 29-7-1942 wordt het kamp weer bezocht maar
nu door de Zweed Von Rosen.
21
Foto 17: inhoud levensmiddelenpakket
Velen waren zo onder de indruk van deze goede gaven, deze uitkomst in de nood, dit samenleven
van het vaderland met zijn beroepsofficieren, dat zij zich niet konden bedwingen en op hun bed zaten
te huilen. Ook ik zal de emotie, toen ik het pakket opende, nooit vergeten. Kinderlijk blij was ik met
alles – het was opeens een druk gedoe in dat stille saaie lazaret. Hier werden artikelen geruild, daar
smeerde men sanovitekoeken met echte boter, een ander nam een lepel stroop en vergat, dat hij al
een sigaret in de mond had – velen waren ook stil van aandoening en staarden vol gedachten stil voor
zich uit. De dokter hield toezicht dat er niet ineens teveel gegeten zou worden, want er waren nog al
wat maagpatiënten.
24 juni 1942 – de dag van ontvangst van het eerste pakket – zal voor mij en voor velen een van de
mooiste, meest gelukkige en belangrijkste dagen van mijn leven blijven. Is het dan een wonder, dat
spontaan alle krijgsgevangen officieren lid zijn geworden van het Ned. Rode Kruis, voor zover zij het
al niet waren? Zoals ik reeds zei: het was er gemoedelijk; we waren allen patiënten met één baas,
namelijk de chef-dokter, die op straffe doch zeer noodzakelijke en toch kameraadschappelijke wijze
de teugels in handen hield. Als de dokter ‘rusten’ aankondigde, wat betekende dat we op bed moesten
gaan liggen, want rusten deden we den gehelen dag, dan waagde het geen generaal of kolonel deze
‘waarschuwing’ niet onmiddellijk op te volgen.
De gemoedelijkheid bereikte wel haar toppunt bij het temperaturen ’s morgens en ’s avonds.
32
Aangezien het opnemen der temperatuur dagelijks werk was van het verplegend personeel en dit
temperaturen rectaal moest geschieden, zag men ook de hoofdofficieren rustig in de zaal hun broek
afstropen om toegang voor de thermometer te verlenen. Ik ben vol bewondering en respect voor het
verplegend personeel, dat steeds met opgewektheid de niet lopende patiënten op de steekpan zetten
en de kameraden schoon wasten. Hun vrijwillige daad van kameraadschap zullen wij steeds blijven
waarderen. De dokter zorgde ervoor dat de patiënten ook geestelijk fit bleven. Hij organiseerde op
vele avonden voordrachten, lezingen, causerieën, ja zelfs een ‘gedichtenavond’ waarop 2 officieren
vele zeer mooie gedichten (en zo alles uit het hoofd) reciteerden. Ik hield op een avond een causerie
over mijn detachering in Indië. De dokter zelf hield niet minder dan 4 interessante voordrachten over:
32
Het verplegend personeel bestond uit vrijwilligers (militaire verplegers), die voor 3 maanden in
krijgsgevangenschap gingen en daarna weer terugkeerden naar Nederland. Ook waren er enkele
cadetten/adelborsten werkzaam. Sommige verplegers keerden op regelmatige basis terug in
krijgsgevangenschap.
22
De Finse ambulance, de Rode Kruis organisatie, Bloedtransfusie en Leven en streven van Boerhave.
Bedenk, dat alles geput moest worden uit het geheugen.
Foto 18: A.A. van Nijnatten in Indië
In het lazaret werd ik, thans gekleed in uniform wederom gekiekt met mijn gevangen nummer op mijn
borst. Onze zeeofficieren hadden op hun donkerblauwe kleding de witte letters KGF (Kriegsgefangen)
moeten laten drukken, omdat van een marine-uniform op te eenvoudige wijze burgerkleding te maken
is en men was daar doodsbenauwd voor ontvluchting. Reeds 2 maal was er een poging hiertoe
33
gedaan, beide keren zonder succes . Het terrein der prikkeldraadversperring is te uitgestrekt. De
schuldigen werden niet zwaar gestraft (14 dagen arrest), omdat de Duitsers het recht van ontvluchten
als enige recht van een krijgsgevangene beschouwen.
De humor bleef heersen. De letters “KGF” op de uniform werden uitgelegd als: Krijg Geen Fressen.
De letters “Z.b.V.”(zur besondere Verfügung) waarmede ons kamp werd aangeduid, werden door ons
gelezen als: Zonder Behoorlijk Vreten.
33
Op 1-6-1942 ontsnapt de Kapitein J.P.A. Mekkes, Kgf 30942 uit het kamp. 2 dagen later wordt hij weer
binnengebracht. Op 16-6-1942 is er een mislukte poging van een Nederlandse bijkok in de gereedschapsbak van
een vrachtauto. (bron: dagboek Kapitein M.P. Kokje, Kgf 30105).
23
Foto 19: Nederlandse krijgsgevangenen in Stalag 371 Stanislau met “KGF” op hun kleding
In de nabijheid van ons kamp waren honderden Russische vrouwen en kinderen in tenten
ondergebracht. De stakkerds waren afkomstig uit de Oekraïne en waren bestemd om, na in het kamp
ontluisd te zijn, bij de boeren te gaan werken. Het eentonige gezang ’s avonds van deze vrouwen, ver
van man, huis en land verwijderd, was een felle heimweekreet, een machtige aanklacht tegen het
barbarisme van deze oorlogstijd. Dagelijks kwamen nieuwe karavanen van dergelijke gehavende
Oekraïense families aan. Zij passeerden dan vrij dicht langs het Servische kamp. De bewoners van dit
kamp, jonge mannen al meer dan een jaar opgesloten, groepten dan aan de prikkeldraadgrens en
wuifden de vrouwen toe, die deze mannelijke welkomstgroeten, gespekt met de nodige
liefdesuitingen, graag accepteerden. De Duitse schildwachten zagen hierin een gevaar voor de
goeden orden (misschien terecht!) en sommeerden de Serven zich te verwijderen. Maar de drang van
het vlees scheen sterker dan het Duitse gesnauw. Er volgden schoten met het resultaat dat een
Servisch kolonel, die op meer dan 500 m afstand met een kameraad stond te praten en dus met de rel
niets te maken had, werd doodgeschoten. De volgende morgen verscheen weer de lijkauto – O! wat
heb ik die dikwijls in de kampen van onze buren zien rijden! – om het slachtoffer eindelijk buiten de
prikkeldraad, naar de vrijheid, waarnaar hij reeds zo lang verlangde, te brengen. De Serven stonden
bij deze laatste rit van hun kolonel strak in de houding – ook wij verhieven ons en brachten het doden
saluut. Gelukkig was het leven niet altijd zo somber.
Overste Themann was de eerste, die een pakje uit Holland ontving. Er zat ook echte koffie in. Handig,
zoals hij is, had hij van een leverpasteiblikje en een oude fles een koffiefilter gemaakt. In de polikliniek
wat warms gehaald en toen wij ’s avonds in mijn kamertje (ik was de enige, die een eigen hokje had,
een politiekamer bij ons is er nog beter aan toe) een kaartje legden, schonk hij ons voor de eerste
keer sinds mijn verblijf in Neurenberg een kopje – neen kopje mag ik niet zeggen, want ik had een
metalen kroes, de andere keren een papieren beker – lekkere echte koffie met suiker en met room uit
blik. En daarbij nog een sneetje koek, wat hebben wij hiervan genoten! Zo smaakte mij nog nimmer de
koffie. Ik heb er ’s nachts van gedroomd.
19 juni (dus na 5 weken) kreeg ik mijn eerste brief van huis, die ik slechts enkele minuten mocht
houden, omdat – je kunt nooit weten, er was misschien wel met geheime inkt geschreven, die later
zichtbaar werd – brief en envelop weer moesten worden ingeleverd. Later is dit veranderd en mocht
wel de brief, maar niet de envelop - zo er een postzegel op zat - behouden worden. Was dit om de
angst, dat onder den postzegel misschien iets geschreven was geworden? Op 1 juli – het was juist de
24
dag van stokvissoep, waarvan ik vroeger zou gegruweld hebben maar deze nu heerlijk vond, omdat er
werkelijk enige stukjes stokvis in ronddreven – ontvingen wij het bericht, dat het eerste transport van
ongeveer 200 chronisch zieken met een H achter hun naam naar de Heimat zouden terugkeren.
Daarbij was ik ook. Heerlijk vooruitzicht, de vrijheid in aantocht. Weg van de prikkeldraad, waarvan je
steeds op 3 m afstand moest blijven. Maar ook afscheid van de kameraden, die achterbleven. Het
nieuwe wereldje, waarin je een bepaalde plaats gevonden had, zoveel leed samen gedeeld, maar ook
zoveel hartelijke vriendschap ondervonden, was me toch lief geworden. En ik voelde, dat het zelfs hier
zou zijn: “partir, c’est mourir un peu”.
Op de avond van 4 juli, terwijl ik bezig was mijn leverpastei, die wegens verkeerde zuinigheid flink
34
beschimmeld was, op te peuzelen, stond ineens de majoor aalmoezenier van mijn III LK , v.d.
35
36
Maden voor mij, die met een veldprediker en een 30 tal officieren juist uit Holland was
aangekomen en zijn slaapplaats in het lazaret kreeg. Ik was echt blij om hem te zien, omdat wij
verlangden naar geestelijke hulp en wij katholieken speciaal naar een priester om de zoo hoognodige
Genademiddelen onzer H. Kerk. Maar ook om nieuws te horen over de oorlog, uit ons geliefde
Nederland, uit Breda, van huis, van kennissen enz. enz.
Foto 20: Aalmoezenier van der Maden, zittend in het midden (foto gemaakt in Stanislau)
Ik zag direct dat hij teleurgesteld was. En de reden waarom, kwam ik spoedig te horen. Men had hem
bij zijn entree in het kamp op z’n Duits te verstaan gegeven, dat hij geen biecht mocht horen, niet
mocht preken en slechts ééns per week de H. Mis lezen. Het was een ijskoude douche geweest op
zijn enthousiasme, waarmede hij zijn vrijwillig missionaris schap onder de katholieke officieren in het
e
verheidenst 3 Rijk begonnen was. Maar v.d. Maden is er de man niet naar om bij de pakken neer te
zitten, zodat er toch in de polikliniek (onze chef dokter was ook katholiek) ’s morgens heel vroeg
dagelijks een H. Mis werd opgedragen, terwijl een der officieren met catacombische sluwheid de
wacht hield inzake naderend onheil. En het biecht horen gebeurde bij de wandelingen op de
34
III LK: militaire afkorting voor 3e Legerkorps. Hiervan was Genm van Nijnatten commandant tijdens de
meidagen van 1940.
35
Aalmoezenier W.A.J. van de Maden, Kgf 32036 (met de rang van majoor).
36
Op 2-7-1942 worden er 32 officieren binnengebracht. Zij waren belast met de afwikkeling van de voormalige
Nederlandse weermacht en waren daarom nog niet eerder in krijgsgevangenschap gevoerd.
25
“Boulevard Wilhelmina”, de weg, waarop dagelijks de pantoffelparade gehouden werd en door ons zo
genoemd.
Foto 21 Boulevard Wilhelmina (tek. Kap H.W. van Dulmen Krumpelman)
’s Avonds leenden de Aalmoezenier en de Veldprediker zich voor een causerie met onderwerp: “Het
laatste nieuws”. Als schipbreukelingen luisterden wij met alle aandacht naar de waarheid over de
oorlog en ons eigen land. Want allerlei geruchten waren het kamp doorgegaan o.a. Mussert was aan
de regering in Holland; Turkije vocht mee aan de zijde van Duitsland enz. De aankomst dag van mijn
vriend de Aalmoezenier was een opperbeste dag in mijn kampleven. Want ik kreeg een fijne sigaar en
een - zoals v.d. Maden het noemde - “echte Brabantse boterham”, door de zustertjes van Leur
klaargemaakt (heerlijke mik met echte boter en ……..ham!!). Verder nog een hard gekookt ei en ja,
echt waar, een sinaasappel. Wat heb ik gesmuld! En wat leert men toch alles waarderen! Ja, het
krijgsgevangenschap heeft ook zijn grote voordelen nl opvoering van het zielenleven en wennen aan
de eenvoud en daardoor waardering van slechts de kleinste gave. Ja, toen besefte ik vooral, hoe goed
het wij in ons gelukkig landje onder leiding van onze Koningin gehad hadden.
Toen na de eerste zondag de Aalmoezenier mij vertelde dat hij 253 communies had uitgereikt, lachte
hij weer zeer tevreden, terwijl hij, zich al aangepast hebbend aan de omgeving en daarom ook in
hemdsmouwen liep, eens over zijn buikje streek en zei: “Dat moet ook gauw weg, want ik geneer me
nou, terwijl bij iedereen de kleren om d’er lichaam fladderen”. 3 weken later was zijn lichaamsgewicht
reeds met 20 kilo verminderd en was zijn uniformjas ook te wijd geworden. Hij was gelijk de anderen,
waarnaar hij verlangd had – magere gebruinde wezens, die mij steeds deden denken aan den
feestdag der Onnozele Kinderen, waarop wij in onze jeugd de kleren van vader mochten aantrekken
en daarmede over straat zwabberden.
Op 29 juni – de verjaardag van prins Bernhard – had er niettegenstaande het streng verbod van
uiterlijk betoon toch nog een kleine ceremoniële plechtigheid plaats, die echter door de bijkomende
omstandigheden belachelijk aandeed. Ik kwam namelijk juist terug uit de wasgelegenheid en keerde
met bloot bovenlijf naar mijn politiekamer terug, toen de eerste Kolonel der Marine naar mij toekwam
en mij zeer geheimzinnig te spreken vroeg. Hij volgde mij en nauwelijks was de deur dicht of hij stak
een van buiten geleerde speech af, waarin hij mij als generaal der landmacht namens de Koninklijke
Marine het “compliment van den dag” bezorgde, de hoop uitsprekende dat het Z.H. de prins der
26
Nederlanden gegeven moge zijn nog vele jaren op zegenrijke wijze mede te werken aan den groei en
bloei enz. enz. En nu komt vooral het malle… dat ik beleefd verzocht werd de gelukwensen van de
Koninklijke Marine op de bestemde plaats over te brengen. Dus de gewone frase, die de goede
Marine kolonel reeds maar dan 30 jaar lang op de verschillende feestdagen van het Koninklijk Huis
had horen zeggen of zelf had moeten uitspreken.
Ik schrok van dit plotselinge onderhoud, sprong bij de ernst van de toespraak onwillekeurig in de
houding – geen gezicht moet dat geweest zijn mij bij deze plechtigheid in plaats van in ceremoniële
tenue, thans met bloot bovenlijf met de pink op de naad van de pyjamabroek. Bij het slot moest ik aan
het prikkeldraad denken en kon mij nog juist bedwingen om niet in een lachbui te vervallen, zodat ik
de plechtigheid ervan plechtig kon eindigen met de verzekering, dat ik deze bewijzen van
aanhankelijkheid der Koninklijke Marine ten zeerste waardeerde en ik “zo spoedig mogelijk” de
gelukwensen op de bestemde plaats zou doen toekomen. De kolonel ging tevreden heen, zichtbaar
verheugd dat de gewichtige opdracht er weer op zat.
Er waren vrij veel marineofficieren in het lazaret, percentsgewijze veel meer dan landmacht collega’s.
Een van de jonge marinemannen was diabetespatiënt. Insuline was echter niet aanwezig. Op een
nacht kreeg deze jonge vriend een hevige aanval, hij kermde de gehele zaal bij elkaar. Alles in rep en
roer. De dokter riep om suiker, het enige middel om de suikerpatiënt weer in zijn bewustzijn terug te
brengen. Het was er niet. Eindelijk ontdekte een van de patiënten in zijn blikje een beetje suiker,
angstvallig reeds dagen lang bewaard. Dit heeft de patiënt er weer bovenop gebracht. Zo was ons
lazaret – een barak zonder de meest noodzakelijke geneesmiddelen, maar propvol van echte, alles
voor elkaar overhebbende Nederlandsche kameraden - toch een stukje Holland op zijn best.
27
7. ONTSLAG EN TERUGREIS NAAR HUIS
Voordat ik met mijn verhaal over de Heimkehr begin, eerst nog enige aantekeningen van algemene
aard over mijn verblijf in Duitsland. De jonge soldaten zijn nog vol geestdrift – herstellende patiënten in
Aken hunkeren ernaar om weer naar het front te mogen; de ouderen waren doodsbenauwd om weer
naar het oostfront gezonden te worden. Vooral de rekruten, die met Pinksteren hun weekend in Aken
doorbrachten – ik zag een stad nog nooit zo vol grijsgroenen – en er nog keurig uitzagen (zij droegen
allemaal een platte pet, zijnde luxe hoofddeksel) waren druk en opgewonden in hun gesprekken,
deden branieachtig tegen de kameraden en de meisjes. Daarentegen waren alle soldaten, die tot de
oudere lichtingen behoorden en dus getrouwd en vader waren, die ons kamp in Neurenberg
bewaakten, fel gekant tegen den oorlog, die zij “ein grosser Unfug” noemden.
Ofschoon het streng verboden was, dat zij met ons spraken (voor het minste vergrijp kregen zij
gevangenisstraf) gingen zij, zo het terrein veilig was, toch bijna altijd een gesprek met ons aan. Het
waren Beieren, later Sudeten-Duitsers. Zij scholden op de Pruisen, die de oorlog wilden, ja ook op
Hitler. Wij wensen geen oorlog, wij willen naar huis, de oorlog is al verloren enz. enz. Voor het
oostfront waren zij doodsbenauwd; de meesten hadden al gevochten in die hel. Ofschoon de Duitse
legerleiding geen verlieslijsten publiceert, was iedere Duitser er van overtuigd, dat op Russische
bodem duizenden en duizenden sneuvelden. Men controleert dit o.a. door de doodsberichten in de
lokale bladen. De luitenant die mij naar Neurenberg bracht, vertelde mij dat hij afkomstig was uit
Lippe-Detmold, aantal inwoners ongeveer 150.000. Hij en zijn vrouw hadden in de afgelopen winter uit
het plaatselijk blad de aantallen der advertenties van doodsberichten wegens sneuvelen aan het
oostfront geregeld genoteerd en waren tot een gemiddelde van 5 à 6 per dag gekomen, een enorm
aantal dus. Trouwens ik las zelf in Aken de Westdeutsche Beobachter, het plaatselijke blad aldaar en
bestudeerde ook geregeld de doodsberichten.
Ik kwam tot een gemiddelde van 4 per dag. En dat voor één stad. En hoeveel steden heeft het grote
Rijk niet? Het aantal doden moet dan ook wel reusachtig zijn, zodat ook mijn Duitse begeleider tot de
conclusie kwam, dat “Deutschland sich kaput siegt”.
Foto 22: Westdeutscher Beobachter
Bij onze reis door Duitsland bleek het zeer opvallend, hoe leeg dit land was. Op de wegen, op de
velden, in de steden, stilte, leegheid. Niets dan oude mensen, vrouwen en kinderen, die niet meer
lachen konden. Geen woorden, want er is toch geen huisgezin meer, waarin men niet minstens één
dode betreurt. Hoeveel advertenties las ik niet, waarin gewag gemaakt werd, dat de vader de zoon, de
zoon zijn broer enz. in den dood volgde. Het viel mij ook op, dat de doodsberichten niet meer waren
van de trant: “Voor Führer, Volk und Vaterland fiel am Ostfront” maar meer van “Gott nahm von uns”
enz. Het oorlogsenthousiasme bestaat voornamelijk nog slechts in de radio en op de frontpagina’s.
Het gebrek aan mannelijk personeel bleek mij vooral bij de spoorwegen, waarbij niet alleen
vrouwelijke conducteurs en controleurs werkzaam zijn maar ook rangeerders en ploegbazen. Het is
geen gezicht jonge vrouwen met den toeter in de hand, in een spoorwegtenue met keurig gegolfde
28
haren te zien rangeren, waarbij zij de wagens koppelen – echter met handschoenen aan, want ’s
avonds moeten ze immers in gezelschap hun vrouwelijke plichten vervullen. Vergeet daarbij niet, dat
de huidige Duitse moraal geheel berust op het parool: Het Duitse ras mag niet uitsterven.
