361 feb-mrt 2016 - Wommelgemse Heemkundige Kring "De Kaeck"

Commentaren

Transcriptie

361 feb-mrt 2016 - Wommelgemse Heemkundige Kring "De Kaeck"
Wommelgemse Heemkundige
Kring “De Kaeck” Vzw
België – Belgique
P.B.
2160 Wommelgem
BC 10943
MEDEDELINGENBLAD
Afgiftekantoor : Wommelgem
P608269
Ledenblad: februari-maart 2016 - nummer 361
Tweemaandelijks tijdschrift, verschijnt op 1 februari, 1 april, 1 juni,
1 augustus, 1 oktober, 1 december
Oplage : 180 expl.
ISSN=0777-804X
Verantwoordelijke uitgever: Eddy Smits- Schaarbosstraat 10 – 2160 Wommelgem – tel.: 03/354.40.72
www.dekaeck.be – e-mail: [email protected] – Bankrekening (IBAN) : BE12 9799 5205 4092
“W.H.K. De Kaeck "
TE NOTEREN:
SCHENKINGEN
* 20/02/2016 - Buitengewone algemene
vergadering (zie verder in deze mededelingen)
* 05/03/2016 - 19u30 - Documentatiecentrum
Voordracht over het brouwerijwezen in
Antwerpen en omgeving. (Zie verder in dit blad)
* 23/04/2016 - Daguitstap (zie verder in dit
blaadje)
* Friedl Herbosch schonk ons :
- Een kinder bain-marie (een prachtstuk)
- Schotel “kind met step” - fabrikant Schramberg
- Gebakken tegel ‘De Kaeck’
- Verzameling telegrammen en gelukwensen
huwelijk Eduard Herbosch – Sonja Maldoy
- 2 Kokardes De Kaeck (wit met blauw-geel lint)
- Klein glasraam De Kaeck (kleur)
- De Krijter jaarboek 1992
- Bijdrage tot de geschiedenis van Hove – 1957
(Van Gysel A.)
-Sociale geschiedenis van het Vlaamse volk
(Vandenbroeke Chr.)
-Mijn land in de kering 1830-1980
(Van Isacker Karel)
-Herinneringen uit mijn jeugd (Vetters Eugeen)
-De Gouverneurs-Generaal van de Oostenrijkse
Nederlanden (KB)
-Van Blauwers en Commiezen (Sohier Rik)
-Margriet houdt haar water niet – volksspreuken en
legenden over weer en gezondheid
(Van Zummeren Paul)
-Bendeleven in Vlaanderen (Verstappen Jack)
-75 jaar Luchtvaart – 1909 Antwerpen 1984
(Stad Antwerpen)
-In de Rue des Flamands – Het schamele epos van
Vlaamse migranten in Wallonië (Fonteyn Guido)
-De Franse Nederlanden – Les Pays-Bas Français
Jaarboek 1976 (Stichting Ons Erfdeel vzw)
-De reizigers worden verzocht van in te stappen
(Struye Johan – van Deuren Karel)
-Madame est servie – Leven in dienst van adel en
burgerij 1900-1995 (De Keyzer Diane)
-Volkskunde – Heksen (Centrum voor studie en
documentatie vzw)
Indien u tot op heden nog geen e-mail berichten
van ons ontvangen hebt wil dit zeggen dat wij
niet in het bezit zijn van uw e-mail adres of dat
het adres dat we bezitten niet juist is. Stuur ons
uw e-mail adres door!
DE JAARLIJKSE ALGEMENE
VERGADERING
De Algemene Vergadering op 9 januari kende een
onvoldoende aantal aanwezige leden om geldig te
kunnen zijn. Amper 7 leden kwamen opdagen maar zij
maakten er nog een gezellige namiddag van.
De "buitengewone algemene vergadering" heeft plaats
op zaterdag 20 februari te 14 uur in het doc. centrum.
Indien je wilt weten hoe het met onze kring gaat en
welke de toekomstplannen (misschien dromen) zijn dan
moet je er op 20 februari bij zijn. Met de jaarlijkse
trekking van onze prentkaartenwedstrijd en smakelijke
pannenkoeken sluiten we de vergadering af.
