deze publicatie - Wiskunde en Natuurwetenschappen

Commentaren

Transcriptie

deze publicatie - Wiskunde en Natuurwetenschappen
Bio-Farmaceutische Wetenschappen | Biologie | LST | MST
Universiteit Leiden
6.3 april 2011
Good SCIENCE
SPECIAL
BAD SCIENCE
Culinaire chemie met
Adam Zaretsky
iGEM
Beta bijbanen, en meer!
Redactioneel
Inhoud
You’re born with intelligence, not with ethics
Nieuws
3
Aldus Massad Ayoob. Een goede uitspraak, van
een instructeur in schietwapens nog wel. Of het
beroep van deze man het gezegde minder goed
maakt, dat laat ik aan u over.
Beta-bijbanen: Buitenaardse Wezens en Lichaamssappen
4
Culinaire chemie met... Adam Zaretsky
8
Wat ik goed vind, is hoe Origin magazine
in de afgelopen jaren haar ontwikkeling
doorgemaakt heeft. Met veel plezier heb
ik de bijdragen van de redactieleden
gelezen en het enthousiasme gedeeld
van het opzetten van artikelen en het
magazine. Ook goed: de opmaak die elke editie
vooruit lijkt te gaan, met dank aan de inzet van
teambart. Nog meer goeds zijn de artikelen in
deze uitgave: zo hebben we ditmaal culinaire
chemie ondervonden met biokunstenaar Adam
Zaretsky, van oud het nieuwe jong gemaakt in de
βetavraagbaak, evenals bijbanen voor bèta’s, de
special over ethiek en wetenschap, een verhelderend betoog over proefdierkunde en een zeer
interessante reportage van iGEM. Als dat niet
goed is, dan weet ik het niet meer.
Misschien minder goed nieuws is dat dit mijn
laatste editie is als hoofdredacteur van Origin
magazine. Ik zal zeker nog blijven bijdragen aan
het tijdschrift van onze fijne faculteit, maar ga
me daarnaast ook richten op het afronden van
mijn master.
Goed nieuws daarentegen, is dat ik aan u Rob
van Wijk mag introduceren als nieuw hoofd van
de redactie! Met het volste vertrouwen draag ik
met goed gemoed het stokje over. Ik wens Rob
dan ook alle succes en veel plezier.
Het was mij een ware eer,
Michael de Korte
Hoofdredacteur
Redactie Origin
2
Origin - Universiteit Leiden
De bèta-vraagbaak
14
Centerfold
16
It’s all in the Bricks
18
Special: Good science, bad science
21
Proefdiergebruik anno 2011
28
Agenda en Colofon
31
4
8
21
28
Nieuws
Faculteit lanceert Facebook fanpage
Vanaf nu is het mogelijk om op Facebook fan te worden
van de faculteit. Zo blijf je op de hoogte van het laatste
nieuws, kun je andere collega’s en studenten ontmoeten, je
studietips delen met je vrienden en nog veel meer. Wil je de
laatste ontwikkelingen volgen? Word dan fan op Facebook!
(bron: www.science.leidenuniv.nl)
recyclebare brandstof, kunnen we in de toekomst de vraag
naar energie én de milieu-problemen in één klap oplossen.
Verdere uitbreiding van dit onderzoek kan volgens Joya
mogelijk leiden tot de ontwikkeling van het eerste commerciële nano foto-katalytische apparaat, waarmee
waterstof op eenvoudige wijze kan worden gegenereerd
met behulp van enkel water en zonlicht.
(bron: www.science.leidenuniv.nl)
Snel zebravissen injecteren
De zebravis is erg geschikt om de infectie van tuberculose
te bestuderen. Leidse onderzoekers hebben experimenten
met zebravisembryo’s nu weten te automatiseren, zo
schreven ze op 16 februari in het vakblad PloS ONE.
De verspreiding en bestrijding van de tbc-infectie kan
hiermee sneller en beter bestudeerd worden. Het systeem,
ontwikkeld met nieuwe technologie uit het Leidse Cell
Observatory, biedt de mogelijkheid om in hoog tempo
grote hoeveelheden embryo’s met dezelfde bacterie, op
vrijwel hetzelfde
moment te infecteren. De ziekte kan
zo beter bestudeerd
worden, en daarnaast
leent het systeem zich
volgens de onderzoekers erg goed
voor het testen van potentieel nieuwe medicijnen. Wellicht
kan de resistentie van de tbc-bacterie zo ooit een halt toe
geroepen worden.
(bron: www.science.leidenuniv.nl, foto: wikimedia commons)
Octrooi voor waterstofkatalysator; de groene brandstof
van de toekomst
De Leidse promovendus Khurram Saleem Joya heeft een
patent aangevraagd voor een nieuw katalytisch systeem
waarmee water efficiënt wordt gesplitst voor waterstofproductie met behulp van zonne-energie. Zijn katalysatoren
bootsen de fotosynthetische machinerie van de natuur
na zoals ‘Artificial Leaf’ dat ook doet. Volgens Joya wordt
waterstof één van de belangrijkste groene brandstoffen in
de toekomst. Door waterstof te gebruiken als schone,
Assessor faculteitsbestuur zoekt opvolger
Voor het academisch jaar 2010-2011 is binnen het bestuur
van de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen
een vacature voor de functie van student-lid (v/m, 0.5 fte).
Het bestuur van de faculteit bestaat uit de decaan (portefeuille onderzoek), de vice-decaan (portefeuillehouder
onderwijs), een directeur bedrijfsvoering en een studentlid (assessor). In het bestuur speel je als studentlid een
belangrijke rol in het behartigen van de belangen van de
studenten in de besluitvorming. Daarbij onderhoud je
contact met studenten uit de hele faculteit, zoals studieverenigingen, opleidingscommissies en de studentgeleding van de faculteitsraad. Daarnaast neem je zitting in
facultaire en universitaire commissies. Nadere informatie
is beschikbaar bij de huidige assessor, Evelien de Vries;
tel: 071-5274538, [email protected] Graag
reacties voor vrijdag 20 mei 2011.
Nieuws
Origin - Universiteit Leiden
3
Bèta-bijbanen
Buitenaardse Wezens
Echte bèta’s werken niet bij een callcenter. Zij bezorgen zeker jouw postkaartjes niet. Zij rijden
in busjes het land rond met DNA en fluorescentiemicroscopen. Zij laten mensen gecoördineerd in
lichaamsdelen rondlopen. Zie jij het als je verantwoordelijkheid om de samenleving te laten zien wat
er later praktisch met saaie reactievergelijkingen en lichaamssappen gedaan kan worden, dan is een
bijbaan bij het reizend DNA-lab of het belevingscentrum CORPUS geen slecht idee. We nemen een
kijkje in de werkzaamheden van twee studenten met een opmerkelijke bijbaan.
Door: : Dennis Kap
Gadgets!
Tweets over biologie, natuurkunde en scheikunde
geven al snel een mooie weergave van hoe deze vakgebieden leven onder middelbare scholieren. Van “Okeee
opzoeken wat koeien eten als ze in de natuur leefden,
#biologie is k*t”, “Saaaaai #natuurkunde” tot “Ik denk
dat ik gek wordt #scheikunde”. Het zijn uitspraken
die duidelijk maken dat het middelbare scholen aan
één belangrijke eigenschap ontbreekt: realiteitszin.
De levenswetenschappen maken namelijk gebruik
van de nieuwste hoogstaande technieken! Als er iets is
wat jongeren bezig houdt, dan zijn het toch de laatste
technische snufjes? Hoe komt het dan dat het de middelbare scholen niet lukt om mensen enthousiast te
maken? Is het te wijten aan een gebrek aan opleiding
en toewijding van een deel van de docenten? Of komt
het doordat de microscopen met tape bijeen worden
gehouden en het modelskelet in de klas een tweede
dood aan het sterven is?
De reizende DNA-labs
Wanneer je bij een van de reizende DNA-labs werkzaam
bent, rij je met een busje gevuld met een fluorescentiemicroscoop, preperaten en lesmateriaal langs middelbare scholen. De organiserende kennis-instellingen,
waaronder de universiteit Leiden, delen op die manier
hun kennis en technologie met docenten en leerlingen.
4
Origin - Universiteit Leiden
“Het is nodig om de statische visie op de middelbare
scholen, waarbij natuurkunde, scheikunde en biologie
als los van elkaar staande entiteiten worden gezien, te
doorbreken. De laatste jaren lijkt het er op dat dit in
toenemende mate aan het lukken is.” Patrick Voskamp
is research analist. Buiten zijn dagelijkse werkzaamheden bij de vakgroep biofysische structuurchemie, helpt
hij mee aan de coördinatie en uitvoer van activiteiten
bij het reizende DNA-lab.
