Een verslag uit de oude doos.

Commentaren

Transcriptie

Een verslag uit de oude doos.
In’t kort
IN’T KORT ........................................................................................................... 2
VOORWOORD(JE)............................................................................................... 3
AGENDA ............................................................................................................. 4
DA’S GEBEURD! .................................................................................................. 5
SLIJPEN ............................................................................................................. 15
EEN VERSLAG UIT DE OUDE DOOS. ................................................................... 21
VOOR U GELEZEN ............................................................................................. 23
JURGEN BRUSSELMANS! .................................................................................. 24
TOEKOMSTMUZIEK .......................................................................................... 27
LEDENLIJST ....................................................................................................... 28
Voorpagina:
Stef maakte op één van de waarnemingsavonden deze mooie opname. Centraal in beeld kan je de
Plejaden vinden en linksboven een fraaie meteoor!
Voorwoord(je)
Vrienden,
Er zijn nog eens enkele maanden verstreken sedert het vorige
“boekske”. Zoals iedere keer opnieuw zijn er activiteiten
doorgegaan, andere werden afgelast. Voor onze hobby zijn
we immers sterk afhankelijk van het weer, en dat werkt lang
niet altijd mee. Vaak frustrerend : de dag voor of na een
geplande activiteit is het dan wel goed. We moeten daar nu
eenmaal mee leren leven zeker?
Ondertussen vullen we onze donderdagavonden steevast met
slijpen, polijsten, meten en passen. Een aantal spiegels zijn
zowaar klaar geraakt, enkele andere wacht nog enkel de
“finisching touch”. Slijpen blijkt zowaar een leuke activiteit te
zijn, onverwacht leuk zelfs….. Meer dan eens wordt gezegd :
“als deze klaar is, dan beginnen we aan een “verse””.
Een volgende slijpsessie zal in “ploegen” moeten gebeuren, er
zijn ondertussen 8 nieuwe spiegels in voorbereiding.
Deelname aan “starnights” in Ieper –Zillebeke was een
absolute opsteker. Een verslagje van dit gebeuren vind je
verder in dit boekje.
Deelname aan ons eigen eerste “astroweekendje” was een
onverwachte meevaller, ondanks het weer. Slechts 3 heldere
uurtjes werden ons gegund. Meer hierover verder in dit
boekje..
Nog een gelukkig Nieuwjaar aan alle leden en hun dierbaren.
Verder hoeft er niet veel gezegd…….
Geniet van dit boekje.
En…..
wij wensen verder iedereen nog veel “clear skies”.
Lid worden van VVS
Cygni kan door te
storten op rekening nr.:
731-0070200-44. U
hebt twee
mogelijkheden:
- VVS lid en VVS Cygni
lid kost € 25
- Enkel VVS Cygni lid
kost € 5
Een verslag(je) en/of
schets en/of foto mag je
steeds overmaken of,
beter nog, op de
website plaatsen.
Agenda















10 januari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
11 januari 2013: Waarneemavond
17 januari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
18 januari 2013: Waarneemavond
24 januari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
31 januari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
07 februari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
08 Februari 2013: Waarneemavond
14 februari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
16 Februari 2013: waarnemen voor groep op aanvraag Berkelheide/Rooverstraat
21 februari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
23 Februari 2013: Waarneemavond
28 februari 2013: Spiegelslijpen-telescoopbouw
23 Maart 2013: Waarnemen Oud-Turnhout
26 September 2013: 5-jarig bestaan!!!
“tussendoor” wordt er nog wel eens iets gepland, dit wordt via e-mail en op de site bekend
gemaakt. Ga dus zeker regelmatig een kijkje nemen op www.cygni.be.
http://www.cygni.be
4
Da’s gebeurd!
21/07/2012 Waarneemavond
Het was alweer een hele tijd geleden, maar het zou helder worden. De wolkenbeelden
werden nauwlettend in de gaten gehouden, en rond 18.00u zien we een serieus gat in het
wolkendek onze richting uitkomen. Eerder dan verwacht, omstreeks 20.00u was er geen
wolk meer te bespeuren...
Rond 22.15u kwam ik aan op de berkelheide, wachtende op mede-waarnemers. Even later
kwam Bram eraan, en de manier waarop hij naast me parkeerde en het raampje openschoof
deed mij denken aan "The fast and the furious". Gelukkig was hij gekomen om te
waarnemen, een race over de zandweggetjes en door de bossen in het donker was
waarschijnlijk niet goed afgelopen.
Bram had zijn nieuwe HEQ-5 bij met een Celestron C9.25, qua gebruiksgemak is dit een
ideale combinatie. Ikzelf had mijn EQ6 en 20cm newton bij om hiermee wat aan
"astrofotografie" te doen. Helaas, na enkele goto's die er compleet naast zaten en waar
geen touw aan vast te knopen was kwamen we tot de conclusie dat de motoren voor de
Rechte klimming en Declinatie omgewisseld zaten.
Johnny, voor de spiegelslijpers een ondertussen bekent gezicht en voor de anderen: het
nieuwste lid van afgelopen donderdag was er ondertussen ook bij. Met z'n drieën zaten we
een voor een door het oculair te gapen, naar de objecten die dankzij de goto mekaar
vliegensvlug afwisselden. Dit was wel nodig ook, want ondertussen zaten we aan de rand
van het wolkengat en moesten we bijgevolg "tussen de wolken" kijken. Het spectaculairste
object van de avond moet M27: de Halternevel geweest zijn. Naturel was dit al een lust voor
het oog, maar toen er een UHC-filter bijgehaald werd was het helemaal feest. Andere
objecten waren onder andere de Draaikolk (M51) Driehoeknevel (M33) Herculesbolhoop
(M13) samen met M92 Ringnevel (M57) Een klein maar fijn sterrenhoopje met een
vlindervorm in de Zwaan (M29) Wat verder een hele grote open sterrenhoop: aanrader!
(M39), Andromedanevel met begeleiders (M31, M32, M110) Dubbelcluster (NGC884,
NGC869) M103, een open clustertje wat visueel niet veel voorstelt (fotografisch misschien
wel) M71, een bolvormige sterrenhoop in de pijl
Na deze (korte) lijst werden we verjaagt door de bewolking, om de een of andere reden
heeft het weer iets tegen mij...
10/08/2012 Waarnemen Rooverstraat Lille/Berkelheide Vorselaar
't Was niet voorzien, niet ingepland in de agenda, maar de drang was te groot. Het ging dan
ook superhelder worden en de maan zou eerst rond 1 uur opkomen, tijd genoeg dus voor
enkele uurtjes dolle sterrenpret. Als toetje konden we nog een aantal "vallende sterren"
verwachten. Het perseïdenhoogtepunt was wel voorzien voor de nacht van zaterdag op
zondag, maar we konden er wel een aantal verwachten. Nieuwe apparatuur in de EQ6 levert
de nodige problemen op, maar met behulp van "SOS STEF" hebben we vandaah weeral 3
zakes heleerd : 1. Waterpas zetten. 2 Uitlijnen op 3 sterren. 3.wat was punt 3 ook alweer?
Na het uitlijnen ging alles behoorlijk goed. Luk kon ondanks allerhande bouwperikelen nog
eens aanwezig zijn met zijn dob, dat was lang geleden. Stef had zijn indrukwekkende
installatie nog eens op zijn HEQ6 getild. Size matters! Juul was er met zijn grote dob,
Steven had naast zijn dob ook zijn ouders meegebracht. Johnny was er ook, voorlopig
zonder telescoop, maar toonde zich wel erg nuttig door onder meer het terugvinden van een
verloren bril. Een dure sigaar was zijn beloning en hij kon met de uitgestoten dampen zijn
bijdrage leveren bij het verjagen van de talrijke muggen. De showobjecten passeerden de
revue. Geregeld werden vallende sterren gespot. Naar het einde van de sessie sloeg de
http://www.cygni.be
5
dauw ongenadig toe. Lekkende apparatuur verplicht ons om in te pakken. Thuis alles droog
zien te krijgen tegen morgen, hopen op een spectaculaire show morgennacht is nu de
boodschap.
11/08/2012 Perseïden
Voor vanavond werd een heuse natuur-vuurwerk-show aangekondigd. Frank de Boosere
voorspelde zeer goed waarneemweer, naar Rooverstraat Lille/Berkelheide Vorselaar dus.
Onze nieuwe waarneemweide blijkt een grensgeval, vermoedelijk net binnen de Lilse
gemeentegrenzen. 't Is er donker, en dat is het voornaamste. De Perseïden dus, waar veel
van wordt verwacht. 't Is zowaar de eerste maal sinds we geregeld samenkomen dat het
helder is, de maan zal maar een smal sikkeltje zijn en eerst opkomen na 1 uur. Hoop doet
leven. Aanwezig zijn Steven en beide ouders, Stef, Johnny, Luc, Jef en een gast die we al
eens eerder mochten begroeten. Om de tijd wat te doden werd de EQ6 met telescoop maar
opgesteld, in afwachting van het hoogtepunt van de show. Zo konden we "tussendoor" ook
al eens naar de mooie objecten aan de hemel kijken. Tussendoor is met een korrel zout te
nemen trouwens, want het aantal vallende sterren, alleszins voor ons opbreken zo rond 1
uur, ligt veel lager dan verwacht en alleszins lager dan de vorige nacht. Er werden er wel
enkele mooie gespot, zowel horizontale exemplaren "(snelle korte" en "lange trage") als
brokstukken die in een bos in de buurt leken neer te storten. We hebben geen dreun
gehoord, dus van dat neerstorten zal niet veel kloppen. Al bij al een mooie avond, frisjes dat
wel, helder ook, maar enkel de Perseïden gaven een beetje verstek en stelden teleur.
Volgende keer beter dan maar.
17/08/2012 19/08/2012 Starnights Ieper
De gevreesde Ring van Antwerpen bleek niet het obstakel te worden, dat wij vreesden.
Vertrokken op parking Vorselaar E34 om 17.45u en in het prachtige domein “Palingbeek”,
onze bestemming, toegekomen zo rond 19.30, een meevaller dus. Voor het eerste deel, het
“Hemeljournaal”, gaven wij verstek. De onderkomens voor de twee komende nachten
dienden nog opgetrokken te worden en de telescopen opgesteld, de weersverwachtingen
waren immers meer dan behoorlijk en de nog warme spiegels moesten tijdig en voldoende
gekoeld worden. De twee “2 seconds”-tenten van Steven en Stef bleken uiteindelijk in een
tweetal minuten opgesteld te staan. Voor de twee andere, hoewel kleinere, duurde het
enkele minuten meer.
Onze nieuwe buurman, een zeer sympathieke Nederlander-op-klompen, liet enig
ongenoegen blijken omwille van zijn meest recente astro-aankoop : een kringwinkel- tent
van een onbestemd merk. Er bleek van alles aan te mankeren en dat was er duidelijk aan te
zien. We bedoelen : aan de tent, natuurlijk. Gelukkig voor hem gaat het de komende
nachten droog blijven.