(Belangrijk: wil je in de prijzen vallen bij onze
prentkaartenwedstrijd 2015 dan moet je aanwezig zijn op
de vergadering!)
Ondertussen moeten alle leden hun oproepingsbrief
reeds gekregen hebben via e-mail of als bijlage aan
deze mededelingen.
-Schoolatlas (Van Hoof – Van Reybroeck)
* Eugeen Vaneynde schonk ons een gas &
stofmasker.
* Monique Vervoort schonk ons:
- Een zestal affiches van Kantclub 't Inkeloogje
- Een breinaaldenkoker
- Brochure "Recretatiedomein Fort II" opgemaakt
door werkgroep "Dorpsanimatie"
- Kaartje met
* Lieve Marien bezorgde ons "Een waar gebeurd
kerstverhaal - De wedervaren van haar vader tijdens
WO2 - werkkamp "Zahnradfabrik FriedrichshaveBerlin"
* Eddy Coppens bezorgde ons een volledig dossier
over de gebeurtenissen in Deurne 1944 - waar z'n
vader (politieagent) werd neergeschoten.
* Wilfried van der Sypt schonk ons:
-Een horloge,een geschenk van het ACV/OHB
Wommelgem aan z'n vader (Militant)
- Documenten van Landsverdediging
betreffende z'n
grootvader Camille Van der Sypt (OudStrijder)
- Getuigschriften van de Nijverheidsschool
Borgerhout (dé Prins Leopoldstraat..)
- Loonboekjes dokwerkers (de zogenoemde
"boek")
- Document Burgerbescherming
- verzekeringsattesten
-Liedjesboek "Jeugd moet zingen"
- Foto's van z'n grootouders (huwelijk en
jubileum)
* Fans Van den Eynde schonk ons een vijftal
bandopnemers, Wang-Computer, een elektrisch en
een elektronische schrijfmachine.
* Rudi Vergauwen schonk ons het boek "55 Heroes
in Antwerp" - Een bloemlezing over 55 mensen die
in Antwerpen een standbeeld hebben staan. Tevens
bezorgde hij ons de boeken "Succesrijk Netwerken"
2015 en 2016 waarin een schat aan informatie
aangaande bedrijven en bedrijvenclubs.
PRENTKAARTENWEDSTRIJD
* Op de valreep mochten we in 2015 nog kaartjes
ontvangen van Hélène Herteleer met groeten uit
Echternach, Luxemburg en Scheffau
en van
Godelieve Goor die ons de beste wensen voor 2016
overmaakte. Ook van het Rode Kruis kregen we
wensen voor 2016
* In 2015 mochten we slechts 49
kaartjes
ontvangen.
Ze werden ons toegestuurd door:
- Hélène Herteleer: 13
- Nicole & Herman Meeus-Heylen: 6
- Van Honsté Walter: 5
- Ronny & Palmyra Brouwers: 5
- Etienne & Paula Swaans: 4
- Rita & Rudy Geysels: 3
- Ludo & Ingrid Van Donink -De Cnodder: 3
- Raym. & Patricia Van Holewinckel-De Cnodder: 3
- Eddy & Rita Smits-De Hert: 1
- Bert Peeters & Pascale Remes: 1
- Rene Dockx: 1
- Marcel & José Mampaey-De Cnodder : 1
- Clement & Monique Huysmans: 1
- En drie kaartjes waarvan de afzender ons onbekend
is....
Naar goede gewoonte worden "de prijzen" verdeeld op
de algemene vergadering van 20 februari. De drie eerst
geklasseerde inzenders mogen ook als eerste een prijs
kiezen. Van de andere inzenders wordt één kaartje in
"een grote pot" gestoken en daaruit worden de
volgende winnaars getrokken.
