onderzoekskrantje 5

Commentaren

Transcriptie

onderzoekskrantje 5
LeerkRing Geert
Lente 2016
LeerkRing Geert
onderzoekt
De opwarming van de aarde?
Hoe gebeurt de opwarming van de aarde?
Wat weten we over het broeikasaffect? Wat zijn de
gevolgen van de opwarming van de aarde voor mens en
natuur en welke initiatieven zijn er die het natuurbehoud
ondersteunen? Ayoub zocht het voor ons uit!
•
De opwarming van de aarde wordt vooral veroorzaakt door
broeikasgassen en fossiele brandstoffen zoals CO2,
koolstofdioxide, aardolie of aardgas. Door het grote gebruik van
fossiele brandstoffen komt er veel koolstofdioxide (CO2) vrij in
de lucht die bijdragen aan het broeikaseffect. Ook het vrijkomen
van zwarte roet is een oorzaak van de opwarming van de aarde.
Dit omdat het fijne zwarte koolstof licht en hitte van de zon
absorbeert en vasthoudt. Ook stimuleert roet de vorming van
wolken en vermindert het de weerkaatsing van zonlicht op
ijsvlaktes. Al die indirecte effecten zorgen eveneens voor meer
opwarming. Omdat broeikasgassen steeds dikker worden door al
die gassen blijft al die hitte in de lucht. Hierdoor neemt de
opwarming van de aarde dus toe.
BROEIKASEFFECT
Het broeikaseffect is eigenlijk het opsluiten van hitte in de
atmosfeer. De hitte wordt opgesloten door broeikasgassen zoals
Koolstofdioxide (CO2) en de damp van water. Die gassen
vormen een soort deken rond de aarde. Zonder zou er geen
leven mogelijk zijn op de aarde. Zonder broeikasgassen zou het
hier -18°C zijn. Nu is het gemiddeld 15°C.
WELKE ORGANISATIES KOMEN OP VOOR DE NATUUR?
ARK: natuurontwikkeling
Greenpeace: internationaal, bescherming van zeezoogdieren en
acties tegen vervuiling
IVN: natuur- en milieueducatie
JMA: zetten zich in voor een duurzame en rechtvaardige wereld
Kritisch bosbeheer: ecologisch en natuurlijk bosbeheer
NJN: algemene jeugdbond, studie en bescherming
Stichting aarde: ontwikkeling duurzame regionale economie
VBNE:eigenaren van bossen en natuurgebieden
WWF : natuurbescherming wereldwijd
Gevolgen
Veel land en gewassen
zullen doodgaan. De
zeespiegel zal stijgen omdat
al het poolijs zal smelten en
omdat water uitzet als het
warm wordt. In de laatste
100 jaar is de zeespiegel
met 15 cm gestegen. Ook
voor de dieren op de
Noord- en Zuidpool wordt
het moeilijk omdat al het ijs
smelt. Ook krijgen
verschillende zeedieren en
koralen problemen omdat
het zeewater te warm
wordt. Naar schatting
sterven er in Europa nu al
10.000den mensen door
hitte en uitdroging. Als we
zo doorgaan zal alles nog
veel erger worden. Daarom
moeten we minder fossiele
LeerkRing Geert
Lente 2016
Hemellichamen: 365 dagen, 4 seizoenen en Ayna!
WAAROM DUURT EEN JAAR 365 DAGEN?
Een jaar op aarde is de tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te draaien. Volgens de
gregoriaanse kalender telt een jaar 365 dagen. Om de vier jaar wordt daar een dag bijgeteld omdat de
reis om de zon niet echt in hele dagen is te meten.
Men noemt zo'n jaar een schrikkeljaar.
De gregoriaanse kalender duurt gemiddeld 365,2425 dagen (365d 5u 49m 12s). Een jaar volgens onze
huidige (gregoriaanse) kalender noemt men een kalenderjaar of burgerlijk jaar. Als we 4 keer 5u 49m
en 12s optellen komen we ongeveer uit op 24u. Een extra dag dus ☺
WAT KEN JE VERTELLEN OVER DE SEIZOENEN?
Er zijn seizoenen omdat de aarde rondjes draait rond de zon (1 rondje = 1 jaar) én scheef staat ten
opzichte van de zon. Als de aarde precies recht zou staan, zou er weinig verschil zijn tijdens het rondje
rond de zon. Maar, de aarde staat dus scheef, en hoe scheef de aarde staat blijft hetzelfde. Omdat de
aarde om de zon draait is in de zomer het noordelijke deel het meest naar de zon gekanteld, en in de
winter het zuidelijke deel. In de zomer straalt de zon dus veel meer 'van boven' op ons deel van de
aarde. De zonnestralen hoeven dan dus door een veel kleiner stuk van de dampkring te reizen en
daardoor is het veel warmer.