Omdat er enthousiast geslepen wordt door alvast enkele van onze leden, mochten we de
sessie “Spiegelslijpdemo” door JP Grootaerd zeker niet missen. Het optische labo, trouwens
piekfijn uitgerust, bleek een meer dan geschikte locatie voor dit onderdeel. We kregen een
korte slijpdemonstratie, kregen uitgebreide uitleg over het testen van de spiegels-in-wording,
kortom, alle nodige info in een leerrijk halfuurtje samengevat.
Buiten bleek de hemel behoorlijk helder, wat uitgelijnd moest worden kon uitgelijnd worden.
Meer en meer sterren verschenen aan de Zillebeekse hemel, en in korte tijd werden
behoorlijke lijsten met objecten afgewerkt.
Onze nieuwe astro-fotograaf verrichtte zijn astronomische bezigheden vanuit zijn luie stoel.
Onder andere de Ringnevel werd uitgebreid gefotografeerd. “Nog behoorlijk wat
computerwerk nodig alvorens er iets toonbaars tevoorschijn gaat komen”, liet hij ons
weten…vanuit zijn luie stoel. ‘k Snap er niks van, van dat astrofotografie-gedoe, maar
bewonderen doe ik de mooie plaatjes wel.
http://www.cygni.be
6
Zo rond 2 uur gaf enig EQ6-gekraak mij aan dat de batterij het ging begeven. Voor mij was
het dus voorbij met waarnemen. Morele steun bieden aan onze fotograaf, wat rondslenteren,
kijken door andere telescopen, de tijd was in een wip voorbij.
Ondertussen werden in de verte pogingen ondernomen om een zware tractor te starten, zo
leek het althans. Het geluid kon uiteindelijk gelokaliseerd worden tot een naburige tent.
Onze buurman was in de gezonde Zillebeekse-Palingbeekse lucht in slaap gevallen en liet
dit met duidelijke ééncilinder-3000cc-diesel-tractor-geluiden duidelijk horen.
De naaste buur van deze slapende tentbewoner, trouwens voorzien van alles-behalveoordopjes (ook een openhartoperatie zou net niet lukken), maakte zich onterecht zorgen. De
vermoeidheid sloeg uiteindelijk ook bij ons vieren toe, en we waren zeer spoedig onder zeil,
ons onbewust van de weinige omgevingsgeluiden. De tractor was ondertussen trouwens
ook stilgevallen……
Zelden meegemaakt trouwens, tot 3 uur waarnemen in hemdje met korte mouwen, short en
sandalen. Wat werden we deze nacht verwend door het weer.
Ontbijt was afgesproken om 08.30u, het werd uiteraard wat later, maar het smaakte weeral
overheerlijk. Een douche gaf enige verfrissing, en dat was nodig, want het beloofde weeral
bloedheet te gaan worden. Plannen om enkele kleine soldatenkerkhoven uit WO I te
bezoeken op het terrein werden opgeborgen, te heet. Vervelen moest je je zeker niet,
zonnetelescopen gaven ons een prachtige kijk op de behoorlijk actieve zon. Zo’n beelden
vergeet je van je leven niet meer, prachtige “zonnevlammen”, zonnevlekken te over,
granulatie, fakkelvelden, mooi om zien. Moest zo’n kijker niet zo duur zijn……
Na een overheerlijk broodje, kort na de middag, naar het zaaltje in het bos voor twee
lezingen die we absoluut geselecteerd hadden. Observatoire Centre Ardenne, blijkbaar een
mooie locatie en mogelijk een doelwit voor een weekendje of zo in de toekomst, en een
sessie “opdampen van telescoopspiegels.” Weeral veel bijgeleerd, en meer dan uitstekend
gebracht door JP Grootaerd en Guy Wauters. Binnen enkele weken, maanden, onze
spiegels ook in de bewuste “klok”?
Twee standjes maar op de koer dit jaar, maar wel goed voorzien, en …verleidelijke waar.
Wat doe je als je grootvader bent? Een waterraket kopen bij Patrick natuurlijk. Tja, toch
maar eens even kijken wat er allemaal in die doos zit. Klik klik, alles in elkaar steken. Tja,
misschien maar even proberen? De appelboomgaard naast de kampeer/waarneemweide
verleidde ons helemaal. Uit veiligheidsoverwegingen werd de raket richting bos gericht. Je
weet maar nooit. Lanceringen Cygni I tot en met Cygni VII verliepen niet zo goed, van 2 tot
ongeveer 5 meter hoog, daar kan je niet echt mee uitpakken. Onze ingenieur van dienst
nam de lanceerinstallatie even onder handen, verzwaarde de neus met enkele muntstukken,
en ja hoor, uiteindelijk vertrok Cygni X op zeer spectaculaire wijze loodrecht omhoog.
Volgens de eerste schattingen werd een hoogte bereikt van een 5 km, maar dat zal wel
enkele meters overdreven zijn….
Mooi speelgoed trouwens, voor als overmorgen de kleinkinderen langskomen…..
Stef en Luk volgden nadien nog een indrukwekkende lezing over “Namibië”,door Josch
Hambsch en Karel Teuwen. Ze leerden onder andere dat de Melkweg er zowaar lichthinder
veroorzaakt. Straffe toeren…..
Daarna even naar Ieper voor het verorberen van een “typisch streekgerecht” : fish and
chips.
Wegens hitte, luiheid, zuurstofgebrek en nog andere onbenullige uitvluchten lieten Stef en ik
verstek gaan voor de sessie over “collimeren”, nochtans geen sterk punt voor
ondergetekende. In de hoop dat de beide anderen, Steven en Luk ook bij onze telescopen
de theorie in de praktijk zouden omzetten, lieten we hen maar vertrekken. Beide heren
bleken meer dan tevreden over deze sessie, ze brachten nadien zeer plichtsbewust
opvallend veel tijd door met het collimeren van hun newtons. Bart Declercq, die de lezing
gaf, kwam nog wat praktische hulp verlenen en deze hulp bleek meer dan welkom.
Uiteindelijk werd het ook nu weer stilaan donker. Hoewel, helemaal donker is het deze nacht
niet geworden. Desondanks heb ik mij ditmaal niet geamuseerd met het afwerken van een
http://www.cygni.be
7
aantal messiers, maar werkte een door mij geselecteerd lijstje af van ngc’s – niet- messiers.
Ook daar zitten trouwens –totnogtoe voor mij onbekende - pareltjes bij.
Een (ik durf niet zeggen oude) bekende uit omgeving Mol, die zich op de koer had opgesteld
met zijn 30 cm, en die wij zo rond 1.30u een bezoekje brachten, toonde ons nog de
“sluiernevel”. Voor mij niet zichtbaar zonder, maar wel duidelijk te zien met de UHC-filter.
Prachtig ding, nooit gedacht dat ik die te zien zou krijgen door een telescoop. Fotografisch,
ja, maar visueel?
Einde van een vruchtbare waarneemsessie zo rond 3 uur. Heerlijk geslapen, zonder
achtergrondgeluiden van druk verkeer of wat dan ook. De tractor? Die startte nog even,
ronkte nog even, maar viel –mogelijk door brandstofgebrek- uiteindelijk stil.
’s Ochtends wakker door het geblaat van een enthousiast schaap. Da’s alleszins leuker dan
een krijsende wekker. Afbreken, auto laden, heerlijk ontbijtje, en…..’t is weeral voorbij.
Met een dubbel gevoel huiswaarts. Mooi weekend geweest, maar…..’t is dus weeral voorbij.
Dank u, medewerkers van Astrolab Iris, voor dit mooie weekendje, voor de prima
organisatie, voor het mooie weer, voor de goede sprekers, ….
Bij leven en welzijn : tot volgend jaar.
07/09/2012: een last-minute buitenkansje
Kansen moet je grijpen, ook als ze onverwacht komen. Normaal had ondergetekende geen
beschikking over een gemotoriseerd voertuig, tot plots gemeld werd door "mevrouw
ondergetekende" dat zij tegen 22h wel thuis zou zijn. Snel een sms-je gestuurd, Stef en
Bram zouden nog afkomen, ook Eric, van andromeda mol, kwam een kijkje nemen.
Onderweg bleek het erg mistig, op de wei zelf viel het in den beginne nog mee.
Wegens het mankeren van enige voorbereiding, draaide ik de dobson naar de oude
bekende objecten. Het enige nieuwe dat ik gezien heb, was een deel van de sluiernevel,
met OIII-filter, zonder kwam ie niet in beeld. Ook heb ik een hele tijd de 20mm nagler T2 van
Eric in mijn focusser gehad, prachtig oculair en schitterende beelden. Bram had enkel een
12 mm nagler in z'n broekzak zitten, Stef had de volledige astrofotografische winkel bij. Eric
verblijdde ons met z'n nieuwste astro-spul, een 110mm william optics, nog een goeie ouwe
met TMB-glas. Prachtig instrument dat haarscherpe beelden oplevert. Vol bewondering
keken wij ook nog even naar zijn schetsen van enkele maankraters en asterismen, slechts
drie maand mee bezig, maar wat een artiest!
Na middernacht, bij het licht van de maan zag ik de eerste Jupiter van het seizoen, mannen
weten nog steeds waarom... Lang duurde deze planetaire pret echter niet, de mist kwam
snel opzetten en de vangspiegel dampte aan. Eric en Bram waren al vertrokken, de laatste
plaatjes werden geschoten door Stef en wij pakten ook in. Alles nat, maar de mist, die leek
plots verdwenen bij ons vertrek rond 2h, toch maar eens een dauwverwarming knutselen...
08/09/2012: Stiltefestival Turnhout
De plaats van afspraak was vanavond de Klein Engelandhoeve te Turnhout. Na een korte
zoektocht werd deze locatie door iedereen vlot gevonden. Nu nog op zoek naar een goede
waarneemlocatie daar de hoeve en het gebied hier rondom veel weg hadden van een goed
verlichte Bierstube. Enkele struikelingen later werd kamp opgezet in een hobbelige wei
achter de parking, de nodige valpartijen spraken dus voor zich.
Tijdens het opstellen werd duidelijk dat de omschrijving “stiltefestival” met een korreltje zand
kon worden genomen. Immers, de film die men speelde was reeds hoorbaar bij het oprijden
van de ringweg rond Turnhout en waarschijnlijk ook tot ver daar buiten. Na een dik halfuur
zwegen de hoorbaar Franse personages en was het onze beurt. Helaas viel de opkomst een
beetje tegen. Hoewel het weer in het begin nog redelijk meezat, konden onze telescopen
slechts een kleine 20 mensen bekoren die bovendien vaak niet langer dan 5 minuten ter
plaatse bleven.
http://www.cygni.be
8
Rond 23:15 begon het weer te veranderen en werd besloten om het voor bekeken te
houden. Net toen alle telescopen last begonnen te krijgen van de hoge vochtigheid, besloten
nog enkele Engelsen ons gezelschap te vervoegen. Zoals het goede Engelsen betaamd,
hadden zij een Belgisch biertje in beide handen en, zo te horen en te ruiken, reeds
meerdere verzwolgen. Na een kort gesprekje en om misselijkheid van bierwalmen te
vermijden, werd wijselijk besloten om huiswaarts te trekken.
