oktobernummer van Ondernemen

Commentaren

Transcriptie

oktobernummer van Ondernemen
Dialoog
oktober
ondernemen
2013
| vkw
Caroline
Ven
(gedelegeerd
bestuurder VKW) en Bart De Wever (burgemeester van Antwerpen)
22 |
(Foto Jan Locus)
‘t Stad vergrijst,
vergroent, verkleurt
en verpaupert
Dialoog
Burgemeesters als Rudy Giuliani in New York of Boris Johnson in Londen
worden even belangrijk als vele staatshoofden.
Bart De Wever: “Ik zit nog niet lang in het vak en Antwerpen is Londen niet, maar
het is toch een metropool in pocket size gezien het regionaal belang. Deze stad
was ooit, in de 16de eeuw, de belangrijkste ter wereld en daar bleef wel wat van
hangen in de mentaliteit.”
Dus toch, de Antwerpenaar als hovaardige Sinjoor die vanuit zijn ‘metropool’…
Bart De Wever: “Er is ook een objectieve reden (glimlacht). We zijn nog de tweede
haven in Europa, maar goed: de kikker kwaakt niet naar de ooievaar en ik vergelijk
me niet met Boris Johnson. Ik heb de man ontmoet en hij is even kleurrijk als men
soms leest. Ik vind het wel iets authentieks hebben, zo’n eigenzinnig leiderschap,
maar wat me zeker inspireert, is de aanpak vanuit een ‘London Plan’, een omvattend plan waarin voor alle beleidscomponenten een tijdstraject wordt uitgezet. En
jaloers ben ik op snelheid waarmee ze daar dingen gedaan krijgen.”
Voor Bloomberg heeft men al een infografiek gepubliceerd van het New
York voor en na zijn burgemeesterschap. Hoe moet de uwe eruitzien?
Bart De Wever: “Ik hoop alvast dat de stad financieel gezond zal zijn. Er was wel
een financieel evenwicht na de vorige ploeg, maar ze heeft niet geanticipeerd op
tikkende tijdbommen in de hoop dat andere overheden zullen tussenkomen. De
meerjarenbegroting voor mijn legislatuur, die begint in 2014 en eindigt in 2019,
moet sluiten. Ten tweede moet er een stimulerend economisch kader uitgezet
zijn, dat bijvoorbeeld geen extra lasten oplegt. En we gaan hier en daar stevig
investeren. Ten derde moet die grafiek een stad tonen die focust op kerntaken:
o.a. de veiligheid garanderen. Ten vierde: een sociaal beleid uitbouwen voor een
stad die tegelijk vergrijst, vergroent, verkleurt en verpaupert. Ik was onlangs in
Ludwigshaven en zag er net hetzelfde. Daar spreken ze al van een spekgordel
met onder meer alle 45.000 medewerkers van BASF in de rand, maar met in de
kern vooral armen en 10 procent werklozen. Ook bij ons nestelt de tweeverdiener zich in de rand, de stad blijft zitten met fiscaal armen. Voor Patrick Janssens
burgemeester werd, was het fiscaal vermogen gemiddeld boven de 100, toen hij
begon nog 95, nu nog 91. We vergrijzen, vergroenen en verpauperen.”
Caroline Ven zag deze zomer
hoe het failliete Detroit er
dankzij privé-initiatieven
stilaan weer bovenop komt.
Ze vroeg burgemeester
Bart De Wever hoe hij de
toekomst ziet voor zijn
‘metropool in pocket size’.
Caroline Ven: “Het zijn processen die soms lang ervoor van start gingen. Ik
maakte deze zomer een studiereis door de Verenigde Staten. Ik bezocht onder
meer Detroit. Wij denken nog te eenvoudig aan sociale achteruitgang doordat de
autofabrieken van GM failliet gingen, maar dat is een zeer onvolledige analyse.