Volgens zeggen – men kan nooit te weten komen, wie de eerste zegsman is; de Duitsers waren
immers gewend alles tot het laatste ogenblik geheim te houden – zouden wij Maandagavond 6 juli
vertrekken, in Neurenberg achter de sneltrein uit Wenen gehaakt worden en dan Dinsdagmiddag
reeds in Den Haag zijn. Het is echter geheel anders uitgekomen.
Nadat zondagavond reeds alles voor het vertrek in gereedheid was gebracht en door mij de doktoren
en het verplegend personeel bedankt was geworden, was het maandagmorgen reeds om 05.30 uur
reveille. Om 07.15 uur marcheerden we af naar het Blok (kamp der overige officieren), alwaar we om
10.00 uur aankwamen, doordat de Prüfung van onze koffers zo lang duurde. In de prüfungsbarak
37
waar de Abwehrofficier ons voor het laatst nog eens onder handen nam, doordat deze kleine
kapitein – de leugenaar (door ons zo genoemd vanwege de vele leugens die hij debiteerde) ons
dreigde met onmiddellijke “Verhaftung” als een van ons een briefje zou trachten te smokkelen en ons
toesnauwde dat de soldaten de strenge order hadden, alles te onderzoeken, ook aan den lijve,
heerste toch al spoedig een soort vakantiestemming, toen bleek dat de prüfungssoldaten het helemaal
niet ernstig opnamen en allemaal zonder uitzondering voor een Mark of wat sigaretten zonder
behoorlijk onderzoek de koffers verzegelden en verder “gute Reise” wensten.
Wij zijn die dag en de daaropvolgende nacht in het kamp gebleven. Daardoor konden wij van al de
kameraden nog eens op ons gemak afscheid nemen en vooral de vele boodschappen medenemen,
die ons door de achterblijvenden werden opgedragen. Aangezien we wisten, dat we voor ons vertrek
nogmaals geprüft zouden worden, werden de diverse briefjes op allerlei wijze weggeborgen, bv
genaaid in de kragen, in de sokken enz. Ik schreef ze in mijn zakagenda bij wijze van verjaardagen.
Toen den volgende dag deze agenda door een prüfungsunteroffizier gedurende langen tijd werd
nagekeken, zat ik wel in mijn rats, doch de Herr Unteroffizier snapte van den inhoud niets en daar hij
dit niet wilde laten blijken, was alles in orde.
Dinsdag om 13.00 uur marcheerden we uit het kamp. Eerst enige malen “gezählt” en nog eens
overgeteld, of er niet een te veel ontsnapte. Daar gingen wij het kamp uit, uitgeleide gedaan door
honderden kameraden, die achter het prikkeldraad verzameld waren en omdat ze niet zingen
mochten, thans het liedje van de N.S.B. floten “op de hoek van de straat staat een N.S.B.-er enz.”
omdat met ons ook de 12 N.S.B.-ers verdwenen, die door deze laatste uiting van minachting door de
kameraden ten zeerste verbolgen waren.
We marcheerden weer naar de Prüfungsbarak, alwaar ons “klein Gepäck” geheel onderzocht werd.
Hier leverden we ons gevangennummer in en ontvingen we ons, destijds ingeleverd geld terug, tevens
de kamptoelage. Deze bedroeg eerst voor mij 60 Mark per 10 dagen, later werd echter te Berlijn
bepaald, dat de kamptoelage voor alle officieren, ongeacht hun rang, 75 Mark per maand zou
bedragen. Ik ontving dus nog 32 Mark. We ontvingen brood en leverpastei voor 2 dagen. Hieruit
maakten wij op, dat de reis niet zo voorspoedig zou verlopen als we dachten. Het was gelukkig mooi
weer, want tot 21.00 uur lagen we in het gras te wachten op de dingen die komen zouden. Toen werd
verzameld, we werden voor de laatste keer toegesproken door de Majoor Bisschoff,
ondercommandant. Deze Duitse hoofdofficier hield een zeer merkwaardige speech – hij sprak over de
nieuwe orde, de nieuwe geest, de revolutie die door Europa gaat en ons allen een gelukkige toekomst
zal bezorgen en zo zei hij woordelijk: “Ob Deutschland den Krieg gewinnt oder verliert, das spielt
keine Rolle”. Een beter Europa is in wording.
Na ons onder zeer vriendelijke termen goede reis gewenst te hebben, marcheerden we in colonne
met 4-en af, admiraals en generaals voorop naar het stationnetje Marzfeld. Eindelijk buiten het
prikkeldraad. Wat een heerlijke gewaarwording! Nu eerst zagen we de omgeving van ons kamp, wat
was Duitsland weer mooi. Zelfs de kapitein-leugenaar, die ons nu als “kameraad” uitgeleide deed, was
weer een vriendelijke mens, die niet meer snauwde maar op lachende wijze ons allerlei grappigs wilde
vertellen.
37
Abwehroffizier: officier belast met de contra-spionage.
29
e
e
De trein bestond uit 2 wagons 2 klasse, de overige 3 kl. De wagons waren zeer versleten,
vermoedelijk reeds afgekeurde Franse spoorwegrijtuigen, die van binnen reeds afgetakeld waren,
zodat er geen gordijntjes, zelfs geen armleuningen aanwezig waren, wat gedurende de lange reis
hinderlijk was. De N.S.B.-ers werden in de besten wagon opgeborgen en reisden, onder bescherming
van enige Duitse soldaten, geheel afgezonderd, vermoedelijk omdat de totale negering door ons te
drukkend voor hen zou zijn. Om 22.00 uur reisden we af naar Nürnberg – eindelijk ging dan de trein
naar Holland. In Nürnberg werd ons treintje gekoppeld achter een goederentrein, waarvan enige
wagons volgeladen waren met kalveren, die ons het slapen – om 02.00 uur gingen we verder –
beletten door het lawaai dat die opeengedrongen beesten maakten.
Aankomst in Aschaffenburg op woensdagmorgen 09.00 uur. Onze trein was op een zijrangeerterrein
neergezet en bleef daar staan tot 14.00 uur. Hier werd ons soep – heerlijke soep – in een papieren
beker verstrekt. We reisden die dag door tot de omgeving van Keulen. Met een grote bocht in het
donker om Keulen heen, zodat wij van het bombardement van deze stad niets hebben kunnen zien.
Om 21.30 uur stond onze trein weer op een zijterrein en ontvingen wij in de nacht weer uitstekende
soep met zwarte koffie. In de trein werd overnacht. Van slapen kon wegens gebrek aan ruimte en
comfort niets komen. Er werd wat geknikkebold en als er een begon te mopperen dat alles zo lang
duurde - bedenk, dat de meesten zieken waren en sommigen zelfs ernstige patiënten, voor wie elk
uur oponthoud een verzoeking was – dan was er wel een kameraad, die de omgeving opmonterde
door te wijzen, dat we op weg naar huis waren, waar de aardbeien met slagroom op ons stonden te
wachten. Er was slechts één WC zonder stromend water, zeep of handdoek. Deze WC werd tenslotte
zo’n stinkend vies hok, dat men zichzelf bepaald overwinnen moest om er gebruik van te maken.
Tegen 04.00 uur werden wij weer achter een goederentrein gehaakt en vertrokken – na veel
gerangeer en allerlei schokken, die voor vele patiënten funest waren – naar Duisburg-Süd, alwaar we
om 07.30 uur arriveerden. Hier werd weer soep verstrekt. De verpleging heeft niets te wensen
overgelaten. Sommige particulieren deelden enige sigaretten uit, omdat deze in de mening
verkeerden, dat wij Nederlandsche vrijwilligers bestemd voor het oostfront waren. De sigaretten
smaakten er niet minder om. Na enige uren – we waren weer weggemoffeld op een zijterrein – ging
het eindelijk richting Zevenaar, richting Nederlandse grens. Toen we in de late middag de grens
overschreden, overviel ons een gevoel van vreugde. Weer terug in ons eigen land! We bewonderden
de mooie weide met de Hollandse koeien, we hoorden ons toeroepen in het Hollands. Nee, Holland
kan nooit Duits worden. Het verschil is te groot.
Foto 23: station Arnhem
Tegen 20.00 uur liepen we Arnhem binnen en omdat wij daar achter de diesel gehaakt moesten
worden, stonden we waarachtig op het perron. Ofschoon onze aankomst geheim gehouden was, had
toch spoedig de menigte in de gaten, dat er een trein met Hollandse officieren was binnengelopen.
30
Het werd een geloop, gehol, gejuich. Hopen reizigers verdrongen zich voor onze coupés (wij mochten
niet uitstappen, onze deuren moesten gesloten blijven). De raampjes werden opengeschoven en het
was spoedig een drukte, of we niets dan goede kennissen ontmoet hadden. Er werd gevraagd naar
bekenden, sigaretten werden naar binnen geworpen, koffie werd verstrekt. De reizigers, die
boterhammen bij zich hadden, gaven deze aan ons. Dames wierpen allerlei bonnen naar binnen om
van de stationsrestauratie te kunnen kopen.
2 kruiers die enige manden kersen vervoerden, geraakten zo buiten zichzelf van aandoening, dat zij
pardoes de manden in onze coupés leegschudden. Wat een hartelijkheid, wat een geestdriftige
spontane begroeting. Zeg mij nooit meer, dat ons volk koud is, maar zeg mij altijd: Het Nederlandse
volk is één zoals nimmer tevoren.
In een meer dan opgetogen stemming vlogen wij achter de diesel naar Den Haag. Terwijl wij in
Duitsland slechts achter een goederentrein aansukkelden, reden we nu met een geweldige vaart,
alsof de machinist ons extra vlug naar ons einddoel wilde brengen. Om 21.30 uur arriveerden we in
38
Den Haag S.S. Een leeg perron, geheel afgezet met politie. Alleen Dr Offerhuus was namens het
39
Nederlandsche Rode Kruis aanwezig, alsmede de Heer Rietveld , de commissaris voor de belangen
van onze weermacht. Wij mochten niet uitstappen – een grote teleurstelling, vooral voor de velen, die
in Den Haag woonden en wisten, dat hun wederhelften of nabestaanden in de voorste rijen van het
publiek, dat buiten de overkapping opeen gegroept was, stond.
Foto 24: station Den Haag Staatsspoor
De politieagenten ontpopten zich ook als goede vaderlanders, want deze fungeerden als trait-d’union.
Telkens kwamen zij bij onze coupés met de mededeling: “Uw vrouw laat u zeggen, dat ze het allen
goedmaken, ze staat op u te wachten”. Het moest nog tot kwart over 12 uur duren – die dikke 2 uren
van wachten waren eindeloos, de laatste pesterij! – toen het langs het stille perron klonk: “Die Herrn
sind entlassen”. Wij vlogen den trein uit. Ontslagen! Vrij! Is het toch echt waar? Natuurlijk hebben ze
ons zo lang in den trein laten zitten, tot zich geen burger meer op straat mocht bevinden en onze
“entlassung” dus geen aanleiding tot demonstratie meer kon zijn.
Toch heerste op het perron ineens een geweldige drukte. De niet in Den Haag wonende officieren
moeten toch onder dak. Verschillende Haagsche dames en heren, die een of meer heren herbergen
kunnen, komen naar voren om cliënten te bemachtigen. Mij wordt door een jong meisje een boterham
38
Offerhuus: H.K. Offerhuus (1875-1953), oud officier van gezondheid. Vanaf 1934 lid van het dagelijks bestuur
van het Rode Kruis Nederland.
39
Rietveld: L.C. Rietveld (1895-1988), oud militair en gedurende de oorlogsjaren belast met de behartiging van
de belangen van de voormalige Nederlands weermacht. Hij was de schakel tussen de krijgsgevangenen en het
Duitse bestuur in Nederland.
31
in de hand geduwd. De ernstig zieken worden met ziekenauto’s afgehaald en gaan naar het militair
hospitaal. Ook een 50 tal niet zieken kunnen daar overnachten, waarvan graag gebruik wordt
gemaakt. En deze hebben het bij de zustertjes uitstekend gehad. “We hebben er gesmuld, aardbeien
met room enz. enz.” schreef mij later een van deze gelukkigen. Ikzelf prefereerde een hotel en met
nog 8 andere heren wandelden we naar Hotel Terminus, dat op last van den Ortskommandant kamers
voor ons beschikbaar moest stellen.
Toen ik Terminus binnenstapte en het personeel mij correct en beleefd tegemoet trad, voelde ik weer,
dat ik generaal, dat ik mijnheer was. Ik bestelde onmiddellijk een groot glas bier, waarnaar ik al 2
maanden verlangde. De restauratiezaal zat vol Duitse civiele heren, die stevig wijn dronken (het was
al over enen). Later bleek mij, dat Terminus geheel voor Duitsers bestemd is en dat al die wijn
40
drinkende en dikke sigaren rokende heren zeer vette baantjes als “Beauftragte ” hadden en met ons
geld geen raad wisten. Na een bad genomen te hebben, kroop ik in een echt bed, met echte lakens,
met een zacht hoofdkussen. Ik sliep snel in, oververmoeid.
Foto 25: Hotel Terminus in Den Haag
De volgenden morgen om 09.00 uur opende ik eerst mijn ogen, moest mij realiseren waar ik was. En
ik zuchtte: God zij dank, ik ben vrij. Ik kreeg ofschoon ik geen bonnen had, een stevig ontbijt – verse
broodjes met kaas en echte thee. De ober die spoedig in een vertrouwelijk gesprek met mij was, bleek
ook een goede vaderlander te zijn. “Dat Duitse gedoe hier, dat zit me tot zover” fluisterde hij, terwijl hij
z’n vinger op z’n adamsappel legde. “Maar we krijgen ze wel” en toen draaide hij de laatste
nieuwsberichten voor mij af, waaruit bleek, dat in Terminus ook naar de Engelse radio geluisterd
wordt.
Ik lunchte aan het station. Ook hier gaf mij een kelner voldoende bonnen om te kunnen eten en nog
wel ongevraagd. Natuurlijk had ik veel bekijks in de uniform van generaal. In de trein naar Breda bood
een onbekende mij een sigaret aan. De conducteur, die mijn kaartje controleerde, fluisterde mij in het
oor: “Generaal, ik ben al 50 maar als het straks nodig is, dan ben ik van de partij”. Ik lachte alleen en
zei: “In orde, tot ziens”. Eindelijk thuis. Aan het station had iemand gezegd: “Daar heb je generaal
41
Seyffardt!”. Het zou de laatste vernedering voor mij zijn .
40
Beauftragte: Ambtenaar of militair die namens een hogere instantie belast is met de waarneming van bepaalde
taken. In Nederland had je o.a. namens Seyss-Inquart de Beauftragte voor Justiz, Verwaltung, Sicherheitswesen
enz.
41
Seyffardt: H.A. Seyffardt (1872-1943), gepensioneerd Nederlandse Luitenant-generaal, die zich opwerpt voor
het Vrijwilligerslegioen Nederland (Nederlandse vrijwilligers in Duitse dienst). Zij strijden met de Duitsers aan het
32
Foto 26: Lgen H.A. Seyffardt
Thuis alles in feeststemming. Niet minder dan 25 bloemstukken en alle in de kleuren oranje of roodwit-blauw prijkten in de suite. Mijn portret als generaal troonde te midden met als achtergrond mijn
rood-wit-blauwe vlag van mijn vroegere dienstauto.
Foto 27: vlag dienstauto A.A. van Nijnatten, C-III Legerkorps
De gehele dag aanloop van feliciterende mensen, vooral officiersdames, die tevens het laatste nieuws
van manlief wensten te horen en voor wie ik speciale boodschappen had medegebracht; waarin toch
overal naar voren kwam: “Stuur pakjes, stevige kost, buikvulling”. Goede kennissen brachten mij verse
eieren, witte kadetjes, zelf gebakken. Ook van buiten de stad ontving ik naast telegrammen en brieven
ook menig postpakketje met stevige kost. Ja, het was wel algemeen bekend, dat het kamp te
Neurenberg geen lustoord was.
Toen ik goed en wel thuis weer wat op dreef was, bemerkte ik eerst, hoe moe ik was. De kleinste
wandeling vermoeide mij, het was dus niet in mijn kleren gaan zitten. Mijn civiele kleding, die ik in
Neurenberg tegen mijn uniform had moeten omwisselen, werd mij door het Rode Kruis thuis gestuurd.
Alles zat in een papieren zak, zodat bij ontpakken bleek, dat mijn colbert en vooral mijn hoed zo
verfomfaaid er uit zag, dat uitstomen met oppersen misschien er nog iets van terecht zou brengen.
Dankzij de goede zorgen van mijn huisgenoten zag mijn tuin er schitterend uit. De eerste dagen kon ik
uren lang genieten van de verschillende kleuren en geuren en was ik vol bewondering, hoe alles wat
oostfront. Door leden van de verzetsgroep CS-6 wordt Seyffardt op 5-2-1943 neergeschoten en overlijdt een dag
later aan zijn verwondingen. Seyffardt droeg altijd zijn Nederlandse generaalsuniform en daarom de opmerking
die Van Nijnatten te horen krijgt.
33
ik gezaaid en geplant had, in volle schoonheid tot wasdom en bloei gekomen was. De natuur had zich
van de oorlogsellende niets aangetrokken. En alles, wat op tafel kwam, smaakte mij even goed. Wat
had ik leren waarderen al het overvloedige voedsel, dat Onze Lieve God ons in ons land nog steeds
schenkt. Wat smaakten de laatste aardbeien en vooral de als pruimen zo grote kersen, mij uit Limburg
toegezonden. Zelfs in een bezet land kan men nog gelukkig zijn! Maar zou dit lang duren? Zou ik mij
niet spoedig weer gewend hebben aan het gewone huiselijke leven en mij weer gaan ergeren aan het
Duits gedoe op straat, over allerlei onhebbelijkheden, door de mensen zo gaarne en overdreven
rondgebazuind, over de krant en de radio ergernissen, die ons achter het prikkeldraad bespaard
waren gebleven.
Het leven gaat voort. Ik ben nu weer in een andere maalstroom terechtgekomen, die veel woeliger,
onrustiger en onzekerder is. Het wordt nu weer een “struggle for life”, zorgen dat de bonnen ook
werkelijk levensmiddelen opleveren, zorgen voor de winter, want iedereen is het over eens, dat de
aanstaande winter wreed zal zijn als bondgenoot van honger en koude. Maar dat zei men immers ook
van de vorigen winter. En ofschoon deze heus niet mals was, zijn we er toch doorgekomen. Daarom
“Moed en vertrouwen” zoals op een mij ten geschenke gegeven wandbordje staat.
Foto 28: 3 van de 10 originele dagboeken, periode 1942-1945
Het dagboek van WO II eindigt met: “Ik eindig mijn dagboek met de vurige hoop dat er spoedig betere
tijden voor ons arme land zullen aanbreken en dat spoedig bewaarheid moge worden, de wens die ik
las op een schutting in Amsterdam: “Bevrijdt ons van onze bevrijders!”.
34
BIJLAGE 1 OPROEP VOOR TWEEDE CONTROLE IN 1942
35
BIJLAGE 2 OPROEP VOOR EERSTE CONTROLE IN 1941
36
BIJLAGE 3 EREWOORDVERKLARING GENM A.A. VAN N IJNATTEN
37
BIJLAGE 4 BEKENDMAKING KRIJGSGEVANGENSCHAP (VOORZIJDE DOCUMENT )
38
BIJLAGE 4 ( ACHTERZIJDE DOCUMENT )
39
BIJLAGE 5 ORGANISATIE NEDERLANDSE OFFICIEREN IN OFLAG XIII B NEURENBERG -L ANGWASSER
40
41
42
43
BIJLAGE 6 T EKENINGEN O FLAG XIII B (DOOR K APITEIN H.W. VAN DULMEN KRUMPELMAN)
44
45
46
47
BIJLAGE 7 BRIEF VAN DOCHTER PIM AAN J ANUS D.D. 15-06-1942
“Lieve vader, zojuist kreeg ik doorgestuurd van Otje – via Mimi en moeder – je brief uit Aken
van 26 Mei. Er stond in dat ik die maar moest beschrijven, in de hoop dat het aankwam, al
ben je nu dan ook niet meer daar.
Misschien wordt het wel doorgestuurd. Hoe gaat het er nu mee? Is de bloeddruk al aan het
dalen en kun je daar ook dieet houden? Met ons alles goed hoor!
Maak daarover maar geen zorgen. Moeder slaat er zich best doorheen en Joopie zorgt voor
de giro, de bonnen enz., daar is ze toch in thuis.