08/09/2012 : Ettal (Beieren-Duitsland)
Om een beetje fris thuis te komen van een vakantie-uitstap naar Rimini (Italië), werd
besloten om te overnachten in een zimmer-frei-boerderijtje in Ettal, een piepklein dorpje in
de binnendoor-weg, grofweg gelegen tussen Inssbrück en Munchen, een beetje voorbij
Garmisch-Partenkirchen. Het was zo rond 22u dat even besloten werd om een luchtje te
gaan happen, buiten, op het binnenplein. Daar werd een kapitale fout gemaakt : ik keek
omhoog. Ik had het niet mogen doen. Ik heb er spijt van, echt waar. Wat zal het tegenvallen,
terug thuis. De avondhemel, met nog een vage zonsondergang-schemering in het westen,
was een echte openbaring, hetzelfde gevoel dat ik ook al eens, vijf jaar geleden, had in de
Franse Lot. Wat een sterren, wat een hemel….. om stil van te worden. De Melkweg toonde
zowaar structuur, duidelijk waren de verschillende lichte en donkere zones te zien.
Andromeda, met het blote oog natuurlijk. Recht boven mij : de Zwaan, bijna onherkenbaar
verdronken in een vijver van ontelbare sterren. Miljaaaaaaaaaaaaaaaaaar. Schoon. Knap.
Geen woorden voor. ’t Is maar 780 kilometer, zou het mogen van de vrouwen, een weekje
waarnemen met de bende? Wij hebben gelukkig geen moeilijke vrouwen. Zeker de
vrijgezellen onder ons niet. Moet dus lukken in de toekomst.
Uit de website van “Bond beter Leefmilieu”.
Wechelderzande
Vliegveld onder de sterren
Omschrijving Bijeenkomst om 19.30 u op de parking aan de kerk van Wechelderzande
(Vlimmersebaan); inschrijving niet noodzakelijk; We trekken naar het Vliegveld
alwaar de sterrenkijkers van VVS Cygni opgesteld staan. De
amateursterrenkundigen van de Regio Lille & Vorselaar zullen ons heel wat
boeiende weetjes over het heelal vertellen.
Waarneemavond KWB Lille, 12/10/2012
Regen en wolken, de ganse dag door. Een doorgedreven studie van de “buienradar” leerde
ons dat het vanaf 21u wel eens kraakhelder zou kunnen worden…en blijven. De eerste
leden met telescoop waren even na 19u ter plaatse op de gelegenheids-waarneemweide,
Borze te Lille, in afwachting van de kwb-wandelaars…..die rond 19.30u zouden vertrekken
voor een tochtje van een 6 tal kilometer. Uiteindelijk stonden er 6 telescopen opgesteld met
evenzoveel eigenaars (Wim, Stef, Bram, Steven, Juul en Luc). Ook Dirk, ons hoofd
onderhoud optiek was mee afgezakt (dat mag je bijna letterlijk nemen) naar de wei. Wij
slaagden er – niet zonder moeite- in hem ver van ons kostbaar optisch materiaal te houden.
De schemerhemel ging over in diepe duisternis, zodanig donker zelfs dat zo rond 22.30u
Bram bij een SQM-meting tot het getal 20,06 kwam, da’s behoorlijk donker al bij al. In
afwachting van de groep werden een aantal klassiekers bekeken. Ook de komeet –
(Hergenrother 201) die- momenteel nog behoorlijk zwak en niet met het blote oog zichtbaar
– onze telescoophemel siert, kwam uiteindelijk en na enig opzoekwerk in beeld. De vaste
http://www.cygni.be
9
klassiekers werden opgezocht, Jupiter diende zich later die avond aan en verhief zich
langzaam boven de oostelijke hemel. Eén van de maantjes bleef zich hardnekkig-ergensverbergen. Opnieuw vroegen wij ons af waarom “the wild duck-cluster” eigenlijk aan zijn
naam kon zijn gekomen. Niemand ziet er een eend –laat staan een wilde – in. De ganse
avond door konden wij ons ook vragen stellen bij de vreemde “bliksems” ergens aan de
noord-westelijke horizon. Bliksems? Of is met door middel van een flitsbak ergens op de
E34 de staatskas aan’t vullen? Geregeld werd de hemel ook versierd door trage “vallende
sterren”, die een lang spoor achterlieten. Stef, experimenterend met langere sluitertijden,
slaagde er zowaar in om er eentje op de lichtgevoelige chip te krijgen. Zo rond 20.50u waren
13 kwb-wandelaars ter plaatse. Er werd wat kundige uitleg gegeven door Bram, over wat er
zoal te zien is, aanwijzen van sterrenbeelden, nadien kon men door de telescopen even
enkele hemelpareltjes bewonderen. De bezoekers verdwenen na een tijdje, op zoek naar
een warme drank in een warm lokaal. De wind begon te snijden. Ook wij dropen één na één
af, naar de stoof, thuis. Bram en Stef bleven de kou trotseren. Hoe lang? Ik weet het niet,
misschien staan ze er nog…….
Bosklassen “bij de nonnen”, Vorselaar, Berkelheide, 18/10/2012
Dit jaar zakten we met zijn negenen (Juul, Luk, Bram, Stef, Steven en Marc, Wim, Danielle,
Johnny, Luc) en met bijna evenveel telescopen af naar "de nonnen", Berkelheide in
Vorselaar, waar juffrouw Ina samen met een aantal collega's een bende 4de-leerjaarsleerlingen in bedwang moest proberen te houden in het kader van de "bosklassen". Wat ons
eerst opviel was de prachtige locatie. Vergeleken met de Berkelheide-weide is het hier een
waren luxe. Wegens de mindere weersverwachtingen (een enkele opklaring was mogelijk
maar lang niet zeker) werd een vervangprogramma voor het sterrenkijken voorzien. Er werd
begonnen met het lanceren van een aantal waterraketten, tot groot jolijt van de bengels.
Spektakel verzekerd. Het lanceren ging trouwens de ganse avond door. Gelet op het aantal
lanceringen kan NASA vanaf nu een bende amateurs genoemd worden. Bram had ook een
binnenprogramma voorzien, met uitleg over telescopen en een korte presentatie over
sterrenkunde. Buiten was het wachten op enkele gaten in het dikke wolkendek. Voor groep
één kwamen die er ook : in het Westen werd het even een beetje helderder. Wat konden we
laten zien? Heel beperkt allemaal. Dubbelster in de Grote Beer (Alcor/Mizar) en we
slaagden er zowaar in om gedurende een tiental minuten M13 in beeld te brengen
"honderdduizend sterren in een bolletje". Dat was het zowat. Wij werden bedankt met een
flesje wijn en een bedanktuwel van de bende. Fijne activiteit. Tot volgend jaar.
Nacht van de duisternis-20/10/2012
De nacht van de duisternis 2012. Duister was het in ieder geval, zo duister zelfs dat geen
sterretje, geen vliegtuiglichtje, niets,...te zien was aan de hemel, buiten de onderkant van
een wolkenpak. Dat wolkenpak werd verlicht door talrijke lichtkoepels aan de horizon, dus,
de duisternis, dat is maar relatief. Drie telescopen stonden werkloos op het tarmac van het
vliegveld. Aanwezig jong grut werd even geamuseerd door het lanceren van een aantal
waterraketjes, tot een fatale crash op het betonharde ..euh..beton van de startbaan.
Uiteindelijk kwam de groep wandelaars (organisatie door natuurpunt) met een twintigtal
personen ter plaatse. Ook hier teleurstelling wegens de onzichtbare hemelwonderen. Bram
presenteerde op zijn laptop een aantal mooie beelden en gaf deskundige uitleg over ....wat
we allemaal niet te zien kregen. Omstreeks 21u werd ingepakt. Veel geluk lijken we nog niet
gehad te hebben dit weer bij onze geplande activiteiten. Volgende keer beter?
Astroweekend Any-Martin-Rieux, 16-17-18 november 2012
Met in totaal 10 personen hoopten we te arriveren in Any-Martin-Rieux, een piepklein dorpje
net bezuiden de Frans-Belgische grens, zo ruwweg onder Charleroi gelegen. Omdat er ook
http://www.cygni.be
10
brood op de plank moet komen (of overdag gestudeerd moet worden), was het niet echt
mogelijk om samen te vertrekken. Samen aankomen zat er dus ook niet in. Bram en Johnny
beten de spits af, gevolgd door de rest een paar uurtjes laten. Bij aankomst in wat een
dorpje aan het eind van de pikdonkere wereld leek te zijn, vielen we bij het uitstappen uit de
auto bijna omver van de prachtige hemel. Het bestaat dus echt nog, zo'n diepe duisternis.
Eenzelfde ervaring had ik enkele maanden geleden in de Beyerse Alpen, in Ettal. Ook nu
was er duidelijk structuur te zien in de mooi afgelijnde melkweg. Vlug alles opstellen, je weet
maar nooit wanneer de pret voorbij is. Enkele zeldzame straatlantaarns, die toevallig net ter
hoogte van onze waarneemweide bleken te groeien, werden gedoofd zo rond 23 uur, en
toen kon de pret echt niet meer op. Met de SQM werd even na 23 uur een waarde
opgetekend van 22,25!!! Waanzinnig donker dus. Enige lichthinder bleek zowaar....van de
melkweg zelf afkomstig te zijn. Ongelooflijk toch, hoe onze hemel thuis door dwaas en
onzinnig gebruikte openbare en particuliere verlichting om zeep wordt geholpen, en waarom
dan nog? Wie wordt daar beter van? Wij alvast niet!
Luk, die door verplichtingen eerst een heel stuk later kon vertrekken, arriveerde gelukkig nog
op tijd om de mooiste uren van die avond mee te kunnen beleven. Geert, voor de eerste
maal met een zelfstandig bediende dobson-15centimeter, zetten zijn eerste zelfstandige
stappen in het richten van de kijker. Het lukte zowaar. Toch mooi, wat je met zo'n klein ding
kan zien, als het maar donker genoeg is. Zo rond 1 uur leken de sterren te verflauwen.
Miljaar, nevel op komst. Inderdaad, nog enkele minuten later bleek de mist in no-time
onherroepelijk een einde aan de veel te korte pret te maken. Opbreken dus maar. Niets aan
te doen. Die enkele prachtig-heldere uren echter, die nemen ze ons nooit meer af. Het altijd
weer terugkerend gezeul en gesleur met materiaal allerhande bleef gelukkig beperkt. Een
grote boogserre naast de waarneemplaats bood onderdak aan telescopen, koffertjes met
materiaal, monteringen. Op slot? Hoeft hier echt niet hoor. Diefstal? Nog nooit van gehoord
hier. Gelukkig bood de chambre d'hôtes naast slaapgelegenheid ook nog een zaaltje dat
binnen de kortste keren werd omgebouwd tot ping-ponglokaal, kaartprijskamp- en
leeszaaltje. Het kaarten ging door tot .... 7 uur. 's Morgens rode ogen aan 't ontbijt, en dat
lag dit keer niet aan te lang waarnemen. De zaterdag bood ons niet teveel goeie
vooruitzichten. Miezer, mist, en 't zou voor de ganse dag en avond zo blijven. Kaarten dan
maar, pingpongen dan maar, lezen dan maar. Deze dag bood ook aan twee jongere leden
de kans om de geneugten van een goede sigaar te leren waarderen. En dampen dat ze
deden! De moppen waren van bedenkelijk niveau, het ging over schoonmoeders, vrouwen
die aan een te lange ketting waren vastgemaakt en nog dingen van gelijkaardig allooi. Een
namiddaguitstapje naar de naburige vestingsstad Rocroi werd door de voltallige bende
gesmaakt. Ook de avond werd bij gebrek aan sterren en na een vrijwel perfect diner, in het
zaaltje doorgebracht. Een sympathieke Nederlandse dame droeg aan het welslagen van de
avond bij door het leveren van wijn. Rond 2 uur was het tijd om te gaan slapen. Morgen naar
huis.