Het hele veranderingsproces begon 40 jaar geleden, toen begoede burgers de
stad verlieten. De stad liep leeg en verkleurde en de financiële basis viel weg om
armen te ondersteunen. Daarnaast was er natuurlijk wel het probleem van een te
eenzijdige focus op de auto-industrie, maar er was wel meer aan de hand. Ik was
overigens aangenaam verrast door de netheid en vriendelijkheid in het centrum
van Detroit. Het herstel dat nu op gang komt, is te danken aan veel projecten in
samenwerking met privépartners, zij het binnen een plan van aanpak vanwege
de stad. Veel foundations stimuleren de sociale projecten binnen een kader dat
geschetst werd in een visieboek. Je vindt er zaken als een overzicht van soort
gronden en mogelijke bestemmingen voor activiteiten en hoe dat gefaciliteerd
kan worden door investeerders… Dat levert nu al een kentering op.”
vkw ondernemen 2013 |
oktober
| 23
(Foto Jan Locus)
Dialoog
Bart De Wever
Bart De Wever: “Het kan soms snel
gaan. Van de jaren ‘60 tot de jaren ‘80
liepen onze steden leeg, maar plots
keerde dat om en we zagen dat te laat.
Maar wat een hel om extra scholen te
kunnen bijbouwen. Hoe traag wij zijn
in onze turnarounds is onbegrijpelijk
voor de doorsnee-Amerikaan. De stad
verjongt en dat stelt enorme problemen
qua opvang en onderwijs. Bovendien
verkleuren die kinderen en dat maakt
het niet makkelijker om die gevormd
te krijgen voor onze arbeidsmarkt.
Zes op tien baby’s heeft vandaag nietNederlandstalige ouders. De jongerenwerkloosheid bedraagt 30 procent.
Mag ik een taboe doorbreken: vooral
mensen met een Berber-afkomst
plooien zich sterk terug op zichzelf,
“Je krijgt in onze maatschappij niet uitgelegd dat
wij een van de meest gelijke landen zijn ter wereld
qua inkomensverdeling.”
Caroline Ven
want Arabischtalige Marokkanen blijken wat sociaal mobieler. Je mag uiteraard geen hele bevolkingsgroep over
24 |
oktober
| vkw ondernemen 2013
dezelfde kam scheren, maar Berbers
blijken over het algemeen wat gevoeliger voor islamitische radicalisering
en uit hun middens komen nogal wat
Syrië-vertrekkers. Die laatsten vind je
overigens ook bij autochtone bekeerlingen. Die komen niet zelden uit
moeilijke familiale situaties en worden
blijkbaar vlot aangezogen, bekeerd en
geradicaliseerd. Onze sociale zekerheid creëert een zekere inertie. In de
VS is een tweedegeneratiemigrantenzoon president. Een Amerikaan weet
trouwens niet wat de notie ‘allochtoon’
precies inhoudt. Burgerrecht krijgen
is er nog, zoals in het Romeinse Rijk,
een geweldige eer. Wij noemen de
vierde generatie nog ‘allochtoon’ en
zo noemen ze ook zichzelf. Dat laatste
is wellicht nog erger.”
Caroline Ven: “Ik ben ervan overtuigd dat grote ongelijkheid nefast
is, maar je krijgt in onze maatschappij niet uitgelegd dat wij een van de
meest gelijke landen zijn ter wereld
qua inkomensverdeling. Niet qua
vermogens, maar wel qua inkomens.
Toch wil men verder dat pad van
de herverdeling op en dat verkleint
het draagvlak van diegenen die het
moeten financieren. Dat verzwakt
ook de aansporing voor nieuwko-
mers om zich snel in te passen. In
de Verenigde Staten ging ook de
aanpassing aan taal, structuur en
omgeving een stuk sneller. Dat wordt
dan weer een oorzaak van ongelijkheid. In onze steden zie je die groep
steeds groter worden, anderzijds krijg
je steeds meer mensen die daar niet
langer voor willen betalen.”