Bij Mimi is 6 juni een Adriaantje geboren, van 8 ½ pond. Ze maken het allebei erg goed.
Joopie is gaan dopen. Ik was toen toch thuis. Ik ga nu trouwens maar wat meer naar huis toe
en werk dan daar maar wat. Het examen begint op te schieten. Ik deed al tentamen
Neurologie, wat heel goed ging. Heb je het koffer al gekregen?
Ik heb het persoonlijk naar Roermond gebracht en afgegeven. Wat dat betreft was alles in
orde. Op moeders verjaardag ga ik ook naar huis en Otje zou ook komen, dan is het niet zo
vervelend zonder jou. Maar wie weet hie vlug we weer allemaal samen zijn! Ik moest je veel
groeten doen van Otje en Mimi en de anderen. We denken en bidden veel aan en voor je.
Goed moed verder. Liefs enz. van Pim.
Met oma alles goed.
48
49
BIJLAGE 8 BRIEF J ANUS AAN ECHTGENOTE D.D. 22-06-1942
“Liebe Allen, Ich schreibe Deutsch, weil die Correspondenz dadurch schneller geht. Ich mache es sehr
gut, bin voll guter Hoffnung. Mein Blutdruck ist jetzt gut, bin seitdem mein Abreisen noch nicht erkältet
gewesen. Brief geschrieben am Pfinksten empfangen, so auch das Koffer mit Dose. Wie steht es bei
e
Mimi? Ist der kleine Adriaan schon da? Gratuliere 60 Geburtstag meiner liebe Frau – am 18 Juni
habe Ich viel gedacht! – weiter Pim mit Tentamen und Leni. Wie geht es mit Oma?
Der Geist is hier ausgezeichnet. Ich habe mich ganz an Gottes Willen unterworfen. Ich bin sehr
dankbar für die Lebensmittel, Gebetenbuch von Mimi, für das gummikissen, nähgerät (meine
Strümpfe habe Ich schon gestopft), Rimso (gestern habe Ich die Wäsche gemacht) u.z.w. im Koffer.
Hat Dr. Krijger die Vollmachten abgegeben? Sie haben jetzt frei Medizinbehandlung und frei Heilmittel
(Dr ten Cate), weil Ich im Dienste bin.
Frage an Wierex cokes für den nächsten Winter. Marchiert jetzt die finanzielle Sache? Sie allen
müssen voll guter Mut sein wie Ich. Hoffentlich werden wir bald entlassen. Sie können mich
unbegrenzt schreiben und Paketen schicken. Hoffentlich jede Woche 1 Paket. Schicke Nahrungsmittel
wie Butter, Jam, Honig, ein wenig Thee, Kaffee, Käse, sigarren, Näscherei, Leberpasta, Zucker,
Sardinen, milch, hertgekochte eier, kuchen. Weiter meine Nagelschere, ein Buch (von 30 ct).
Informiere, wie schwer Paket?Nicht im Paket Brief oder Briefpapier, rassiermesser, streichhölzer, wohl
Inventar. Schreibe direkt, ebenso die Pakete. Viele Küssen und Grüssen.
Schreiben Sies o möglich auch in Deutsch. Man, Vater, Grossvater.
50
51
BIJLAGE 9 VERSLAG AANKOMST EN VERBLIJF OFLAG XIII B NEURENBERG -L ANGWASSER (DOOR
TERUGGEKEERDE ARTSEN )
52
53
54
55
BIJLAGE 10 N AMENLIJST TERUGGEKEERDE KRIJGSGEVANGENEN 7-7-1942
56
57
58
59
Nr 45: van Nijnatten, A.A.
60
61
62
BIJLAGE 11 VERSLAG VAN DE REIS VAN NEURENBERG TOT S TANISLAU EN DE AANKOMST EN HET
VERBLIJF ALDAAR
63
64
65
66
BIJLAGE 12 HULP VAN DE BEVOLKING VAN W ASPIK AAN DE OFFICIEREN IN STANISLAU
67
BIJLAGE 13 N AMENLIJST OFFICIEREN , CADETTEN EN ADELBORSTEN IN OFLAG XIII B NEURENBERG L ANGWASSER
naam
tussenvoegsel voorletters kgfnummer rang
Aalbers
H.A.M.
30897
Majoor
Aalders
J.
30031
Off Gezh 2e kl
Aalders
G.B.
30561
Tweede Luitenant
Aalst
van
H.
31187
Eerste Luitenant
Aalst
van
M.
31432
Eerste Luitenant
Aalst
van
J.P.H.
31800
Majoor
Aalzum
van
J.
30696
Kapitein
Aanholt
van
J.M.H.
31446
Kapitein
S.
30431
Cadet Vaandrig
W.P.
30341
Majoor
Ackerstaff
J.
30352
Eerste Luitenant
Adan
A.J.J.
31650
Kapitein
Adank
L.W.C.
30746
Eerste Luitenant
Adriaansen
G.
31445
Kapitein
Adriaansen
H.
31363
Kapitein
F.
31509
Luitenant Kolonel
P.S.
30402
Luitenant ter Zee 2e kl
Abdoel Rachman
Abeelen
Aelst
van den
van
Agema
Aken
van
J.A.
30435
Cadet Vaandrig
Aken
van
P.Ch.
31303
Majoor
Akkerveeken
M.J.T.K.
31066
Tweede Luitenant
Albarda
G.
30369
Kapitein
Alberda
J.
31030
Eerste Luitenant
Alberdingk
H.A.
32052
Eerste Luitenant
Aler
I.K.
31435
Kapitein
Allard
A.J.M.
30624
Majoor
K.
30204
Kapitein ter Zee
Alma
H.
30642
Tweede Luitenant
Alma
J.H.
31895
Majoor
Aller
van
Alofs
F.
30026
Majoor
Alphen
van
M.W.L.
30456
Kolonel
Altena
van
F.G.
31518
Kapitein
Ameijde
van
M.F.
30501
Tweede Luitenant
H.J.
30497
Eerste Luitenant
Amelink
Amstel
van
G.B.
30718
Tweede Luitenant
Andel
van
Ch.
30602
Kapitein
Andel
van
P.H.
31118
Eerste Luitenant
Andela
F.L.
30714
Tweede Luitenant
Andriessen
K.J.L.
31784
Korp Adelborst
Antheunissen
W.
31089
Majoor
Antonissen
J.L.
30863
Tweede Luitenant
68
Apeldoorn
van
J.C.E.
30613
Tweede Luitenant
Apeldoorn
van
J.C.
30666
Majoor
Arends
J.H.
30581
Eerste Luitenant
Arentz
J.G.
31444
Majoor
Arnoldy
L.
30700
Kapitein
Arriëns
W.J.
31857
Tweede Luitenant
Asjes
H.C.
31226
Tweede Luitenant
Augusteijn
A.W.
31883
Tweede Luitenant
Baaij
W.J.K.
30774
Kapitein
A.M.M.
31570
Majoor
J.
31922
Kapitein
Baak
van
Baarschers
Baarsel
van
L.A.
31524
Kapitein
Back
de
J.A.
31237
Kapitein Luitenant ter Zee
Backer
J.D.
30961
Kapitein
Baden
M.
31070
Kapitein
Baerends
J.C.L.
30783
Tweede Luitenant
Baijens
M.
31029
Majoor
Bakema
E.
30074
Paardenarts 2e kl
Bakhuis
J.
31645
Majoor
Bakker
W.
30030
Eerste Luitenant
Bakker
M.
30368
Korp Adelborst MSD
Bakker
G.
30362
Off Adm 2e kl
Bakker
S.
31381
Kapitein
Bakker
J.
31443
Majoor
Bakker
W.G.
31506
Kapitein
Bakker Schut
J.
30046
Off Gezh 1e kl
A.W.F.
31832
Tweede Luitenant
Bansema
D.C.
31419
Tweede Luitenant
Barbas
J.S.
30648
Kolonel
Barendregt
J.
30681
Majoor
Baretta
A.
30793
Kapitein
Barkey Wolf
M.
31938
Off Gezh 2e kl
Bartels
J.A.C.
30006
Eerste Luitenant
Bartels
C.H.
30201
Luitenant ter Zee 2e kl
Bartels
P.J.
30657
Kolonel
Barten
K.
31720
Eerste Luitenant
Bartman
J.H.
31523
Kapitein
Baten
R.
31656
Eerste Luitenant
Baurdoux
J.
30779
Kapitein
P.N.
31456
Luitenant Kolonel
Bazuin
M.L.
31143
Luitenant ter Zee 2e kl
Beaumont
J.J.A.
30821
Kapitein
Becht
A.J.W.
31075
Eerste Luitenant
Becht
J.H.
31076
Tweede Luitenant
Becking
W.
30448
Generaal Majoor
Balluseck
Bavel
69
van
van
Bedeaux
Th.M.
30825
Luitenant ter Zee 2e kl
Beek
van den
R.
30721
Tweede Luitenant
Beek
van
C.A.
31480
Majoor
Beek
van
M.M.
32006
Cadet Vaandrig
Beekers
H.
31716
Eerste Luitenant
Beekman
C.
31905
Majoor
Been
H.
31927
Kapitein
Beenhakker
F.
30048
Kapitein
Beijer
J.
30200
Tweede Luitenant
Beijer
B.A.W.
31206
Luitenant ter Zee 1e kl
Beijl
de
W.
31092
Cadet Vaandrig
Beld
van den
Ch.
31967
Eerste Luitenant
Belgraver
H.H.G.
31051
Kapitein
Bellaard
L.
31877
Kapitein
Bellen
H.J.
30127
Kapitein
Belzer
M.
30445
Luitenant Generaal
Bender
W.G.
31906
Majoor
Bennik
J.J.C.C.
31133
Kapitein Luitenant ter Zee
Bensel
ten
F.H.H.M.
31520
Majoor
Bent
van den
J.P.
31674
Tweede Luitenant
Bentinck
Baron
J.A.
30605
Tweede Luitenant
Berenschot
B.W.
30900
Kapitein
Berenschot
G.C.
30566
Kapitein
Berg
v.d.
F.
31369
Eerste Luitenant
Berg
van den
J.G.
30208
Kapitein ter Zee
Berg
van den
T.
30861
Tweede Luitenant
Berg
van den
J.G.
32019
Tweede Luitenant
Berge
van den
J.M.C.
31176
Kapitein
Berge
van den
A.L.
30573
Eerste Luitenant
Berge
van den
J.H.
31758
Kapitein
Bergh
van den
S.J.
30524
Luitenant Kolonel
Bergh
von
C.C.W.
31366
Kapitein
Bergh
van den
G.A.
31173
Eerste Luitenant
Bergh
van den
J.Ch.H.
31866
Luitenant ter Zee 3e kl
Berghuijs
G.
30475
Kolonel
Berghuijs
H.C.
31923
Majoor
Berghuijs
J.G.
31924
Kapitein
Berghuys
N.
31249
Tweede Luitenant
Berghuys
J.D.
31568
Eerste Luitenant
Berkelaar
A.
30837
Cadet Sergeant
Berkhoudt
J.
31652
Eerste Luitenant
Berkhout
W.M.
30559
Eerste Luitenant
Berlage
F.P.
30847
Luitenant ter Zee 3e kl
Bernaert
G.V.M.
30059
Eerste Luitenant
Bernsen
W.J.
31760
Sgt Adelborst
70
Bie
de
J.A.
30578
Cadet Sergeant
Bie
de
J.
31491
Majoor
Bijl
van der
H.
30650
Kolonel
Bijl
W.
31554
Eerste Luitenant
Bijl de Vroe
G.Ch.
30637
Tweede Luitenant
Bijlaard
C.A.
30043
Kapitein
Bijlenga
G.
31553
Kapitein
Bijloo
J.
30583
Eerste Luitenant
Bijlsma
G.J.
30745
Tweede Luitenant
Bijvoet
H.J.P.
30141
Tweede Luitenant
Bik
A.J.E.
31130
Luitenant ter Zee 1e kl
Bilderbeek
J.B.
32010
Cadet Sergeant
Bimmel
D.
30202
Vaandrig
Binnendijk
W.Th.G.A.
30289
Eerste Luitenant
Bischoff van Heemskerck
W.F.K.
30454
Kolonel
Bischoff van Heemskerck
M.R.A.
30476
Luitenant Kolonel
Bisschoff
W.
30245
Majoor
Blaauw
J.
30848
Korp Adelborst MSD
Blanken
D.
30065
Kapitein
Blijdorp
A.A.P.
31630
Tweede Luitenant
A.J.
30754
Tweede Luitenant
E.H.
30824
Eerste Luitenant
F.
31205
Luitenant ter Zee 1e kl
Bloema
K.P.
30618
Tweede Luitenant
Bloema
P.
30802
Majoor
Bloeme
H.S.
31644
Luitenant Kolonel
Bloemen
W.M.J.H.
30960
Kapitein
Blok
J.B.P.
30390
Eerste Luitenant
Blok
Ch.
31767
Kapitein
Blokland
A.
30291
Tweede Luitenant
Blokpoel
W.
31939
Off Gezh 2e kl
Blom
C.
30424
Korp Adelborst Mariniers
Blinde
de
Blindenbach
Blink
Blom
van den
A.J.
31306
Majoor
Blom
P.C.L.
31626
Kapitein
Blomjous
C.J.C.J.M.
30984
Cadet Vaandrig
H.
30432
Cadet Sergeant
Blonk
J.A.
30843
Tweede Luitenant
Bodmer
J.S.
30882
Tweede Luitenant
Bodmer
M.H.
30893
Cadet Sergeant
S.
31202
Luitenant ter Zee 1e kl
G.A.
31337
Luitenant ter Zee 1e kl
H.F.H.
30587
Eerste Luitenant
A.K.
30886
Cadet Sergeant
Blommestein
Boeft
van der
van
den
Boegborn
Boekhout
van
Boelhouwer
Boer
de
J.
30161
Off Gezh 2e kl
Boer
de
M.
30967
Kapitein
71
Boer
de
C.
31953
Off Gezh 1e kl
Boer
de
F.
30278
Tweede Luitenant
Boer
de
D.P.
30356
Off MSD 2e kl
Boer
de
A.W.
30357
Luitenant ter Zee 1e kl KMR
Boer
de
C.P.
30439
Cadet Vaandrig
Boer
de
W.
30759
Kapitein
Boer
de
F.C.
31093
Tweede Luitenant
Boer
de
R.
31535
Kapitein
Boer
den
A.
31538
Kapitein
Boer
de
P.A.S.
31556
Kapitein
Boer
de
B.B.
31744
Tweede Luitenant
Boerma
W.P.
31352
Eerste Luitenant
Boers
F.W.
31174
Kapitein
Boers
Th.J.A.
31572
Kapitein
Boet
L.
30126
Off Gezh 2e kl
Boetzelaer
C.W.L.
31635
Majoor
Bogaerts
Baron van
B.M.
31427
Tweede Luitenant
Bolhuis
H.J.
31691
Korp Adelborst
Bolk
K.J.
30673
Hfd Off MSD 2e kl
Bongertman
H.J.W.
30866
Tweede Luitenant
Bont
de
F.M.B.
30994
Cadet Sergeant
Bont
de
P.J.
31406
Kapitein
Boodt
J.G.
30514
Kapitein
Boogaard
F.
31864
Luitenant ter Zee 3e kl
H.
31515
Kapitein
J.J.
30844
Tweede Luitenant
Boom
J.S.
31627
Kapitein
Boomer
G.H.
31581
Majoor
Boogert
Boom
van den
Boon
van der
M.J.
30925
Majoor
Boon
van der
J.W.
31190
Tweede Luitenant
Boon
W.B.
31837
Kapitein
Boost
A.G.M.
30810
Kapitein
Bor
J.A.W.
31764
Kapitein
Borgesius
E.J.
31134
Luitenant ter Zee 1e kl
Bos
J.
31642
Luitenant Kolonel
Bos
H.C.
30440
Cadet Vaandrig
Bos
J.
31024
Kapitein
Bos
A.
31100
Cadet Vaandrig
Bos
H.
31201
Luitenant ter Zee 1e kl
Bos
van den
H.
31649
Kapitein
Bosch
v.d.
D.W.
30001
Kapitein
W.D.
30413
Eerste Luitenant
Bosch
Bosch
in den
F.J.L.
30709
Tweede Luitenant
Bosch
van den
B.
30790
Kapitein
Bosch
ten
J.J.D.
31264
Tweede Luitenant
72
Boschma
J.
31878
Vaandrig
Bosman
R.H.
30989
Korp Adelborst
Bosschieter
J.
31622
Tweede Luitenant
Boswijk
W.
30182
Luitenant Kolonel
Botenga
S.
31943
Off Gezh 1e kl
Bottema
J.K.M.
30331
Eerste Luitenant
Botterman
J.
30347
Off Gezh 2e kl
Boudewijn
P.J.
30274
Kapitein
Bouhuys
W.
31663
Kapitein
Bouma
A.
30038
Eerste Luitenant
Bouma
J.
31150
Off Adm 1e kl
Bouman
N.
30755
Tweede Luitenant
Bouman
P.E.
30976
Cadet Sergeant
Boumans
W.J.M.
31717
Tweede Luitenant
Boutmy
A.J.G.
31671
Kapitein
Bouwer
W.
31112
Tweede Luitenant
Bouwer
D.W.
31230
Sgt Adelborst MSD
Bouwman
H.G.M.
31653
Eerste Luitenant
Boven
van
P.
30964
Kapitein
Boven
van
J.A.
30771
Kapitein
Boven
van
C.
30955
Kapitein
L.
31729
Eerste Luitenant
G.A.
31300
Kapitein
Boxman
G.W.
30169
Tweede Luitenant
Braat
B.M.C.
31148
Luitenant ter Zee 2e kl
Brackel
F.J.G.
30633
Tweede Luitenant
Brainich von Brainichfeld
C.H.E.
31215
Luitenant ter Zee 2e kl
Boven
Bowier
Jhr.
Brandeler
v.d.
K.J.
30198
Majoor
Brandhof
van den
N.
31359
Eerste Luitenant
Brandjes
K.W.M.
31830
Eerste Luitenant
Brands
C.
31600
Paardenarts 1e kl
Brands
E.
30839
Cadet Vaandrig
Brandt
H.G.
31181
Luitenant ter Zee 2e kl
Brandt
J.M.A.L.
31408
Kapitein
Branger
J.D.
30299
Off Gezh 2e kl
Braun
M.C.
31005
Cadet Sergeant
Breebaart
L.
31979
Off Gezh 2e kl
Breel
P.M.
31498
Kapitein
Breemer
van den
J.
31790
Eerste Luitenant
Breen
van
W.J.A.M.
30337
Tweede Luitenant
Bregman
L.G.
31189
Tweede Luitenant
Breman
K.
31956
Dir Off Gezh 2e kl
Bremer
K.
31207
Off Adm 3e kl
Brender a Brandis
W.J.
31611
Eerste Luitenant
Brethouwer
D.H.G.
31487
Kapitein
73
Breunese
B.D.F.
30615
Tweede Luitenant
Breunesse
J.N.
32038
Majoor
Breure
L.
31071
Tweede Luitenant
Brevet
M.
30923
Luitenant Kolonel
P.J.
31421
Luitenant Kolonel
Briët
J.
31291
Majoor
Brill
C.J.
30115
Eerste Luitenant
Briel
Brink
van den
R.E.
30954
Kapitein
Brinkgreve
van den
M.
30511
Kapitein
Brinkman
B.
30922
Majoor
Broeders
G.
30649
Dir Off Gezh 1e kl
Broekmeijer
M.W.J.M.
30545
Eerste Luitenant
Brongers
B.
30795
Kapitein
Brouwer
J.
30022
Eerste Luitenant
Brouwer
J.E.
31937
Dir Off Gezh 3e kl
Brouwer
H.
31954
Off Gezh 2e kl
Brouwer
D.
30518
Off MSD 1e kl
Brouwer
F.
30630
Tweede Luitenant
Brouwer
W.
31185
Vaandrig
Brouwer
L.E.
31447
Eerste Luitenant
Brouwer
B.C.J.
31920
Kapitein
Brouwer
D.
31925
Majoor
Brouwer
G.A.
32028
Tweede Luitenant
Brouwers
C.W.
30086
Eerste Luitenant
C.Ph.
30231
Kolonel
H.E.