Voor wie het interesseert : de chambre d'hôtes waar wij verbleven is een aanrader voor een
weekendje, enkele dagen weg. Zeer rustig gelegen, mooie omgeving, geen lawaai, goed
eten, goede bedden. Kortom, een echte aanrader. Website : www.belany.com
Doen!
Waarneemweekendje Franse Ardennen
Auteur: Jasmin Geens
Het weekend van vrijdag 16/11/’12 tem. zondag 18/11/’12 is de
‘Cygni-club’ een waarneemweekendje weggeweest naar de
Franse Ardennen.
Vrijdagavond zijn we direct vertrokken en moesten we 3 uur rijden (met
wat files). We waren aangekomen in een verlaten streek, maar dat is
wel perfect om sterren en andere dingen waar te nemen!! Het was gelukkig open hemel.
YES!!
http://www.cygni.be
11
We waren met z’n tienen: Papa,
mama, mijn zus Margo, Bram, Luc
(de wijkagent), een andere Luc,
Steven, Johnny, Stef en ik. Dan
hebben we hele mooie sterren en
sterrenbeelden gezien. We konden
zelfs Jupiter met zijn 4 manen, de
Melkweg en vallende sterren
bekijken. Bram legde aan de hand
van zijn laserstraal uit hoe en waar
je de verschillende sterrenbeelden
en nevels kon terugvinden aan de grote hemel. Zoals: Orion, Andromeda, sterrenbeelden
zoals: de Draak, de Dolfijn, de Jager en de Stier dat zich vlak bij Jupiter bevindt. Ik kan nu
ook direct de Grote Beer terugvinden, om daarna de Poolster en de Kleine Beer te
ontdekken. Deze dingen kun je allemaal niet zo goed zien in onze streek, omdat er hier
teveel licht is.
Er was ook een telescoop bij, waarmee je moest intikken naar waar je wou kijken. Bijv. je
tikte ‘JUPITER’ in en de telescoop ging er gewoon zelf naar zoeken. Je kon er ook foto’s
mee trekken. Cool speelgoed hè!!
Het was zo leuk en leerrijk dat de tijd voorbij vloog. Het was er supervochtig dat onze tenen
bevroren. Uiteindelijk werd het zo vochtig dat de lenzen van de telescopen aangedamd
werden. Zo konden we bijna niets meer zien .
Dan ben ik maar gaan slapen want het was al na middernacht. ‘De mannen’ die hebben nog
gepingpongd en gekaart tot 06:40. Zij hadden bijna een nachtje doorgedaan, want ze zijn
gaan slapen rond 07:00.
De volgende morgen smikkelden we van een heel uitgebreid en zeer lekker ontbijt  . Er
waren: croissantjes, lekkere stokbroden, lekker beleg, nog juist geen koffiekoeken en alles
wat je maar kan wensen in een lekker ontbijt. Daarna heb ik nog wat gepingpongd en ‘De
mannen’ die hebben nog wat gekaart.
‘De mannen’ waren natuurlijk niet echt fit, maar we hebben nog wel leuke dingen gedaan.
Luc had een flesje bij (raketje), dat gevuld was met water. Daarin pompte hij lucht en liet hij
het raketje ‘lanceren’. Dan zag je een hele mooie waterstraal, dat precies het vuur van de
raket was. Dat was keicool !! We zijn daarna naar een vroeger oud Fort van de
Middeleeuwen gaan zien. Daar zag je nog echte kelders, schietgaten en soort van
gevangenissen van toen. Je zag ook dat er vroeger water rond de wallen stroomden om de
vijand tegen te houden.
Daarna zijn we in dat dorpje ergens in een cafeetje iets gaan drinken en ik heb ook ‘een
Berenpoot’ gegeten. Dat is een soort van croissantje maar dan met pudding erin in de vorm
van een berenpoot. Mmmm!!
We zijn dan terug naar ons hotel gereden. Mama, Margo en ik hebben dan nog even op
onze kamer gerust totdat we moesten gaan eten. Wauw!! We kwamen in een echt
‘herenhuis’ binnen, zoals vroeger de rijke personen in woonden. Daar waren ook van die
megagrote deuren, daar waren authentieke spullen, de messen, vorken en lepels waren ook
zo anders dan nu. Dat was echt geweldig!! En het toppunt van de avond was……… Dat het
eten ook nog heerlijk was!!! We aten eerst preisoep met stukjes brood, daarna lasagne en
als dessert lekkere stukjes kaas met brood, om te eindigen met een heerlijk stukje taart.
Mama, Margo, Luc, Steven en ik hebben daarna nog een supertof spel gespeeld:
Creatonary. Ken je Pictonary? Dan moet je iets tekenen en je medespeler moet dan raden
wat het is. Creatonary is hetzelfde maar dan met Legoblokken waarmee je iets moet
bouwen en de anderen moeten dat dan raden. Dit spel hebben we tot na 1uur gespeeld,
omdat het zo tof was. De andere hebben nog iets langer gekaart.
We zijn dan gaan slapen en de volgende morgen hebben we ontbeten, de valiezen ingepakt
en zijn we terug vertrokken naar huis  .
Dit is zeker voor herhaling vatbaar!!!    .
http://www.cygni.be
12
(P.S. We dachten nog voordat we vertrokken dat we veel Frans gingen praten maar de
uitbaters waren Hollanders. Grappig hé!!)
Waarneemavond voor school “De Smiskens”, in Turnhout, 23/11/2012
Op vraag van basisschool de smiskens, trokken we met z'n drieën naar Turnhout. Juul, Stef
en Luk, uitgerust met telescoop, maar helaas zonder wolkenverwijderaar. Wegens werk en
andere verplichtingen bleef het bij deze drie; improviseren dan maar, Juul richtte zijn kijker
op de toren van de Heilig Hartkerk om de veren van de haan te tellen, Luk toonde binnen de
fijnere kneepjes van het navigeren met draaibare sterrenkaarten en liet de jeugd voelen,
ruiken en proeven van een echte telescoop. Stef was ondertussen in de weer met een zelf
gemaakte presentatie die erg gesmaakt werd, er werden ook veel vragen gesteld door de
kinderen, gelukkig kent Stef ondertussen wel een antwoord of twee dat de waarheid niet al
te veel geweld aandoet. Van de negentig ingeschrevenen, hebben wij er toch een
zeventigtal gezien, schatten we optimistisch. Een geïnteresseerd publiek, grijpgrage
kinderhandjes en teveel wolken, dat vat het wel een beetje samen. Jongelui Stef en luk,
beiden hadden nog niet gegeten, sloten de avond af met een lekker pak frieten.
Deelname aan Kerstmarkt in school “Trapleerke” te Lille, 14/12/2012
Zoals vele dingen bij VVS Cygni, was het nu ook allemaal weer een beetje "last-minute"geregeld. Om 16.30u waren twee van onze leden al aanwezig en in blijde verwachting van
de aankomst van de tent, waaronder wij zouden kunnen schuilen voor de regen, die net niet
in bakken uit de hemel viel. Om op dat ogenblik enige hoop op zichtbare sterren te hebben,
moest je wel een onverbeterlijke optimist zijn. Bij aankomst van de -overigens schitterendetent, werd alles in de kortste keren opgesteld. Het leek wel een klein kasteeltje, daar op de
speelplaats waar de kerstmarkt stond opgesteld. Ina, Steven en Danielle begonnen met
twee apparaten croques "uit het vuistje" te bakken, de croques verkochten als zoete
broodjes, goed voor de clubkas dus. Er was voor een beamer gezorgd, de slide show van
Karel Teuwen was één van de blikvangers in de tent. Er was gezorgd voor een slijptafel,
poeder "80" (een auditieve aandachtstrekker) zorgde voor het nodige lawaai. Een aantal
jongeren leerde de eerste slijpslagen aan, ook enkele meerderjarigen gingen een tijdje aan
de slag. Veel belangstelling kregen we van de leerlingen van de klas van "Juf Greet", zelf
ook aanwezig. De bende had net tijdens een lessenreeks één en ander opgestoken over de
geheimen van het heelal en had een meer dan gezonde belangstelling. Ze zijn welkom,
volgend weekend, tijdens de sterrenkijkdagen uiteraard. Drie kijkers stonden er enige tijd
werkeloos bij te kijken. Zo rond 21.15u kwam de verlossende boodschap "'t Is helder". Niet
te geloven. Jupiter stond daar zomaar te staan, in een verder kraakheldere lucht. De kijkers
buiten, een ganse bende jeugd kon gedurende ruim een halfuur van een aantal
hemelwonderen genieten, waarbij de interesse in Jupiter en zijn 4 zichtbare manen duidelijk
de voorkeur genoot. Hoeveel mensen hebben we die avond een Jupiter-plezierje kunnen
doen? Toch zeker 60 stuks, minstens. Met een schouderklopje en een dankuwel van de
directeur van de school werd de avond afgesloten. Weeral geslaagd. Duidelijke appreciatie,
en dat doet deugd.
21/12/2012: Sterrenkijkdagen: Kerkplein te Lille
Afspraak om 18.30u aan onze vertrouwde sterrenkijkdagen-stek : Kerkplein te Lille, meer
bepaald het petanqueveld. In het beste geval zouden Jupiter en de Maan zich laten zien,
over deepsky werd zelfs niet gedroomd. Het opstellen van de gloednieuwe-cygni-astrotent
verliep heel vlot. Gaat zeker nog van pas komen bij allerlei activiteiten. ,De meegebrachte
apparatuur was -gezien de weersvoorspellingen- ook eerder beperkt tot drie dobs : een 25
cm, een 15 en een 20 cm. De presentatie van Karel Teuwen werd dmv een ons ter
beschikking gestelde beamer op de tentwand geprojecteerd, kwestie van op deze manier
http://www.cygni.be
13
toch aan deepsky te kunnen doen zonder zelfs maar omhoog te moeten kijken. 8 gasten
mochten we begroeten, vergeleken bij helder-weer-sterrenkijkdagen een magere procent,
maar..... de afwezigen hadden misschien toch wel ongelijk vanavond. Jupiter liet veel detail
zien en de Maan.....de periodes dat het helder werd.... was schitterend om zien. Vaak als
vijand beschouwd bij het deepskywerk, maar als je je dan toch, bij gebrek aan alternatieven,
op onze naaste buur concentreert, besef je eigenlijk maar hoe mooi onze satelliet is.