Frédérique Kok, 4e jaars studente Life Science &
Technology, werkt naast haar studie bij de reizende
DNA-labs. “Promotie op scholen voor het volgen van
een opleiding in Leiden is absoluut niet het doel.”,
vertellen zowel Frédérique als Patrick. Frédérique
vervolgt; “Het gaat inderdaad om het enthousiast
maken van leerlingen voor de wetenschap.” Het geeft
ze wel veel voldoening om te zien dat leerlingen juist
door hun ervaring met de labs een studie starten in
de levenswetenschappen. Patrick wijst op de belangrijke bijdrage die de labs op middelbare scholen
hebben. “Voordat leerlingen van het middelbaar
onderwijs op het niveau komen van de universiteit
ben je zonder doelgerichte communicatie al gauw een
jaar verder.
De reizende DNA-labs zijn een effectief middel om
deze tijd in te korten”. Het initiatief heeft inmiddels
en Lichaamssappen
Deze beelden maakt veel middelbare
scholieren enthousiast voor natuur-,
scheikunde en biologie. Hier is het
eiwit tubuline met specifieke
antilichamen groen aangekleurd
in Hela cellen (baarmoederhalskanker cellen).
de translatie en transcriptie worden nogal eens door
elkaar gehaald. Na de introductie wordt er wat dieper
op de stof in gegaan. ““Ik geef uitdagende practica
waarbij leerlingen kennismaken met methodiek om de
3D-structuur van eiwitten te bepalen. Bij andere practica geef ik weer hoe fluorescentietechnieken kunnen
worden gebruikt om te onderzoeken of er iets mis gaat
bij de synthese, wat bijvoorbeeld bij kanker gebeurd.”
Frédérique Kok met op de achtergrond een 3D-printer. Deze wordt
gebruikt om driedimensionale modellen van eiwitten te maken die
Onbeschofte docenten
gebruikt worden bij de practica van de reizende DNA-labs.
Tijdens de bijeenkomsten wordt er wel eens gescholden. “Je merkt wel een verschil wat betreft taalgebruik
als je scholen in achterstandswijken vergelijkt met
particuliere scholen”, merkt Patrick op. Frédérique
kan dat beamen. “Opvallend genoeg zijn de scholieren
uit achterstandswijken meestal meer toegewijd als het
gaat om inhoud en de uitvoering.” Wanneer een particuliere school een lunch in een kasteel aanbiedt maakt
dat echter veel goed. Als er wordt gevraagd naar negatieve kanten, worden echter eerder de docenten genoemd als de scholieren. “Sommige docenten kunnen
behoorlijk onbeschoft zijn. Ook zijn er docenten die
hun eigen bijdrage tot een minimum beperken, terwijl
op voorhand is aangegeven dat ze verantwoordelijk
zijn voor de voorbereiding en afsluiting. De positieve
ervaringen voeren de boventoon. De voldoening, de
mogelijkheid om kennis te delen, de leerlingen laten
meerdere prijzen gewonnen, waaronder de onderwijsprijs. De succesformule is inmiddels overgenomen door buitenlandse instellingen.
Men In Black
“Men In Black wapens” worden ze genoemd, de
pipetten die worden gebruikt bij de practica. Veel
buitenaardse wezens zijn er vooralsnog niet voor op
de vlucht, maar een ding staat vast: Pipetteren is niet
saai. Pipetteren is hot. Althans, als het aan de vele
enthousiaste leerlingen ligt die Frédérique begeleidt bij
de practica. “Ik zou het zelfs vrijwillig willen doen”,
vertelt ze. “Ik geef een schoolklas eerst een presentatie
waarin theoretische elementen over DNA-synthese
uiteen worden gezet.” Ze krijgt veel vragen en vooral
Origin - Universiteit Leiden
5
Toekomstig bioloog Louis Maas werkt met veel plezier bij CORPUS.
zien waarvoor ze nu eigenlijk leren, het zijn zaken die
niet bij iedere bijbaan voor het oprapen zijn.
Wat voor eiwit ben jij?
De reizende DNA-labs zorgen niet alleen voor practica.
Voor iedereen die zich afvraagt wat voor eiwit hij of zij
is kan met “Wat voor een eiwit ben jij?” gekeken worden uit welke aminozuren je naam bestaat. Eveneens
kunnen scholen worden voorzien van afsluitend lesmateriaal dat door studenten is ontwikkeld. Nieuw is een
les ethiek. Hierbij wordt een schoolklas in drie groepen
verdeeld; onderzoekers, overheid en publiek. De daaruit voortvloeiende onenigheid zegt misschien meer
over de praktijk van alledag dan een doorsnee structuurformule een leerling ooit zou kunnen vertellen.
Werken met lichaamsdelen
Louis Maas, bioloog in spé, werkt met lichaamsdelen. Hij werkt bij het belevingscentrum CORPUS
‘reis door de mens’ in Leiden en doet dat al sinds de
opening, drie jaar geleden. “Ik had gereageerd op een
simpel aanplakbiljet waarin stond dat er werknemers
werden gezocht. Ik had zelfs geen idee wat voor een
museum het zou worden.” Hij begeleidt bezoekers van
het museum en belevingscentrum CORPUS met het
maken van een reis door het menselijk lichaam. Zoals
ieder bedrijf heeft ook CORPUS een learning-curve.
6
Origin - Universiteit Leiden
“De mechanische onderdelen werkten in het begin
niet allemaal even goed. De kinderziektes werden
snel verholpen en inmiddels is het museum een stuk
professioneler geworden.”
Werken met werknemers
Hij is erg tevreden over de manier waarop er met de
werknemers wordt omgegaan. “Zèlfs de managers
staan op gelijke voet met de studenten die er werken
en ook de directeur laat zich wel eens zien.”, vertelt hij
met enige verwondering. “Er werkt in het weekend een
harde kern van voornamelijk studenten die een hechte
groep vormen, maar nieuwe werknemers worden
altijd goed opgevangen.” Alhoewel hij het idee heeft
na een aantal jaren alles wel gezien te hebben, wordt er
gezorgd voor de nodige afwisseling. “Er wordt in shifts
gewerkt waardoor je niet de hele dag in het lichaam
staat. De ontvangst van mensen, de afsluiting van de
rondleiding en de winkel en het horecagedeelte maken
ook deel uit van de werkzaamheden.” Het contact
met werknemers van andere afdelingen; van schoonmaak tot marketing, wordt als erg gezellig ervaren.
“Er worden regelmatig borrels gehouden en er wordt
écht geluisterd naar adviezen met betrekking tot de
organisatie.”
Het museum ofwel “belevingscentrum“
CORPUS waar bezoekers door een
levensgroot lichaam reizen.
Visie
Dat het leuk en gezellig is, staat voor Louis als een
huis. Kan zo’n bèta-bijbaan in een museum ook iets
bijdragen aan een toekomst in de levenswetenschappen? “Jazeker; je leert een hoop. Hoe je te werk moet
gaan als je de klant centraal stelt en hoe je rekening
dient te houden met hun wensen. Je doet ook ervaring
op met betrekking tot samenwerking. Communicatie;
entertainment en het spreken voor groepen, het zijn
zaken die relevant kunnen zijn als het gaat om de
uitvoering van een toekomstig beroep.” Hij geeft wel
aan dat als het gaat om doorgroeimogelijkheden, je als
levenswetenschapper waarschijnlijk niet veel zult vinden. “Marketing en communicatie zijn wat dat betreft
beter vertegenwoordigd.”
Subsidies
In tegenstelling tot veel musea, werkt CORPUS niet
met subsidies van de overheid en kun je er niet gratis
naar binnen met een museumjaarkaart. “Het zou geen
gek idee zijn om subsidiemogelijkheden te beperken
en musea meer tegen elkaar op te laten concurreren.
Het zou voor een kwaliteitsverbetering en vernieuwing
kunnen zorgen.” Toch ziet Louis ook de keerzijde. “Het
zou dan echter zomaar kunnen dat musea minder toegankelijk worden voor mensen die minder te besteden
hebben.” CORPUS zelf wacht de uitdaging nieuwe
mogelijkheden in zijn programma te kunnen inbouwen. “Alles draait om een mooi systeem, maar binnen
dit systeem lijkt weinig variatie mogelijk. Aanvullend
op de reis is er wel een tentoonstellingsruimte die
regelmatig van opbouw veranderd.” Net als de reizende
DNA-labs is het concept erg succesvol en worden mogelijk op korte termijn vestigingen in het buitenland
geopend, waaronder in Sjanghai.
Zowel voor de reizende DNA-labs als CORPUS worden
studenten gezocht om de bestaande teams te versterken. Volg je een bètastudie en ben je nog steeds
niet wegbezuinigd of ontslagen bij je bestaande saaie
doorsnee baan, of is in jouw opleiding de kwaliteit van
het onderwijs dusdanig gedaald dat je nu plotseling tijd
over hebt om een bijbaantje te nemen, neem dan contact op met een van de instellingen, want dit is de kans
om je kennis in praktische zaken om te zetten.
CORPUS: [email protected]
De reizende DNA labs: [email protected]
Origin - Universiteit Leiden
7
Culinaire chemie met...