Wat gebeurt er op het vlak van
mobiliteit? Heel wat moderne
steden, zoals Amsterdam en
Kopenhagen, geven veel prioriteit
aan de fiets?
Bart De Wever: “Let op, in een wereldindex zijn wij zesde fietsstad. We zullen
de auto zo veel mogelijk buiten houden,
maar het centrum moet bereikbaar blijven voor de auto. Ik ben pro parkings
rond de stad en voor meer trams, maar
als we méér tweeverdieners willen,
die vaak een bedrijfswagen hebben,
moeten we hen automobiliteit garanderen. Bouw dus niet langer stadswijken zonder realistische parkeernormen. Geen tweeverdieners, geen
sterke fiscale draagkracht. Bovendien,
als de stedelijke bevolking te sterk gaat
verschillen van die in randsteden, dan
kom je tot belangenconflicten die je
democratisch niet meer kan oplossen.
Ze maken immers diametraal tegengestelde keuzes, ook rond mobiliteit. De
Oosterweel illustreert die patstelling.
Vijftien jaar geleden was een trade-off
tussen het sluiten van de Ring enerzijds
en anderzijds meer trams, waterwegen,
etc. nog verdedigbaar, vandaag al niet
meer. Dat is een gevaarlijke evolutie
die het beleid belet om te reageren op
veranderingen. Dat verklaart ook waarom Amerikanen zoveel sneller investeringen aantrekken. Typisch voor ons
immobilisme vind ik ook onze reactie
op de Duitse aanpak. Men heeft het
dan over de ‘working poor’. Die zijn
er nu meer, maar bij ons zitten die
gewoon thuis. Dan zie ik liever iemand
werkervaring opdoen, een werkethos
Dialoog
(Foto Jan Locus)
en sociale banden uitbouwen dan die
thuis te laten zitten. Ik herinner me de
beelden van een man in tranen toen
hij ontslagen werd bij Ford want hij
wilde nog niet stoppen met werken,
maar in een reportage een jaar later
was hij met geen stokken meer uit
zijn tuin te krijgen. En je kunt het hem
niet kwalijk nemen dat hij zijn leven
opnieuw invult, maar als maatschappij
moeten we mensen anders onthalen
en activeren.”
Caroline Ven
Jullie klagen over het immobilisme
in onze maatschappij, maar ik hoor
veel ondernemers klagen over het
Vlaams administratief niveau en de
regelneverij!
Bart De Wever: “Ik vrees dat we soms
het slechtste van Noord- en ZuidEuropa combineren. In het Noorden
heeft men dikwijls weinig regels die
heel strikt gehandhaafd worden, in het
Zuiden veel regels, maar men interpreteert en handhaaft soepel, zodat
ook dat nog leefbaar is. In Vlaanderen
hebben we meer en meer regels en
gaat men steeds strenger handhaven,
met als gevolg dat niets nog kan. Wij
hadden onze ministers Muyters en
Bourgeois drie werven meegegeven:
een begroting in evenwicht, afbouw
van het apparaat en minder regels. Ik
geef grif toe dat de laatste de moeilijkste is. Aan de omgevingsvergunning
werken we al sedert de jaren ’80 en
ze zal er pas effectief zijn tegen 2014.”
Caroline Ven: “We moeten eens gaan
nadenken over hoe we onze stakeholders identificeren. Neem nu de mobiliteit in Antwerpen. Het debat daarover is
vanuit een lokale coalitie uitgemond in
een volksraadpleging, maar de mobiliteit rond Antwerpen heeft een impact
op de mobiliteit van mensen ver buiten
Antwerpen. Je ziet dat ook in andere
investeringsdossiers, waar omwonenden een heel grote stem krijgen, maar
wel ten koste van andere stakeholders.
Omwonenden zijn wellicht niet gelukkig met een paar windmolens in de
buurt, maar de andere betrokkenen
verdwijnen dan uit de discussie. In
een aantal Scandinavische landen
heeft men al ervaring met het verkrijgen van buy-in door een dialoog op te
zetten met ruimer opgevatte stakeholders. We moeten beletten dat sommige
individuen dossiers kunnen blokkeren
vanuit hun specifieke belang.”