Laagvlaktes afgewisseld door bergketens, eenzame spitse bergen in het laagland, rillen, er
is werkelijk vanalles te zien. Zo halverwege de avond bewees de nieuwe tent zijn (haar?) nut
: het begon zowaar te druppelen. Nadien werd het opnieuw helder. Waren aanwezig : Bram,
Johnny, Marc, Steven, Stef, Juul, Wim, Ina en Luc. Hopelijk niemand vergeten? Het ganse
boeltje werd afgebroken zo rond 21u, het vet....was weeral van de soep. Voor morgen,
Vorselaar, wordt ellendig weer voorspeld. We besluiten om toch maar samen te komen aan
de sportvelden Oostakker om 18.30u, we zien wel wat het wordt
Sterrenkijkdagen- Vorselaar, Oostakker, 22/12/2012
Hadden de afwezigen deze avond ongelijk? Ik dacht het niet. Het regende ondertussen al
uren, miezer afgewisseld door het steviger werk, afijn, je kent het wel, ik moet er geen
tekening bij maken zeker. Om 18.30u kwamen we bij elkaar aan de ingang van de
gloednieuwe polyvalente zaal aan de Oostakker in Vorselaar. Luk, Stef, Johnny, Bram en
Luc. Apparatuur was nu allemaal thuisgebleven. Er werd besloten om op eventuele
dwalende zielen te wachten tot de 2 sigaren zouden zijn opgerookt Er is echter, raar maar
waar, niemand komen opdagen. Straf hé. Om even na 19u werd opgekrast, er moest niets
worden afgebroken, dus dat opkrassen verliep relatief vlot. 't Is al een miserie geweest de
laatste maanden en weken, vrijwel constant slecht weer. ER wordt nog even gezocht naar
een goeie datum voor een nieuw astroweekendje Frankrijk. Begin maart ergens? Wie gaat
mee?
http://www.cygni.be
14
Slijpen
Inleiding
Na enkele maanden slijpen zijn de eerste spiegels klaar. De kijker van Luc is al "in dienst"
en de spiegel van Steven en Marc hebben ook al een mooie aluminium en coating
gekregen. De laatste heeft net de finale touch gekregen nog ééntje te gaan... De plannen
voor 2013 zijn er ook al. Dit jaar werken we aan 7 nieuwe spiegels!
26/07/2012
Wekelijkse afspraak op donderdagavond om 20u bij Bram. De twee jongste slijpers waren
afwezig, de ene wegens "Tomorrowland", de andere is met vakantie in "olland". De moppen
van deze week zijn dan ook een ietsje pikanter dan anders wegens (nog) niet bestemd voor
(te) jonge oren. Het slijpen dan : van mijn 18cm werden de randen nog eens bijgewerkt. Dit
karweitje gebeurde thuis, om zo weinig mogelijk tijd te verliezen. Bij Bram werd dit spiegeltje
bewerkt met poeder van 25 micron. Heel fijn dus, daar hoor je vrijwel niets meer van. Twee
fotodoosjes poeder zijn er in één avondje, 2,5 u slijpen, doorgegaan. Het verdict : oppervlak
is goed van vorm maar lijkt nog iets te grof. Bram ging verder informeren bij Jean Pierre met
de vraag : wat nu? Ook Johnny begon aan het fijnere werk, met "180". Dat het geluidsniveau
gezakt is, zal duidelijk zijn. Bram heeft er heel wat extra slijpuurtjes opzitten, zijn spiegel
benadert langzaam maar zeker de beoogde F4. Ongeveer 4 mm glas moeten worden
weggewerkt, wetende dat het een harde glassoort blijkt te zijn, zal duidelijk maken dat dit
een werkje van "langen asem" is. Zo halverwege de slijpavond kwam Juul nog even langs,
om een slijper met rugpijn even af te lossen. Einde zo rond 22.30u, nog een laatste
opmeting, noteren van de meetgegevens, opruimen, kuisen, tot de volgende - voorlopig
laatste- (?) slijpbeurt.
02/08/2012
Op 2 augustus zakken we, Marc en Steven, Stef, Johnny, Luc en Bram, die wegens vertrek
met vakantie nog deze nacht wel andere bezigheden heeft dan slijpen, nog eens af naar het
adres van Bram. De "dikste" poeders van deze avond zijn nr. 180, de rest houdt zich bezig
aan het iets fijnere werk. Veel lawaai maakt het niet, spannend blijft het wel. In de 30X
microscoop lijken de kratertjes in de spiegeloppervlakken week na week ondieper te
worden, de sferometer brengt telkens na een kwartier tot een halfuurtje slijpen uitsluitsel
over de vorm ervan. 't Ziet er allemaal behoorlijk uit. De sessie wordt wat vroeger dan
anders, 21.30u, afgesloten. Bram moet vroeg op, vroeg vertrekken naar een hopelijk
pikdonker Kroatië. Goei verlof, Bram, vanwege ons allen.
09/08/2012
Ondanks vakantie van onze spiegelslijpleider konden we toch terecht –met dank aan
Johnny- in het lokaal voor een avondje glaskrassen. Dat laatste mag je wel letterlijk nemen.
Marc en Steven, Johnny, Stef, Luc met dankbare hulp van Juul, zijn er enkele uurtjes aan de
gang geweest. Een werk van lange adem, maarre….we vorderen, langzaam maar zeker.
23/08/2012 Nog eens een avondje slijpen
Op 23/08/2012 was het nogmaals verzamelen bij Bram. Deze sleep vanavond niet, niet dat
er geen werk meer aan de spiegel is maar hij bewerkte een aantal foto's die hij maakte
tijdens zijn vakantie in Kroatië. Stef is aanwezig tot 21u, gaat nog werken, opbrengst van zijn
http://www.cygni.be
15
noeste arbeid zal geïnvesteerd worden in een grote spiegel, een toekomst-slijp-project dus.
De vlakke ring in het midden van de tool van Luc wordt bewerkt, in de hoop op beterschap.
Het ringetje is ondertussen geslonken van een flinke 6 cm naar een minuscule 3 cm, nog
even werk aan dus. Steven en Marc gaan onverdroten verder aan hun 15cm. Het werk
schiet flink op, de schijf vertoont week na week meer en meer glans. De eindmeet komt
weeral een beetje dichterbij.
30/08/2012 Slijpen
Rond 20.15 belde Bram mij op om mij onder mijne put te shotten.
Het was donderdag! En donderdag = slijpdag! Ik was het al bijna vergeten, dat heb je dan
hé met al dat vakantiegewerk...(hij moet ook eens werken, de sukkelaar……)
Ook deze nacht, het slijpen werd voor mij dus verplaatst naar de volgende dag.
Ik ben toch eens gaan kijken, en op geluid te horen werd er toch flink doorgeschuurd.
Johnny was kreupel en was er niet, en Luc zat ergens in een ver land waar het weer
waarschijnlijk pakken beter is dat hier in dat armzalige regenlandje.
08/09/2012 en maar geven...
Onder het goedkeurend oog van Bram werd er weer geslepen. Drie spiegels op de slijptafels
deze keer, Johnny knapte een paar schilderwerkjes op, Luc had zijn spiegel mee naar huis
genomen (opdat Luk hem niet verder om zeep zou kunnen helpen?). Dankzij een
versterking van de inwendige mens, leo's van Stef en tomatinodruiven van Steven en Marc,
waren exotische slijpmanoeuvres als verticale en horizontale achten geen probleem
13/09/2012 Wat een drukte ;-)
Het was wel erg druk vanavond. Johnny, Bram, Stef, Steven en Marc en Luk en Luk gaven
present voor twee uurtjes. De poeders zijn fijn aan 't worden, je hoort vrijwel niets meer
tijdens het slijpen. Enkele leden volgden een uiteenzetting over spiegelslijpen in Ieper, en da
's eraan te horen. Geheimzinnigheid troef over de pas opgedane kennis ;-)
Slijpen gebeurt vanaf nu in 8-vorm. Voor mensen die andere cijfers of getallen gewoon zijn,
lijkt dit niet echt eenvoudig. Zo probeerde één slijper de slijpslag "13", raar om zien. Neen,
de "8", moeilijk om te doen, zeker als je daar bij nadenkt. Na een tijdje gaat dit echter
gewoon op automatische piloot. Deze slijpvorm zou, aldus de nieuwbakken specialisten,
niets dan voordelen en een perfecte sfeer opleveren. Blijkt nog te kloppen ook.
27/09/2012 Slijpen
Op 27/09/2012 werden "de wapens" nog eens bovengehaald voor een avondje slijpen. Juul
en Luk kwamen niet opdagen, wat nefast bleek voor de rug van één van de aanwezigen.
Vader en zoon hadden geen hoofdpijn, dus hun gevoel voor humor was deze avond
ondermaats. Bram maakte zich ernstige zorgen over een aantal luchtbellen, die, naargelang
het slijpwerk vorderde, stilaan de oppervlakte gingen bereiken. Voor de gevolgen hiervan
werd gevreesd; Stef was wat vroeger begonnen. Het slijpwerk van alle spiegels is ongeveer
even ver gevorderd. Er was maar één vastloper te betreuren, het klopklop-apparaat bracht
eens te meer redding. Johnny's humor werd ten zeerste gemist, afwezig wegens
kinderoppastaken. Opgeruimd omstreeks 22.00u, na enig meet- en noteerwerk werd
afgesloten, tot volgende week.
04/10/2012 Slijpen
Een nieuwigheid deze avond, voor drie slijpers : polijsten met poeder (omgerekend 1200) op
zelfklevende viltjes. De viltjes worden, verdeeld, op de tool gekleefd. Vervolgens wordt er
http://www.cygni.be
16
afwisselend TOT en MOT geslepen/gepolijst. Het duwt heel wat zwaarder dan gewoon
slijpen, maar....geen risico op "zelfklevers" met dit systeem. Stef had het nog eens vlaggen :
spiegel en tool muurvast op elkaar, zo maar, ineens.... Het klopklopsysteem sneuvelde er
zowaar bij, klopklopsysteem.2 werd in gebruik genomen en...bracht redding, zonder schade.
Problemen leverden de viltjes ook wel op hoor : de kleinste, voornamelijk aan de randen van
de tool, kwamen al eens los. Dit bracht dan weer een extra gevaar met zich mee,
ondergetekende mocht het ondervinden met enkele (gelukkig ondiepe) krassen als resultaat
: bij het slijpen durven tool of spiegel al eens kantelen als de buitenste viltjes verdwenen zijn,
als je dan de rand van de tool even raakt : inderdaad, een kras. Voorzichtigheid brengt
uiteindelijk redding. Drie spiegels mochten uiteindelijk even op de zelfbouw-foucaulttest van
Juul. Magnifiek om zien, zo bepaal je zeer nauwkeurig het brandpunt. Alle voorziene
brandpunten kloppen, tot op ongeveer een centimeter. Meer moet dat niet zijn.
