KERST MET TSJAIKOVSKI

Commentaren

Transcriptie

KERST MET TSJAIKOVSKI
KERST MET
TSJAIKOVSKI
Donderdag 17 december – zaterdag 26 december
Antonello Manacorda dirigent
Maximilian Hornung cello
PROGRAMMA
P.I. Tsjaikovski (1840 – 1893)
Delen uit de Notenkraker, suite op. 71a
I.
Overture miniature
II. Marche
III. Valse des fleurs
C. Saint-Saëns (1835 – 1921)
Celloconcert nr. 1 op. 33 in a
I.
Allegro non troppo
II. Allegretto con moto
III. Allegro non troppo
Pauze
P.I. Tsjaikovski
Symfonie nr. 5 op. 64 in e
I.
Andante - Allegro con anima
II. Andante cantabile con alcuna licenza
III. Valse: Allegro moderato
IV. Finale: Andante maestoso - Allegro vivace
Antonello Manacorda
dirigent
selectiecommissie omschreef hem als volgt:
‘Een dirigent die niet alleen vakinhoudelijk
sterk is, maar ook communicatief ingesteld en
charismatisch. Precies de eigenschappen die
nodig zijn om musici en publiek mee te nemen
in nieuwe muzikale avonturen.’ Die kwaliteiten
heeft hij de afgelopen jaren zeker waargemaakt.
Manacorda studeerde viool aan het conservatorium in zijn geboorteplaats Turijn. Na
de opleiding met onderscheiding afgesloten
te hebben, vervolgde hij zijn studie bij onder
anderen Herman Krebbers in Amsterdam.
In 1997 richtte Manacorda met Claudio
Abbado en enkele andere leden van het Gustav
Mahler Jugend Orchester het Mahler Chamber
Orchestra op, waar hij als concertmeester
optrad. In 2002 besloot Manacorda zich op
het dirigeren toe te leggen en volgde daartoe
gedurende twee jaar lessen bij Jorma Panula.
Voor Antonello Manacorda begint alles bij de
In 2006 volgde zijn eerste vaste verbintenis
muziek. Zijn werk, maar ook zijn leven staat er
als chef-dirigent bij het ensemble I Pomeriggi
bol van. Al vroeg bekwaamde hij zich op de viool
Musicali in Milaan. Hier oogstte hij veel lof voor
en de piano. Totdat ruim tien jaar geleden het
zijn creatieve en intelligente programmering. Er
dirigeren op zijn pad kwam.
volgden diverse uitnodigingen van orkesten als
Antonello Manacorda was in november 2009
Orchestra della Svizzera Italiana, het Scottisch
voor het eerst te gast bij Het Gelders Orkest.
Chamber Orchestra en het Helsingborgs
Een ontmoeting die uitstekend aansloeg want
Symfoniorkester. In december 2007 stond hij
Antonello Manacorda werd diverse malen
voor het eerst voor het orkest dat hij zelf had
opnieuw door het orkest uitgenodigd. De
opgericht: het Mahler Chamber Orchestra. In
Italiaanse maestro is sinds 2011 chef-dirigent
september 2010 werd Manacorda benoemd
van Het Gelders Orkest waar hij zijn passie voor
tot chef-dirigent van de Kammerakademie
muziek deelt met de musici en het publiek. De
Potsdam.
Maximilian Hornung
cello
De Duitse krant Die Zeit noemde hem “de hoop
In de afgelopen jaren heeft Maximilian
van een nieuw muziekgeneratie”. Een prach-
Hornung een groot aantal concerten gegeven
tige betiteling voor Maximilian Horn, één van
met orkesten als het Tonhalle-Orchester Zürich
de belangrijkste Duitse cellisten van onze tijd.
en het Symphonieorchester des Bayerischen
Zijn carrière ging razend snel van start toen
Rundfunks. Ook had hij vorig seizoen een
hij in 2005 op 19-jarige leeftijd het Deutsche
succesvol debuut bij de Salzburger Festspiele.
Musikwettbewerb op zijn naam schreef. Diverse
Bij het Gelders Orkest is de cellist voor het derde
prijzen volgden en zijn cd met het Celloconcert
seizoen op rij te horen. Op het gebied van ka-
van Dvořák werd door het vakblad ECHO
mermuziek trad hij op in vele gerenommeerde
Klassik als ‘concertopname van het jaar 2012’
zalen waaronder de Londense Wigmore Hall,
bekroond.
de Philharmonie in Berlijn, de Musikverein in
Wenen en het Amsterdamse Concertgebouw.
Daar speelde hij samen met onder anderen
Christian Tetzlaff, Maria João Pires en AnneSophie Mutter. Deze laatste was zo onder de
indruk van Hornungs talent dat zij met hem op
tournee door Azië ging, en hem via haar Anne
Sophie Mutter Stiftung een stipendium schonk.
Geboren in Augsburg was het voor de cellist
een bijzondere eer het enige tijd geleden ‘artist