Adam Zaretsky
Wie kennis met ‘m maakt, zal het niet snel vergeten;
Adam Zaretsky, de bio-artist met een missie. Met de
gratie van een koorddanser begeeft hij zich op de
grens tussen kunst en wetenschap. Het doel: kunst
De tafelgasten
Adam Zaretsky
Een bio-artist, wat betekent dat
levende organismen en organisch
creëren met leven. De Origin wil wel weten hoe
materiaal hoofdingrediënten zijn in
dat in zijn werk gaat, en schuift aan in restaurant
zijn werk. Want wat defensie en de
‘LAB 111’, voor een luchtig gesprek over vis op
agrarische industrie vermag, vermag
zonnekracht en andere nog-niet-alledaagse zaken…
de kunstenaar toch ook? Op deze
manier inspireert Adams kunst zijn
publiek tot nadenken over dergelijke
Door: : Carlos de Lannoy en Dennis Kap
bijna-vanzelfsprekendheden.
Lucas Evers
Na een opleiding aan de kunstacademie kwam Lucas in aanraking met
werk van vroege bio-artists, zoals
Eduardo Kac. Als medewerker bij cultuur- en politiekcentrum BALIE bleef
hij betrokken bij levenswetenschappen
en volgde de discussie rond genetische
manipulatie vanaf het eerste moment.
Tegenwoordig werkt hij als programmaleider cultuur bij de Waag
society samen met Zaretsky.
David Louwrier
David heeft zijn studie Life, Science &
Technology aan de universiteit Leiden
recentelijk afgerond en werkt nu als
phD student aan het ‘solar zebrafish’
project met Adam Zaretsky.
8
Origin - Universiteit Leiden
In andere tijden was het snijwerk dat verricht werd
in het pathologisch anatomisch laboratorium
van Amsterdam-West niet voor de weekhartigen.
Tegenwoordig huisvest het pand een cultureel
centrum. Het snijwerk is ook wat smaakvoller en
bovendien verplaatst naar de keuken van restaurant
‘LAB 111’. Hier wachten we op onze gasten: bioartist Adam Zaretsky en een kleine entourage. Al
snel maken we kennis met onze eerste genodigde:
Lucas Evers, medewerker van de Waag society, waar
Zaretsky zijn kunst ontwikkelt voor – maar ook
dikwijls mét – zijn publiek. “Hij komt zo hoor, even
zijn zoontje wegbrengen”, stelt Lucas ons gerust.
En inderdaad; nauwelijks tien minuten verstrijken
of we zien de drie resterende gasten binnenbenen.
Grijnzend en bezweet van de fietstocht stelt Adam
Zaretsky zich voor. Achter hem sluiten kunstcriticus
Sarah Hamilton en promovendus David Laurier aan.
We kijken op de kaart: de vreemdsoortige verfijning van het interieur is ook terug te vinden op het
menu, dat gesierd wordt door enkele raadselachtige
beschrijvingen als ‘Labsoep’ en ‘vergeten groenten
salade’. Origin laat die moedige keuzes graag aan
Adam en David over en gaat zelf voor ravioli en canneloni. Ondertussen is aan gespreksonderwerpen
(of -partners) geen gebrek; Adam bijt het spits af:
“Drukke dag gehad; vier onderzoekers geïnterviewd
voor het ‘Solar zebrafish’ project! Eén wilde ingaan
op de religieuze kant van een mens op zonne-energie,
een andere is razend enthousiast naar ons toegekomen nadat hij ons werk had gezien bij de Verbekefoundation in Antwerpen.”
Het zou niet eens de eerste keer zijn dat vee een eigenschap van een plant krijgt toebedeeld; die eer gaat
naar onderzoekers verbonden aan de universiteit van
Pittsburgh, die biggetjes met uit spinazie afkomstige
Omega-3 vetzuren hebben geproduceerd. Natuurlijk
is de fotosynthetiserende big een stuk ingewikkelder, maar een beetje kunstenaar kijkt vooruit, en de
eerste fotosynthetiserende zebravis is alvast een stap
in de richting. David springt bij: “We weten van een
slak, Elysia chlorotica, die chloroplasten isoleert uit
de algen die hij eet en deze vervolgens kan gebruiken om zélf fotosynthese op gang te houden, wat
genoeg energie oplevert om hem in leven te houden.
Ongelooflijk knap, want chloroplasten zijn normaal
gesproken niet te handhaven buiten de cel waar ze in
horen. Recent is uitgevonden dat de slak een gen van
de alg Vaucheria litorea in zijn eigen genoom heeft
opgenomen, dat codeert voor een cruciaal eiwit in de
fotosynthese. Mogelijk is hij daarom in staat om te
fotosynthetiseren. Met dezelfde chloroplasten uit E.
chlorotica proberen we nu zebravissen fotosynthetisch te maken. Helaas worden de zebravissen tot nu
toe vergiftigd met reactieve stoffen die de chloroplasten produceren.”
Enige uitleg is op zijn plaats. Het ‘Solar zebrafish’
project komt voort uit een recente poging van samenwerkende Nederlandse universiteiten om zonlicht
efficiënter in te zetten als oplossing voor het energieprobleem en – wellicht in een verdere toekomst
– het voedselprobleem. Het overkoepelende project
‘Towards biosolar cells’, dat vorig jaar kon rekenen
op 25 miljoen euro staatsteun, omvat onder andere
onderzoek naar kunstmatige bladeren en directe
productie van brandstof door micro-organismen.
Adam en zijn collega’s denken in een andere richting;
een fotosynthetische veestapel zou de omslachtige
tussenstappen van zonne-energie naar gras, en van
gras naar koe kunnen omzeilen!
Origin - Universiteit Leiden
9
2 dagen oude, met chloroplasten (blauw) geïnjecteerde zebravis.
Één van Adam’s aan het onderwerp gerelateerde projecten kunnen we in actie zien op zijn videocamera:
“Wat je ziet is een petrischaal met jonge zebravissen, geïnjecteerd met chloroplasten. Mensen kunnen
plaatsnemen voor een camera en dat beeld wordt live
geprojecteerd op een deel van de petrischaal. Het idee
is dat fotosynthetiserende zebravissen de voorkeur
geven aan het stukje habitat dat beschenen wordt
door de projectie, waardoor mens en zebravis een
interactie aangaan; een interspecies-videofoon. Kijk,
die mevrouw doet een dansje!” Adam grijnst: “een
ethologische dans”.
Gesleutel
Natuurlijk is de productie van de fotosynthetische
veestapel niet aan Zaretsky zelf, maar zijn kunst laat
mensen wél alvast nadenken over de wenselijkheid
van dergelijk gesleutel aan het genoom. “Het is wel
een bemoeizieke methode van de mens om veeopbrengst te vergroten. Hoe ver kunnen we daar in
gaan? Ik denk zelf aan een soort duizendpootkoe…
bedenk hoeveel biefstuk daar aan zit! Zouden we daar
van walgen?”
Ook praktische vragen komen aan bod: hoe smaakt
fotosynthetische koe? “Ach, als het me goed smaakt,
dan zeg ik: waarom niet? Ik voorzie wel een probleem
met fijnproevers en gourmetchefs die een eventuele
10
Origin - Universiteit Leiden
smaaknuance misschien niet accepteren” overweegt
Zaretsky. “Aan de andere kant, kun je fotosynthetiserend vlees ook verkopen als een specialiteit.” En
de fotosynthetiserende mens? Voor hem voorziet
Zaretsky dilemma’s: “Wat zou zo iemand doen met
het boodschappengeld dat hij overhoud? Ik denk dat
die mensen dan gewoon meer spullen gaan kopen.
Misschien kunnen we geurbuffetten aanbieden? Of
recreatief eten?”
Met fotosynthetiserende duizendpootkoeien in
gedachte buigen we ons over het hoofdgerecht: eendenborst, hazenpeper en een ouderwetse steak sieren
onze hip opgemaakte borden.
Bang
Genetische modificatie (GM) lijkt een terugkerend
thema in Zaretsky’s werk: “Mensen zijn bang voor
wetenschap voor ze er over geïnformeerd zijn. Zelf
was ik vroeger als de dood voor genetisch gemodificeerde organismen, zelfs toen ik in 2000 een fermentatielab in Massachusetts binnenstapte, waar ik een
jaar zou gaan werken (zie kader).”
Ook voor een goed ingelicht persoon lijkt Zaretsky
enigszins terughoudend tegenover GM en de voordelen daarvan voor de mensheid. De Golden rice
variant van Monsanto is volgens hem een typisch
voorbeeld van een genetisch gemanipuleerd product,
op de markt gebracht door een bedrijf dat de liefdadigheidskaart uitstekend speelde: “omdat mensen in
derdewereldlanden vaak een tekort aan vitamine A
in hun dieet hebben, leek het een goed idee om rijst
daarmee te verrijken. Later bleek dat ook de verrijkte
rijst bij lange na niet voldoende vitamine A bevatte
om dat tekort op te heffen. Het voordeel van het
project voor de industrie was toen al binnen, want
een gepatenteerd product was succesvol op de markt
gezet. De bevolking die had moeten profiteren van
het verrijkte product ging er niet op vooruit.” Lucas
stemt in: “het is van belang voor de GM-industrie
om meer genetisch gemodificeerde producten op de
markt te brengen, zodat de acceptatie vanzelf volgt.