11/10/2012 Slijpen
De vaste ploeg kwam opdagen, de één al een beetje vroeger (te vroeg), de ander al een
beetje later (te laat). Viltjes worden gekleefd of gerepareerd. Mijn losgekomen exemplaren
werden thuis al terug vastgezet met lijm, vervolgens de spiegel erop, een gewichtje erop en
een nachtje laten staan. Blijkbaar hangt alles voldoende goed vast, want bij de sessie van
vandaag kwam er geen enkele los. Het “poederverbruik” is bij slijpen op vilt een heel stuk
lager dan bij gewoon slijpen. En stil dat het nu is in het optisch lab….ongelooflijk. Die fijnere
poeders maken vrijwel geen geluid meer bij het slijpen. Het lijkt wel alsof er een staking aan
de gang is, zo stil, …. op regelmatig uitgekraamde onzin na dan. Juul gaf forfait wegens
snot. Dit goedje is vermoedelijk niet geschikt om mee te slijpen, volgens sommigen echter
wel voor het onderhoud van optiek, zo bleek in het verleden. De spiegels beginnen
behoorlijk te glanzen, onder de microscoop worden onvolkomenheden echter nog aan het
licht gebracht. Krassen, luchtbellen,…alles wordt nauwkeurig geëvalueerd tijdens en na de
sessie. Geen vastlopers te melden, ook niet bij de niet-vilt-slijper(s). Da ’s alvast goed
nieuws. Een onverwachte gast kwam opdagen : de Jef, al lid van vrijwel bij het begin en
regelmatig bezoeker van waarneemavonden. Hij nam ook even de koe bij de horens (lees
de spiegel om even te slijpen), en na deze korte inspanning stond zijn besluit vast : "Ik ga er
ook eentje slijpen". Opvolging verzekerd dus. Naar het einde van de slijpavond werd er weer
met gegoocheld met 40, 50 en 80 centimeters als toekomstige projecten. Zal daar ooit iets
van voortkomen? We sluiten af met “tot morgen”. Er is een waarneemavond gepland voor
de KWB van Lille. Hopelijk werkt het weer nog eens mee, want ’t is al lang geleden….
25/10/2012 kijkerbouw bij Bram
Een verslagje van Jean-Pierre Grootaerd, welkome en uitermate kijkerbouwspiegelslijp-specialist/ bezoeker uit Oostende met….veel goede raad.
Donderdag 25 november ; ikke dus naar het verre Herentals vanuit Oostende met de trein.
Luc kwam mij afhalen aan het station. Vandaar richting Bram waar een hele bende klaar
stond om te slijpen.
Na een blik op de spiegelplaten liet ik al die mannen onmiddellijk overgaan tot polijsten !
Veder slijpen had helemaal geen zin meer ! Oppervlak was heel fijn !
Bram zelf was nog aan het slijpen wegens een kras.
Ik ben zo in totaal 2 uur gebleven en in die tijd waren alle schijven die werden gepolijst zo
goed als uitgepolijst met de pads.
Eerste test op de foucault die avond was na het laatste poeder; donut.... maar dat lag meer
dan waarschijnlijk aan een combinatie van een iets verkeerde techniek in combinatie van te
symetrisch geplakte viltjes.
Geen nood; het oppervlak was al zo fijn dat correct polijsten uiteindelijk het beoogde
resultaat gaf !
http://www.cygni.be
17
Maandag komen de mannen trouwens naar de S9 om een sferometer op te halen.
Eentje die iets stabieler is. Zullen ze nodig hebben om straks verder te werken met een
pekbodem !
In elk geval; ik amuseerde mij ginder :-)
Plezante bende !!
31/10/2012 20u : kijkerbouw bij Bram
In mei zijn we gestart, het is nu eind oktober en de spiegels naderen de eindfase. Bram is
"achteruit" gemoeten in slijppoeder, om enkele dreigende luchtbelletjes. De 15 en 18 cm zijn
"klaar voor de pek", Stef, Johnny en Bram hebben nog wat werk met het slijpen/polijsten op
vilt, maar zijn ook bijna klaar. Misschien nog een beetje zwartwerk de komende week en 't is
in orde. Bram en Johnny hebben bij JP een stabiele faucouttester opgehaald. Er werd heel
wat afgetest op deze installatie. Hieruit bleek onder andere dat de tec 7, waarmee een
aantal viltjes werden vastgezet, een nefaste uitwerking heeft gehad op de twee spiegels
(grapsje, JP). Neen, ziet er vermoedelijk behoorlijk uit, al weet ik niet altijd wat ik zie op deze
faucouttest. Volgende donderdagavond naar de Zoo in Antwerpen, voor een werkbezoek :
pek op de tools aanbrengen. Vrijdagavond misschien nog eens terug, JP geeft een lezing
over spiegelslijpen/telescoopbouw bij Urania Hove. Tot dan.
08/11/2012: bezoek aan Urania te Hove :
Onder het motto "je bent nooit slim genoeg" maakte we met zijn drieën (Bram, Johnny en
Luc) een uitstapje naar Hove, waar in een zaaltje van de sterrenwacht "Urania" een
voordracht gehouden over telescoopbouw. De veelbelovende titel luidde : Zin en onzin van
zelfbouw (als ik het goed onthouden heb). De rit naar Hove verliep vlot, hoewel, op de Ring
van Lier kregen we politiecontrole. Inbraakpreventie, sprak één van de dienders ons toe.
Omwille van zijn ongure uiterlijk werd aan onze chauffeur Bram gevraagd om toch maar
even de kofferbak te openen. Dat viel mee, geen verboden stoffen, geen verboden wapens.
We mochten door. De in de astroshop getoonde spullen deden ons geregeld watertanden.
De portemonnees bleven desondanks stevig gesloten. In het zaaltje plaatsgenomen werden
de tafeltjes uit hun houders gelicht en werd vastgesteld dat op korte termijn een dieet
noodzakelijk ging worden. Het "wrong" een beetje hier en daar, maar vooral ter hoogte van
de buikstreek. Prachtige voordracht door Guy Wauters en Jean-Pierre Grootaerd (die ons
nog even op het hart drukte om toch zeker nooit viltjes vast te kleven met tec-7) over hun
passie : kijkerbouw in het algemeen en projecten voor scholen in het bijzonder. De
resultaten mogen er zijn, afgaande op het stijgende aantal (jonge tot zeer jonge)
zelfbouwers de laatste tijd. Prachtige infrastructuur daar ook, bij die jongens van Urania.
Man man, waren onze leden Bram en/of Geert in hun respectievelijke gemeentes
burgemeester geworden..... Kortom : een mooie, leerzame avond op en in een prachtige
locatie.
15 november 2012 : telescoopbouw
Pek gieten! Bram had zijn pannetje pek al op de kachel staan. Het mag niet pruttelen, het
moet, kortom "zjust" zijn. Pekmatjes waren in de loop van de week al vakkundig gegoten.
Matje op de spiegel, pek erin, tool erop en 't zaakje kan beginnen plakken, aan de tool
natuurlijk. Niet te lang wachten, want ééntje zat nog op het geheel tot het bijna tijd was om
te stoppen. Pek te hard geworden. Eerste keer polijsten met pek, toch weer raar. Maar
blinken dat de spiegels doen, 't is niet normaal. Na een halfuurtje polijsten was het tijd om te
meten, de faucoulttest liet de gekste dingen zien. Bij de 18cm was op de spiegel zelfs nog
het rasterstructuur van de pek te zien. Volgende week nog twee uurtjes polijsten, dan moet
er iets gedaan worden dat de mysterieuze naam "polariseren" heeft. De volgende spiegels
gaan binnenkort in bestelling. Wie mee wil slijpen......
http://www.cygni.be
18
22/11/2012 Telescoopbouw bij Bram
Zoals iedere donderdag de laatste weken/maanden : slijpen, of beter gezegd : polijsten.
Zover zijn we al gevorderd. Waar we tot voor enkele weken tevreden konden zijn na het
bekijken van het spiegeloppervlak en het meten met de spherometer, is er nu een veel
strengere scheidsrechter op de proppen gekomen : de faucaulttest en de ronchi-test.
Onverbiddelijk zijn ze beide. Geen medelijden, de harde waarheid. De resultaten zullen
eerstdaags worden gefotografeerd door Bram en worden doorgemaild naar JP. Dat is
ondertussen gebeurd. De foto’s staan op de website en alleszins mijn glasplaat lijkt rijp voor
de glascontainer. JP biedt hoop, het dunne spiegeltje kan misschien verlijmd worden met
een andere glasplaat tot een dikker exemplaar, dat zou nog uitkomst kunnen bieden. ’t Is te
hopen, want als hij dikker wordt, kan hij onmogelijk door de smalle openingen in de
glascontainer. De andere spiegels zien er veelbelovend uit. Hier en daar nog wat opstaande
of afhangende randjes, geen perfecte sfeer, maar over het algemeen lijkt alles in orde te
gaan komen, op de 18cm na dan. Bidden om een mirakel? Kaarsjes aansteken in
Scherpenheuvel? Zou het helpen?
28/11/2012 Telescoopbouw
De misvormde 18cm bleef werkloos in de schuif liggen deze week. Moet eerst door JP
worden nagekeken. De diagnose is hard, heel hard (snik!) De rest wordt duchtig bij gepolijst.
Het is een blinken en schitteren dat het bijna pijn doet aan de ogen. Heel binnenkort verhuist
het hele boeltje naar Gent, waar JP het zaakje gaat bekijken. Benieuwd naar het oordeel.
Tussen de soep en de patatten (lees tussen de pek en de cerium-oxide) werden wij ook nog
jaloers gemaakt op het prachtige houtwerk van Bram, de onderdelen voor de hoofd- en
vangspiegel zijn al zo goed als klaar. Juweeltjes hoor.
De 18cm Van Luc is afgewerkt
Het nieuws kwam deze week binnen d.m.v. een foto : een vrijwel volledig afgewerkte 18cmtelescoop, de mijne dus. De spiegel van Steven mocht binnengebracht worden voor een
laatste nazicht voor het opdampen. Wij kwamen tot het besluit dat Gent maar een goeie
boogscheut van Lille verwijderd is. Na enig zoeken bereikten we onze bestemming :
Krijgslaan 281 blok S9 te 9000 GENT. Op de trap werden we opgewacht door JP. WE
doken het heiligdom binnen, dat gevestigd bleek te zijn in de kelders. Goed uitgerust, puik
materiaal allemaal. De spiegel van Steven werd uitgebreid nagekeken, zowel foucault als
ronchi. Bleek zo goed als perfect te zijn. Klaar voor opdampen dus. Tussen mijn rommel
vond ik nog een 20cm-glasschijf, al gedeeltelijk geslepen. Bij nameten bleek het brandpunt
bij de 100 cm te liggen. Onder de microscoop zijn nog een aantal putjes te zien in het
oppervlak. JP vermoedt : laatst bewerkt met 180, nog een tijdje doorgaan met 180. Gaan we
doen. Met een polarisatiefilter (!) wordt nagekeken of er geen spanningen in het glas
aanwezig zijn. Spanningen in het glas? Wasdah? Met de polarisatiefilter wordt een andere
glasschijf bekeken, man man, wat een raar zicht gaf dat, duidelijke lijnen doorheen het glas.