In de (onze) winter is het noordelijk deel van de zon weggekanteld, en de zon komt dan niet meer zo
hoog aan de hemel. De stralen moeten--omdat ze 'schuin' aankomen--door een dikkere laag van de
atmosfeer stralen, en zijn dan ook niet zo sterk als ze eenmaal op de grond komen.
Er staat hierboven 'onze' winter, want in het zuidelijk halfrond is het dan natuurlijk zomer.
Let op: de aarde draait niet precies in een cirkel, maar in een beetje vervormde cirkel (een ellips). De
afstand tot de zon is dus niet altijd hetzelfde. Vaak denken mensen dat in de zomer de aarde dichter bij
de zon staat. De afstand maakt eigenlijk niet
zoveel uit, het gaat dus om de kanteling
van de aarde. Het is zelfs zo dat
in 'onze' zomer de aarde verder van de zon
staat dan in de winter...
21 maart
21 december
21 juni
21 september
2
LeerkRing Geert
Lente 2016
Camilo’s determinatietabel
Determinatie is in de biologie het 'op naam brengen' ('determineren') van een
planten-, bacterie- of diersoort, dat wil zeggen identificeren, of bepalen tot welk
geslacht, soort, ondersoort of variëteit een bepaald exemplaar behoort.
Voor de determinatie wordt vaak gebruikgemaakt van determinatiesleutels of determinatietabellen.
Door het beantwoorden van vragen over waarneembare kenmerken (dat wat je kan zien)
van het exemplaar word je naar een nieuwe vraag geleid tot er uiteindelijk nog maar
één mogelijkheid over is.
Camilo heeft zo’n determinatietabel gemaakt over bomen. Aan de hand van zijn
determinatiesleutel moeten jullie in staat zijn om bladeren van volgende bomen te
determineren: zomereik, wilg, liguster, Amerikaanse eik, iep, berk, hazelaar, zwarte els,
Drents krentenboompje, hulst, tamme kastanje, kardinaalsmuts, linde en zwarte
Fe onderzocht de voortplanting bij de mens
Als een man en een vrouw
geslachtsgemeenschap hebben
zonder voorbehoedsmiddel,
bijvoorbeeld een condoom,
kan de vrouw zwanger
worden. Als de man zijn penis
in de vagina van de vrouw
stopt, noem je dat vrijen of
geslachtsgemeenschap. Na
een tijdje spuit de man sperma
uit zijn penis. Hierin zitten
miljoenen zaadcellen die de
een eicel kunnen bevruchten
als ze die tegenkomen. De
zaadcel die het overleeft,
smelt samen met de eicel. Die
maken samen een embryo.
Dan zeggen we dat de vrouw
zwanger is. De heel kleine
embryo groeit dan uiteindelijk
uit tot een baby. Daarom zie
je de buik van een vrouw ook
dikker worden. Als de zaadcel
geen eicel tegenkomt, of de
man geen zaadcellen
achterlaat, zal er geen kindje
kunnen komen.
BEVRUCHTING
De bevruchting ook wel conceptie genoemd, is de ontmoeting
tussen de mannelijke zaadcel en de vrouwelijke eicel. Deze twee
cellen smelten samen tot één nieuwe cel die gedurende de tijd
verandert van embryo naar foetus en uiteindelijk naar baby. Op het
moment dat één van de zaadcellen met zijn kop het pantser van de
eicel doorboort en binnendringt, spreken we van een bevruchting.
Zijn staart valt direct af en de eicel wordt op haar beurt
ontoegankelijk voor de andere zaadcellen. De kern van de zaadcel
en de eicel smelten samen, waarbij het erfelijk materiaal van jou en
je partner ook samensmelt.
ZWANGERSCHAP
Zwangerschap betekent dat een vrouw zwanger is, oftewel dat er
een kindje in haar buik groeit. De zwangerschap start op het
moment dat de vrouw wordt bevrucht door de man. De
zwangerschap eindigt met de bevalling. Bij mensen duurt de
zwangerschap ongeveer negen maanden (of zo'n 40-tal weken),
maar bij dieren zijn er grote verschillen. Zo zijn katten ongeveer
negen weken zwanger, terwijl olifanten maar liefst 22 maanden
zwanger zijn (bijna twee jaar!).
3
LeerkRing Geert
Lente 2016
ANTICONCEPTIE
Jezelf of je partner beschermen tegen een zwangerschap kan met verschillende anticonceptiemethodes
en -middelen. Anticonceptie is niet alleen een vrouwenzaak: ook mannen kunnen voorzorgen nemen
of hun partner steunen in hun anticonceptiegebruik.