Ik volg de discussie over de veiligheid van GM voedsel in Nederland al vanaf het begin; soms is het een
compleet eenzijdig verhaal met tamelijk ondeskundige partijen, dat eindigt met huisvrouwenverenigingen
die veiligheid en complete tevredenheid garanderen.”
Toch is Zaretsky niet per se tegen GM: “Ik heb ook
mensen gesproken die dichtbij landbouwgebieden
woonden, en aanmerkelijk beter konden ademen
toen GM gewassen een zelfde of grotere opbrengst
mogelijk maakten, bij een verminderd gebruik van
pesticiden. Voor hen is dat leuk, maar de stoffen die
extra ín de plant zitten om de gebruikelijke beestjes te
weren, eten we gewoon op. Het effect daarvan is nog
niet helemaal bekend. GM kan een goede oplossing
zijn voor onze problemen, als we zeker weten dat het
allemaal werkt zoals we willen. Maar misschien zou
het dan toch gemakkelijker zijn om de voedingsstoffen die we al hebben eerlijker te verdelen.”
Honderden tegen miljoenen…
“De eerste vraag die Arnold Deman mij
stelde toen ik in zijn fermentatielab aan het
Massachusetts Institute of Technology aan het
werk ging was “heb je je tetanusprik gehad?” Ik
vroeg hem waarom. Hij legde uit dat in zijn lab
gewerkt werd aan tetanusvaccinaties. Op dat
moment gebeurde dat nog op een medium van
gemalen koeienhart, maar omdat de prioneiwitten die Creuzfeldt Jacob ziekte veroorzaken
onmogelijk uit dat medium te verwijderen zijn,
werd gezocht naar een synthetisch alternatief.
Deze man maakte de beslissing om jaarlijks miljoenen levens te redden met zijn vaccin, terwijl
hij het risico liep honderden mensen te besmetten – waaronder mij – met Creuzfeldt Jacob…
Wie zou die verantwoordelijkheid willen?”
Adam Zaretsky
Dessert
“Hè, het is al laat!” Adam schrikt op en verontschuldigd zich: “we hebben beloofd mijn zoon tijdig
weer op te halen. Zonde van het toetje, nouja.” We
nemen afscheid van Adam en Sarah. Terwijl ze zich
huiswaarts spoeden, krijgen de overige gasten het
dessert geserveerd: crème brulee, bosbessen cheesecake, chocoladetaart en een al even hip opgediende
“winterparade” van taartjes en sausjes, opgediend in
kleine glaasjes.
Onder het dessert verduidelijkt Lucas de rol van
Zaretsky in de ethische discussie over biotechnologie:
“Adam is als de luis in de pels van de wetenschap;
hij kaart ethische kwesties in onderzoek op ludieke
wijze aan met zijn kunst. Wij van ‘de Waag’ ondersteunen hem daarin; we vinden het belangrijk dat het
publiek geïnformeerd wordt en gaat nadenken over
ontwikkelingen in de biotechnologie die nu aan de
orde zijn. We weten dat Adam daartoe kan aanzetten.” Lachend: “Eigenlijk is het een diplomatisch spel
met wetenschappers: sommige verwelkomen hem,
andere laten hem absoluut niet toe in hun lab, durven
zelfs niet met hem te práten, bang voor de impact die
het zou kunnen hebben op hun onderzoek. Kunst
vervult zo een diepere maatschappelijke betekenis die
regeringen soms vergeten; het is niet alleen iets dat
mensen vermaakt in hun vrije tijd.”
In LAB111 loopt het inmiddels tegen sluitingstijd.
Ook wij besluiten te gaan, afscheid te nemen en,
gedreven door de ouderwetse chemische energie van
een diner, de weg te vervolgen door de donkere nacht.
Daar gaat de fotosynthetiserende mens het nog moeilijk mee krijgen.
Voor meer info over de Waag society en Adam Zaretsky:
bezoek www.waag.org
Origin - Universiteit Leiden
11
De bèta-vraagbaak
Deze rubriek draait om een vraag die je aan het denken zet. Onze redactie onderzoekt deze vraag en probeert er een bevredigend
antwoord op te vinden. In de vorige uitgave is uiteengezet hoe groen de aarde er in de toekomst uit komt te zien; dat wij als
mensen dat zelf in de hand hebben. Het stuk eindigde met een prikkelende vraag over de toekomst van de mens. Daarom vraagt
Origin zich nu af:
By: Rachel Elands
How old will humans be able to become in the
future?
Not dying or not being subject to death, it has been a
matter of fascination to humankind ever since at least
the beginning of known record. Some scientists are
convinced of the fact that the natural human lifespan can be increased. Nevertheless, there is evidence
that the human lifespan is not increasing anymore
but is stabilizing in developed countries. Only in the
developing countries, life span of humans can be
increased, most profoundly by increasing sanitation.
However, some scientists, futurists, and theorists
believe that human immortality is feasible in the earliest decades of the 21st century, whereas others believe that life extension is a more reachable aspiration
in the small term, with immortality awaiting further
research breakthroughs into an indefinite future.
Among the scientists who believe that human immortality is feasible is the renowned scientist, Aubrey de
Grey. De Grey is a biomedical gerontologist who has
developed a series of biomedical rejuvenation strategies to reverse human aging. These strategies were
implemented in a comprehensive plan to extend a
12
Origin - Universiteit Leiden
healthy life span without any limits and those strategies are considered in Strategies for Engineered
Negligible Senescence (SENS). SENS is a non-profit
organization of whom De Grey is Chief Science
Officer. This foundation aims to advance rejuvenation biotechnology. De Grey believes that this proposed
plan for ending aging may be implemental as early as
in the next two or three decades. The absence of aging
would provide humans with biological immortality,
although he explains further that this does not imply
immunity to death by means of physical trauma.
However, not everyone is happy with these forecasts,
as a lot of scientists are questioning whether biological
immortality, if possible, is ethical. De Grey comments
on project SENS with the following: “Aging is really
barbaric. They should forbid it. I don’t wish for
whichever ethical argument. I don’t need any
argument. Allowing humans to pass away is bad.”’
“Aging is really barbaric. They should forbid it”.
“How old will humans be able to
become in the future? ”
Dr. Audrey de Grey informing the public about the
vision behind SENS.
De Grey is really convinced
about life extension in the
near future as he states that
“The first human who will
live up to 1,000 years is probably already alive now, and
might even be today between 50 and 60 years old”.
Still, organisms have inherent limitations which may
or may not be able to overcome through therapeutic
interference or engineering. Nonetheless, De Grey’s
theory is not extraordinary as natural selection has
already developed biological immortality in at least
one species. The species which is renowned to be immortal is the Turritopsis nutricula, which is essentially
a type of jellyfish. It is acknowledged that this jellyfish, when damaged, can reconstruct itself from one
cell back to the whole organism. Moreover, the cells
of the Turritopsis nutricula are all germ line cells.
The fact that all the cells of this species are germ line
cells is fundamentally why this organism is able to
regenerate itself completely, until the last cell. This
process is known as transdifferentiation. However,
the fact that Turritopsis nutricula is acknowledged
to be immortal does not imply immunity to death
by means of physical trauma. This is in line with De
Grey´s perception of immortality in humans. Further,
it is identified that certain organisms can live for at
least two decades; one of those is the ocean hedgehog.
De Grey ‘The first human who will live up to 1,000
years is probably already alive now, and might even
be today between 50 and 60 years old’.
Philosophist perception on immortality: What is
immortality?
But what do scientists mean when talking about immortality? Well, immortality can be defined as the
perception of living in a physical or spiritual form for
an infinite length of time. The latter has been a key
point of focus of religion. We humans cannot stop
debating about what shape a deceased human person
would take, and whether the soul exists and possesses
immortality. We keep fantasizing about it and there
is ever a moment the phenomenon of aging and death
crosses our minds. Human age, death and immortality play central roles in all cultures, believes and
traditions. So the human spiritual form of immortality is already there. However, is human physical
immortality a realizable condition? Immortality can
also be explained in a different way. Immortality can
be defined as the condition in which an organism
achieves the ability for eternal life. Eternal life can be
defined as a timeless existence, which is not known
for certain to be achievable, or even definable, not
withstanding millennia of arguments for eternity.
Wittgenstein, in a notably non-theological interpretation of eternal life, writes in the Tractatus that, “If we
take eternity to mean not infinite temporal duration
but timelessness, then eternal life belongs to those
who live in the present.
Origin - Universiteit Leiden
13
De bèta-vraagbaak
Physicist perception on immortality: The wave
function never collapses.
Quantum immortality is not widely regarded by the
scientific community as being a verifiable or even
necessarily correct offshoot of the many worlds
interpretation. In the many worlds interpretation of
quantum mechanics, the wave function never collapses, and thus all possible outcomes of a quantum
event exist simultaneously, with each event apparently spawning an entirely new universe in which
a single possible outcome exists. In this theory, a
person could hypothetically live forever as a string of
possible quantum outcomes could exist in which the
individual never dies.
Biological perception on immortality: Are we
programmed to die?