"Dat zijn dus spanningen", aldus JP. In mijn glasschijf zijn er gelukkig geen zichtbaar. Kan
dus dienen. Mijn 18 cm wordt ons getoond, mooi ding, glanzend zwarte buis, superfocusser
erop, mooie dobsonmontering eronder. Draait als ... een Zwitserse klok, dat ding.
Vervolgens worden wij naar een geheimzinnig apparaat geleid : de opdampklok. Ingewikkeld
machien, dat ding. In de klok bevindt zich een 30cm-spiegel. Wij mogen getuige zijn van het
geheimzinnige opdampproces. Fascinerend om te zien en om te mogen meemaken. De
30cm is na enige tijd klaar. Tijd om de 15 cm van Steven (of van Marc?) op te dampen.
Oppervlak wordt zorgvuldig gereinigd, klok wordt gereinigd, aluminium in het voorziene vak,
ciliciumkorrels in een ander vak. Klok dicht, lucht uitpompen uit de vacuümklok en het
proces kan beginnen. We hebben er niet op gewacht, we moesten nog voor 17u bij Uraniahttp://www.cygni.be
19
Hove zien te geraken('sluit om 17u) om promotiemateriaal op te halen voor de
sterrenkijkdagen. Dat lukt nog net. Kort na thuiskomst komt het verlossende nieuws vanuit
Gent : De spiegel van Steven (en/of Marc) : 1/12de lambda. Opdampen gelukt. Niet zo
evident, zo vernamen wij van JP, want zo ongeveer 1 op 4 keer mislukt het om de volgende
reden : reden onbekend. Dank JP, voor de leerrijke namiddag.
Nieuwjaar 2013
Trotse grootvader en peter van de oudste kleinzoon, dat betekent een nieuwjaarsbrief vol
goede wensen. Die worden dan beloond met het resultaat van vele uren slijpen :
Petekend is het rechter exemplaar.
04/01/2013 Telescoopbouw
Een stand van zaken, zo rond het begin van het nieuwe jaar : De 18 cm van Luc is
opgedampt en gemonteerd in een buis, met alles erop en eraan, klaar dus. De 15 cm van
Steven en Marc is opgedampt, bevindt zich nog in Gent. De 20 cm f3,8( !!!) van Stef is klaar
voor opdampen. Bereikt een ongekende scherpte van 1/15de. Wordt een fotonewton, zal
gemonteerd worden in een carbon-buis, evenals de 25 cm van Bram. Daar is nog een beetje
werk aan, net zoals bij de 20 cm- spiegel van Johnny maar voor beide exemplaren komt ook
de meet in zicht. Metingen gebeuren tegenwoordig op de supernauwkeurige foucaulttester,
die Bram heeft gebouwd. Een juweeltje, fijnregeling tot en met.
http://www.cygni.be
20
Een verslag uit de oude doos.
Plaats: Grasveld Kerkplein te Lille
Om 18u stonden de eerste telescopen opgesteld. Dank zij de medewerking van het
gemeentebestuur kwam iemand van Electrabel de openbare verlichting op het Kerkplein en
in het Lindelostraatje doven, kwestie van de lichthinder zo klein mogelijk te houden. Voor
een eventuele volgende editie moet de vraag ook nog gesteld worden aan Lindelo en PC
Sint Pieter. Algauw kwamen de eerste geïnteresseerden opdagen, op een gegeven ogenblik
was er zowaar sprake van een mini-overrompeling. Aanwezigen kregen een briefje met
hierop onder andere het e-mailadres van waaruit alle mails naar de mailgroep “sterrenlille”
vertrekken en een aantal folders die Bram nog ter beschikking werden gesteld. Er waren 5
telescopen ter beschikking van het publiek. Onder andere volgende objecten werden
bekeken :
Venus
de maan
de pleiaden
de orionnevel
de Andromedanevel
....
Vervolgens werd het wachten op de opkomst van Saturnus. Rond 21.50u kwam deze
planeet te voorschijn. Een goed uur later werd al enig detail op het oppervlak (wolkendek)
zichtbaar.
Een aantal sterrenbeelden werd aangewezen. Zo blijken er nog vele misverstanden te
bestaan over de positie van de poolster, vele mensen denken nog ten onrechte dat de
poolster de helderste ster aan de hemel is. Bram maakte ook een aantal foto’s met langere
belichtingstijd, van onder andere de Orion- en de Andromedanevel. Enkele “vallende
sterren” maakten de avond compleet. Al bij al een behoorlijk geslaagde avond, veel
belangstelling, blijkbaar (volgens de reacties) tevreden bezoekers. Totaal aantal bezoekers
vermoedelijk 100 à 110.
Aanwezigen kregen naast andere informatie ook nog onderstaand documentje mee :
http://www.cygni.be
21
Na de sterrenkijkdag meldden zich nog 13 geïnteresseerden zich aan voor opname in de
mailgroep. De voorzitter van de VVS (Vereniging voor Sterrenkunde) had via de krant weet
gekregen van ons plaatselijke initiatief, hij stelde aan Bram voor om, bij voldoende interesse,
in Lille eventueel een plaatselijke afdeling op te richten. Omdat het “beestje” mettertijd
mogelijk nog een naam moet krijgen, mogen suggesties doorgemaild worden. Nuttige
websites : www.stellarium.org en www.heavens-above.com Succes ermee.
Een volgende samenkomst, liefst waarneming, is voorzien ergens rond 20/02/2009, dan is
het nieuwe maan en is er dus geen hinder van storend maanlicht. Mailtje met verdere info
volgt.
Wegens andere verplichtingen (en vermoedelijk minder goed weer volgens de lange
termijnvoorspellingen) wordt de waarnemingsavond van 20/02 uitgesteld naar 27/02/2009.
Vermoedelijke locatie : vliegveld Malle. Plaats van afspraak : aan de kantine van de
aero/paraclub. Grote baan van Wechelderzande naar Malle, eens je de bebouwde kom van
Wechelderzande uit bent, enkele honderden meter verder aardeweg links (volg bordjes van
de aero/paraclub). Verdere info volgt nog.
http://www.cygni.be
22
VOOR U GELEZEN
DE OERKNAL van Simon Singh
-De auteur is natuurkundige en programmamaker voor de BBC.
Een turf van 443 droge bladzijden, vrijwel uitsluitend bestaand uit tekst, ideaal om bewolkte
winteravonden mee te vullen. Uiteraard kan je ook opteren voor “Familie”, “Thuis” en andere
bagger, maar da’s gelukkig niet mijn ding.
-Korte samenvatting
Het boek schets de geschiedenis achter de theorie van de oerknal (big bang), beginnend
van in de oudheid, toen de eerste mensen hun blik naar de hemel richtten en meenden dat
de aarde het middelpunt van het universum was. Ondanks beperkte middelen konden de
eerste wetenschappers toch al afstandsbepalingen tussen de aarde en andere objecten
berekenen. Dat deze berekeningen niet 100% correct waren, is alleszins begrijpelijk. Men
stelde echter vast dat bepaalde objecten niet de “normale” omloopbaan volgden, men
noemde deze objecten “planeten” (of vrij vertaald : zwervers). In de zestiende eeuw
construeerde Copernicus een heliocentrisch model van het heelal, waarin de aarde, de
planeten om de zon draaiden. Ook Galileo, geholpen door de eerste primitieve telescoop,
was een pleitbezorger voor het heliocentrische model. Hij ontdekte zo met zijn telescoop 4
manen omheen Jupiter, die inderdaad om de planeet heen draaiden. De katholieke kerk
gooide roet in het eten, de aarde moest en zou het centrale punt van het universum blijven.
Eeuwen later ontwikkelde de Belgische katholieke priester Lemaitre de theorie, waarin hij
bepaalde dat het heelal uitdijt. De klok terugdraaiend kwam hij uit op de gedachte van een
enorm, samengeperst oeratoom, dat explodeerde, uitdijde en evolueerde tot het
hedendaagse heelal. In 1929 toonde de Amerikaanse astronoom Edwin Hubble aan dat er
en rechtstreeks verband bestaat tussen de afstand en de vluchtsnelheid van een
sterrenstelsel. Hoe verder een sterrenstelsel is verwijderd, hoe sneller het zich lijkt te
verwijderen. Dit betekende vrijwel automatisch dat, zoals Lemaitre al had getheoretiseerd,
als je de klok ver genoeg zou terugdraaien, alle tijd/ruimte/materie zich zouden concentreren
in één oneindig klein punt. Niet alle geleerden, zelfs niet ver in de 20ste eeuw, gingen met
deze theorie akkoord. Een aantal van hen bleven andere theorieën verdedigen, soms
blijkbaar zelfs tegen beter weten in. Ego’s, weet je wel. Toevallig ontdekten midden jaren
zestig twee Amerikanen de kosmische achtergrondstraling (radiostraling, afkomstig van de
oerknal). Dit bleek uiteindelijk overtuigend bewijs ten voordele van de oerknaltheorie.
-leesbaarheid : het boek is zeer vlot leesbaar en omvat zowel geschiedenis als wetenschap
als fysica als scheikunde als…. Scheikunde is niet bepaald mijn ding, en niet alles was voor
mij begrijpelijk, maar over het algemeen kan ik stellen dat het boek bijna zo vlot las als een
spannende roman. Je hebt niet echt veel kennis nodig om de inhoud te begrijpen. Als je
interesse hebt in het onderwerp volstaat dit ruimschoots om het boek vlot te lezen.
-de teksten en ook de moeilijke gedeelten zijn in simpele en eenvoudig te begrijpen
bewoordingen weergegeven.
-een aanrader.
http://www.cygni.be
23
Jurgen Brusselmans!
Sex met je ex
24 mei 2012
Is het toegelaten om sterrenkunde met een vrouw te vergelijken? Want laten we eerlijk zijn,
de liefde voor het heelal kun je geen fabel noemen. Ik heb altijd gedacht dat ze
onverwoestbaar leek, jaren aan een stuk dreef de passie mij naar de sterren, terwijl ik
genoot van tintelingen van een bijna onmeetbare orde.
En plots leek alles nog slechts een illusie te zijn. De passie was over, de liefde was uit.
Wat in de plaats kwam was een tafereel van Jeroen Bosch. Voor mijn part deelde het heelal
het bed met elke amateurastronoom die een armzalige poging deed haar te verleiden.
Zolang ik maar mijn eigen ding kon doen, zolang ik maar kon lanterfanten met alles wat
‘aards’ te noemen is.
Tot het onwaarschijnlijke gebeurde, op de avond van 24 mei laatstleden. Na maanden van
inactiviteit bleek het heelal mij weer te verleiden. De temperatuur dreef me naar de tuin en
was bijna zwoel te noemen, terwijl de SQM beminnelijk rond de 20 schommelde.
Al werd mijn ziel doorkliefd met een dubbel gevoel. Was dit eigenlijk wel een goed idee, sex
met mijn ex?
Ik besloot het aan het heelal over te laten en zette me op de kruk naast mijn 10 inch dobson.
Cynisch wel, want Saturnus danste al meteen als een stuiterbal op en neer, terwijl de
kleuren van Mars zich abstract vermengden. Was dit alles wat je me te bieden had, ex? Had
je me hiervoor naar de tuin gelokt?