Bart De Wever: “Van NIMBY naar
BANANA: Build Absolutely Nothing
Anywhere Near Anybody. We moeten
effectief beter definiëren wie de stakeholders zijn. Bourgeois heeft ervoor
gezorgd dat in een stedenbouwkundige vergunning alleen de leidend
ambtenaar beroep kan aantekenen en
niet langer alle tussenliggende niveaus.
Welnu, het aantal beroepen van de
Vlaamse overheid is met 90 procent
verminderd. Ook de bevolking moet
beter zien wie stakeholder is en wie niet,
welke inspraakprocedure er is, waar
die begint en eindigt. In verband met
de Antwerpse Ring kwam er een referendum over welbeschouwd een niet zo
belangrijk element, met name een nietbindend advies van de stad Antwerpen
op een gewestelijke vergunning. Van de
vijfendertig procent die kwamen stem-
men, zei 60 procent neen. Reken maar
eens na over hoeveel mensen dat nog
gaat.”
Antwerpen wil als eerste de
‘pensioenbom’ ontmijnen die
alle gemeentelijke begrotingen
bedreigt. Had het cijfer over ambtenaren die niet worden vervangen,
niet moeten voorafgegaan worden
door raadpleging op basis van
transparante cijfers?
Bart De Wever: “Er is wel veel aan
voorafgegaan. Sedert januari hebben
we de ambtenarij, die groeide van
20.000 naar 22.000, in kaart gebracht
met studiebureau Möbius. Dat rapport
wordt vandaag opgeleverd. Hay Group
licht de remuneratie door. Daarna
hebben we onze plafonds gelegd,
kerntaken bepaald, elke manager
zijn targets gegeven en gevraagd
hoe ze die zullen realiseren. Onze
besparingsdoelstellingen zijn er niet
willekeurig gekomen, maar na een
analyse. We verwachten meer efficiëntie, al zullen de kosten wellicht
aanvankelijk oplopen doordat er zeer
veel change management nodig zal
zijn voor pakweg interne mobiliteit,
herscholing van mensen, afscheidsregelingen, etc. De komende weken
komt er natuurlijk slecht nieuws en
vkw ondernemen 2013 |
oktober
| 25
Dialoog
protest, want het is geen kaasschaafoperatie. Maar er wordt ook innovatief
gedacht. We investeren deze legislatuur bijvoorbeeld al 21 miljoen euro
in sorteerstraatjes: verzamelplaatsen
waar de burger afval heenbrengt. Dat
zal de exploitatiekosten drukken van
de huisvuilophaling en hun vrachtwagens zullen de mobiliteit niet verslechteren.”
Caroline Ven: “In ons land gaan we
er effectief nogal gemakkelijk van uit
dat de overheid alles moet oplossen.
Terwijl de overheid toch vooral de
instantie moet zijn die kansen biedt
voor mensen om zelf hun welzijn te
realiseren en ik zeg bewust: welzijn,
inclusief gezondheid, veiligheid, niet
enkel welvaart. Nu doet de overheid
zoveel dat mensen alsmaar hogere
verwachtingen gaan koesteren. We
zouden daar een aantal zaken moeten
“In Duitsland moet je werken
om lid te zijn van een vakbond, onze vakbonden zijn
voor 1/3 gericht op passieve
mensen en die leveren alle
werkingsmiddelen op via hun
uitkeringsorganisaties.”
Bart De Wever
laten invullen door privé-initiatieven.
Zolang de overheid te veel in het
gat springt, creëert men ook hogere
verwachtingen bij het publiek.
U zegt dat onze sociale zekerheid
veel inertie veroorzaakt, maar
tijdens de crisis werkte ze wel als
stabilisator.