in residence’ te zijn geweest bij de Augsburger
Philharmoniker.
‘De oude man raakt opgebrand’
en Clara merkt dat ze alles gedroomd heeft.
Is er een werk dat méér geschikt voor kerstmis
Het ballet ontstond in 1891/1892. Hoewel
dan Tsjaikovski’s Notenkraker? Waarschijnlijk
Tsjaikovski nog maar vóór in de vijftig was, zou
niet - het onderwerp heeft er dan ook alles mee
hij niet lang meer leven. Zwaarmoedig als hij
te maken. ‘Nussknacker und Mausekönig’ van
was, leed hij in die periode aan grote twijfels
E.T.A. Hoffman speelt op kerstavond en handelt
over zijn creatieve vermogens. Niet voor niets
over twee kinderen, Clara en Fritz. Onder
schreef hij zijn neef: ‘De oude man raakt opge-
Clara’s presentjes bevindt zich een notenkraker
brand. [...] Zijn haar wordt wit als sneeuw en
in de vorm van een houten pop. Haar broertje
begint hier en daar uit te vallen, hij verliest zijn
maakt die echter in een ommezien kapot - de
tanden, zijn ogen worden slechter en sneller
pop wordt met een verband in een poppen-
vermoeid, hij begint te sloffen en is minder
bedje gelegd. Als iedereen slaapt, gaat Clara
en minder in staat om iets te presteren.’ Toch
naar beneden om naar de ‘zieke’ te kijken en
slaagde Tsjaikovski erin zijn ballet te voltooien.
is getuige van een veldslag van de muizen.
Het beleefde zijn première op 18 december
Daarbij verandert de notenkraker in een mooie
1892. Succesvol, zozeer dat de componist een
jonge triomferende prins. Hij neemt Clara
suite eruit samenstelde. Een belangrijke rol is
mee naar zijn toverslot waar de fee Dragée
weggelegd voor de celesta. De componist had
(suikerbonbon) hoofd van de huishouding is. Zij
het instrument in Parijs leren kennen en wilde
laat de elfen dansen totdat de wekker afgaat
het met zijn ‘hemelse klank’ per se in het ballet
gebruiken. Hij liet het in het diepste geheim
naar St. Petersburg vervoeren, als de dood dat
collega’s als Rimski-Korsakov of Glazoenov er
lucht van zouden krijgen en het vóór hem zouden gebruiken. De celesta doet zijn intrede in de
Dans van de Suikerfee.
‘Het meest geslaagde celloconcert’
Tsjaikovski’s iets oudere tijdgenoot Camille
Saint-Saëns was een echt wonderkind: op zijn
elfde debuteerde hij in de roemruchte Salle
Pleyel in Parijs. Befaamd is hoe hij het publiek
toen uitnodigde welke Beethoven-sonate ook
maar uit te kiezen bij wijze van toegift: hij
speelde ze alle 32 uit het hoofd! Saint-Saëns’
Eerste celloconcert is ook meteen zijn be-
kendste – een tweede concert uit 1902 wordt
inleiding door het orkest ontbreekt. De pre-
veel minder frequent uitgevoerd. Saint-Saëns
mière was het begin van een lange zegetocht:
schreef het in 1872. De Frans-Duitse oorlog
collega’s als Sjostakovitsj en Rachmaninov
was net beëindigd met een overwinning van
aarzelden later niet dit het meest geslaagde
Pruisen, en er was een duidelijk waarneembare
concert voor het instrument te noemen. En het
tendens in Frankrijk om zich dan in ieder geval
vestigde Saint-Saëns’ naam als voorvechter van
op cultureel vlak te verzetten tegen de Duitse
de Franse kunst – opmerkelijk genoeg omdat
hegemonie. Vandaar een steeds sterker pleidooi
hij niet zo lang daarvóór nog in conservatieve
voor een zogenaamde ‘Ars gallica’, een Franse
Franse kringen werd beschouwd als een ‘profeet
kunst. Was het mede om die reden dat Saint-
van Wagner’…
Saëns koos voor de cello? (Duitse componisten
hadden immers veel meer op met viool- of
‘Ben ik echt uitgeschreven?’
pianoconcerten.) Hoe het ook zij, Saint-Saëns
Gedurende bijna veertien jaar werd Tsjaikovski
schreef zijn celloconcert voor August Tolbecque,
financieel gesteund door de rijke weduwe
een Belgische cellist, en het beleefde zijn eerste
Nadezjda von Meck. Eén voorwaarde had ze
uitvoering op 19 januari 1873 in Parijs. Het
aan haar maecenaat gesteld: ze wilde geen per-
werk heeft drie delen die naadloos in elkaar
soonlijk contact met de componist. Voor onze
overgaan; de cello is al direct te horen na het
kennis van Tsjaikovski’s leven is dit een zeer
orkestrale beginakkoord – de gebruikelijke