From an evolutionary point of view it becomes clear
that organisms have to choose a strategy of live. To be
more specific, if an animal implements the capability
to reproduce, it has to give in when it comes to life
span. For instance, mice have a high generation
speed while tortoises are known for their rather slow
generation speed. Not surprisingly, the mouse as a
species is not well-known because of its long life span,
though tortoises are known to be able to live over
150 years. There is clearly an association between
an organism’s reproductive capability and life span.
How can we address this association? Well, germline
cells have regenerative characteristics in contrast to
14
Origin - Universiteit Leiden
somatic cells, the non-germline cells in our body. The
production and maintenance of germ cells, requires
a lot of energy which expenses to the maintenance
of somatic cells. So, organisms make a deal, to invest
either in their reproductive capability or in a considerable life span. Maintenance of cells is acknowledged
to be a fundamental process to battle against ageing.
So, organisms which exploit their energy resources
for reproductive capacity do not invest in the maintenance of their cells and as a consequence will age
rather fast.
Calory restriction seems to have marvellous affects
on a longer life span, at least in fruit flies and mice.
In mice, 30-50 % calorie restriction (source Scientific
American) will eventually lead to such a decrease in
energy of the body in mice that its reproduction system is shut down. The energy that is left is efficiently
used for the repair and maintenance of somatic cells.
So in the end the mice are infertile, use their energy
more sparingly and efficiently and consequently live
longer. So again, fertility and immortality meet.
Fertility is linked with immortality by hormones.
Oestrogen hormones are the basis of aging-related
metamorphoses in the life of a woman. During the
menopausal period, hormones are secreted by glands
in the brain that iniate the start of meno-pause.
These hormones lead to a decrease in oestrogen hormones and thereby age-related symptoms in women,
“How old will humans be able to
become in the future? ”
like fat deposition on the abdomen, decrease in CVD
resistance and increased risk for osteoporosis. But
there are more reasons to think that fertility and
mortality are linked through hormones. Hormones,
especially, reproductive- and growth factor related
hormones are in a lot of cases altered in expression in
immortal cancer cells. Since it is known for hormones
that they regulate the lifecycle of an organism, it is
imaginable that death is programmed in the organism.
Genes have been identified which directly affect
longetivety.
Take home message
You replace about 1% of your cells every day. That
means 1% of your body is brand-new today, and you
will get another 1% tomorrow. Imagine that despite
you are developing as a person over time, in this way
you are the same person in a whole new body every
three months. It’s not completely accurate, however
it’s quite significant. Visioned in that way, you exist
in a body that is completely renewed since New Year´s
Day—new lungs, new liver, new muscles, and new
skin. Notice your legs and realize that you are going
to have new ones by the end of this spring season.
Whether that body is functionally younger or older is
for now a choice you make by how you live.
?
We all know what we like, what we consider
beautiful. Some see beauty in nature, others in
people; we all have different definitions of what
beauty is. But how does science define beauty?
Next time de βetavraagbaak will look for answers
to the question:
“What is the scientific definition of
beauty? ”
Have you ever thought about this? Do you disagree with what you have just read or do you have
a mind-boggling question yourself? Let Origin
magazine know on the following email address:
bè[email protected]
“You will have new legs by the end of this spring
season.”
Origin - Universiteit Leiden
15
Verlichting via Alzheimer
Waarom zou je een veestapel voeden, als energie letterlijk uit de lucht
komt vallen?! Vanuit die gedachtegang werkt het “towards biosolar
cells” project, een nationaal samenwerkingsverband tussen Nederlandse universiteiten en bedrijven, met een focus op zonne-energie.
Voorlopig zijn de pijlen gericht op nu al haalbare doelen, zoals
brandstofproducerende fotosynthetiserende micro-organismen en
16
Origin - Universiteit Leiden
kunstmatige bladeren. Bio-artist Adam Zaretsky (zie artikel elders
in dit nummer) kijkt al wat verder vooruit: naast een poging om
zebravissen op zonne-energie te maken door injectie van chloroplasten,
denkt hij na over nuttige toepassingen bij mensen. Bijvoorbeeld: wat
te denken van het fotosynthetische haarstukje, voor als het wat
dunner wordt op de schedel? Een groene kans voor de hippe ijdeltuit
van de toekomst wellicht?
Hier zien we een Alzheimer zebravis door Dominik Paquet , winnaar
van de 11e prijs van de Nikon Small World fotowedstrijd 2009. Deze
vissen zijn gekleurd in rood voor het Tau eiwit, de neuronen groen,
synapsen en het pathologische Tau eiwit in het blauw. Niet alleen
verschaffen deze gekleurde vissen veel informatie over de vorming van
deze degeneratieve ziekte, ook levert het spectaculaire beelden op.
Origin - Universiteit Leiden
17
Het studenten team van LS&T en Bioinformatica studenten (v.l.n.r. Mathias Voges,
Ramon van der Valk, Eva Brinkman, Pieter van Boheemen, Jelmer Cnossen, Luke Bergwerff,
Nadine Bongaerts, Hugo Cueto Rojas, Kira Schipper) (door Cora van Nieuwkerk)
De 118 deelnemende teams (door Justin Knight en iGEM)
It’s all in the Bricks
Een zomer lang in het laboratorium staan. Dat hadden negen
“Studententeams van over de hele wereld worden
studenten van Life Science & Technology en Bioinformatica ervoor
uitgedaagd om een micro-organisme te voorzien
over om deel te nemen aan de International Genetically Engineered
van nieuwe biologische bouwstenen.”
Machine wedstrijd (iGEM 2010) in Boston, USA. En met succes, met
hun project de ‘Alkanivore’ behoorden ze tot de wereldtop; beste 6
van de 118 internationale teams. Ze werden beloond met een gouden
medaille, een prijs voor de beste presentatie en een tweede plek in
de environmental track.
door: Nadine Bongaerts en Eva Brinkman
Het iGEM avontuur startte in maart voor negen
studenten van Life Science & Technology en
Bioinformatica. iGEM wordt jaarlijks georganiseerd
door het Massachusetts Institute of Technology
(MIT) in Boston. Bij deze wedstrijd worden studententeams van over de hele wereld uitgedaagd om een
micro-organisme te voorzien van nieuwe biologische
bouwstenen, de zogenaamde ‘BioBricks’.
18
Origin - Universiteit Leiden
Deze BioBricks zijn standaard uitwisselbare onderdelen van DNA waarmee het micro-organisme een
bepaalde functie kan vervullen. De iGEM organisatie
voorziet elk team van een bibliotheek (Part Registry)
met deze gestandaardiseerde stukken DNA. De
BioBricks kunnen de studenten gebruiken bij het
maken van hun eigen ontwerp voor een nieuw biologisch systeem. De Part Registry van iGEM bevat al
duizenden BioBricks van promotors en terminators
tot regulatie-elementen en eiwit coderende sequenties. De studententeams kunnen ook zelfontworpen
nieuwe BioBricks indienen. Sommige studenten
teams hebben op die manier cellen met nieuwe eigenschappen verkregen door het toevoegen van deze
ontworpen sets genen en regulatie mechanismen.
De studenten werken allemaal
mee aan de ‘Alkanivore‘ E.coli
(door Cora van Nieuwkerk)
De olielek in de Golf van Mexico zorgde ervoor dat
het Nederlandse team zich realiseerde dat opgeloste
oliemoleculen in (afval)water een serieuze bedreiging
vormen voor het ecosysteem. In het kader van iGEM
gingen de LS&T’ers de uitdaging aan om met behulp
van synthetische biologie een bacterie te ontwerpen
die inzetbaar was voor dit probleem. Olie bestaat
uit een mengsel van verschillende moleculen met
verschillende lengtes. Om te beginnen is gekozen om
een van de hoofdcomponenten van olie aan te pakken, de moeilijk af breekbare alkanen. Deze moleculen bestaan uit ketens van voornamelijk koolstof en
waterstof atomen. Het afbreken van alkanen gebeurt
in uit een aantal stappen die versnelt kunnen worden
door eiwitten.
‘Alkanivore’. De ‘Alkanivore‘ E.coli werd hiervoor
voorzien van genen die coderen voor de eiwitten
alkB2 en ladA. Deze eiwitten faciliteren respectievelijk de omzetting van de gemiddeld (C5-C13) en lange
keten (C15-C36) alkanen in alkanolen. BioBricks van
de eiwitten ADH en ALDH werden aan de E.coli
bacterie toegevoegd, om de alkanol verder om te
zetten naar alkanal (ADH) en tot slot in carbonzuur
(ALDH). Carbonzuur kan vervolgens zelf door de
E.coli bacterie verder verwerkt worden in het metabolisme van de cel via de β-oxidatie en de citroenzuurcyclus. Het team toonde aan dat de nieuwe conversie
stappen in dit proces werkten, maar het proces vergt
nog optimalisatie. Het is nu aan de toekomstige teams
om dit te verbeteren.
“Opgeloste oliemoleculen in (afval)water
Alleen afbreken van alkanen is niet genoeg om deze
bacterie succesvol te maken. De bacterie moet wel
staat zijn om zich te beschermen tegen hoge zout- en
alkaanconcentraties. De eigenschap om E.coli in hoog
zout- en olieconcentraties te laten overleven werd
bereikt door de implementatie van twee verschillende
genen: bbc1 en PhPFDαβ. Met deze twee genen bleef
vormen een serieuze bedreiging vormen voor
het ecosysteem.”