Wat wezenloos staarde ik in het rond. De Lier lonkte wel in het Oosten, maar ik had geen zin
om oude koek te bekijken. Beroemd of niet, de ringnevel was misschien wel de reden
waarom ik het heelal verlaten had. Te saai, te bekend, te vaak gezien.
Wat dan wel? De hemel stond er leeg en uitgemergeld bij, mijn afwezigheid had het heelal
geen goed gedaan. Cassiopeia dreef als een kikker in een lichte brij van pollutie, ik
probeerde M52 te vinden maar kreeg hem niet te pakken. Typisch vrouwelijk, dacht ik bij
mezelf. Eerst verleiden en dan de boot afhouden. Mijn goesting zakte al meteen onder de
horizon.
Maar ik had nog een laatste ingeving: de object locator, die je gerust de vibrator van het
heelal mag noemen. Defect, zo bleek tijdens de vorige waarneemavonden, maar nu bleek
het pokkeding het onverwacht weer te doen. Wega en Arcturus werden erbij gehaald om het
ding uit te lijnen, en seconden later stond M52 alsnog in het beeldveld van mijn LVW22.
Een meer oranjekleurige lucida die omringd werd door een portie op de grond gevallen
couscous. In vergelijking met het beeld dat ik ooit door mijn 13cm Newton zag totaal
onherkenbaar. De XW10 schudde de hoop nog meer door elkaar. Een stuk rijker nu, maar
nog steeds onregelmatig van vorm, met verschillende helderheden, sommige haast
onzichtbaar.
Next? Totaal geen idee, want zonder planning leek deze flirtpoging bij voorbaat gedoemd tot
mislukken. Verveeld bladerde ik door het menu van de object locator. Noodgedwongen
besloot ik enkele objecten door de object locator te laten uitkiezen.
M60 kwam als eerste op mijn scherm, met de M van Messier, zo herinnerde ik me nog vaag,
maar vraag me niet welk gedrocht ik zo meteen onder ogen zou zien. Tot ik in het oculair
loerde een een zwak, oninteressant stelsel onder ogen kreeg. En kijk, nog een tweede, en
een derde. Ik had een vaag vermoeden dat ik in de Leeuw zat, en dat kon me eigenlijk geen
reet schelen, want die zwakke galaxy’s wilde ik helemaal niet zien.
De vibrator gaf mij een nieuwe suggestie: The black Eyed Galaxy.
Opnieuw draaide ik de sterrenkijker in de juiste positie, opnieuw stak ik mijn oogbol in de
LVW22. En ditmaal was het meteen raak. De confrontatie met een opvallend groot stelsel
deed mijn rechterpupil bijna exploderen. Zoals te verwachten weer het mooiste te zien in de
XW10, waarbij ik bij perifeer kijken een donkere veeg opmerkte vlak onder het centrum van
http://www.cygni.be
24
het stelsel. Dit was mooi licht. Echt, in alle objectiviteit kan ik formeel melden dat ik dit stelsel
nog nooit zo rijk bewonderd heb.
Bolhoop M3 bekeken door de LVW22? Wel, de eerste seconden liet het oculair mij een
opvallende maar wazige vlek zien. De daaropvolgende seconden veranderde de vlek in een
cluster van ontelbare prikjes. Ze leken aan een tempo sneller dan het licht op mij af te
komen. Wat een prachtige knoeiboel van sterren, mijn nekharen staken plots overeind!
En met de XW10 werd de aanblik nog waanzinniger. Het leek of de sterren in paniek leken
weg te vluchten van de kern, alsof de hoop op het punt stond een big bang te veroorzaken.
Wat een ongelooflijke sterrenchaos. Er viel mij tevens een sliert van sterren op die naar een
heldere ster leken weg te sprinten, weg van het kerngewriemel.
Maar de object locator stuurde me alweer naar iets anders, naar de Grote Beer, waar de
Uilnevel zich als een wazige vlek toonde die langzaam uit het niets tevoorschijn kwam.
Steeds weer had die vlek me teleurgesteld hier onder die Vlaamse Kempenhemel, maar
ditmaal zag ik met geconcentreerd turen een donkerder gedeelte in de nevel, noem het een
glimp van een oog. De nevel zelf was rond als appelsien, met de kleur van vergevorderde
schimmel.
Het heelal leek zich helemaal over te geven aan mij. Een verfrissend briesje betastte mijn
tubus.
NGC4565 dan. De dobson werd naar het westen gedraaid, al had ik er geen idee van in
welk sterrenbeeld ik beland was. Ik vond het stelsel vlak naast een heldere witte, en het
stelsel toonde zich als een puntige kern die omringd werd door een zacht pluizig neveltje. En
tot zover de beschrijving van dit ding.
Want waarnemen is eigenlijk als een praline: pas als je erin bijt weet je wat je krijgt. In dit
geval had ik duidelijk de verkeerde praline uitgekozen. Gelukkig lag er nog iets anders in de
doos.
Maar plots werd ik opgeschrikt door een eng geluid. Gekrijs van katten, ergens vlakbij. En
de kikker bij de buren leek nu plots klaar te komen. Ik keek naar boven, naar de
sterrenhemel, die zo arm en artificieel stond te schijnen, alsof ik naar prullaria keek ‘made in
Taiwan’.
Xi Boo. Een dubbelster naar ik vermoedde, maar de object locator kon mij niet meer info
geven. Na wat gestaar in het oculair gaf ik het op. Ik vond hem niet, en dat is nog eens een
les voor iedereen die denkt dat ze met zo’n vibrator voldoende hebben om de hemel te
kunnen uitpluizen: forget it.
M5 dan maar, die op het eerste gezicht een broertje van M3 leek te zijn. In hetzelfde
beeldveld stond een heldere zonneschijn die mij in gebrekkig esperanto vertelde dat ik
gerust op hem mocht scherpstellen. Het was een dubbeltje dan nog, waarbij een gelig
ministerretje braafjes naast de hoofdster glunderde.
Maar terug naar M5, dat bijna even brutaal tekeerging als de bassist van Iron Maiden. Ook
nu weer: een wirwar van sterren die zich in alle richtingen leken weg te gooien. Onvatbaar
mooi, spooky mooi zelfs.
En nogmaals een andere bolhoop: het ‘Herculescluster’, dat als ik me niet vergiste M13
moest zijn, al kwam het M-nummer niet tevoorschijn op het display. Ditmaal genoot ik wel
van een iets minder uitgesproken kern, ik zag meer sterren die zich lieten oplossen.
Spinnenpoten ook, het leek wel een scarabee, zo’n heilige kever uit het oude Egypte. En
ditmaal een mooie oranje in beeld.
Maar het was tijd om te gaan, ik voelde dat het hoogtepunt al achter mij lag. Een naspel kon
ik er nog net af: M10. Ik had een vermoeden dat dit een open sterrenhoop zou zijn, maar tot
mijn afschuw bleek ik weer een bolhoop onder ogen te krijgen.
Varieer, heelal, doe alsjeblief meer je best, gátverdemme toch!!!
Nerveus scrolde ik door het menu, kwam ik namen tegen als de ‘Cocoon Nebula’ en de
‘Blinking Planetary’. Ik besloot de ‘Blue Flash Nebula’ te bekijken, doch het heelal gunde me
dit plezier niet en stopte de nevel koppig voor mij weg, totaal onbegrijpelijk.
http://www.cygni.be
25
Ook een andere nevel wilde het heelal niet meer laten zien, en in de Blinking Planetary had
ik plots geen zin meer. Ik passeerde nog wel andere namen zoals de ‘Veil Nebula’ en wat
weet ik nog allemaal, maar het kon me niet meer schelen, ik had er plots genoeg van.
Misschien was deze vrijpartij één grote vergissing geweest, misschien had ik gewoon beter
moeten weten!
En nee heelal, begin alsjeblieft niet te huilen. Mijn liefde voor jou is steeds oprecht geweest.
Dat het nu misliep ligt niet aan jou, maar je moet me laten gaan. Troost je met de woorden
van Edith Piaf, want na al die jaren van liefde zeg ik je met heel mijn hart: non, je ne regrette
rien.
Ik bel je nog wel.
http://www.cygni.be
26
Toekomstmuziek
JANUARI 2013
-Jupiter blijft de ganse nacht door een opvallende
blikvanger aan de hemel. Profiteer van de gunstige
omstandigheden voor detailwaarnemingen.
Tekst en inhoud werd
verzorgt door de leden van
VVS Cygni. We vinden het
zeer fijn als ook U in uw pen
kruipt en ons een artikel
opstuurt.
-Saturnus blijft dag na dag vroeger opkomen.
-2 januari : de Aarde staat nu het dichts bij de Zon
-3 januari, zeer vroege ochtend : hoewel het maximum van
de “sterrenregen Bootiden” om 10u valt, kan je mogelijk in
de zeer vroege ochtend al wat “vallende sterren” spotten.
-12 januari : omstreeks 16.40 u zou je moeten proberen om
de zeer smalle maansikkel (enkele uren na “nieuwe maan”)
waar te nemen in het zuidwesten. Altijd een mooi
schouwspel.
FEBRUARI 2013
Opmaak: Bram Goossens
Uitgegeven door VVS Cygni
-van 5 tot 24 februari is Mercurius (zeer) laag aan de
westelijke horizon te zien, avondschemering.
-Venus zijn we voor een tijdje kwijt, komt slechts zeer kort
voor de Zon op.
-Jupiter is vanaf ’s avonds tot na middernacht zichtbaar in
de Stier, tussen Aldebaran en de Plejaden.
-Saturnus blijft dag na dag vroeger opkomen.
http://www.cygni.be
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd, opgeslagen in een
geautomatiseerd
gegevensbestand, of openbaar
gemaakt, in enige vorm of op enige
wijze, hetzij elektronisch,
mechanisch, door fotokopieën,
opnamen of op enige andere
manier, zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van de
uitgever.
27
Ledenlijst
VVS
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Luk Wynants
Jurgen Brusselmans
Steven De Reyck
Juul Verhoeven
Ina Valckx
Danielle Rubbens
Bram Goossens
Dirk Vekemans
Jozef (Jef) Sijsmans
Luc Wouters
Stef Van Campenhout
Johnny Oliviers
2275 LILLE
2980 ZOERSEL
2275 LILLE
2275 LILLE
2275 LILLE
2275 LILLE
2290 VORSELAAR
2275 LILLE
2275 LILLE
2275 LILLE
2290 VORSELAAR
2290 VORSELAAR
Wim Martens
Geert Geens
Eric Backx
Kristel Leysen
Niels Hermans
Joeri Wouters
Marc De Reyck
2275 LILLE
2275 LILLE
2300 TURNHOUT
2300 TURNHOUT
CYGNI
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
2275 LILLE
2275 LIILE
JEUGDLEDEN
20.
21.
22.
23.
Janou Verhoeven
Ward Verhoeven
Wout Verhoeven
Liam Van der Vliet
http://www.cygni.be
2275 LILLE
2275 LILLE
2275 LILLE
2250 OLEN
28

Vergelijkbare documenten