30868
Tweede Luitenant
C.
31834
Kapitein
Brückel
Brucken Fock
von
Bruens
Brugge
van der
H.
30247
Hfd Off MSD 2e kl
Brugh
van der
J.A.M.
30996
Luitenant ter Zee 1e kl
Bruijn
de
C.Ch.J.
30563
Tweede Luitenant
Bruijn
de
A.P.
30619
Tweede Luitenant
F.
31225
Luitenant ter Zee 2e kl
Bruijn
Bruin
de
P.
30763
Eerste Luitenant
Bruin
de
J.G.
31930
Eerste Luitenant
Bruine
de
J.A.
31787
Kapitein
Bruinier
J.L.
31710
Ritmeester
Bruins
A.W.
30210
Cadet Sergeant
Bruins
A.A.
30072
Off MSD 1e kl
Bruins
E.J.
31304
Majoor
Bruins
E.W.J.
31743
Tweede Luitenant
Bruinsma
A.
30312
Off Vlieger 3e kl
Brunet de Rochebrune
W.
30195
Off Gezh 2e kl
F.C.
30632
Tweede Luitenant
J.H.
30740
Kapitein
J.J.M.
31297
Majoor
Bruyn
de
Bruyn
Bruyn
de
74
Bruyn
de
P.R.F.C.
31887
Luitenant Kolonel
P.
31911
Kapitein
W.
31278
Kapitein
Budel
R.A.
30428
Cadet Sergeant
Budke
P.H.G.
31721
Eerste Luitenant
A.E.
31825
Eerste Luitenant
Buining
D.
30349
Off Gezh 1e kl
Buiskool
H.A.
30805
Kapitein
Buisman
R.
31940
Off Gezh 2e kl
Buisman
D.J.R.
31250
Tweede Luitenant
Buitenhuis
D.
31647
Tweede Luitenant
Buitink
J.
30215
Off MSD 2e kl
Büller
J.
31604
Majoor
Bultstra
W.J.Ch.
30898
Tweede Luitenant
W.
30017
Tweede Luitenant
E.M.A.
31188
Tweede Luitenant
Ph.J.
30768
Kapitein
A.
30787
Kapitein
W.
31831
Eerste Luitenant
Burlage
W.F.
30375
Tweede Luitenant
Busch Geertsema
J.A.C.
31666
Kapitein
Bussemaker
J.
32030
Luitenant ter Zee 2e kl
Butin Bik
W.
31704
Kapitein
Bruyn
Bruyne
Bueno de Mesquita
Buma Haersma
de
de
van
Burcksen
Burg
van der
Burgdorffer
Burgeler
van
Butter
den
J.
31450
Eerste Luitenant
Buuren
van
G.J.
30335
Kapitein
Buuren
van
J.
31081
Eerste Luitenant
Buurman
H.D.
30663
Luitenant Kolonel
Buzaglo
J.
30303
Off Gezh 2e kl
Buzink
Th.
30747
Cadet Sergeant
Calicher
F.
30883
Cadet Sergeant
Callenbach
B.H.J.
31726
Eerste Luitenant
Callenfels
J.
30293
Luitenant ter Zee 1e kl
Calmeijer
M.R.H.
30966
Kapitein
Cambier
A.C.
30528
Kapitein
Camerling Helmolt
D.A.
31482
Luitenant Kolonel
Cappoolse
K.
31593
Tweede Luitenant
Carol
M.
30237
Kapitein
Carstens
J.H.
31083
Tweede Luitenant
Carstens
N.Th.
32039
Generaal Majoor
Castendijk
R.
31700
Sgt Adelborst
Cate
ten
M.H.G.
30130
Eerste Luitenant
Cate
ten
H.
31972
Dir Off Gezh 3e kl
Cayaux
M.F.
30507
Kapitein
Ceuvel
J.J.
31312
Kapitein
Claasen
A.W.
30682
Majoor
75
Claasen
B.J.
31844
Tweede Luitenant
Claessen
J.
30171
Majoor
A.
30340
Majoor
Cnossen
J.
31582
Tweede Luitenant
Cohen Stuart
G.V.T.
30940
Kapitein
Colenbrander
A.A.U.C.
30405
Eerste Luitenant
Collard
J.
30102
Eerste Luitenant
Cool
H.
30197
Eerste Luitenant
Cool
S.
31862
Kapitein
Coopmans
P.G.A.
31348
Eerste Luitenant
Coppoolse
G.A.
31004
Cadet Sergeant
Corbet
H.N.
30972
Cadet Sergeant
Cornelissen
P.J.
31606
Eerste Luitenant
Cornet
J.W.G.
31438
Kapitein
Cornuit
A.R.N.J.
31738
Tweede Luitenant
Cortenraad
W.J.H.
31474
Cadet Sergeant
Couvée
J.J.H.W.
30601
Eerste Luitenant
Couzy
J.H.
30813
Kapitein
Cramer
J.J.
31434
Tweede Luitenant
Cramwinckel
A.
31292
Luitenant Kolonel
Crefcoeur
J.F.A.
31578
Majoor
Cremer
J.
31984
Apotheker 2e kl
Crena Uiterwijk
J.Ch.C.
31683
Tweede Luitenant
Croiset van Uchelen
H.W.B.
30928
Luitenant Kolonel
Crok
D.
30670
Kapitein
Croockewit
L.
31084
Eerste Luitenant
Crul
F.Th.A.
31353
Eerste Luitenant
H.A.
32061
Tweede Luitenant
Daalmeijer
H.Ch.M.
31665
Tweede Luitenant
Daane Bolier
G.
31861
Luitenant ter Zee 2e kl
H.K.
31159
Korp Adelborst
A.J.
30416
Eerste Luitenant
Clifford Kock van Breugel
Daalen
Daas
Jhr.
van
den
Dalhuysen
Dalmijn
L.F.W.
31424
Tweede Luitenant
Dam
van
S.J.
30275
Dir Off Gezh 1e kl
Dam
van
S.
30285
Off Gezh 1e kl
Dam
van
N.J.J.
31537
Eerste Luitenant
Daniels
J.
30678
Kapitein
d'Arnoud van Boeckholtz
E.
30151
Cadet Sergeant
Dassen
Ch.R.
31561
Eerste Luitenant
Deelder
Th.
31147
Off Adm 1e kl
Defize
L.J.M.
31574
Kapitein
Dekker
P.C.
31654
Majoor
Dekker
C.P.
31686
Cadet Sergeant
Deknatel
J.
30365
Eerste Luitenant
Derks
H.J.M.
31548
Eerste Luitenant
76
Diekmann
J.M.
31269
Kapitein
Dieleman
J.
30699
Kapitein
Diemont
Ch.
30410
Tweede Luitenant
Diepenbrugge
van
J.J.
30920
Luitenant Kolonel
Diepenbrugge
van
J.Ph.
31619
Tweede Luitenant
H.W.G.R.
30125
Majoor
Dietz
Dijk
van
W.
30057
Eerste Luitenant
Dijk
van
K.J.
31966
Off Gezh 2e kl
Dijk
van
G.H.C.
30526
Kapitein
Dijk
van
D.
30993
Korp Adelborst
Dijk
van
G.J.
31391
Eerste Luitenant
Dijkhuizen
R.E.
31823
Tweede Luitenant
Dijkman
H.M.
30634
Tweede Luitenant
Dijkstra
L.C.
30062
Eerste Luitenant
Dijkstra
G.
31317
Kapitein
Dijxhoorn
A.C.
31614
Tweede Luitenant
Dingemanse
P.
30491
Luitenant Kolonel
Dinter
van
W.B.C.
31819
Tweede Luitenant
Dishoeck
van
A.E.
31858
Eerste Luitenant
Ditzhuyzen
van
F.G.
31401
Eerste Luitenant
Dodeweerd
van
J.J.
31373
Off MSD 2e kl
E.J.
31199
Off MSD 2e kl
G.
30661
Dir Off Gezh 2e kl
J.F.
30052
Kapitein
Doedens
Doesschate
ten
Dohna
Dok
J.A.
31219
Eerste Luitenant
Dollekamp
van
H.
30054
Tweede Luitenant
Domisse
J.
31564
Kapitein
Dommelen
van
C.M.J.
31803
Kapitein
Dongen
van
C.
32005
Kapitein
Donker
G.W.F.
31527
Eerste Luitenant
Donkersloot
G.Th.A.
31343
Tweede Luitenant
C.W.
30176
Kolonel
Doorman
W.
30377
Majoor
Doorman
L.A.C.M.
30449
Schout bij Nacht
Dooden
van
Doorn
van
J.
31168
Kapitein
Doorn
van
E.
30730
Tweede Luitenant
Doornbos
J.L.
31251
Kapitein
Doornebal
P.J.
31547
Eerste Luitenant
Dorhout Mees
P.F.
30408
Eerste Luitenant
J.
30351
Eerste Luitenant
Dornickx
Ch.
31941
Dir Off Gezh 3e kl
Dorresteijn
S.
30846
Off MSD 3e kl
P.F.
31396
Kapitein
H.L.
30703
Tweede Luitenant
W.
31833
Kapitein
Dormolen
Dorst
van
van
Dorst
Dort
77
van
Drent
van
Drewes
J.H.
31476
Cadet Vaandrig
B.F.
30277
Eerste Luitenant
Driel
van
P.J.
30211
Hfd Off Gezh 1e kl
Driem
van
G.A.
32042
Kapitein
Driest
van
P.A.
31880
Paardenarts 1e kl
Driesum
van
D.J.
30344
Off Gezh 2e kl
Drift
van der
J.M.N.
31298
Majoor
Drift
van der
L.A.J.
31552
Kapitein
Drijfhout van Hooff
A.
30775
Luitenant Kolonel
Drijver
P.J.
31152
Off MSD 1e kl
Dronkers
Ch.
30744
Eerste Luitenant
Drossaerts
A.F.J.M.
31885
Luitenant Kolonel
Droste
J.H.
30525
Majoor
Drukker
L.V.M.E.
30273
Kapitein
Dubois
J.J.W.A.
31449
Eerste Luitenant
Dudok van Heel
A.
30011
Tweede Luitenant
Duhoux
H.K.
30804
Kapitein
P.W.
31607
Eerste Luitenant
E.E.T.
30608
Kapitein
Duin
van
Dulfer
Dulm
van
M.H.
31182
Luitenant ter Zee 2e kl
Dulmen Krumpelman
van
H.W.
30037
Kapitein
Dun
van
F.H.W.C.J.
31157
Kapitein
Dürst Britt
H.J.J.W.
31916
Majoor
Dürst Britt
F.G.
32040
Majoor
Duyne
W.J.P.
30183
Kapitein
Duyne
Ch.W.
31903
Majoor
Duyverman
S.D.
31153
Off Adm 2e kl
Dwars
J.
30656
Kolonel
J.B.A.F.
31573
Ritmeester
Eggink
J.W.H.
30396
Tweede Luitenant
Egter van Wissekerke
A.J.F.M.
31669
Eerste Luitenant
Ehbel
A.
30313
Off Vlieger 3e kl
Eekelen
Eimeren
van
C.J.W.
30332
Cadet Vaandrig
Eisma
J.J.
31459
Tweede Luitenant
Ekkart
C.
30796
Kapitein
Eland
A.C.
30952
Ritmeester
Eldermans
C.
30168
Majoor
D.L.
30071
Luitenant ter Zee 2e kl
Ellens
H.D.J.
30016
Kapitein
Ellerbroek
H.
31829
Eerste Luitenant
J.
30857
Tweede Luitenant
E.P.W.
30379
Tweede Luitenant
Elk
Elsen
van
van
van
Elstak
Embden
van
L.Th.F.J.S.
31804
Kapitein
Embden Andres
van
J.
31711
Majoor
Empel
van
C.
32002
Cadet Vaandrig
78
Engelbrecht
W.P.K.
31367
Kapitein
Engelbronner
d'
J.C.
30294
Luitenant ter Zee 1e kl
Engelenburg
van
W.
31372
Tweede Luitenant
Engelenburg
van
J.
31407
Kapitein
Engelman
J.C.
30392
Tweede Luitenant
Engels
Ch.
30850
Korp Adelborst MSD
Engers
I.
30664
Luitenant Kolonel
Ennen
H.J.
30028
Kapitein
Enter
P.J.
31888
Majoor
Enthoven
W.
31322
Kapitein
Epen
van
J.
30286
Off Gezh 1e kl
Epen
van
G.D.
31542
Eerste Luitenant
Erkel
van
W.
30556
Eerste Luitenant
Erp
van
J.C.C.
30123
Kapitein
C.
30258
Majoor
Erpenbeek de Wolff
Es
van
A.
31458
Luitenant ter Zee 2e kl
Esch
van
P.F.H.
31245
Tweede Luitenant
Essen
van
G.
30133
Eerste Luitenant
Eterman
A.
30733
Kapitein
Evenwel
K.J.
31901
Luitenant Kolonel
H.G.
31094
Luitenant Kolonel
Evers
P.
30801
Kapitein
Evers
H.B.
30606
Tweede Luitenant
Everts
N.
30486
Kapitein
Everdingen
Eyle
van
J.J.
31942
Eerste Luitenant
Ezerman
L.
30519
Majoor
Fabius
G.
30005
Eerste Luitenant
Fabius
H.A.C.
30646
Luitenant Generaal
Fabius
G.
32032
Luitenant Kolonel
H.
31983
Eerste Luitenant
Feenstra
W.A.
31115
Cadet Sergeant
Feij
G.M.
30236
Hfd Off MSD 2e kl
Feist
K.G.A.
30013
Ritmeester
Feith
M.P.
30002
Eerste Luitenant
Feitsma
W.A.
31532
Eerste Luitenant
Felix
A.P.C.H.
31425
Tweede Luitenant
Fens
J.J.
31338
Kapitein
Feuilletau de Bruyn
G.E.
30975
Cadet Sergeant
Fèbre
van
le
Fevre de Montigny
Le
G.J.
30939
Kapitein
Fevre de Montigny
Le
L.
31404
Kapitein
Feyter
de
W.K.
31318
Kapitein
Fiavez
A.H.J.L.
30625
Kapitein
Fikenscher
G.P.N.
30968
Kapitein
Filarski
H.W.
30713
Tweede Luitenant
Flameling
M.
30329
Sgt Adelborst MSD
79
Flink
J.
30083
Eerste Luitenant
Flohil
J.
30319
Luitenant ter Zee 3e kl
Floor
A.
30249
Majoor
Florentinus
L.R.
30899
Cadet Sergeant
Fluitsma
F.A.
31452
Eerste Luitenant
Focquin de Grave
F.L.M.
30589
Eerste Luitenant
Fokkinga
F.
30447
Kolonel
Fontein
F.A.A.
30816
Cadet Sergeant
Forbes Wels
P.
30692
Kapitein
Fortanier
P.G.A.
31496
Majoor
Franken
D.B.
30238
Off Adm 1e kl
Franken
J.
30838
Cadet Vaandrig
Franssen
H.A.
31993
Tweede Luitenant
Fraser
J.C.H.
31522
Kapitein
Frederiks
H.A.P.
30376
Tweede Luitenant
Fremery
H.
31472
Eerste Luitenant
Frenkel
A.M.
30521
Dir Apotheker 3e kl
Frenks
A.K.
30905
Cadet Sergeant
H.
30165
Kolonel
Frijdal
J.H.
31197
Off MSD 3e kl
Frijlink
G.D.
30691
Kapitein
Friskus
E.
30095
Tweede Luitenant
E.
31102
Cadet Vaandrig
Gaillard
W.
31794
Majoor
Gaillard
P.J.
31121
Luitenant Kolonel
Gaillard
J.
31242
Cadet Sergeant
Freytag Drabbe
Fuhr
de
von
van der
Galen
van
A.
31477
Cadet Vaandrig
Gasselt
van
P.L.A.
31426
Tweede Luitenant
Gastel
van
L.M.
30306
Eerste Luitenant
Gautier
H.C.
30572
Eerste Luitenant
Gazenbeek
L.
32035
Paardenarts 1e kl
A.J.
30395
Tweede Luitenant
Geel
G.A.
31798
Majoor
Geensen
J.A.
30627
Kapitein
Geerligs
H.
30148
Cadet Sergeant
Geist
P.
30032
Kapitein
Gelderblom
J.C.
31975
Eerste Luitenant
Gelderman
G.J.W.
31513
Kapitein
Gelderman
A.C.
31618
Eerste Luitenant
Gee
de
Geldorp
van
G.J.H.
31514
Kapitein
Gent
van
E.H.C.
31497
Luitenant Kolonel
Gerding
R.S.Tj.
30884
Tweede Luitenant
Gerlach
W.
30785
Majoor
Gerritsen
G.M.
31325
Kapitein
Gerritsen
J.
31805
Kapitein
80
Gerth van Wijk
K.D.
30765
Eerste Luitenant
Gestel
van
H.P.L.
32018
Kapitein
Geus
de
J.
31074
Tweede Luitenant
Geus
P.C.
31639
Kapitein
Geuze
E.C.W.A.
30778
Majoor
Geuze
A.A.
30931
Cadet Sergeant
Gevaers
Jhr.
W.
31160
Majoor
Giessen
van
J.H.
30339
Kapitein
Giessen
van der
H.J.
31978
Off Gezh 2e kl
Giessen
van
H.J.G.
30780
Off Adm 1e kl
Giessen
van der
P.J.
31546
Eerste Luitenant
Gijn
van
P.J.
31129
Kapitein Mariniers
Gilde
de
J.G.P.
30550
Eerste Luitenant
Gilst
van
A.
31882
Eerste Luitenant
J.A.
30170
Eerste Luitenant
B.
30832
Cadet Sergeant
P.
30537
Kapitein
J.G.
30706
Eerste Luitenant
Glerum
A.J.
31394
Kapitein
Goedewaagen
J.M.A.
30272
Majoor
Goedhart
P.A.
31530
Kapitein
A.
30023
Majoor
J.N.
31909
Off MSD 1e kl
Gimbel
Ginkel
van
Gips
Glas
Goes
van der
Jhr. Van
Gons
Gool
van
A.F.J.M.
30595
Kapitein
Goorbergh
van den
W.M.
31011
Cadet Sergeant
Goossens
J.W.
31195
Off Adm 1e kl
Goossens
P.Th.A.
30935
Kapitein
Gooszen
J.
31702
Korp Adelborst
Gordijn
H.
31933
Luitenant Kolonel
Gordt Dillie
la
P.J.
30506
Kapitein
Gorter
de
M.J.A.
30218
Luitenant ter Zee 2e kl
Gorter
H.
31131
Off MSD 1e kl
Gortmans
A.P.R.
30437
Tweede Luitenant
Gottschal
C.
31707
Kapitein
Goulmy
Th.V.G.
30622
Tweede Luitenant
Goulmy
A.V.M.J.M.
31521
Luitenant Kolonel
Gout
W.H.C.
30686
Eerste Luitenant
Govers
J.
30515
Majoor
Govers
A.
31577
Majoor
Graaf
van der
G.
30315
Off MSD 3e kl
Graaf
van de
J.P.
30567
Eerste Luitenant
Graaff
de
W.H.C.
30193
Luitenant ter Zee 1e kl KMR
Graaff
de
H.H.A.
30558
Kapitein
Gratama
K.
30422
Tweede Luitenant
Greidanus
G.
31280
Luitenant Kolonel
81
Greter
J.
31871
Kapitein
Griep
P.J.
30999
Korp Adelborst
Griethuysen
van
B.M.P.
30947
Kapitein
Grijp
van der
H.J.
32024
Tweede Luitenant
Grinten
van der
W.H.C.
30591
Eerste Luitenant
Grivel
R.
31019
Cadet Vaandrig
Groen
A.
30965
Kapitein
Groen(e)wegen
F.
30120
Kapitein
Groenendijk
J.F.
30833
Cadet Vaandrig
Groeneveld
F.
30831
Cadet Vaandrig
Grondelle
van
M.C.
31154
Luitenant ter Zee 1e kl
Gronden
van der
O.
31227
Sgt Adelborst
S.
30353
Off Adm 2e kl
W.A.
30483
Luitenant Kolonel
G.
30782
Cadet Sergeant
Groot
Groot
de
Groot
Groot
C.
31193
Tweede Luitenant
Groot
A.J.M.
31679
Eerste Luitenant
Groote
M.
30044
Kapitein
Grosjean
Ch.C.
30929
Luitenant Kolonel
Grosjean
J.P.