De studenten transformeerde de labbacterie E.coli
tot een alkanenaf breker en kreeg het de naam:
Team logo
Origin - Universiteit Leiden
19
Links: De LS&Ters presenteren
hun resultaten op MIT (Boston) 1
(door Justin Knight en iGEM)
Rechts: Alkaan afbraak route
Links: De LS&Ters presenteren hun
resultaten op MIT (Boston) 2 (door
Esengül Yildirim)
Rechts: Nederlandse team is finalist
(door Justin Knight en iGEM)
de E.coli bacterie goed groeien bij relatief hoge zouten alkaanconcentraties.
Tot slot werd er nagedacht over een mechanisme dat
olie en water beter met elkaar laat mengen, zodat de
bacterie de hydrofobe alkanen kan bereiken in water.
Een toename van de oplosbaarheid van olie in water
is bereikt door het toevoegen van een emulgerend
eiwit, AlnA. Dit eiwit werkt als een soort zeep en lost
de nabijgelegen alkanen op in het water.
“Nederlands team van LS&T en Bioinformatica
studenten behoord tot de wereldtop;
beste 6 van 118 internationale teams.”
Aan het einde van de zomer is het team afgereisd
naar MIT in Boston, waar alle teams bijeenkomen
om de resultaten van hun onderzoek te presenteren voor meer dan 1000 aanwezige deelnemers en
juryleden. Met de ‘Alkanivore’ liet het team 124 internationale teams achter zich en belandde in de finale.
20
Origin - Universiteit Leiden
Samen met de teams uit Slovenië, Peking, Londen,
Cambridge en Bristol behoren ze tot de zes beste
iGEM teams van de wereld. Daarbovenop ontving the
team een gouden medaille voor de door hun ontworpen BioBricks, een prijs voor de beste presentatie
en ze bemachtigde een tweede plek in de categorie
milieu.
Meer weten? Kijk op www.igemtudelft.nl
In a dark and damp laboratory, mysterious machines make even
more mysterious sounds. Their purpose unknown, their looks as
sinister as can be. A dark figure slithers through the shadows, hidden
behind plumes of smoke, just outside your field of vision. Suddenly,
the halls tremble and an ominous voice bears a deepened sound of
morbid pleasure. At the center of this high-tech evil atmosphere,
accompanied by an evil henchman, we see a scientist, laughing.
Laughing, in the way only evil scientists can laugh…
Good science,
bad science
by: Michael de Korte and Rob van Wijk
This is not the beginning of a teen horror movie, or
the start of a badly written attempt of horrific literature. This short sketch is actually part of an animated
movie for children and is playing in theaters right
now. The evil genius with the giant blue head is the
star of the movie and is both aptly and ironically
named Megamind. Although this movie is intended
for all audiences, the movie poses interesting themes
and questions on ethics, of which some can hardly be
called childish: science versus faith, betrayal, death,
sexuality, but also forgiveness, true friendship and
reflection on one’s self.
The movie poses a question many of us may have
been asked before, or may have asked themselves
once: Is science good or evil? The age-old question of
good and evil is, at least for many of us, one of ethics.
However, as scientists we deal in numbers, experiments and cold hard facts, not in terms of good and
evil:
Even so, when one practices science, one cannot
escape ethics, as Bernard M. Baruch1 once put:
‘Science has taught us how to put the atom to work. But
to make it work for good instead of for evil lies in the
domain dealing with the principles of human duty. We
are now facing a problem more of ethics than physics’.
So, is there such a thing as good science, evil science,
ethical and unethical? And if so, where lies the difference? Before trying to answer this question, let’s take
a look at the definition of ethics.
The English dictionary2 defines ethics as:
eth-ics (eth’iks)
noun
‘Science, as long as it limits itself to the descriptive
study of the laws of nature, has no moral or ethical
quality and this applies to the physical as well as the
biological sciences’.
Sir Ernst Boris Chain
1.the study of standards of conduct and moral
judgment; moral philosophy
2.a treatise on this study
3.the system or code of morals of a particular person,
religion, group, profession, etc.
Origin - Universiteit Leiden
21
In ‘On Being a Scientist’, the National Academy of
Science states the following on scientific practice:
“Researchers have three sets of obligations that motivate their adherence to professional standards. First,
researchers have an obligation to honor the trust that
their colleagues place in them. […] Second, researchers have an obligation to themselves. […] Third,
because scientific results greatly influence society,
researchers have an obligation to act in ways that
serve the public.”
Considering these statements, the duality of the role
of ethics in science seems quite apparent; ethical
scientific conduct is there to serve society, but also to
serve and protect science, both itself and its practitioners. Also, through these lines it can deduced that at
least one of the morals of the scientific enterprise is
an inherently good one, namely to benefit society.
Another important part to point out is that of
trust. The concept of trust is vital in science, since
this helps mediate the transfer of knowledge, both
within the scientific community and outwards; from
science to society. Ethical science can help maintain
that trust, while unethical practices can potentially
damage this beyond repair. When this trust is lost,
neither science nor society will advance smoothly. As
with friends, it could ultimately lead to hostility.
How can this trust be damaged? To extend the
metaphor on friends, trust is usually lost when one
betrays the other, which is the result of bad or negative experiences. In the case of science and society,
the trust of society in science can become lost when
scientific applications have a negative impact.
‘We have grasped the mystery of the atom and rejected
the Sermon on the Mount. Ours is a world of nuclear
giants and ethical infants. We know more about war
than we know about peace, more about killing than
we know about living’.
Omar Nelson Bradley
Of this definition, it is the third part that applies
directly to the exact sciences. However, it does not
describe any limits to this “system” or “code of
morals”. Although no differentiation between ethical
and unethical science can be made using only this
definition, it does imply that ethical practice behavior
depends on the code of morals. In order to obtain
a better understanding of ethics in science, a closer
look at science is needed, as an institute.
22
Origin - Universiteit Leiden
Science delivers knowledge and applications to the
world, which can have an immediate and major
impact to the world. The quote above by Bradley, an
American general during WOII, describes how development in scientifically obtained knowledge precedes ethical development, even devaluating ancient
dogmas. The nuclear bomb is a perfect example of
how a systemic and practical application of scientific
knowledge can have a direct and major impact on
society. A research group named “The Manhattan
Project” developed the first nuclear warhead in 1939.
Only 6 years later, the first was used in actual warfare
on the morning of august 6th 1945, followed by a
second only three days later, causing the deaths of
200,000 people. After the first testing, supervising
scientist Robert Oppenheimer stated:
first try. In case of Viagra, the side effect was even
transformed into the main effect.
The battlefield of the war against cancer is not only
fought in the laboratory, but also on the public health
and policy level, as the American Medical Association
Journal of Ethics stated in a paper on Ethics of
‘now I am become Death, the destroyer of worlds’
Robert Oppenheimer
Because of the societal impact, only the two aforementioned nuclear bombs have been used in the
history of warfare. However, approximately 22.000
nuclear warheads remain in the world as of today. In
this case, a change in morals, or a confrontation with
ethics created a turning point in human history for
the application of knowledge.
A similar dilemma was presented to chemist Alfred
Nobel, whom invented TNT, or dynamite. “Nobel’s
Blasting Powder”, as it was initially called, quickly
replaced gunpowder and nitroglycerin as a safer alternative. Even though Nobel tried to restrict the use
of his invention through patenting, he soon became
known as the merchant of death. A French newspaper published “Le marchand de la mort est mort”
(“The merchant of death is dead”) in his obituary,
after they had accidentally mistaken Alfred for his
deceased brother Ludvig. Concerned with his legacy,
Nobel established the Nobel Prizes, which were to be
funded by the bulk of his fortune.3
‘Any humane and reasonable person must conclude
that if the ends, however desirable, are uncertain, and
the means are horrible and uncertain, these means
must not be employed’.
Howard Zinn
Historian Howard Zinn stated that certain goals
should not be achieved, if the results are uncertain.
Especially if the means are horrible and uncertain
they should not be used.
However, if this were the case, a wide array of medication would probably be completely outlawed.
Almost every pharmaceutical has side effects, while
the effectiveness remains fairly uncertain before the
Origin - Universiteit Leiden
23
Cancer Care and Research (2007). It’s well known
that in most cancer therapies the patient suffers from
the effects caused by treatment. Hair loss, weight loss
and an overall increase of feeling sick are well known
effects. The prospects on mortality are often unclear,
even more so in experimental treatments. However,
the benefits often outweigh the risks of treatment,
namely the life of the patient. It seems that for some
means with uncertain ends, the means are employed
even though they can be horrible and uncertain. This
is called situational ethics.
‘A person educated in mind and not in morals is a
menace to society’.
Juanita Kidd Stout
Besides the liberal art studies, arts of mainstream
literature and film impact society’s view on ethics
greatly as well. A particular category in the arts of
literature and film beget their inspiration from the
uncertainty of the results from certain means, namely
science fiction. Many sub genres exist,
but for ease of reading, only two types are used: positivistic science fiction and cynical science fiction.