Caroline Ven: “Tja, inderdaad, de
macro-economische groeicijfers van
België zijn sedert de crisis gemiddeld beter dan in onze buurlanden,
26 |
oktober
| vkw ondernemen 2013
maar een stuk lager dan in Duitsland.
De sociale zekerheid en opvang van
mensen die hun baan verliezen, speelt
daar een rol. Er zijn ook heel wat tijdelijke maatregelen getroffen toen de crisis
uitbrak, zoals de uitbreiding van tijdelijke werkloosheid naar bedienden. Die
hebben gewerkt, maar op een bepaald
moment moeten mensen opnieuw
geactiveerd worden en moet er ruimte
komen voor nieuwe investeringen. De
tijdelijke maatregelen vielen weg en
met uitstel krijgen kmo’s nu de klap. In
die context vind ik het helemaal hallucinant dat men nog meer het pad van
sociale herverdeling op wil. Dat fnuikt
de sociale mobiliteit vanuit de middenklasse; wie heeft nog zin om iets meer
te doen, om carrière te maken, want
het loont niet meer. Onze omgeving
moet individuen aanmoedigen om
te groeien en niet alsmaar meer afromen om aan de onderkant wat meer te
kunnen geven. Onze sociale zekerheid
werd na WOII geconcipieerd als een
systeem gerelateerd aan een baan.
Vanuit een baan werd je beschermd
tegen inkomensverlies door ziekte,
werkloosheid, pensionering… Nu wordt
het meer en meer een basisrecht en
de band met inzetbaarheid verdwijnt
nu wel heel sterk naar de achtergrond.”
Bart De Wever: “We moeten naar
‘Mittbestimmung’ op zijn Duits en
ondernemer en werknemer beschouwen als lotsverbondenen. In Duitsland
moet je werken om lid te zijn van een
vakbond, onze vakbonden zijn voor
1/3 gericht op passieve mensen
en die leveren alle werkingsmiddelen op via hun uitkeringsorganisaties. Onderhandelen met een Duitse
vakbond gaat enkel over het behoud
van werkgelegenheid. Dat verklaart
waarom Duitse arbeiders in de automotive, die ooit ook zeer ziek was,
een stap achteruitgezet hebben, maar
vandaag enorme bonussen binnenhalen. Dat illustreert hoe het anders kan.
Hier is de sector op tien jaar gehalveerd en de toekomst blijft onzeker.”
Je hoort meer en meer dat onze
havens in West-Europa meer zullen
moeten samenwerken.
Bart De Wever: “Ik spreek erover met
mijn collega Ahmed Aboutaleb (burgemeester Rotterdam met Marokkaanse
roots). We stellen vast dat we ooit 1 en
2 waren op wereldniveau, vandaag
nog 1 en 2 in Europa. Alle Aziatische
havens steken ons vlot voorbij. Na
schaalvergroting zijn er nog drie reders
op wereldschaal en die kunnen ons al
tegen elkaar uitspelen. De havens in
ons deltagebied met achter zich de
spreekwoordelijke banaan met 60
procent van de koopkracht, moeten
effectief samenwerken. Maar dan
begint het. Wie krijgt welke trafieken?
Iedereen zal onmiddellijk kijken naar
toegevoegde waarde en berekenen
wat hij op termijn verliest. We moeten
wellicht bijeenkomen en ‘powwows’
doen, maar ondertussen mogen we
niet vergeten concrete synergiën op
het terrein vorm te geven. Als we
project per project win-wins creëren,
zal er iets groeien.”
Zonder blauwdruk op Europees
niveau?
Caroline Ven: “Tegen dat die er is, is
er een decennium verstreken en is de
reële economie op het terrein al een
eind verder. Maar in concrete projecten moet je wel samenwerking inbouwen. Voor je bepaalde investeringen
doet, kun je wellicht beter eerst praten
zodat ze niet op twee plaatsen gebeuren. Anders weet je zeker dat één van
beide geld zal verliezen. Maar dat gaat
dan over heel concrete projecten.”
Jo Cobbaut