31638
Majoor
Grote
J.
31440
Kapitein
Gruppelaar
J.J.
31775
Eerste Luitenant
Grutzmacher
E.
30978
Cadet Sergeant
A.J.M.
31499
Kapitein
Gulick
de
van
Gunning
J.H.
31873
Tweede Luitenant
Haaf
ten
A.
31934
Off Gezh 1e kl
Haalen
van
J.J.
31843
Kapitein
Haan
de
C.E.W.
30268
Kapitein
Haan
de
E.
31418
Luitenant Kolonel
W.C.T.
30736
Majoor
P.C.H.M.
30902
Cadet Sergeant
Haasdonk
M.J.
30829
Eerste Luitenant
Haase
J.L.A.
30852
Eerste Luitenant
Hackstroh
W.F.A.
30453
Generaal Majoor
Haex
J.C.E.
31875
Eerste Luitenant
Hafkemeyer
C.F.J.W.
31541
Eerste Luitenant
Hagdorn
H.J.H.
31224
Luitenant ter Zee 2e kl
H.J.
30058
Eerste Luitenant
Hagen
H.F.O.
31390
Tweede Luitenant
Hagen
G.J.H.
31586
Tweede Luitenant
Hagens
H.G.
30380
Eerste Luitenant
Hakbijl
M.H.F.
31730
Eerste Luitenant
C.M.
31756
Majoor
W.W.B.
31631
Majoor
W.
30283
Tweede Luitenant
Haarman
Haas
Hage
Hal
de
van der
van
Halbertsma
Halen
van
82
Ham
Q.J.
31161
Eerste Luitenant
J.A.C.
31705
Korp Adelborst MSD
Hamel
C.J.L.
32054
Eerste Luitenant Mariniers
Hamilton
J.C.
31634
Off MSD 1e kl
Hamilton of Silvertonhill
J.W.H.
30479
Luitenant Kolonel
Hamm
J.
31485
Majoor
Hammer
J.F.
30029
Kapitein
Harberts
J.
30451
Generaal Majoor
Hardeman
J.
31689
Eerste Luitenant
Hardeman
J.H.A.
31688
Eerste Luitenant
Hardenberg
A.
30228
Kapitein
Hardenberg
G.
31531
Kapitein
Haring
J.P.
31961
Off Gezh 2e kl
Harteveld
C.
30378
Tweede Luitenant
Hartmans
Ch.A.
30488
Luitenant Kolonel
Ham
Hartog
ten
B.J.C.
31346
Off Gezh 2e kl
Harts
J.S.
31442
Majoor
Hasselman
Ch.C.
31989
Kapitein
Hasselman
B.R.P.F.
32037
Kapitein
Hattink
J.D.
31324
Kapitein
H.C.
31986
Off Gezh 2e kl
Haupt
E.H.C.
31678
Tweede Luitenant
Havelaar
J.A.
30901
Tweede Luitenant
Havelaar
M.
30904
Tweede Luitenant
Haytink
H.A.
30769
Kapitein
Hazebroek
W.
31860
Luitenant ter Zee 1e kl KMR
G.P.
31808
Majoor
H.W.
30305
Tweede Luitenant
Hattum
Hecking Colenbrander
den
van
van
Heckman(n)
Heeckeren van Brandsenbur
Baron van
R.A.
30409
Eerste Luitenant
Heeckeren van Brandsenbur
Baron van
A.C.C.W.L.
30529
Kapitein
Heem
van der
W.
31248
Tweede Luitenant
J.
31204
Kapitein
Heemskerk
Heer
W.
30913
Tweede Luitenant
Heer
de
H.C.
31267
Eerste Luitenant
Heer
de
H.P.
31799
Majoor
Heerde
van
E.H.
30688
Eerste Luitenant
Heerde
van
A.Th.A.M.
31723
Eerste Luitenant
Heeris
F.J.
30450
Schout bij Nacht
Heerma van Voss
C.S.
31855
Kapitein
Heffener
H.
30542
Tweede Luitenant
Heffener
J.
31282
Majoor
Heida
H.
30039
Kapitein
Heide
van der
P.
31850
Kapitein
Heiden
van der
Th.M.
31058
Tweede Luitenant
J.D.
30607
Tweede Luitenant
Heijbroek
83
Heijder
A.
30986
Cadet Sergeant
J.A.
31106
Tweede Luitenant
P.
31902
Eerste Luitenant
F.A.
30645
Kolonel
Heilbron
W.
30324
Korp Adelborst
Heimel
J.
31080
Eerste Luitenant
Heins
J.Th.
30462
Kolonel
Heins
H.
30907
Eerste Luitenant
Helle
J.
31065
Tweede Luitenant
Heller
J.
30728
Tweede Luitenant
Helmer
R.
30643
Kapitein
Heijl
van
Heijse
Heijst
van
Hemert
van
J.G.
31218
Off MSD 2e kl
Hemsbergen
van
G.J.P.N.
31591
Eerste Luitenant
Hendriks
L.
30655
Hfd Off Gezh 1e kl
Hendriks
D.T.
31661
Kapitein
L.M.H.
30803
Kapitein
J.W.G.
30205
Kapitein ter Zee
G.
31889
Luitenant Kolonel
W.F.
31113
Eerste Luitenant
Henninck
W.F.
31272
Luitenant Kolonel
Heres
P.J.
31484
Majoor
Herman
M.H.C.
31275
Majoor
Hernaus
K.C.
30430
Cadet Vaandrig
Hendriksz
Hengel
van
Hengeveld
Hengst
den
Hertog
den
A.
30789
Majoor
Hertum
van
W.J.M.
31114
Eerste Luitenant
Herwaarden
van
E.
31062
Tweede Luitenant
Hesse
N.C.W.
31848
Paardenarts 2e kl
Hesselink
L.F.W.
31507
Off Vlieger 1e kl
Hetterschij
D.
31493
Kapitein Luitenant ter Zee
Heuff
A.D.
31990
Kapitein
Heuvel
v.d.
A.
31602
Majoor
Heuvel
van den
A.F.
30841
Off MSD 3e kl
Heuvelen
van
J.
30629
Eerste Luitenant
Heuven
Dr. Van
J.C.
30811
Kapitein
Heux
Le
G.W.
30677
Luitenant Kolonel
Heux
le
J.
31262
Tweede Luitenant
Heyden
Jhr. Von
H.I.B.Th.
31625
Kapitein
Heymans
W.P.J.A.
31567
Kapitein
Heynen
C.F.
31748
Kapitein
O.
31945
Kapitein
Higly
G.L.M.H.
30469
Kolonel
Hillinga
G.J.H.E.
30181
Kapitein
Hiel
van der
Hilten
van
D.A.
30924
Luitenant Kolonel
Hingh
de
J.P.
31031
Kapitein
Hinte
van
W.
30748
Kapitein
84
Hoek
van
H.C.
30346
Off Gezh 1e kl
Hoek
van de
W.W.
30503
Tweede Luitenant
Hoek
van den
W.
30921
Luitenant Kolonel
G.J.
31867
Off Vlieger 3e kl
J.A.L.
30609
Tweede Luitenant
Hoevenaars
H.
31682
Kapitein
Hofs
J.
31052
Kapitein
Hofstede
R.
31668
Eerste Luitenant
Hoftijzer
H.
31345
Tweede Luitenant
Hogendoorn
J.H.
30350
Eerste Luitenant
Hogerland
C.J.
31753
Kapitein
Hoitzing
J.
30415
Kapitein
Holle
E.E.
31253
Kapitein
Hollenbach
H.
30851
Off MSD 3e kl
Hollertt
C.L.
31279
Luitenant Kolonel
Hollertt
J.L.
31796
Eerste Luitenant
Holscher
R.J.
30264
Kapitein
Holsheimer
H.P.A.M.
31238
Cadet Sergeant
Holsheimer
J.G.H.
31536
Paardenarts 2e kl
Holterman
J.W.
31175
Off MSD 1e kl
R.A.
30600
Kapitein
Holtrust
J.
31327
Kapitein
Holtzer
F.D.J.
30512
Majoor
Hoes
Hoeufft
Holthoon
Jhr.
van
Honore Naber
l'
S.A.
31792
Luitenant ter Zee 1e kl
Hoof
van
M.P.
31549
Eerste Luitenant
Hooft Graafland
Ch.
31621
Eerste Luitenant
Hooftman
J.
30640
Tweede Luitenant
Hoog
W.H.C.
30477
Kapitein ter Zee
Hoog
de
J.A.M.J.
31874
Kapitein
Hoogenband
van den
J.C.
31241
Cadet Sergeant
Hoogenboom
A.H.
30553
Tweede Luitenant
Hoogendoorn
R.W.
31868
Tweede Luitenant
Hoogers
Ch.
31287
Majoor
Hoogkamer
A.
31132
Off MSD 1e kl
Hoogterp
S.H.
30568
Eerste Luitenant
Hoogvliet
P.L.A.C.
31719
Eerste Luitenant
Hoolboom
W.M.
32060
Cadet Vaandrig
Hoop
van der
A.B.W.
31108
Eerste Luitenant
Hoorn
van den
J.
31950
Off Gezh 2e kl
Hoorn
van
P.
31107
Tweede Luitenant
Hoorn
van
N.
31120
Kapitein
Hoorn
van den
B.B.
31771
Tweede Luitenant
Hootegem
van
E.J.C.
30598
Eerste Luitenant
Hootsen
W.J.
30354
Luitenant ter Zee 1e kl
Hooykaas
J.
30443
Vice Admiraal
85
Horn
H.G.
30750
Kapitein
Horning
L.C.R.
30288
Off Adm 2e kl
Hornix
H.J.L.
31347
Kapitein
Hornix
M.P.H.
31428
Eerste Luitenant
Horssen
van
J.A.J.
31271
Kapitein
Horst
van der
J.
31045
Kapitein
Hosson
de
B.F.G.
30078
Kapitein
Houben
G.M.M.
30973
Cadet Sergeant
Hout
van der
A.G.
31876
Majoor
Houte
van
A.
30777
Hfd Off Adm 2e kl
Houte
van
A.
31770
Tweede Luitenant
Houtkamp
J.J.
31060
Tweede Luitenant
Houtman
A.C.
31780
Majoor
Houtzagers
P.J.
31676
Vaandrig
J.
31557
Kapitein
J.W.
30184
Off Gezh 2e kl
W.P.H.M.
31448
Tweede Luitenant
Hoytema van Konijnenburg
J.
31321
Kapitein
Hubert van Bleyenburgh
J.R.
31073
Tweede Luitenant
Huberts
P.Th.J.
31402
Majoor
Hubregtse
H.J.
30214
Kapitein
Huisinga
J.
30117
Eerste Luitenant
Huisken
H.
30616
Tweede Luitenant
Huisman
G.Th.
31002
Cadet Vaandrig
D.
31326
Kapitein
T.
31788
Eerste Luitenant
H.J.
31560
Tweede Luitenant
Houweninge
van
Hoxel
Hoytema
van
Huiting
Huizen
van
Huizinga
Hulst
van der
J.G.J.
30717
Eerste Luitenant
Hulst
van
L.
30510
Majoor
Hulst
van de
J.
31699
Korp Adelborst MSD
Hulst
van
W.
32000
Kapitein
Hulzebos
W.
31061
Tweede Luitenant
Hussem
J.
31739
Eerste Luitenant
Huurman
A.J.
32001
Tweede Luitenant
Hylkema
A.
30177
Kapitein
Idsinga
D.
31641
Majoor
IJdo
H.B.
31039
Eerste Luitenant
IJsselstein
G.
31430
Tweede Luitenant
Ilgen
H.A.
31015
Cadet Sergeant
Immink
G.F.
30671
Ritmeester
O.
30484
Kapitein Luitenant ter Zee
C.
30467
Kolonel
Isbrücker
H.
31169
Luitenant ter Zee 1e kl
Israel
J.F.H.
30464
Kolonel
Iwes
C.
30250
Majoor
Immink
Iongh
de
86
Jacquot
Th.J.
30505
Majoor
Jager
P.
31453
Eerste Luitenant
Jager
J.H.
32014
Kapitein
Jäger
A.J.W.
30079
Kapitein
Jambroes
L.
30345
Off Gezh 2e kl
Jannes
J.L.
30080
Eerste Luitenant
Jans
E.
30429
Cadet Vaandrig
Jansen
B.
30003
Eerste Luitenant
Jansen
F.
30658
Kolonel
Jansen
C.
31127
Off Adm 1e kl
Jansen
C.
31706
Kapitein
Janssen
C.
30162
Off Gezh 2e kl
Janssen
H.A.M.E.
31795
Majoor
Janssen
A.
31565
Kapitein
Janssen
A.B.H.
32031
Eerste Luitenant
Janssens
O.V.G.M.
31311
Kapitein
Janssens
H.H.
31354
Eerste Luitenant
Janssens
P.J.F.
31869
Kapitein
Jellema
F.J.A.
31014
Cadet Sergeant
Jenny
R.J.
30872
Cadet Sergeant
Jetten
H.H.
30336
Eerste Luitenant
Jobse
J.C.W.
31233
Off Adm 1e kl
Jolles
H.
30164
Schout bij Nacht
Jong
de
W.B.
30256
Kapitein
Jong
de
S.J.L.
30502
Tweede Luitenant
Jong
de
M.
30644
Kolonel
Jong
de
G.O.W.
30997
Cadet Vaandrig
Jong
de
F.S.
31006
Cadet Sergeant
Jong
de
D.B.
31162
Eerste Luitenant
Jong
de
H.
32045
Kapitein
Jonge
de
G.
30702
Kapitein
C.L.
30828
Eerste Luitenant
J.F.
30143
Korp Adelborst Adm
J.B.
30969
Luitenant Kolonel
Jongkamp
E.H.C.
31681
Tweede Luitenant
Jongkees
J.
31232
Sgt Adelborst
Jonker
B.
31276
Kapitein
Jonker
J.
31277
Kapitein
Jonker
E.J.
31374
Eerste Luitenant
Jonkers
J.
30530
Kapitein
Jurling
W.J.G.
30532
Kapitein
Jurrissen
J.
30261
Kapitein
Jurrjens
J.C.
31223
Luitenant ter Zee 2e kl
Kaasjager
H.A.J.C.
31670
Majoor
Kalkman
J.W.
31286
Majoor
Jongenburger
Jongepier
Jongh
87
de
Kaltofen
W.
31974
Off Gezh 2e kl
Kam
van der
J.H.
31747
Tweede Luitenant
Kam
van der
H.J.
31751
Tweede Luitenant
Kamerling
C.D.
31037
Kapitein
Kamerling
F.H.
31662
Kapitein
Kamevaar
H.S.J.
31377
Kapitein
Kamm
P.F.
31294
Majoor
L.M.
30590
Kapitein
C.
31695
Cadet Sergeant
Kampenhout
K.F.
31849
Eerste Luitenant
Kamphorst
E.
30758
Eerste Luitenant
Kanaar
N.
30128
Eerste Luitenant
Kannemans
Ch.C.
31736
Kapitein
Karsen(s)
H.
30862
Tweede Luitenant
Kasten
W.
30631
Tweede Luitenant
Kaub
O.
30406
Kapitein
Kauts
P.M.
30687
Eerste Luitenant
Kegge
L.
31826
Majoor
Keja
G.W.
30423
Tweede Luitenant
Kempees
J.B.
30400
Off Adm 2e kl
Kempers
Th.
31957
Dir Off Gezh 3e kl
Kempers
J.Th.R.
31158
Korp Adelborst
Kengen
E.V.
31865
Kapitein
Keppel Hesselink
H.
31675
Luitenant Kolonel
Kerkhoff
A.
30251
Majoor
Kerling
G.Ch.
31926
Kapitein
Kersjes
J.F.A.
30694
Eerste Luitenant
J.F.
31042
Kapitein
Kervink
C.
32056
Tweede Luitenant
Kessels
H.H.
32004
Tweede Luitenant
M.G.
30937
Majoor
Kesting
H.
31001
Cadet Vaandrig
Ketting
G.D.
30604
Kapitein
Keuchenius
J.J.A.
31846
Kapitein Mariniers
Keukens
L.J.
30418
Off MSD 2e kl
J.J.
30492
Kapitein
Keyser
H.A.
30069
Off Adm 2e kl
Kiewit
C.Ch.J.
31109
Tweede Luitenant
Kimmel
B.J.
31838
Off MSD 1e kl
G.H.A.
30941
Kapitein
Kirschbaum
Ch.R.
30308
Korp Adelborst MSD
Kirschbaum
K.R.
30309
Korp Adelborst MSD
Kist
F.J.A.
31135
Luitenant ter Zee 1e kl
Klaassen
M.J.C.
31128
Off Adm 1e kl
Klap
J.
31096
Cadet Vaandrig
Kamp
Kampen
Kervel
Kesteren
Keulen
Kinschot
van
van
van
van
Jhr.
88
Klaver
J.
31099
Korp Adelborst
Klaveren
van
L.M.J.F.
30241
Kapitein
Klaveren
van
J.
30814
Cadet Sergeant
Klay
W.G.
30998
Cadet Sergeant
Kleinendorst
A.
32049
Eerste Luitenant
F.A.J.
30522
Majoor
Klerk de Reus
R.F.
31773
Eerste Luitenant
Kleyn
H.C.A.
30297
Eerste Luitenant
Klingen
J.H.
30647
Hfd Off MSD 1e kl
Klinkhamer
J.M.
31437
Kapitein
Kloeg
G.A.P.
30705
Eerste Luitenant
Kloeke
A.
30223
Majoor
S.
31735
Kapitein
Klomp
B.
30131
Kapitein
Klooster
H.
30101
Tweede Luitenant
Kloppenburg
H.C.
30538
Majoor
Kloppenburg
W.
31617
Eerste Luitenant
Klosters
J.A.
31423
Tweede Luitenant
Kluit
D.S.
31894
Luitenant Kolonel
Knaake
J.F.
30318
Off MSD 3e kl
Knipa
F.H.
32020
Matroos
Knottenbelt
F.
30355
Luitenant ter Zee 2e kl KMR
Kobus
W.
30359
Eerste Luitenant
Koch
H.M.
31240
Sgt Adelborst
Klerck
Kloet
de
van der
Kock
Jhr. de
F.E.
31558
Luitenant ter Zee 1e kl
Kock
de
P.
31812
Kapitein
Kocken
M.J.
31454
Eerste Luitenant
Koedam
J.
31451
Tweede Luitenant
Koenen
B.J.M.
30800
Kapitein
Koeze
J.G.
31725
Eerste Luitenant
Kok
J.
31360
Kapitein
Kok
J.
31488
Majoor
Kok
M.C.
31659
Kapitein
Kokje
M.P.
30105
Kapitein
Kole
E.M.
31948
Off Gezh 1e kl
Kolff
C.
31259
Tweede Luitenant
Koning
B.
31781
Kapitein
A.W.
30471
Kolonel
Könings
R.
30124
Tweede Luitenant
Kooij
R.J.N.
30784
Tweede Luitenant
Kooijman
J.
30248
Hfd Off MSD 2e kl
Kooijman
J.
31101
Korp Adelborst
Kool
C.
30190
Eerste Luitenant
Koole
J.H.
30257
Kapitein
Kooper
W.
30735
Kapitein
Koningh
89
de
Kooper
P.J.E.
31021
Cadet Sergeant
Koopman
C.
30704
Luitenant Kolonel
Koopman
J.J.A.
31378
Majoor
Kooreman
N.
31140
Luitenant ter Zee 1e kl
Koot
F.
30152
Cadet Sergeant
G.A.P.
31893
Kapitein
Kooy
P.
31186
Vaandrig
Kooymans
A.
30311
Korp Adelborst Adm
Koppen
G.A.
30209
Majoor
Koppen
P.L.
31146
Off MSD 2e kl
Koppert
L.A.M.
30653
Luitenant Kolonel
Korevaar
L.
30743
Kapitein
Kort
J.M.J.
30094
Cadet Vaandrig
Kort
S.
30298
Eerste Luitenant
A.L.M.
31068
Tweede Luitenant
H.M.A.
31035
Kapitein
C.
31336
Luitenant ter Zee 2e kl KMR
Koster
W.H.L.
30114
Eerste Luitenant
Koster
L.
31955
Off Gezh 1e kl
Koster
J.
31589
Tweede Luitenant
Koster
C.
31816
Eerste Luitenant
Kosters
L.