A fine example of cynical science fiction is found in
the novel of Mary Shelley, the writer of Frankenstein
(alternatively titled: The Modern Prometheus). Even
though nowadays the name Frankenstein is linked
to the monster itself, it is actually the scientist Victor
Frankenstein who creates the monster, which Shelley
herself named “Adam”.
Shelley’s novel is seen as one of the earliest examples
of science fiction and created a whole new genre, in
which science has gone fatally awry. Even though few
people have actually red the book, many know its
name and the morale of the story, which can be put
as: Be careful what you wish for.
A more positivistic approach to science can be seen
in 2001: A Space Odyssey, a science fiction film by the
late Stanley Kubrick. The story begins in prehistory
with an apelike creature harnessing a tool to extend
its power, and then skips to the 21st century with man
using its tools to bring itself to the moon. A discovery
made on the moon leads to an expedition to Jupiter,
which is solely made possible thanks to HAL, a tool
of man in the form of an artificial intelligence with
capabilities far beyond that of a human.
24
Origin - Universiteit Leiden
The visually attractive movie by Kubrick, from a novel originally written by Arthur C. Clarke, portrays
how technology creates possibilities for man to make
its wildest dreams come true, while simultaneously
creating tools for its own destruction when its implications are not understood. It effectively makes us
question ourselves whether we should or should not
pursue a way of thought.
Arts have the capability to reshape our morals,
redefine our ethics, by confronting ourselves with
questions we wouldn’t think of otherwise. It tells us
to think about what we were doing in the past, what
are doing right now, and what we could or should be
doing for our future.
‘Let me give you a definition of ethics: It is good to maintain and further life, it is bad to hurt and destroy life’.
Albert Schweitzer
1952 Nobel Peace prizewinner
Another important factor influencing our views on
science and technology is religion. Many works of art
have been influenced by various religions. The Last
Judgment by Michelangelo, the Taj Mahal by Shah
Jahan, but even the little statues of Buddha found
in the showcase of Xenos are examples of religious
arts. Also, various religious scriptures such as the
Bible, Qur’an, or Torah, are considered to be works of
literary art.
In the past, religions have provided man with guidance as to what is right and what is wrong. Almost
every kind of religion emphasizes man’s capability
and responsibility of love, grace, mercy, forgiveness
and peace. Religion has inspired many people to pursue creating great works of art, and understanding
the world and each other.
Even so, religion has often been a strong contrast to
science. Although discussions on evolution seem to
emphasize this contrast, it was actually religion that
propelled the liberal arts of science. The rise of early
modern science is thought to have originated from a
unique combination of Greek rationalism and biblical thought, according to H.F. Cohen, who studied
history at Leiden University and is the brother of
politician Job Cohen.4
Another well-known figure, that was both a scientist
and a man of faith, was Albert Einstein. Surprisingly,
or perhaps not at all, his view on ethics seemed void
of religious implications:
Origin - Universiteit Leiden
25
‘A man’s behavior should be based effectually on
sympathy, education and social ties; no religious basis
is necessary. Man would indeed be in a poor way if he
had to be restrained by fear of punishment and hope
of reward after death’.
Albert Einstein
Although religion contain occasional inconsistencies
when it comes to ethics, like holy wars, stoning and
human sacrifice, its influence on society cannot be
denied. Many constitutions are based on religious
values; various nations around the globe are even
considered religious states. Morals and values of a
society are expressed through law. To understand
how laws are formed, various factors should be considered, such as the various parties involved, earlier
laws, but also current values and morale.
Although every person or group should have equal
rights, sometimes these rights need to be restricted
for ‘the greater good’. Everyone has the right to live;
still, euthanasia is considered a human right in many
countries. Removing fetuses for abortion is considered a right, although obtaining stem cells from
unborn fetuses is considered unethical.
Laws and the rights they offer rely strongly on
definitions. However, definitions change over time,
especially when it comes to science and technology.
Sometimes, definitions are also quite unclear, for
example the definition of life. This is a problem for
lawmaking, since laws should be clear in order to
determine what is allowed and what not.
‘Science cannot stop while ethics catches up, and
nobody should expect scientists to do all the thinking
for the country’.
Elvin Stackman
Another problem for lawmaking is that laws, like
ethics, often stem from experience. Only when a
situation arises for which no law exists, but is not in
accordance with current the moral code, a new law is
constructed. Therefore, lag exists between cause for
making a law and the effect, which is the addition or
alteration of that law. Since science alters its definitions and our understanding of the world according
to its observations, scientific research and technology is sometimes inhibited by law and not necessarily by the moral code, as depicted by the quote of
Christopher Shays on stem cell research:
‘I think it’s time we recognized the Dark Ages are over.
Galileo and Copernicus have been proven right. The
world is in fact round; the world does revolve around
the sun. I believe God gave us intellect to differentiate between imprisoning dogma and sound ethical
science, which is what we must do here today’.
Christopher Shays
by Wei Hsu and
Shang-Yi Chiu
As illustrated by this last quote, it should be clear that
ethics sometimes act as an obstacle for practicing
science. But are there occasions where science can
lead to an increase in ethical behavior? In other
words: can the absence of science be unethical?
‘Science cannot resolve moral conflicts, but it can
help to more accurately frame the debates about those
conflicts’.
Heinz Pagels
The climate change debate (in actuality, climate
change is a proven fact and can therefore not be
debated about) could be avoided if societies were to
use current technologies to reduce contribution to
climate change. Although hydrogen cars and solar
scooters have been possible and affordable for many
a decade, almost the entire world still relies on fossil
fueled transport.
26
Origin - Universiteit Leiden
‘Feeling that morality has nothing to do with the way
you use the resources of this world is an idea that can’t
persist any longer. If it does, then we won’t’.
Barbara Kingsolver
Integrating science into society would solve many of
the world’s current problems, according to scientists,
futurists and humanists.
Renowned atheist Charles Dawkins pleads for a
rational approach to viewing our lives and place in
the universe. However, Dawkins’ atheistic crusade
against religion results in fierce antagonism, causing the message to become lost in discussions and
emotional response. Possibly, his actions may cause
more problems for the way society views science than
they solve.
A man with a similar view on human development
through rational thought is the creator of ‘The Venus
Project’, Jacque Fresco.5 He proposes a concept in
which education and development through science
are integrated into society, where resources and
goods are available in overabundance for every
citizen on this planet. Fresco believes the reason for
not creating our world in accordance to our ethical
standards is because we are ‘unsane’. Different from
‘insane’, ‘unsane’ means having been exposed to methods of evaluation that have long rendered obsolete.
It is because we create for ourselves an environment
in which universally ethical behavior is not possible.
And if we cannot be ethical due to our environment,
we should use those ethics we do possess, to change
that environment. But first, change your own way
of thinking. It is your duty, as author and business
advisor Price Pritchett stated:
‘Notice that “I” is at the center of the word “ethical”.
There is no “They”. Achieving the ethics of excellence
is our individual assignment’.
And perhaps, that is what ethics all boils down to: to
take an honest look at our world, at the ‘man in the
mirror’ and ask ourselves if what we are doing is really ethical. If the answer is no, we should stop what
we are doing, reevaluate and change. If the public
views science as being unethical, it is not only the
public that should change. So should we. By thinking,
communicating and educating with the public, us
scientists can serve our society not only with improved medical treatment, or the latest gadgets, but also
with a better understanding of our world, eachother
and ourselves.
‘Ethics and science need to shake hands’.
Richard Cabot
We have seen that ethics are influenced by various
sources; science, religion, spirituality, experience,
politics, arts and our environment are all changing
our moral behavior on a daily basis. We require
ethics in order to improve our lives, and therefore its
principal concern is the nature of human well-being.
But sometimes, good and bad ethics are not always
as black and white as they seem, especially in certain
situations. As Aristotle conceives it, in order to apply
that general understanding to particular cases, we
must acquire, through proper upbringing and habits,
the ability to see, on each occasion, which course of
action is best supported by reason.6 Perhaps there
is no universal answer to the question of what true
ethical behavior is. Still, ethics are a personal goal
we must all strive for, in every situation. That means
that, like Megamind says: “Sometimes, it’s good to
be bad…”.
Sources
1.Bernard M Baruch: The adventures of a Wall Street legend
2.iley Online Library
3.Evlanoff, M. and Fluor, M. Alfred Nobel – The Loneliest Millionaire.
Los Angeles, Ward Ritchie Press, 1969.
4.www.hfcohen.com
5.www.thevenusproject.com
6.http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/
Origin - Universiteit Leiden
27
Fret in een bont
kwekerij
PROEFDIERGEBRUIK ANNO 2011
Het gebruik van proefdieren voor wetenschappelijke experimenten is nog steeds een zeer veelbesproken onderwerp binnen de
maatschappij. Felle tegenstanders worden afgewisseld door zij die vinden dat het doel de middelen heiligt tot een alternatief
kan worden gevonden. Waar komt deze discussie nou eigenlijk vandaan en hoe staat het ervoor met het concept ‘proefdier’
anno 2011?