PRENTKAARTENWEDSTRIJD 2
De prijzenpot ziet er als volgt uit :
a) Boeken
*“ Limburg Feest” uitgave Heemkunde Limburg
*”Courante Viervoeters” – Uitgave Raiffeisenkas
*”Opgeruimd staat Netjes- Sien & Maria” Uitgave van
Halewijck
*”Zalig genieten van Italië” – Uitg. KBC
* “Toeren & tafelen in Spanje” Uitg. KBC
b) CD’s
*”Christof & Vrienden” –Diverse artiesten
*”Vogelvrij” Willy Sommers
c) DVD’s
*”Persuasion” - naar een roman van Jane Austen
*”Miss Austen Regrets – het geheime liefdesleven van
Jane Austen
*”The Way we live now” – naar de roman van
Anthony Trollope
"TIJD-SCHRIFT"
Onder deze naam verschijnt driemaandelijks het
tijdschrift van Heemkunde Vlaanderen. Het is een
kwaliteitsvol tijdschrift met dikwijls zeer interessante
en wetenschappelijk verantwoorde bijdragen. Het
nummer 3 van dit jaar heeft als titel "Op het lijf
geschreven: lichaam en erfgoed" en bevat vijf
bijdragen. Een eerste behandelt aspecten van de
"miraculeuze" genezingen in het zeventiende-eeuwse
bisdom Antwerpen. Verder een bijdrage over de
betekenis van de anatomie in de negentiende eeuw,
eentje over de lichamelijke benadering van het
magnetisme in het negentiende-eeuwse België, ook
sport komt aan bod waarin de wisselende visie op sport
wordt besproken en tot slot een bijdrage over de
betekenisgeving aan dansende lichamen tot 1940.
Het "tijd-schrift" is te raadplegen in ons
documentatiecentrum maar je kan je er ook op
abonneren (aanbevolen!). Een abonnement kost 25
Euro. Adres: Heemkunde Vlaanderen, Huis De
Zalm, Zoutwerf 5, 2800 Mechelen - e-mail:
[email protected] vlaanderen.be .
Het blad verschijnt drie maal per jaar.
BROUWERIJEN IN ANTWERPEN
EN OMGEVING
Voordracht 5 maart te 19u30 in het doc. centrum
Fort II straat 1. - Inkom 2,- Euro
Hoewel
Antwerpen
vandaag
slechts
één
stadsbrouwerij kent, is het ooit wel anders geweest.
We weten zeker dat er reeds van in de dertiende eeuw
in deze stad gebrouwen werd. Dit was zeer
kleinschalig en volstond niet voor de lokale bewoners.
Ook was er, door de vervuiling en verzilting van de
ruien, een continu gebrek aan drinkwater en bij
uitbreiding, brouwwater. Tijdens de Antwerpse
gouden zestiende eeuw zorgde de urbanist Gillebert
Van Schoonbeke niet alleen voor een flinke
uitbreiding van de stad maar bouwde hij nieuwe
brouwerijen rondom het Waterhuis, het huidige
Museum
Brouwershuis.
Meteen werd Antwerpen
een bierexporteur en de stad
zou
een
belangrijke
producent blijven tot op
heden, klaar om haar
mannetje te staan in een
geglobaliseerde biermarkt.
Dat hierbij de concurrentie
van
het
omringende
platteland niet steeds op
prijs werd gesteld, komt
ook ruimschoots aan bod. En hier denken we
natuurlijk aan de Wommelgemse brouwerijen Beirens
en De Wijngaerd. Een avond die je niet mag missen
en je wordt er ook nog verwend met een gratis pint
"seefbier".
WOMMELGEMSE BROUWERIJEN
TIJDENS HET ANCIEN REGIEM
Paul Daeleman
Naast over de brouwerij "De Gulden Cammer", later
"Den Draayboom" en nog later de brouwerij Beirens
werd, valt er over deWommelgemse brouwerijen
tijdens het ancien regime nog wel wat te vertellen.
Op 7 maart 1589 brandt er een brouwerij af in
Wommelgem na te zijn geplunderd. Best mogelijk dat dit
de voorloper van brouwerij Beirens was. Op die dag
werden ook de kerk en de meeste huizen in brand
gestoken door de Staatsen. Op een schilderijtje van
Sebastian Vrancx is deze ‘Plundering van Wommelgem’
op 26 mei 1589 door troepen uit Bergen-op-Zoom
weergegeven. Deze brandschatting zou het gevolg
geweest zijn van niet tijdig betaalde belastingen. In 1611
wordt de kerk herbouwd. De gemeente heft voor het
betalen van die werken een speciale taks op bier. De
gemeenterekeningen van 1612 tot 1641 melden een
"octroy van 20 stuyvers door de gemeente geheven op
ider tonne bier, die bij de weirds soude uytgetapt worden,
mitsgaders 10 stuyvers op ider tonne die op de geeff
bruylofte soude gesleten worden"(1).