30577
Tweede Luitenant
Krab
H.
31457
Kapitein
Krabbe
Ch.W.
30361
Luitenant ter Zee 2e kl
Kramer
A.
32011
Eerste Luitenant
Kramer
J.N.
31136
Hfd Off MSD 2e kl
Kramer
W.J.
31786
Eerste Luitenant
Kramers
A.H.J.
31335
Luitenant ter Zee 1e kl
Kranenborg
R.F.
31791
Eerste Luitenant
Kranenburg
L.A.D.
30638
Tweede Luitenant
Krauss
M.
31236
Off Adm 2e kl
N.J.
30856
Tweede Luitenant
Kremer
H.C.
31462
Eerste Luitenant
Kriekhaus
C.A.
31667
Eerste Luitenant
Krijger
P.
31970
Off Gezh 2e kl
E.J.P.
31818
Eerste Luitenant
Kroes
J.
31469
Eerste Luitenant
Kroeze
K.
30654
Dir Off Gezh 2e kl
Kroeze
Ch.A.J.
31802
Majoor
Kroeze
H.J.
32022
Tweede Luitenant
Krom
A.J.
31208
Off MSD 1e kl
Kromhout
H.
30412
Kapitein
Kronenberg
P.
31489
Kapitein Luitenant ter Zee
Kroon
W.K.
30384
Tweede Luitenant
A.G.J.M.F.
30943
Majoor
Kooten
Kort
van
de
Korten
Korver
Kregten
Krijger
Kroon
de
van
de
van der
90
Kroon
J.
31123
Kapitein
Kroonenberg
S.
30255
Off Gezh 1e kl
Kropf
J.
31433
Eerste Luitenant
Kruiff
de
A.M.
30985
Cadet Sergeant
Kruijff
de
J.M.
31824
Luitenant Kolonel
M.
31580
Majoor
Kruissink
Kruyff
de
G.
31886
Majoor
Kruyff van Dorssen
de
H.G.B.
31917
Kapitein
Kruyne
J.
31907
Kapitein
Kruys
B.
30207
Kapitein ter Zee
Kuijk
G.B.O.
31646
Luitenant Kolonel
Kuijl
A.J.
30504
Kapitein
Kuijmans
J.A.
31009
Cadet Vaandrig
Kuiper
A.
31587
Tweede Luitenant
Kuipéri
H.Ch.C.H.
30585
Eerste Luitenant
Kuipers
A.B.
30539
Dir Paardenarts 2e kl
Kuipers
P.R.
31026
Luitenant Kolonel
A.Ch.F.
31566
Luitenant Kolonel
Kuyper
L.
31255
Kapitein
Kuys
G.A.G.
31063
Tweede Luitenant
Kwak
D.W.
30466
Hfd Off MSD 1e kl
Kuyk
van
Laan
van der
S.
30140
Tweede Luitenant
Laan
van der
H.H.R.
31213
Eerste Luitenant
Laarhuis
W.D.
31517
Kapitein
Lach de Bere
Ph.H.
31540
Kapitein
Lacroix
J.
31952
Off Gezh 1e kl
Lagaaij
L.Ch.
31879
Off MSD 1e kl
Lagas
J.J.
30493
Luitenant ter Zee 1e kl KMR
Lagas
J.R.H.
31033
Kapitein
Lagaune
J.B.
31339
Kapitein
Lagendijk
J.M.
30859
Tweede Luitenant
Lagerweij
A.G.
30651
Kolonel
Lagerwerff
R.
31265
Tweede Luitenant
Lagerwerff
F.E.
31616
Eerste Luitenant
Laging Tobias
J.P.
30212
Majoor
Lambert
H.L.G.
30586
Kapitein
Lambert
W.J.
31116
Majoor
Lamberti
A.J.G.
31651
Kapitein
Lamberti
J.J.
31579
Majoor
Laméris
J.F.
30008
Eerste Luitenant
Lamers
T.J.A.
30260
Kapitein
Lamers
J.H.M.
32057
Tweede Luitenant
Lammerts
J.K.
30110
Luitenant Kolonel
Land
G.
31486
Luitenant Kolonel
Landheer
W.
30732
Eerste Luitenant
91
Landuyt
E.
30693
Kapitein
Lanen
Ch.
31038
Kapitein
Lang
de
R.H.
31774
Tweede Luitenant
Lange
de
J.
31890
Luitenant Kolonel
Lange
de
D.
31466
Eerste Luitenant
Lange
de
A.
31610
Tweede Luitenant
Langelaar
C.G.
30722
Tweede Luitenant
Langenhagen
A.K.
30109
Majoor
Langeraar
W.
31782
Kapitein
Lankenau
K.
30242
Luitenant Kolonel
Lantzendörffer
G.
31046
Kapitein
Latour
H.A.M.
30930
Kapitein
Laurillard
E.A.
31266
Tweede Luitenant
Laverman
P.
31847
Eerste Luitenant
Leau
de
L.V.A.
31328
Kapitein
Lee
van der
W.A.
30842
Tweede Luitenant
Lee
van der
J.
31412
Tweede Luitenant
Leer
van
L.E.C.
31023
Tweede Luitenant
Leertouwer
G.
31687
Tweede Luitenant
Leertouwer
E.
31863
Off MSD 2e kl
Leest
van der
R.
30330
Eerste Luitenant
Leeuw
de
D.
31500
Majoor
Leeuw
de
J.A.G.
31728
Kapitein
Leeuwen
van
J.B.
30909
Korp Adelborst MSD
Leeuwen
van
P.P.W.
30946
Luitenant Kolonel
I.E.
31908
Kapitein
J.W.
31783
Luitenant Kolonel
Lely
D.
30867
Tweede Luitenant
Lems
C.G.
31179
Tweede Luitenant Mariniers
Lemstra
R.G.
30020
Eerste Luitenant
Lenderink
H.W.
31342
Kapitein
A.
31994
Kapitein
Leezer
Lelij
Lennep
van der
Jhr. Van
Lentz
H.M.G.J.
31044
Kapitein
Leur
de
G.J.
30547
Kapitein
Leuven
van
Th.
30610
Kapitein
Leyssius
Jhr.
F.L.G.
31899
Kapitein
Lidt de Jeude
Jhr. Van
C.Ch.
31615
Eerste Luitenant
Lieneman
H.J.
31122
Eerste Luitenant
Ligtenstein
A.
30254
Dir Off Gezh 2e kl
Ligterink
J.H.
30217
Apotheker 2e kl
Ligtvoet
H.W.C.
30557
Eerste Luitenant
Lijten
S.
31814
Kapitein
Lind
F.
30970
Cadet Sergeant
Lind
A.A.
31807
Tweede Luitenant
Lindeboom
E.
30906
Kapitein
92
Lindeman
J.H.W.D.
31722
Eerste Luitenant
Linden
van der
C.H.
31949
Off Gezh 2e kl
Linden
van der
F.J.H.
31835
Kapitein
Lip
van der
A.
31965
Kapitein
R.E.
30875
Cadet Sergeant
L.
30762
Eerste Luitenant
J.A.
30387
Cadet Sergeant
Litan
Lizer
de
Loeffen
Loenen
H.L.
31473
Cadet Sergeant
Logtenberg
A.J.
30147
Korp Adelborst Adm
Lohmeijer
H.Th.J.M.
30574
Kapitein
Lohmeijer
A.J.J.M.
30626
Majoor
A.
30325
Vaandrig
W.A.M.
31330
Kapitein
Loo
van
van
Loomans
Loon
van
A.M.M.
30234
Kolonel
Loon
van
L.M.
30307
Eerste Luitenant
Loon
van
G.A.J.C.
30764
Eerste Luitenant
Loon
van
L.K.
31284
Luitenant Kolonel
Loozen
van
J.
30892
Tweede Luitenant
Losecaat van Nouhuijs
A.
31765
Kapitein
Lubberts
H.
30420
Paardenarts 1e kl
Lucardie
D.M.
30652
Kolonel
Lucas
C.
31655
Eerste Luitenant
Ludwig
H.
31769
Tweede Luitenant
Lugt
F.
31126
Luitenant Kolonel Mariniers
Lugtenburg
J.
30227
Off MSD 1e kl
Maas
F.W.
30438
Cadet Vaandrig
Maas
J.J.
31103
Korp Adelborst Adm
Maas
W.C.
31637
Majoor
Mac Gillavry
H.R.
30888
Tweede Luitenant
W.A.J.
32036
Majoor
Madsen
H.W.A.
31216
Luitenant ter Zee 1e kl
Makkink
J.P.T.H.
30963
Kapitein
Maden
van der
Mallinckrodt
J.
30007
Majoor
Malsen
van
C.H.
30084
Kapitein
Man
de
J.
30490
Luitenant Kolonel
Man
de
F.F.H.
31658
Kapitein
Man
de
H.Ch.
31884
Luitenant Kolonel
Mansvelt
van
J.W.
31315
Majoor
Mante
B.C.
30548
Kapitein
Mante
S.
31362
Kapitein
Manting
M.J.
31597
Adsp Off Vlieger
Mantz
D.
30292
Tweede Luitenant
Mantz
A.
31183
Off MSD 2e kl
Marcelis
Th.
30334
Eerste Luitenant
Marcella
Ph.J.L.
30535
Majoor
93
Marcella
E.W.
31260
Cadet Sergeant
H.J.
31455
Tweede Luitenant
Marechal
J.
30252
Kapitein
Maréchal
P.N.
31331
Kapitein
S.M.S.A.A.
31483
Luitenant Kolonel
Maris
J.L.
30019
Eerste Luitenant
Maris
Th.
30815
Korp Adelborst
Marck
Marees van Swinderen
Mark
van der
Jhr. De
G.
30596
Kapitein
Marlet
van der
J.J.
30222
Kapitein
Martens
J.
30959
Majoor
Masjhoer
K.R.
30150
Cadet Sergeant
Mathon
Th.E.E.H.
30936
Kapitein
Mathon
A.J.E.
31810
Luitenant Kolonel
Mathon
W.
31988
Kapitein
Mattern
C.
31562
Luitenant Kolonel
Maurenbrecher
F.
30919
Kapitein
Mazel
A.M.C.
30014
Ritmeester
Mechelen
van
R.
31261
Cadet Sergeant
Meer
van den
H.J.
31694
Tweede Luitenant
Meershoek
J.C.
31217
Off Adm 2e kl
Meeter
Y.
30760
Eerste Luitenant
Meeues
T.J.C.
30060
Kapitein
Meeuwsen
B.
31422
Tweede Luitenant
Meihuizen
J.W.D.
31268
Kapitein
Meijer
N.
30055
Tweede Luitenant
Meijer
J.C.A.
30684
Majoor
Meijer
H.Ch.N.
30794
Kapitein
Meijer
G.H.
31411
Vaandrig
Meijer
H.Ch.M.
31785
Kapitein
Meijer
U.H.
31827
Eerste Luitenant
Meindersma
W.
31759
Korp Adelborst
Mekkes
J.P.A.
30942
Kapitein
Menger
E.H.J.
31170
Tweede Luitenant Mariniers
Mennes
W.G.J.
30421
Tweede Luitenant
Mens
C.
30073
Kapitein
Mensink
G.
31596
Tweede Luitenant
Menting
H.J.
30874
Tweede Luitenant
Merkestein
J.F.
30621
Tweede Luitenant
Mes
A.L.
30822
Eerste Luitenant
K.
30809
Kapitein
Metting Rijn
van
Meuldijk
J.
31588
Tweede Luitenant
Meulen
van der
D.
30834
Cadet Vaandrig
Meulen
van der
J.
31508
Majoor
C.
30122
Kapitein
F.
31534
Eerste Luitenant
Meurs
Mey
van der
94
Meyenfeldt
C.F.
30322
Sgt Adelborst
Meyer
van
C.D.
30045
Eerste Luitenant
Meyer
J.
31078
Majoor
Meyer
H.
31502
Eerste Luitenant
Michaélis
Th.C.W.
31184
Kapitein Mariniers
Michiels van Kessenich
F.H.M.
30720
Kapitein
Middelbeek
R.
30958
Kapitein
A.P.
32062
Paardenarts 2e kl
N.J.H.M.
31603
Majoor
Miedema
M.J.
31872
Tweede Luitenant
Mies
S.A.W.
31628
Tweede Luitenant
Mijjer
B.
31629
Tweede Luitenant
Milders
Ch.F.A.
30725
Kapitein
J.
31252
Kapitein
Millaard
H.
30367
Korp Adelborst
Minderhoud
G.
31281
Majoor
Mink
A.M.
31973
Off Gezh 1e kl
L.N.
31310
Kapitein
Mobach
K.
31064
Tweede Luitenant
Moddejonge
R.J.
30144
Cadet Sergeant
Moerer
J.
30191
Off MSD 1e kl
Mohr
A.H.
31368
Eerste Luitenant
H.J.
30373
Eerste Luitenant
A.
31124
Luitenant ter Zee 1e kl
G.J.
31590
Eerste Luitenant
E.C.
30426
Tweede Luitenant
P.
30230
Hfd Off Gezh 2e kl
Moonen
J.G.W.N.
31301
Majoor
Moorrees
J.G.G.
30757
Kapitein
J.
30166
Majoor
Mooy
J.A.
31821
Tweede Luitenant
Moraal
J.
30708
Tweede Luitenant
Moskie
H.
30132
Eerste Luitenant
Motshagen
H.
30835
Cadet Vaandrig
C.G.
31914
Kapitein
Mous
H.
32007
Cadet Vaandrig
Muiderman
A.B.
30731
Eerste Luitenant
Muilwijk
C.J.W.
31239
Korp Adelborst
Mulder
B.
30066
Kapitein
Mulder
H.H.
31013
Cadet Sergeant
Mulder
J.W.E.
31254
Kapitein
Mulder
L.L.
30565
Tweede Luitenant
Muller
J.K.
30225
Luitenant ter Zee 1e kl
Muller
R.W.B.
30674
Kapitein
Muller
H.P.
31222
Luitenant ter Zee 2e kl
Middelkoop
Middendorp
Mill
Minne
Molen
van
van
van der
van der
Molenaar
Monde
van der
Monterie
Mooij
Moorsel
Mourik
95
de
van
van
Muller
P.
30004
Eerste Luitenant
Müller
A.
30407
Tweede Luitenant
P.J.
30452
Luitenant Generaal
Muntenaar
J.M.A.
30845
Adsp Off Vlieger
Muntjewerff
H.N.
30742
Kapitein
Muth
K.Ch.M.
30916
Cadet Sergeant
Naarding
H.
30799
Kapitein
Munnekreden
Naerssen
van
R.
31235
Korp Adelborst
Nahuisen
Ch.Th.
31919
Kapitein
Nammensma
N.D.
31397
Kapitein
Nanninga
G.N.
30100
Tweede Luitenant
Nass
C.J.M.
30588
Eerste Luitenant
R.
30788
Kapitein
S.G.
30442
Luitenant Generaal
C.A.
30575
Luitenant ter Zee 2e kl
Nelemans
F.M.
31732
Kapitein
Netze
A.
31088
Majoor
Nauta Lemke
van
van
Nauta Pieter
Neef
de
Niel
van
H.G.
30729
Off MSD 1e kl
Nierop
van
J.A.I.M.
31257
Cadet Sergeant
Nierstrasz
V.E.
31054
Luitenant Kolonel
Nierstrasz
D.M.
31481
Majoor
Nieuwenhuijzen
van
J.
30690
Eerste Luitenant
Nieuwenhuize
van
J.
30301
Off Gezh 2e kl
Nieuwenhuys
H.A.D.
30118
Eerste Luitenant
Nieuwland
F.A.
30411
Kapitein
Nijenhuis
J.M.
31395
Tweede Luitenant
Nijhoff
A.H.
30776
Luitenant Kolonel
Nijhoff
J.W.
30876
Cadet Vaandrig
Nijland
J.C.Ch.
30459
Kolonel
Nijland
L.W.
31086
Majoor
Nijnatten
van
A.A.
32029
Generaal Majoor
Nijnatten
van
G.J.M.C.
31746
Kapitein
Nijs
de
A.G.
30562
Tweede Luitenant
Nijs Bik
de
F.E.
30271
Majoor
Nispen
Jhr. Van
E.D.
30855
Eerste Luitenant
Nix
J.W.
30156
Cadet Vaandrig
Nolen
J.G.
31246
Tweede Luitenant
Nolke
W.
31976
Off Gezh 2e kl
Nolthenius
H.J.
31797
Luitenant Kolonel
Nooij
W.G.
30569
Eerste Luitenant
Nooijen
A.Th.J.
32026
Tweede Luitenant
Nooijens
J.L.C.M.
31105
Cadet Vaandrig
T.C.D.
30614
Tweede Luitenant
Noordenbos
U.C.C.
31416
Majoor
Noordman
H.
30290
Eerste Luitenant
Noord
van
96
Noortwijk
van
A.
30317
Luitenant ter Zee 3e kl
Nooten
van
S.J.
30911
Tweede Luitenant
Norenburg
A.R.A.L.
31584
Tweede Luitenant
Notenboom
A.
30689
Eerste Luitenant
Nottrot
J.
30807
Kapitein
Numans
A.
30446
Generaal Majoor
Nutters
M.
30915
Tweede Luitenant
O Herne
E.
30145
Cadet Vaandrig
Odijk
van
A.P.J.
30593
Eerste Luitenant
Olden
van
E.W.G.
31365
Kapitein
Oldert
W.F.K.
30482
Majoor
Olie
G.H.
31057
Eerste Luitenant
Oljans
H.
30099
Tweede Luitenant
Onderstal
H.
30012
Kapitein
Onderstal
L.C.
30770
Kapitein
Onderwater
H.F.
30024
Eerste Luitenant
Oomes
A.H.C.
31010
Cadet Sergeant
Oonk
J.H.
30129
Majoor
Oorschot
van
A.A.
30594
Majoor
Oorschot
van
H.M.
31383
Kapitein
Oosterveen
J.W.
31307
Luitenant Kolonel
Oosterveld
A.
30323
Korp Adelborst MSD
Ootmar
P.J.
31077
Eerste Luitenant
Oppenhuizen
G.
31388
Eerste Luitenant
Opsomer
A.Th.C.
30806
Kapitein
Opwijrda
J.F.P.
30194
Luitenant ter Zee 1e kl
Os
van
F.
31982
Eerste Luitenant
Oss
van
J.
30358
Eerste Luitenant
Otten
W.F.L.
31842
Kapitein
Oudenampsen
A.J.A.
31436
Kapitein
Oudt
P.H.
30108
Majoor
Outmans
E.
31389
Eerste Luitenant
Overakker
R.Th.
30992
Cadet Vaandrig
Overbeeke
D.
31351
Eerste Luitenant
Overdijking
D.H.
31069
Tweede Luitenant
Overhoff
Ch.
30321
Sgt Adelborst
Pahud de Mortanges
Ch.F.
31999
Kapitein
Palfenier
J.C.
31111
Eerste Luitenant
Paling
L.A.
30087
Eerste Luitenant
Palland
J.
31731
Kapitein
Palm
R.W.
31016
Cadet Sergeant
Palm
M.C.
31036
Eerste Luitenant
Pantus
F.J.A.
31718
Eerste Luitenant
Pape
J.J.
30500
Kapitein
Pape
G.Th.S.
30499
Tweede Luitenant
97
Pappelendam
J.C.
30849
Hfd Off MSD 2e kl
Paravicini di Capelli
W.H.
31370
Eerste Luitenant
Paro
J.C.
31601
Eerste Luitenant
Paters
J.D.S.
31323
Kapitein
Patist
C.R.
30878
Cadet Vaandrig
A.L.J.
31605
Majoor
Peereboom
B.G.
30517
Kapitein
Peereboom
L.
31067
Tweede Luitenant
Peeters
J.J.
31361
Kapitein
Peetsold
J.C.
31460
Tweede Luitenant
Pel
J.
31734
Kapitein
Pauw
van
de
Pelkwijk
ter
J.W.F.
30399
Tweede Luitenant
Pelt
van
J.P.
30025
Majoor
Penders
A.
31852
Kapitein
Penris
F.
30889
Tweede Luitenant
Pesie
J.F.A.
30403
Luitenant ter Zee 2e kl KMR
Peters
L.F.G.E.
30560
Tweede Luitenant
Peters
H.A.J.A.
31714
Eerste Luitenant
Peters
F.W.J.M.