Door: Lena Budko
Naarmate de westerse filosofie zich ontwikkelde is
de mens zich steeds meer als een ethisch wezen gaan
ervaren. Het gevoel van een milde verantwoordelijkheid voor alle levende wezens die onder ons staan op
de evolutieladder heeft plaats gemaakt voor steeds
concretere opvattingen dat een levend dier niet als
middel mag dienen voor een menselijk doel. Een
levend dier mag dus slechts gewaardeerd worden om
de intrinsieke waarde, het ‘dier-zijn’, en niet om de
aspecten die de mens kan gebruiken om er zelf beter
van te worden. Door deze filosofische en ethische
invloeden veranderde op den duur het kijken van de
mens naar verschillende dierensoorten en werd de
nieuwe manier van denken ook in de wet opgenomen.
Zo heeft de Raad van Europa in 1986 bijvoorbeeld het
Verdrag voor de bescherming van gewervelde dieren die
worden gebruikt voor experimentele en andere doelein-
28
Origin - Universiteit Leiden
den aangenomen. Sindsdien heeft het proefdier een
bijzondere positie binnen de Nederlandse wet.
Aan experimenten met dieren worden verschillende
eisen gesteld. Zo moeten alle onderzoekers die met
dieren werken een ethische cursus proefdierkunde
hebben gevolgd. De dierexperimenten moeten zodanig zijn ontworpen dat er zo min mogelijk dieren
gebruikt worden en de dieren die gebruikt worden
mogen zo min mogelijk pijn en ongemak ondervinden. Ook aan de huisvesting van proefdieren worden
hele strenge eisen gesteld om het welbevinden van het
dier te bevorderen[1]. Vele maatregelen om het dier
onnodig leed te besparen, waar alle onderzoekers zich
met heel veel liefde en respect aan willen houden.
Maar er is ook een keerzijde van de medaille.
De keerzijde heeft niet eens zo erg met de regelgeving
te maken alswel met de publieke opinie. Het proef-
Varkens die als proefdier fungeren
aan de universiteiten van Purdue
en Indiana [3]
Dierkundig analist met een fret in de Australian Animal
Health Laboratory (AAHL) in Geelong [4]
diergebruik heeft binnen de media en daarmee in de
maatschappij een negatieve beeldvorming gekregen.
Campagnes van onder andere Proefdiervrij, met beelden van konijnen met geïrriteerde ogen die gebruikt
worden om cosmetica producten te testen, leidden tot
een verbod op het testen van cosmetica
op proefdieren.
kingen aan zijn verbonden, en dat is wat zou gebeuren
wanneer geen proefdieren gebruikt zouden worden.
Uiteindelijk leidt de oproep tot het afschaffen van
proefdieren dus soms tot schijnheilige praktijken,
maar het is ook ronduit onrealistisch. Er is namelijk
een enorme behoefte aan dierexperimenten, waarbij
ze in vele industrieën zelfs door de wet zijn opgelegd.
Wat veel mensen echter niet weten, is dat alle beWaarschijnlijk, hoe paradoxaal ook, is de farmaceutistanddelen van huidige cosmetische producten al op
sche industrie in zijn geheel de grootste tegenstander
dieren getest zijn. Of nog
van dierexperimenten. Er
steeds getest worden in
wordt volop geïnvesteerd
Een
levend
dier
toxicologische studies,
in alternatieven, want
waarbij het effect van verdierexperimenten brenmag slechts gewaardeerd worden
schillende concentraties
gen hoge kosten met zich
om het ‘dier-zijn’
van een enkel stofje op
mee, en zijn arbeids- en
een dier wordt getest. Dat
tijdsintensief. Dit draagt
betekent dus dat, ondanks het feit dat op het keurbij aan de hoge kosten, langzame ontwikkeling van
merk van cosmetische producten staat dat ze niet op
nieuwe medicijnen en enorme stagnatie in farmaproefdieren zijn getest, de bestanddelen wél op dieren
ceutische bedrijven. De dierproeven en testen zijn
zijn getest. Aan de ene kant een marketingtruc, maar
door de wet opgelegd, waardoor om veiligheidsredeandere kant, hoe kan het ook anders? Een bedrijf
nen geen medicijn op de markt zou kunnen komen
kan de consument geen producten aanbieden, zij het
dat slechts getest is met alternatieve methoden voor
cosmetica of medicijnen, waar onvoorziene bijwerproefdiergebruik.
Origin - Universiteit Leiden
29
Kippen in legbatterijen
Varkens in de bio-industrie
De farmaceutische industrie
is de grootste tegenstander
van dierexperimenten
Het debat eindigt in een patstelling; men wil van het
proefdiergebruik af, maar kan er eigenlijk niet vanaf
door de wet en door veiligheidsoverwegingen. Een
jammerlijk antwoord voor de dierliefhebber, maar
het is belangrijk te realiseren dat proefdieren door
vele wetten en regels worden beschermd en daarmee
voor onnodig leed behoed.
Echter, de uitspraak van George Orwell “some
animals are more equal than others” lijkt goed van
toepassing op de hedendaagse positie van dieren in
de maatschappij. Een enorm aantal dieren, zoals in
de bio-industrie of de bontfokkerijen [1], lijden aan
verschrikkelijke leefomstandigheden om geen redenen anders dan economische. Voor deze dieren kan
en moet nog zoveel gebeuren om in dezelfde mate
als proefdieren ook hun ‘dier-zijn’ bescherming te
bieden vanuit de wet en de maatschappij.
Proefdiergebruik lijkt voorlopig onvermijdelijk, al
zorgt het huidige beleid voor een degelijke omgang
met de rechten van proefdieren. Wanneer de rechten van het proefdier overkoepelend zouden worden
ingesteld voor alle dieren die door de mens worden
30
Origin - Universiteit Leiden
gebruikt, zou de omgang van mensen met dieren
nog degelijkere vormen aannemen.
Referenties:
1) Handboek proefdierkunde, proefdieren, dierproeven, alternatieven en ethiek. L.F.M van Zutphen, V.
Baumans, F. Ohl. Elsevier Gezondheidszorg, vijfde
druk
2) http://www.gla.ac.uk/faculties/vet/divisions/
cellsciences/avianbiologylaboratory/
3) http://news.uns.purdue.edu/html4ever/2006/060331.Krisher.swine.html
4) http://www.scienceimage.csiro.au/index.
cfm?event=site.image.detail&id=8621
Agenda
12 mei
20 mei
Spring symposium LACDR
During this full day symposium, all current LACDR
PhD-Students will present a poster. Additionally, one
PhD per division presents
his or her research in full during the LACDR
PhD Competition.
Leiden Institute for Brain and Cognition:
Symposium over meertaligheid “Twee Talen één BeTalen”
13 mei
Oratie prof.dr. M. Ubbink
Vakgebied: Protein chemistry
15-20 mei
The 12th International Symposium on Spin and
Magnetic Field Effects in Chemistry and Related
Phenomena
18 mei
Onderwijsdebat met als thema:
“Onderwijsvernieuwing: De nieuwe kleren van
de Keizer”
24 juni
Last minute Leiden
Als je in 6 vwo zit ben je bijna klaar met je middelbare school. Maar weet je al waar je gaat studeren?
Heb jij je studiekeuze al bepaald?
Last Minute Leiden is voor jou de mogelijkheid om te
ontdekken wat de Universiteit Leiden je
te bieden heeft.
30 juni
Concert in de Lokhorstkerk
Dubbelstudenten aan de Universiteit Leiden en het
Koninklijk Conservatorium laten van zich horen.
Agenda
Colofon
, jaargang 6, nummer 3, april 2011
Oplage: 1.500
Redactieadres: Origin Magazine
Einsteinweg 55, 2333 CC Leiden
[email protected]
[email protected]
www.originmagazine.nl
Aan deze Origin werkten mee: Patrick Voskamp,
Frédérique Kok, Louis Maas, Laurens Geurtz,
CORPUS, Reizende DNA-labs, Adam Zaretski,
Sarah Hamilton, David Laurier en Lucas Evers
Redactie: Eindredactie: Gert Jan van Helden,
Johan Detollenaere, Evelien de Vries
Hoofdredactie: Michael de Korte
Redactie: Rachel Elands, Carlos de Lannoy, Arjan Kemp,
Dennis Kap, Lena Budko, Mart Lubben, Nikita de
Keijzer, Rob van Wijk, Sharina Chander, Valery Tjoeng
Productie- en begeleiding: Van Zessen Klaar, Leiden
Opmaak: teambart
Rectificatie:
Bij het Niko Tinbergen artikel uit Origin 6.2 is de
verkeerde auteur vermeld. Dit artikel is geschreven
door Rachel Elands.
Origin en al haar inhoud © Faculteit der Wiskunde
en Natuurwetenschappen, Universiteit Leiden.
Alle rechten voorbehouden.
Origin - Universiteit Leiden
31
Every Thursday from 16:00 till 20:00
Main entrance Gorlaeus Laboratory, Einsteinweg 55, Leiden
Sodas
Beer
Wine
0,60 euro
1,00 euro
1,50 euro
No cash!
Pin and Chip only

Vergelijkbare documenten