Gaan we naar de 17de eeuw dan lezen we in een
stuk in het Rijksarchief te Antwerpen: "De erven van Jan
van Molle en Cathalyne Brouwers [!] verkopen op 27 juli
1626 aan heer Dierick Jansens, pastoor van Ranst, een
afgebrand huis met de materialen erop liggend met land
aan “t Steynen Cruyce”, genaamd “de Brouwerye”.
Wat de 18de eeuw betreft, kunnen we voor 1771
het volgende lezen "..eene stede met huysinge schuere
brouwerije met den alem bestaende in een ketel met een
rooster forneys ende den eest ende voordere toebehoorden
... genaamd Den Vuylen Aecker, gestaen en gelegen
onder Wommelgem "aen ’t diefgat". Dit is aan de
Herentalse baan. Aangezien er sprake was van een eest
betrof het hier dus een mouterij-brouwerij. Een aker is
een hulpmiddel bij het versnijden van bier. Het lijkt
weinig waarschijnlijk dat deze naam door de brouwer zelf
was bedacht. Dus kunnen we ons afvragen of het eerder
de naam was gebruikt in de volksmond. 't Zou geen
compliment geweest zijn aan het adres van de brouwer.
Waarschijnlijk is het eerder een kwestie van gebrek aan
standaard Nederlands in die tijd. Immers reeds in 1681
was er sprake van een brouwerij genaamd "den Vuylen
acker"(2). Het gaat dus wellicht om een toponiem dat
verwijst naar een akker en niet naar een aker. In 1714
hoorde de brouwerij toe aan Adriaen Peeters, man van
Catharina Van Soom. Het echtpaar had de eigendom
gekocht van Elisabeth Boots. In 1722 zou een zekere
Cornelis Peeters (zoon van dit echtpaar ?) verdronken zijn
in de bornput van zijn brouwerij(3). De nieuwe eigenaars
in 1771 worden de gezusters Peeters, geboren in Berlaar.
Brouwersknecht was Jan Hendricx(4). De meisjesnaam
van de vrouw van de laatste brouwer van Wommelgem in
de twintigste eeuw, is ook Peeters, maar of dat in een land
als het onze betekent dat het familie was, is natuurlijk nog
maar de vraag.
We blijven in de 18de eeuw. Op de belastingsrol
voor 1748 vinden we naast een tiental herbergiers en een
kuiper, drie brouwers vermeld: François Bervoets,
Adriaan Peeters en Peeter Schouvorst die ook als tapper
staat vermeld. De eerste is de eigenaar van de brouwerij
aan de Tip, de latere brouwerij Beirens. Brouwer Peeter
Schouvorst brouwde tienmaal per jaar, François Bervoets
daarentegen 52 keer, dus wekelijks (5).
Bij de volkstelling van 1754-1755 worden in
Wommelgem weer 3 brouwers-landbouwers geteld.
Een van hen staat tevens ook weer als tapper vermeld.
In het begin van de eeuw daarop, in 1816, zijn er nog
steeds drie brouwerijen. In 1834 wordt verkocht op de
Kerkplaats, tegenover de kerk, ‘eene huyzing
voorheen eene Brouwerij geweest zijnde genaemd “de
dry Koningen”. Dit is wellicht één van de drie eerder
genoemde brouwerijen, want in 1899 zijn er nog
maar twee: brouwerij De Wijngaert in de Torenstraat
en brouwerij Beirens.
maart tot en met oktober. Dit telkens vanaf 14.00 u.
Het museum sluit om 18.00 u wat wil zeggen dat je
zeker om 17.00 u. moet starten met je bezoek.