31840
Kapitein
Peterse
J.A.C.
31544
Eerste Luitenant
Phaff
L.C.
30326
Sgt Adelborst
Philbert
A.D.
30391
Tweede Luitenant
Philipse
C.P.
30576
Cadet Sergeant
Piekema
F.
31987
Off Gezh 2e kl
Piersma
G.P.W.
30739
Kapitein
Pieters
R.P.
30284
Tweede Luitenant
Pieters
P.W.
30480
Majoor
Pieterse
J.
31971
Off Gezh 2e kl
Pik
J.W.
31172
Eerste Luitenant
Pinke
A.S.
31156
Kapitein Luitenant ter Zee
Pino
A.R.H.
30063
Eerste Luitenant
Plaatsman
P.F.
30158
Sgt Adelborst
Plantenberg
W.P.
31137
Off MSD 1e kl
Plasschaert
J.
30061
Tweede Luitenant
Ploeg
van der
J.
30203
Majoor
Ploeg
van der
B.
31793
Luitenant ter Zee 1e kl
Pluym
W.J.
30957
Kapitein
Poeschmann
J.
30153
Cadet Sergeant
Pohlreich
von
E.M.W.O.
31376
Tweede Luitenant Mariniers
Pol
van der
S.
31243
Cadet Vaandrig
Polis
H.
31932
Luitenant Kolonel
Poll
K.J.H.
30090
Eerste Luitenant
C.T.
30879
Cadet Sergeant
J.
31025
Luitenant Kolonel
J.P.
32027
Tweede Luitenant
Pols
van der
Polvliet
Pont
de
98
Poole
le
L.
31198
Luitenant ter Zee 3e kl
J.C.H.
30908
Off MSD 3e kl
E.C.
31761
Tweede Luitenant
C.M.
31598
Adsp Off Vlieger
T.M.
30543
Kapitein
Portheine
J.
31633
Kapitein
Portier
J.W.
30554
Tweede Luitenant
Portier
B.F.
30917
Tweede Luitenant
Pot
A.
30098
Tweede Luitenant
Potgieser
G.J.
30235
Kolonel
Pothast
H.F.
30877
Cadet Vaandrig
Potteboom
J.
30552
Eerste Luitenant
Poublon
L.J.E.M.
30871
Tweede Luitenant
Poolman
Poorter
de
Popelier
Popta
van
Pree
de
J.G.
30817
Cadet Sergeant
Prehn
van
J.K.
31344
Kapitein
Prins
W.L.
30135
Tweede Luitenant
Prins
J.
30723
Eerste Luitenant
Proost
L.W.
31741
Eerste Luitenant
F.P.
30980
Cadet Sergeant
Proper
W.F.B.
30710
Tweede Luitenant
Pückel
W.A.
30914
Tweede Luitenant
Puffius
K.F.
31900
Kapitein
C.J.A.
30047
Kapitein
J.H.M.
31742
Tweede Luitenant
J.L.
31417
Tweede Luitenant
Y.D.L.
31896
Majoor
Raadsveld
F.C.L.
30088
Eerste Luitenant
Raat
J.H.J.
30544
Majoor
Raaymakers
J.
32046
Eerste Luitenant
Raden Sadeli
S.
30870
Tweede Luitenant
Raebel
M.
31576
Eerste Luitenant
Raland
F.
30338
Majoor
Prooye
Putte
van
van de
Quadekker
Quanjer
Quarles van Ufford
Randwijk
Jhr.
F.S.C.
31494
Kapitein Luitenant ter Zee
Rauwendaal
J.
30434
Cadet Sergeant
Rauws
J.A.C.
31375
Luitenant ter Zee 1e kl
Ravelli
J.M.
31000
Cadet Sergeant
Ravelli
D.
31032
Majoor
W.C.H.
31164
Eerste Luitenant
Reeringh
J.D.F.
31470
Eerste Luitenant
Reerink
L.
31684
Cadet Vaandrig
Reede
Rees
Baron van
van
P.
30320
Sgt Adelborst
Reeser
Th.J.
30927
Luitenant Kolonel
Reeser
J.
31191
Tweede Luitenant
Reeser
K.C.
31859
Kapitein
Reijenga
W.
30134
Tweede Luitenant
99
van
Reijn
W.
31856
Tweede Luitenant
Reilingh
W.
30233
Hfd Off Gezh 1e kl
Reimers
H.
32015
Majoor
Reints
H.
31400
Kapitein
Reitsma
W.
31155
Off MSD 2e kl
Remijnse
D.
31526
Tweede Luitenant
Renaud
M.J.
30564
Luitenant ter Zee 2e kl
Renesse
van
H.E.
30823
Tweede Luitenant
Renesse
van
E.
30981
Cadet Sergeant
Rensink
H.E.
30393
Tweede Luitenant
Reuhl
R.C.
31529
Tweede Luitenant
Reyers
A.G.C.
31289
Majoor
Rheenen
van
K.F.M.
31431
Tweede Luitenant
Rhijn
van
J.
30962
Kapitein
Rhijn
van
W.J.
31165
Kapitein Mariniers
Ribbius
H.A.
31283
Luitenant Kolonel
Ridder
de
F.W
30142
Korp Adelborst Adm
Ridder
de
E.Ch.H.L.
30549
Eerste Luitenant
W.
30894
Tweede Luitenant
Ridder
Ridder
de
J.F.
31479
Luitenant Kolonel
Ridder
de
J.J.A.
31490
Kapitein
H.
31192
Off MSD 1e kl
P.
30797
Kapitein
W.J.
30460
Kolonel
W.
30697
Eerste Luitenant
W.
30860
Tweede Luitenant
Rijnders
K.
30579
Eerste Luitenant
Rijser
C.G.P.
31341
Kapitein
Ritsema
S.
31981
Apotheker 2e kl
Roberti
K.J.
30401
Luitenant ter Zee 2e kl KMR
Robijns
D.
30381
Tweede Luitenant
Rodrigo
H.A.
30053
Tweede Luitenant
Rol
N.J.
30767
Tweede Luitenant
Rombeek
L.A.H.
31209
Off Vlieger 2e kl
Römer
R.
32016
Kapitein
Romijn
A.J.
31138
Off MSD 1e kl
Rompen
M.J.H.S.
30603
Kapitein
Ronda
G.Th.J.
31660
Riemers
Rijen
van
Rijkens
Rijkers
Rijn
van
Ronde Bresser
de
J.
30221
Luitenant Kolonel
Roo
de
J.H.Th.
30085
Eerste Luitenant
Roo
de
P.
31958
Off Gezh 1e kl
Roode
de
C.
30819
Cadet Sergeant
J.
31398
Kapitein
H.
31545
Off MSD 1e kl
M.
31947
Off Gezh 2e kl
Roode
Roode
Roodenburg Vermaat
de
100
Rookmaaker
D.
31595
Eerste Luitenant
Rookmaker
H.R.
31018
Korp Adelborst
Roorda
J.
31003
Cadet Vaandrig
P.J.T.
31801
Majoor
Roosenburg
C.
32059
Marinier
Roosink
H.
32012
Eerste Luitenant
Roos
de
Rooy
van
A.P.M.
30599
Kapitein
Rooy
van
J.
30667
Luitenant Kolonel
Rooy
van
H.
30680
Tweede Luitenant
Rooy
de
J.
31040
Kapitein
Rooy
van
W.J.P.M.
31935
Off Gezh 1e kl
Rooy
de
P.
31733
Kapitein
Rooyakkers
B.G.J.
30417
Tweede Luitenant
Rops
J.S.
30956
Kapitein
Ros
C.
31415
Tweede Luitenant
Rosevelt
J.H.F.
31141
Luitenant ter Zee 1e kl
Roskam
A.
31594
Tweede Luitenant
Rosmüller
A.
30612
Kapitein
W.
30316
Luitenant ter Zee 3e kl
Rost van Tonningen
N.A.
30206
Kapitein ter Zee
Rotgans
J.
30232
Hfd Off Adm 1e kl
Rothuizen
J.
30056
Kapitein
Rotteveel
W.
30711
Eerste Luitenant
Rouffaer
F.
30018
Eerste Luitenant
Rossem
Roy
van
van
J.J.A.
31463
Tweede Luitenant
Rozeboom
Le
J.
30216
Dir Apotheker 2e kl
Rueb
J.
30364
Kapitein
Rugge
van
J.
30246
Hfd Off MSD 2e kl
Ruig
de
T.
30304
Eerste Luitenant
Ruler
van
G.
30064
Eerste Luitenant
Russer
L.W.
31563
Kapitein
Rutgers
J.
31085
Luitenant Kolonel
Ruyter
de
P.J.
30199
Tweede Luitenant
Ruyter de Wildt
de
H.
31960
Off Gezh 2e kl
Ruyter van Steveninck
de
A.
31995
Kapitein
Sabee
J.
30887
Kapitein
Salm
W.
31231
Sgt Adelborst
Sande Lacoste
van de
A.C.
30473
Kapitein ter Zee
Sandwijk
van
J.
31333
Off MSD 1e kl
J.
31288
Luitenant Kolonel
Sar
Sas
't
E.W.
31715
Kapitein
Sas
't
H.
31763
Tweede Luitenant
Savorin Lohmann
Jhr. de
W.H.
31677
Tweede Luitenant
Schaap
C.
30188
Kapitein
Schaeffer
J.
31928
Kapitein
101
Schaik
van
P.
30724
Paardenarts 2e kl
Schaik
van
G.
31776
Eerste Luitenant
Schaper
T.
30067
Off Adm 1e kl
Schapink
J.
30103
Tweede Luitenant
Scharroo
P.W.
30461
Kolonel
L.C.
30111
Majoor
Scheepers
L.
30112
Eerste Luitenant
Scheepstra
H.J.
30912
Tweede Luitenant
Scheffelaar
W.
31985
Dir Off Gezh 3e kl
Scheffer
K.D.
30772
Kapitein
Schellekens
J.W.M.
30974
Cadet Sergeant
Scheltema de Heere
J.H.
31229
Luitenant ter Zee 2e kl
Schep
C.
31465
Eerste Luitenant
Scherpbier
L.J.
30990
Korp Adelborst
Scherpenhuysen Rom
E.
30174
Kapitein
Scherpenhuyzen
H.D.
30597
Luitenant Kolonel
Scheuermann
A.
30089
Kapitein
Scheuermann
W.A.
30570
Kapitein
Schilperoord
C.M.
32050
Eerste Luitenant
Schilthuis
M.
30580
Tweede Luitenant
Schimmel
A.H.L.
30468
Kolonel
Schimpf
A.H.L.
30427
Tweede Luitenant
Schiphuis
B.
30836
Cadet Vaandrig
Schlamilch
F.C.H.
30363
Off Adm 1e kl
Schlimmer
H.
31386
Majoor
Schlimmer
J.W.
31778
Tweede Luitenant
Schmeitz
J.L.P.H.
31163
Eerste Luitenant
Schmidt
L.J.
30660
Kolonel
Schmidt
L.
31854
Luitenant Kolonel
Schoenmaker
J.M.
30154
Tweede Luitenant
Schoenmaker
W.
31766
Kapitein
Schoevers
S.E.
30229
Majoor
Schol
M.C.
31211
Off MSD 2e kl
Scholte
J.C.A.
30220
Kapitein Luitenant ter Zee
Scholten
G.
31533
Kapitein
Schoolland
H.J.
30635
Tweede Luitenant
Schoonenberg
P.J.N.
31921
Kapitein
Schotanus
D.
31959
Off Gezh 2e kl
Schotman
W.P.
30240
Kapitein
Schoute
P.H.
31519
Luitenant Kolonel
Schouten
F.
31305
Kapitein
Schouten
A.H.
31349
Kapitein
Schouten
A.
31413
Tweede Luitenant
Schouten
F.
31461
Tweede Luitenant
Schouten
G.
30010
Eerste Luitenant
Schee
van der
102
Schouwman
H.
30798
Kapitein
Schrek
K.J.
31692
Tweede Luitenant
Schreuder
J.
30175
Luitenant Kolonel
Schreuder
M.
31512
Majoor
Schreuder
C.J.
30267
Kapitein
Schreuders
A.H.
30712
Eerste Luitenant
Schreuders
B.
30441
Vice Admiraal
Schreven
H.
30295
Luitenant ter Zee 1e kl
Schriek
van
P.C.
30009
Eerste Luitenant
Schuiling
W.
31166
Kapitein Mariniers
Schuitema
J.H.
31196
Off MSD 2e kl
Schukking
W.H.C.
30527
Luitenant Kolonel
Schultink
J.F.
32041
Majoor
Schuring
A.
31964
Kapitein
Schutte
W.
30465
Kolonel
Schuyl
J.
30327
Korp Adelborst Mariniers
Schwing
W.J.A.
30668
Majoor
Secreve
J.M.
30137
Tweede Luitenant
Serre
J.
31478
Eerste Luitenant
Sevenhuysen
J.G.
30226
Off MSD 1e kl
Seyffardt
J.L.W.
30185
Kapitein
Seyffardt
C.F.H.
30186
Kapitein
Seyffardt
A.
31998
Kapitein
Siegenthaler
F.J.
30276
Off MSD 1e kl
Sierksma
W.
31380
Eerste Luitenant
Siersema
O.J.
30541
Kapitein
Siersema
K.
30270
Kapitein
Siestrop
J.G.
31946
Off Gezh 1e kl
Sigling
T.
30244
Dir Paardenarts 3e kl
Siliacus
J.
31285
Majoor
Siliacus
W.
32055
Tweede Luitenant
Simons
Ch.A.
30982
Cadet Vaandrig
J.J.
31996
Cadet Vaandrig
I.L.D.
31777
Kapitein
Sissingh
J.G.
30343
Kapitein
Sitsen
J.A.A.
31997
Kapitein
Sivré
J.
30781
Kapitein
Sjoerds
J.
32025
Tweede Luitenant
Sjoerdsma
B.A.
30540
Kapitein
Slager
H.
30269
Kapitein
Slager
B.H.
31409
Eerste Luitenant
Slagter
M.T.
30582
Kapitein
Slagter
J.
32033
Luitenant Kolonel
Slegtenhorst
J.
30830
Eerste Luitenant
Sleurink
J.
30139
Tweede Luitenant
Singor
Sirtema van Grovestinus
103
Baron
Slikke
van der
P.M.W.J.
30487
Kapitein
Slikke
van der
G.
31713
Tweede Luitenant
J.
30617
Tweede Luitenant
Slinger
Slobbe
van
B.
30685
Eerste Luitenant
Sluijs
van der
H.
31664
Kapitein
Sluijs
van der
N.C.
31762
Tweede Luitenant
Sluis
van der
A.A.
30093
Tweede Luitenant
Sluyter
J.N.
30192
Luitenant ter Zee 1e kl
Smeenk
M.A.
31319
Kapitein
Smeets
J.Th.
30173
Majoor
Smeets
M.N.
31820
Tweede Luitenant
Smeltzer
J.
31028
Luitenant Kolonel
Smid
L.
30163
Off Gezh 2e kl
Smink
G.J.
30858
Tweede Luitenant
Smit
J.M.
30310
Luitenant ter Zee 3e kl
Smit
P.
31203
Off Adm 1e kl
Smit
A.A.P.
31569
Kapitein
Smit
W.F.
31672
Tweede Luitenant
Smits
S.
31881
Luitenant Kolonel
Smits
G.A.
31904
Majoor
Sneep
J.
31256
Tweede Luitenant
Snijdewint
H.F.J.
31012
Cadet Sergeant
A.W.
30015
Luitenant Kolonel
Snoek
E.
31643
Luitenant Kolonel
Snorn
P.C.
30027
Tweede Luitenant
Snorn
C.J.A.
31097
Kapitein
Snoeck
Jhr.
Soest
van
A.O.
31293
Majoor
Soest
van
A.O.
32053
Eerste Luitenant
W.
30296
Eerste Luitenant
Soeten
Someren
van
G.R.
30791
Majoor
Son
van
A.F.H.
30698
Kapitein
Spaich
J.Ch.
30474
Kolonel
Spanjaerdt Speckmann
L.J.
30534
Kapitein
Spanjer
F.W.
30328
Korp Adelborst Mariniers
Sparenburg
J.J.
30253
Majoor
Speekenbrink
J.P.
30983
Tweede Luitenant
Speekenbrink
B.A.
31690
Off MSD 2e kl
Speijers
H.W.A.E.
31247
Tweede Luitenant
P.G.C.A.
31910
Kapitein
J.A.
32051
Cadet Sergeant
N.B.
31332
Off Adm 1e kl
P.
31817
Eerste Luitenant
W.F.
30333
Off Vlieger 3e kl
J.A.J.
31055
Kapitein
B.
31809
Majoor
Spek Obreen
van der
Spiering
Spoor
Sprang
van
Springer
Spronsen
Spruijt
van
104
Staay
van der
F.G.
31754
Luitenant Kolonel
Stad
van der
H.J.
30455
Schout bij Nacht
Stadhouders
A.L.
31740
Tweede Luitenant
Stadtman
K.J.
30891
Cadet Vaandrig
Stam
H.M.
30738
Eerste Luitenant
Staphorst
W.J.
30383
Tweede Luitenant
J.D.
31234
Luitenant ter Zee 2e kl KMR
Staring
H.
31043
Kapitein
Statius Muller
A.
30398
Tweede Luitenant
Steenbeek
J.M.
30179
Kapitein
Steenbeek
J.C.
31870
Majoor
Steenbergen
C.L.
30584
Eerste Luitenant
J.G.
31220
Eerste Luitenant
Steenhauer
P.H.
31041
Kapitein
Steenkamp
Th.L.A.
31309
Kapitein
Steenmetser
H.J.
30196
Majoor
Steenmetser
J.F.M.
30533
Kapitein
Stefels
J.
30259
Paardenarts 1e kl
Steffen
A.F.
31693
Kapitein
Stegenga
T.
31104
Cadet Vaandrig
Star
Steenbrugge
van der
van
Steijn
van
G.
30751
Majoor
Stein Callenfels
van
M.W.
31320
Kapitein
Stein Pinto
E.
30995
Kapitein
Steup
A.C.
31640
Majoor
Steur
J.P.
31929
Eerste Luitenant
Stigter
H.
31936
Off Gezh 2e kl
Stijkel
B.S.G.
31091
Cadet Vaandrig
A.J.P.
31612
Tweede Luitenant
Stoffels
C.M.A.C.
30187
Majoor
Stok
A.
30159
Off Gezh 2e kl
P.C.H.M.
30820
Cadet Sergeant
Stokla
H.K.
30097
Tweede Luitenant
Stolp
J.
31403
Kapitein
Stoltz
Th.
30701
Kapitein
Stoorvogel
E.
31811
Kapitein
Stoorvogel
C.J.J.
31813
Kapitein
U.
31915
Kapitein
Stout
J.
31047
Kapitein
Strabbing
L.
30496
Eerste Luitenant
Strang van Hees
G.P.F.H.J.
30933
Majoor
Stockum
Stokkum
Stoppelaar
van der
van
van
de
Straus
J.
30076
Tweede Luitenant
Strien
van
A.H.
30266
Luitenant ter Zee 2e kl
Strien
van
J.
31492
Kapitein
Strijd
J.E.
31017
Tweede Luitenant
Strijers
J.D.A.
30623
Tweede Luitenant
105
Strijers
M.A.A.
31703
Kapitein
Strijers
C.C.F.
31505
Kapitein
Stroband
L.
31357
Luitenant ter Zee 1e kl
Strootman
H.I.
30679
Majoor
Stuffken
R.
31177
Luitenant ter Zee 2e kl
Stumphius
J.C.
31503
Kapitein
Sturm
G.
30224
Luitenant Kolonel
Stuvel
F.
30478
Luitenant Kolonel
Stuyver
W.
31918
Kapitein
Suchtelen
Jhr. Van
J.
31270
Majoor
Suchtelen van de Haare
Jhr.
T.M.
30531
Kapitein Luitenant ter Zee
Suermondt
H.J.
31501
Luitenant ter Zee 1e kl
Sutherland
J.G.
31752
Kapitein
Suyderhout
E.
30890
Cadet Vaandrig
Swanenburg
B.
31609
Tweede Luitenant
Swart
R.
30282
Eerste Luitenant
Swart
P.
30382
Tweede Luitenant
Swellengrebel
N.J.A.C.
31145
Luitenant ter Zee 2e kl
Sybesma
F.J.