gelukkige omstandigheid. Immers; doordat de
twee elkaar niet ontmoetten, verliep al het con-
Vannacht bekeek ik onze symfonie [de Vierde].
tact schriftelijk en ontstond een omvangrijke
Wat een verschil! Hoe grenzeloos superieur is
correspondentie. Zo schreef de teleurgestelde
die! Waarlijk, het is heel erg triest.’ Tsjaikovski’s
componist in december 1888 na de première
opmerkingen en de koelere ontvangst ten spijt,
van zijn Vijfde symfonie aan haar: ‘Ik ben tot
geraakte de Vijfde symfonie niet in vergetelheid:
de slotsom gekomen dat het een mislukking is.
ze behoort vandaag de dag tot zijn populairste.
Er is iets ontoegankelijks, overbodigs, onsamen-
Ook hij zelf lijkt naderhand teruggekomen te
hangends en onoprechts dat het publiek direct
zijn van zijn scepsis: ‘Mij lijkt de symfonie niet
herkent. Mij was duidelijk dat de ovaties meer
meer slecht, ik ben erop verliefd geraakt.’
ingegeven werden door mijn eerdere werk
en dat de symfonie zelf het publiek niet echt
aansprak. Het besef hiervan maakt me uiterst
ontevreden over mezelf. Ben ik echt uitgeschreven, zoals men zegt? Kan ik louter herhalen
en variaties echoën op mijn eerdere idioom?
©Frits de Haen
Vier
de feestdagen
met hartstocht
Vurig Nieuwjaarsconcert
met
Vásquez
Apeldoorn | 8 januari | Orpheus | 20.00 uur
Nijmegen | 9 januari | De Vereeniging | 20.15 uur
Arnhem | 10 januari | Musis | 14.15 uur
Binnenkort
in de
concertzaal
Neem een kijkje op
www.hetgeldersorkest.nl en laat u
verleiden. Graag tot ziens bij een van
onze concerten!
Vurig Nieuwjaarsconcert met Vásquez
Apeldoorn | Orpheus | 8 januari
Nijmegen | De Vereeniging | 9 januari
Arnhem | Musis | 10 januari
Beethovens Vijfde Symfonie
Arnhem | Musis | 29 januari
Doetinchem | Amphion | 30 januari
Nijmegen | De Vereeniging | 31 januari
Gratis Lunchconcert Musis 27 januari 12.30 uur
Blik op Beethoven
Utrecht | TivoliVredenburg |4 februari
Apeldoorn | Orpheus | 5 februari
Arnhem | Stadhuishal | 6 februari
Zutphen | Hanzehof | 11 februari
Nijmegen | De Vereeniging | 12 februari
Russische Romantiek
Apeldoorn | Orpheus | 18 februari
Nijmegen | De Vereeniging | 19 februari
Arnhem | Musis | 21 februari
Steun Het Gelders Orkest en word vriend!
Voor slechts € 35,- een jaar lang vriendschap,
en profiteer van:
• Gratis vrienden CD
• Algemene ledenvergadering mét
exclusief concert (toegang gratis)
• Bijwonen van de orkestrepetities
• Vriendentafels
• Opera-excursie
• Vriendenbrief
• Voorrang bij abonnementen
Aanmelden kan op drie manieren:
• De antwoordkaart bij de stand bij de
concertzaal afgeven.
• De antwoordkaart opsturen.
Frankering is niet nodig.
• Via de website
vrienden.hetgeldersorkest.nl/word-vriend
Ja, ik wil graag vriend worden
Voorletters
Naam
Adres
Postcode
Plaats
Telefoon
E-mail
Dhr. | Mevr.
Kaarten bestelt u via
www.hetgeldersorkest.nl
Telefoon 026 - 789 01 30 | [email protected] |
HetGeldersOrkest |
@GeldersOrkest
Heeft u ook genoten van het concert? Word dan Vriend van Het Gelders Orkest en blijf op de
hoogte van nieuws en activiteiten van het orkest en de Vereniging. Kijkt u voor meer informatie
op vrienden.hetgeldersorkest.nl of vraag de folder bij de stand. Tot Vriend!
Ik wil graag vriend worden

Vergelijkbare documenten

het programmaboekje

het programmaboekje Gratis Lunchconcert Musis 27 januari 12.30 uur Blik op Beethoven Utrecht | TivoliVredenburg |4 februari Apeldoorn | Orpheus | 5 februari Arnhem | Stadhuishal | 6 februari Zutphen | Hanzehof | 11 fe...

Nadere informatie

Concept advertentietekst

Concept advertentietekst Gratis Lunchconcert Musis 27 januari 12.30 uur Blik op Beethoven Utrecht | TivoliVredenburg |4 februari Apeldoorn | Orpheus | 5 februari Arnhem | Stadhuishal | 6 februari Zutphen | Hanzehof | 11 fe...

Nadere informatie

Lisa LarssOn - Het Gelders Orkest

Lisa LarssOn - Het Gelders Orkest een Belgische cellist, en het beleefde zijn eerste

Nadere informatie

beethovens vierde en zevende

beethovens vierde en zevende Nijmegen | 9 januari | De Vereeniging | 20.15 uur Arnhem | 10 januari | Musis | 14.15 uur

Nadere informatie