Uiteraard is het steeds mogelijk om zowel het
documentatiecentrum als het museum te bezoeken "op
afspraak". Hiervoor neem je contact op met één van
onze bestuursleden.
DAGUITSTAP
OP ZATERDAG 23 APRIL 2016.
Wij combineren die dag geschiedenis met cultuur.
Vroeg uit de veren : vertrek met de autocar om 08.30
uur. In Gaasbeek aangekomen genieten wij van een
koffie of thee, of iets sterker. Daarna volgt een geleid
bezoek met gids aan het zeer mooie Kasteel van
Gaasbeek, ooit eigendom van de graaf van Egmond,
waarvan de geschiedenis terug gaat tot 1240.
’s Middags wordt u een eenvoudige lunch
gepresenteerd.
Dit pand op de Kerkplaats van Wommelgem, was
vóór de onafhankelijkheid van België een
brouwerijtje, genaamd ‘de dry Koningen’ (FPD).
(1) J. Van Haesbroeck, ‘De Wommelgemse geschiedenis
volgens pastoor Cornelius Geens’, in De Krijter, Jaarboek
2000-2001, WHK, Wommelgem, p. 177.
(2) Er was blijkbaar ook een gebrek aan duidelijke
dorpsgrenzen, want elders worden we geïnformeerd over
brouwerij de ‘Vuilen Akker’ opgericht rond 1690-1699 in …
Borsbeek (I. Derycke, Buitenbrouwers en buitentappers,)
(3) A. Sledsens, De aloude heerlijkheid Wommelgem,
Wommelgem, 1989, p. 83.
(4) Oudheid en Kunst, Alg. Tijdschrift v. Kempen.
Geschiedenis (Brecht en omstreken), 1967, afl. 1-3, p. 41.
(5) A. Spruyt, ‘Beroepen te Wommelgem in 1748’, in De
Krijter, juni 1979, pp. 37-39.
DOCUMENTATIECENTRUM EN
HEEMMUSEUM
We willen onze leden er nog eens aan herinneren
dat het documentatiecentrum
voor iedereen
toegankelijk is op woensdagavond van 19 tot 21u.
Het is dan het moment om documenten te
raadplegen en/of documenten in het centrum te
deponeren. Tevens bestaat de mogelijkheid om
heemkundige werken (en dat is zeer ruim!) of
streekromans (bv. De Witte, De leeuw van
Vlaanderen e.d.m.) bij ons te ontlenen. Een
bibliotheeklijst vind je op onze website.
Het museum zal zoals verleden jaar toegankelijk
zijn op de laatste zaterdag van de maand vanaf
In de namiddag bezoeken wij het museum van Felix
de Boeck. Deze intellectueel verdiende zijn kost als
boer om te kunnen schilderen. Zijn dagindeling was: 8
uur werken > 8 uur schilderen > 8 uur slapen. Felix de
Boeck liet heel veel werken na en kreeg zijn eigen
museum.
Wenst u meer te vernemen over deze twee toeristische
bezienswaardigheden, noteer dan deze interessante
uitstap in uw agenda, schrijf het op de almanak of waar
dan ook, om uw deelname zeker niet te missen.
Praktische informatie volgt tijdig.
INTERVIEWS....
We hebben het in onze vorige uitgave reeds vermeld.
Onze kring is gestart met het interviewen van
"Wommelgemse Koppen". Kent u zo iemand, of heb je
zelf wel wat te vertellen over het Wommelgemse reilen
en zeilen in een niet zo ver verleden. Laat het ons
weten! Maak een afspraak met Herman Meeus , De
Reet 6, Wommelgem. Tel: 03 353 20 13
Werkten mee aan dit nummer : de Raad van Bestuur,
Herman Meeus, Paul Daeleman.

Vergelijkbare documenten

vrije tijd - Gemeente Wommelgem

vrije tijd - Gemeente Wommelgem tijdschrift van Heemkunde Vlaanderen. Het is een kwaliteitsvol tijdschrift met dikwijls zeer interessante en wetenschappelijk verantwoorde bijdragen. Het nummer 3 van dit jaar heeft als titel "Op h...

Nadere informatie