32047
Eerste Luitenant
Symons
H.F.
31708
Tweede Luitenant
Tack
G.N.
30371
Tweede Luitenant
Tack
J.
30370
Majoor
Tack
Th.
31439
Kapitein
Taconis
P.
30910
Tweede Luitenant
Taets van Amerongen
Baron
J.J.C.
31119
Eerste Luitenant
Tak
van der
G.
31139
Off MSD 1e kl
Taks
A.M.J.
31467
Eerste Luitenant
Tammes
J.
31053
Eerste Luitenant
Tanja
J.
30818
Cadet Sergeant
Tans
M.
30945
Majoor
Tapper
H.W.
31171
Off Adm 3e kl
C.J.J.
30903
Eerste Luitenant
Tazelaar
L.P.
31117
Cadet Vaandrig
Tellegen
A.O.H.
31364
Off Gezh 2e kl
G.
30749
Kapitein
Terluin
G.
30520
Kapitein
Termaten
J.
31806
Kapitein
Terpstra
J.
30138
Tweede Luitenant
Tesink
H.C.
31750
Tweede Luitenant
Tetenburg
W.
31495
Kapitein Luitenant ter Zee
Themann
G.
31410
Luitenant Kolonel
Theunissen
A.C.
31475
Cadet Vaandrig
Thielen
C.J.
31550
Eerste Luitenant
Thierens
A.L.
30360
Off MSD 2e kl
Thierens
A.L.
31673
Luitenant Kolonel
Tatenhove
Tent
van
van
106
Thijssen
J.W.
30592
Eerste Luitenant
Thoden van Velzen
H.H.
30463
Kolonel
Thomson
W.
30513
Luitenant Kolonel
Thomson
A.A.J.J.
31745
Kapitein
Tibo
N.
30934
Majoor
W.A.F.
31559
Tweede Luitenant
Tieleman
A.H.S.
31382
Eerste Luitenant
Tielens
P.M.H.
30727
Kapitein
Tielrooy
N.J.
30106
Majoor
Tieskens
H.
30636
Tweede Luitenant
Tiesselinck
E.S.E.
31636
Majoor
R.
30470
Kapitein ter Zee
Tilman
Ch.F.
31355
Kapitein
Timmer
M.M.L.
30262
Eerste Luitenant
Timmer
G.R..
30734
Kapitein
Timmer
P.
31685
Tweede Luitenant
Timmerman
K.
30119
Eerste Luitenant
Timmerman
J.
30243
Majoor
Timmermans
J.C.
30756
Tweede Luitenant
Tinga
J.M.
30726
Off Adm 1e kl
Tissot an Patot
P.C.J.
30659
Luitenant Kolonel
Tjeenk Willink
C.
30036
Majoor
Toet
C.D.
30041
Kapitein
Tiel
Tijen
van
van
Togt
van der
J.
30419
Cadet Sergeant
Togt
van der
J.
30433
Cadet Sergeant
Tol
van
G.G.
31072
Tweede Luitenant
A.
31709
Kapitein
Tolsma
Tongerloo
van
B.J.
31214
Off Adm 3e kl
Toom
den
W.
30342
Eerste Luitenant
H.
31913
Majoor
A.
31632
Majoor
F.
30414
Tweede Luitenant
Top
Torbal
de
Touber
Trappen
P.H.
30628
Kapitein
Treffers
van der
E.W.
31393
Tweede Luitenant
Tresling
A.W.
30155
Tweede Luitenant
Triebel
F.G.
30676
Majoor
Tripplaar
A.H.
30167
Kapitein
Tuinhout
P.
31149
Off MSD 2e kl
Tuuk
van der
H.L.
30571
Eerste Luitenant
Tuyll van Serooskerke
Baron van
W.R.A.
31613
Tweede Luitenant
Tuytel
A.
30042
Majoor
Ubbink
H.L.Th.
31757
Eerste Luitenant
Uffelie
O.
30160
Apotheker 2e kl
Uiterwijk
J.H.
30070
Luitenant ter Zee 2e kl KMR
Uylenberg
J.A.W.
31539
Kapitein
107
Uyterschout
I.
30812
Kapitein
Vaandrager
J.H.
32043
Kapitein Luitenant ter Zee
J.
30075
Tweede Luitenant
Vader
L.
31468
Eerste Luitenant
Vaillant
F.A.
30457
Generaal Majoor
Valk
C.J.
30944
Kapitein
Valk
A.
30971
Cadet Vaandrig
Valkman
M.
30116
Eerste Luitenant
Varenkamp
H.
31144
Off MSD 2e kl
Varkevisser
J.
30481
Kapitein Luitenant ter Zee
J.G.
31892
Majoor
Veenbaas
J.
30035
Kolonel
Veenstra
F.B.
31200
Luitenant ter Zee 1e kl
B.A.
30938
Kapitein
J.
31194
Luitenant ter Zee 1e kl
H.
31977
Off Gezh 2e kl
H.C.
30766
Tweede Luitenant
H.
30149
Cadet Vaandrig
Velderman
B.
31142
Luitenant ter Zee 1e kl
Veldkamp
B.
30157
Korp Adelborst
Veldmeyer
S.
30263
Luitenant Kolonel
Vels
J.Y.
31022
Cadet Sergeant
A.P.
31049
Luitenant Kolonel
H.
30953
Kapitein
Vaate
Veen
Veer
bij de
van der
de
Veerman
Vegt
van der
Vel
Velde
Velthuysen
van der
van
Veluwenkamp
Velzel
van
W.J.
31429
Tweede Luitenant
Ven
van de
A.C.J.
31340
Kapitein
Ven
van de
F.B.D.
31516
Kapitein
Verboom
D.
31020
Korp Adelborst
Verbruggen
C.A.
31822
Tweede Luitenant
Vergouwe
J.A.
30082
Eerste Luitenant
Verhaart
Th.E.Th.
30300
Tweede Luitenant
Verhaart
Ch.
30302
Majoor
Verhage
A.W.
32003
Cadet Vaandrig
Verhoef
L.H.M.
30050
Tweede Luitenant
Verhoeven
M.
31050
Kapitein
Verkouteren
A.I.
31851
Majoor
Verkroost
Ch.P.
31592
Tweede Luitenant
Verloop
J.N.A.
30826
Eerste Luitenant
Vermeer
M.
30281
Tweede Luitenant
Vermeeren
A.J.A.
31698
Tweede Luitenant
Vermeulen
G.J.T.
30146
Cadet Vaandrig
Vermeulen
H.P.C.
31657
Tweede Luitenant
Vermeulen
C.J.
31724
Eerste Luitenant
Vermeulen
J.C.J.
31815
Eerste Luitenant
Verschoor
P.
31399
Kapitein
108
Verschuuren
C.
30792
Kapitein
Versfelt
U.J.K.
31228
Luitenant ter Zee 1e kl
N.J.C.
30068
Luitenant ter Zee 1e kl
Verspoor
W.P.
30977
Cadet Sergeant
Versteegh
J.W.L.
31302
Majoor
Versteegh Valeton
G.P.J.
31680
Sgt Adelborst MSD
Verswijveren
A.
31464
Tweede Luitenant
Verwoerd
J.P.
30081
Eerste Luitenant
Verwoerd
G.A.P.
30719
Tweede Luitenant
Veth
B.A.
30611
Kapitein
Vethake
J.
30683
Majoor
Veuger
H.J.F.
30546
Eerste Luitenant
E.A.B.
31007
Cadet Sergeant
Vierkant
J.
32058
Cadet Sergeant
Viersen
P.
30314
Korp Adelborst
P.A.
31420
Tweede Luitenant
P.P.
30869
Sgt Adelborst MSD
Vincken
C.L.H.
30172
Off MSD 1e kl
Vinke
B.W.
31210
Off MSD 1e kl
Vintges
A.J.M.
31583
Tweede Luitenant
Vintura
S.
31980
Off Gezh 2e kl
Vis
W.J.A.
31543
Kapitein
Visch
E.
31329
Kapitein
Viseur
H.
31853
Kapitein
J.K.
30508
Majoor
J.G.
31768
Tweede Luitenant
W.M.J.A.L.
31841
Kapitein
Visser
P.
30280
Tweede Luitenant
Visser
J.
31571
Luitenant Kolonel
Visserman
W.
30827
Eerste Luitenant
Vlam
P.
30489
Off MSD 1e kl
Versluys
Vianen
Jhr.
van
Vietor
Vijver
Visser
van de
de
Visser
Visser
de
Vliervoet
van de
Th.B.
31273
Kapitein
Vlijmen
van
J.A.
31212
Luitenant ter Zee 2e kl
Vloodt
van de
H.
31048
Kapitein
Vlugt
W.P.L.G.
30707
Tweede Luitenant
Vogelesang
L.
30385
Tweede Luitenant
Vogelesang
W.L.
32009
Cadet Sergeant
Vogelpoel
F.A.L.
30991
Cadet Vaandrig
Voigt
F.
30436
Cadet Sergeant
Voigt
Ch.
31504
Majoor
L.
30389
Eerste Luitenant
F.C.
30873
Cadet Vaandrig
Vonk
Th.A.
31749
Tweede Luitenant
Voorneman
A.
30881
Tweede Luitenant
A.
30951
Kapitein
Volker
Vollenhoven
Voort van Zijp
109
van
van der
Voorthuysen
van
H.G.
31384
Majoor
Voorthuysen
van
J.
32013
Kolonel
Voorwalt
H.
32034
Luitenant Kolonel
Vorkink
J.L.
32044
Kapitein
Vos
A.
30444
Vice Admiraal
A.J.H.
30669
Majoor
Vos
D.J.
31098
Korp Adelborst Mariniers
Vos
J.H.
31755
Korp Adelborst MSD
Vos
H.
31944
Dir Off Gezh 3e kl
Vredeveldt
J.
31845
Tweede Luitenant
Vreede
E.A.
30458
Schout bij Nacht
Vreeken
P.N.
31180
Off MSD 1e kl
Vreeswijk
A.L.N.
30372
Eerste Luitenant
Vrieling
J.
30096
Tweede Luitenant
Vriens
A.L.
31178
Off Adm 3e kl
Vos
de
Vries
de
G.
30366
Eerste Luitenant
Vries
de
F.W.E.
30672
Ritmeester
Vries
de
C.A.
30885
Tweede Luitenant
Vries
de
P.
31697
Tweede Luitenant
Vries
de
D.
31727
Eerste Luitenant
Vries
de
J.
31779
Luitenant Kolonel
Vries
de
J.
30104
Eerste Luitenant
Vries
de
J.
31931
Majoor
Vries Feijens
de
L.A.R.J.
31244
Tweede Luitenant
Vrieze
de
A.W.
30840
Off Vlieger 3e kl
Vriezen
H.
30397
Vaandrig
Vrij
J.L.
30853
Kapitein
Vrind
W.G.
30761
Eerste Luitenant
Vrins
F.C.
30620
Eerste Luitenant
Vroom
P.C.
30639
Eerste Luitenant
Vroon
P.
30287
Off Vlieger 1e kl
Vuijk
W.F.C.
31151
Off Adm 2e kl
Vuuren
van
H.H.W.
31082
Eerste Luitenant
Vuuren
van
H.H.W.
31599
Dir Paardenarts 3e kl
Waag
van der
A.
30665
Luitenant Kolonel
Waal
de
F.G.J.
31585
Eerste Luitenant
Waal Malefijt
de
B.W.
31712
Sgt Adelborst
Waall
van der
J.D.
30033
Kapitein
Waals
van der
G.H.M.
32021
Tweede Luitenant
Waalwijk van Doorn
van
S.C.
31951
Off Gezh 2e kl
Wabeke
J.
30864
Tweede Luitenant
Wabeke
J.
31441
Majoor
L.
31648
Kapitein
Wagemans
J.J.
31059
Tweede Luitenant
Wagenaar
A.
30394
Tweede Luitenant
Waegeningh
van
110
Wagenvoorde
J.
31414
Tweede Luitenant
Wal
van der
A.
30121
Kapitein
Walen
van
H.
30113
Eerste Luitenant
Wall Bake
van de
M.A.
31620
Tweede Luitenant
Wall Bake
van de
A.V.
32017
Kapitein
Wall-Bake
van den
J.W.H.
31263
Eerste Luitenant
J.W.
30880
Tweede Luitenant
T.F.
32008
Luitenant ter Zee 1e kl
G.W.J.
31912
Kapitein
Walraven
C.
32048
Kapitein
Walter
J.C.N.
31316
Off Adm 1e kl
Walther Boer
C.L.
30485
Kapitein
Walthuis
K.W.
30077
Tweede Luitenant
Wallinga
Walma van der Molen
Walraven
van
Waltmeyer
van
W.G.F.A.
30926
Kapitein
Wamel
van
J.
31308
Kapitein
Waning
van
J.
31828
Kapitein
Warffemius
W.
31969
Dir Off Gezh 3e kl
Waringa
G.
30896
Majoor
Warringa
J.G.
30948
Kapitein
Wassington
J.H.
30979
Cadet Sergeant
Water
v.d.
A.
30091
Off Gezh 1e kl
Waveren
van
W.
30213
Off Gezh 1e kl
Weber
W.F.
31295
Majoor
Weber
J.F.B.
31296
Majoor
Weeda
P.
30536
Majoor
Weekenstroo
H.
30918
Luitenant Kolonel
Weekhout
C.O.
30786
Eerste Luitenant
Weel
van
H.M.
31624
Eerste Luitenant
Weenen
van
A.
31313
Majoor
Weerd
de
C.M.
31110
Tweede Luitenant
Weerden Poelman
van
H.
31555
Majoor
Weeren
van
J.Th.H.
31299
Majoor
Weg
van der
A.K.
31471
Eerste Luitenant
G.
30523
Luitenant Kolonel
P.
30034
Kapitein
Weijns
A.H.
30675
Kapitein
Weisfelt
W.
31379
Luitenant Kolonel
Weiss
L.
30021
Eerste Luitenant
Wendelaar
A.L.
30374
Tweede Luitenant
Wensink
C.H.S.
31525
Eerste Luitenant
Wegerif
Weijden
van der
Wentholt
P.
31356
Luitenant ter Zee 1e kl
Werf
van der
A.
31696
Eerste Luitenant
Werff
van der
J.
31387
Kapitein
West
van
F.A.A.
30895
Cadet Sergeant
Westenbrugge
van
C.L.
31095
Cadet Vaandrig
111
Wester
J.
30551
Eerste Luitenant
Westerouwen van Meeteren
H.
31167
Off Adm 2e kl
Westland
C.
30425
Tweede Luitenant
R.P.
30219
Kapitein ter Zee
Wieffering
J.H.
30555
Kapitein
Wiegel
C.
30932
Korp Adelborst
Wetering de Rooy
van de
Wiel
van der
J.
30737
Majoor
Wiel
van der
A.
31836
Majoor
Wielinga
G.
31290
Luitenant Kolonel
Wieringa
H.J.
30865
Cadet Vaandrig
Wiersema
R.M.L.M.
30051
Tweede Luitenant
Wijdicks
E.A.
31737
Kapitein
Wijk
van
W.
30040
Majoor
Wijk
van
J.R.
30180
Kapitein
Wijk
de
K.F.
32023
Tweede Luitenant
Wijn
J.
31385
Majoor
Wijnkamp
W.H.
31772
Kapitein
Wijnman
F.
30509
Kapitein
Wijnsouw
J.J.
30949
Eerste Luitenant
Ch.
31897
Majoor
Wijsman
P.W.
30662
Dir Off Gezh 2e kl
Wijtenburg
B.F.M.
30753
Eerste Luitenant
Wilbrenninck
H.
31992
Kapitein
A.
31274
Korp Adelborst
Willems
A.L.
31034
Kapitein
Willemsen
P.
30641
Kapitein ter Zee
Willemsen
F.
31371
Eerste Luitenant
J.H.R.
30988
Korp Adelborst
Wilmar
V.E.
30472
Kolonel
Wilschut
G.
30741
Kapitein
Wilson
J.J.C.P.
31090
Luitenant Kolonel
Winkel
J.
31991
Kapitein
Wins
H.
30092
Tweede Luitenant
Winsser
J.
31125
Luitenant ter Zee 2e kl
Winter
A.A.
30495
Tweede Luitenant
Winters
M.H.
31789
Tweede Luitenant
Wijs
Wilde
Willigen
de
de
van der
Wit
de
G.
30348
Off Gezh 2e kl
Wit
de
C.J.J.
31258
Tweede Luitenant
Wit
de
P.J.J.
31608
Eerste Luitenant
With
de
H.
30136
Tweede Luitenant
H.
30715
Eerste Luitenant
J.A.C.
31405
Kapitein
Witteveen
W.
31575
Kapitein
Woensdregt
N.J.
31392
Tweede Luitenant
K.
31551
Kapitein
Witsenburg
Witte
Woerd
de
van der
112
Woerden
van
Wolbeer
W.L.A.C.
30178
Luitenant Kolonel
H.J.
31008
Cadet Sergeant
Wolf
de
J.J.
30808
Kapitein
Wolf
de
J.
31963
Off Gezh 1e kl
Wolterbeek
J.
30695
Eerste Luitenant
Wolthuis
E.
31087
Majoor
Woortman
J.E.
31701
Eerste Luitenant
Worst
J.
30189
Tweede Luitenant
Wortelboer
J.
30987
Korp Adelborst
Woude
van der
A.
30107
Majoor
Woude
van der
C.
31891
Luitenant Kolonel
Wouters
P.J.A.
30049
Tweede Luitenant
Young
W.A.
30716
Eerste Luitenant
Zaaijer
C.
31350
Eerste Luitenant
Zadelhoff
van
W.H.
30265
Luitenant ter Zee 1e kl
Zande
van der
A.
30386
Tweede Luitenant
Zanden
van der
H.
30404
Majoor
Zanger
de
J.
30498
Tweede Luitenant
A.A.J.M.
31839
Kapitein
Zanino
Zanten
van
T.A.
31528
Tweede Luitenant
Zeeuw
de
L.
31510
Kapitein
Zeeuw
de
R.
31962
Off Gezh 2e kl
Zeevenhoven
E.S.
30516
Kapitein
Zegers
J.L.
31358
Kapitein
Zegers
F.H.
31511
Kapitein
Ziedses des Plantes
Th.
31334
Luitenant Kolonel
Zielstra
H.P.
31079
Eerste Luitenant
Ziesel
H.J.
31968
Off Gezh 1e kl
Zietse
B.
31027
Hfd Off MSD 2e kl
A.
31898
Majoor
Zijlstra
N.
30773
Kapitein
Zomer
J.
31056
Kapitein
Zoomers
H.W.
30279
Tweede Luitenant
Zuidema
J.C.
31623
Eerste Luitenant
Zuijderhoudt
P.
30752
Eerste Luitenant
Zuure
J.
30388
Tweede Luitenant
Zwart
J.
31314
Luitenant Kolonel
P.W.
30494
Kapitein
Zwerver
J.F.W.
30854
Tweede Luitenant
Zwitser
A.
31221
Eerste Luitenant
Zijl
Zwart
113
van
de
BIJLAGE 14 VERANTWOORDING GEBRUIKTE DOCUMENTEN EN AFBEELDINGEN
Foto voorzijde kaft
Foto achterzijde kaft
collectie Fons van Groeningen (FvGr)
collectie Johan van Hoppe (JvH)
Foto 1
Foto 2 t/m 7
Foto 8
Foto 9
Foto 10
Foto 11
Foto 12
Foto 13
Foto 14
Foto 15
Foto 16 t/m 18
Foto 19 t/m 21
Foto 22 t/m 26
Foto 27 en 28
collectie JvH
internet (Google afbeeldingen)
album Kriegserinnerungen, Ebay 2014
internet
collectie JvH
collectie FvGr
collectie JvH (eigen ontwerp, aangezien het plaatje bij vertrek naar NL
moest worden ingeleverd en derhalve niet bewaard is gebleven)
collectie JvH
collectie JvH
internet
collectie FvGr
collectie JvH
internet
collectie FvGr
Bijlagen 1 t/m 4
Bijlage 5
Bijlagen 6 t/m 9
Bijlage 10
Bijlage 11 en 12
Bijlage 13
collectie JvH
Nationaal Archief, coll. 2.13.98, inventarisnr. 084
collectie JvH
NIMH, coll. 444
collectie JvH
gegevens uit de database van de website www.krijgsgevangen.nl
114