De meeste vormen van anticonceptie zijn zeer betrouwbaar als je ze correct gebruikt. Maar geen enkel
anticonceptiemiddel of -methode is 100% betrouwbaar. Bij alle anticonceptiemiddelen en -methodes
bestaat er een minimale kans dat je toch nog zwanger raakt. Vaak omdat ze verkeerd gebruikt of
toegepast worden. Als je anticonceptie gebruikt die bij je past, en waarbij je je goed voelt, zal je minder
fouten maken.
Het meest betrouwbaar zijn de middelen die niet verkeerd gebruikt kunnen worden: sterilisatie, de
prikpil, het implantaat, het condoom en het spiraaltje. Het minst betrouwbaar zijn technieken die in
theorie bevruchting kunnen voorkomen, maar in de praktijk moeilijk toe te passen zijn. Bijvoorbeeld
terugtrekken, het geven van borstvoeding en natuurlijke anticonceptie. Ook de noodpil is niet
betrouwbaar als anticonceptiemiddel.
GEBOORTE
Het is normaal dat de baby er na 9 maanden uit wil. De vrouw krijgt dan weeën. (een hele erge
buikpijn). Tijdens de zwangerschap houdt een verloskundige bij hoe het met de baby en de moeder
gaat. Als de baby met zijn hoofdje naar beneden ligt kan een vrouw volgens de natuurlijke weg
bevallen: Je kan dan zelf kiezen of je thuis of in het ziekenhuis wilt bevallen. Tijdens de zwangerschap
worden er verschillende dingen bepaald. Ligt de baby met zijn voetjes naar beneden (een stuitligging),
is het een meerling, heeft de baby misschien een handicap of is het niet zeker dat de hij gezond is? Dan
moet de vrouw sowieso in het ziekenhuis bevallen, als er dan iets mis gaat, zijn er dokters bij. Als de
vrouw weeën krijgt, is het duidelijk dat de bevalling begonnen is. Weeën zorgen er voor dat er
ontsluiting komt (ruimte zodat de baby er uit kan komen) en gaan pas weg als het kind geboren is.
Voordat de vrouw mag persen moet ze eerst 10 cm ontsluiting hebben. Als je perst, duw je de baby als
het ware naar buiten. Ze moet 10 cm ontsluiting hebben omdat de baby anders niet door de vagina
past. Als het zo ver is, moet de baby eerst door de baarmoedermond en daarna door de vagina. De
vagina wordt ook wel het gangetje naar buiten genoemd of het geboortekanaal. Als de baby nog in de
buik zit, eet het door de navelstreng Bij de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt. Een navelstreng
is eigenlijk een soort slangetje van vel. Na de geboorte heeft de baby de navelstreng niet meer nodig en
wordt die afgeknepen met een klemmetje zodat de wond niet meer kan bloeden.
4
LeerkRing Geert
Lente 2016
Communicatie
Communicatie is het uitwisselen van
boodschappen met elkaar. Om te kunnen
communiceren heb je een zender nodig, een
boodschap, een middel en een ontvanger. De
zender is degene die een boodschap wil
overdragen. De zender gebruikt hiervoor
middelen om dit te doen. De ontvanger is
degene die de boodschap krijgt. Er zijn
verschillende communicatiemiddelen: je stem
(praten), je lichaam, teksten, foto's, video's,
geuren, kleuren en tekens. Als je communiceert
dan kun je naar één ander communiceren.
Maar je kunt ook naar veel mensen in één keer
communiceren. Als je in één keer naar een hele
grote groep communiceert dan noem je dat
massacommunicatie.
Voorbeelden
van
massacommunicatie zijn: de televisie, radio,
internet en krant.
INFORMEREN
:
Het overbrengen van informatie zoals feiten of
gebeurtenissen die plaatsvonden aan anderen.
ENTERTAINEN
Iemand afleiden of amuseren; zorgen dat
iemand de tijd aangenaam doorbrengt.
OBJECTIEVE INFORMATIE
Dit is informatie waarbij de zender alleen op de
feiten let. Zijn eigen mening telt niet, hij heeft
de feiten gecontroleerd op betrouwbaarheid en
maakt dus een onderscheid tussen feiten en
meningen.
FUNCTIE VAN DE MEDIA
-informatieve functie
(op vlak van politiek, maatschappij en religie)
-helpen je om je mening te formuleren
-mix van informatie en amusementsfunctie
-cultuuroverdracht: delen van kennis, leefwijze,
waarden en normen, kunst en cultuur.
5
LeerkRing Geert
Lente 2016
Tess onderzocht… oorlogen
WERELDOORLOG I
Op 28 juni 1914 gebeurt er iets vreselijks in de stad Sarajevo. De kroonprins van OostenrijkHongarije en zijn vrouw worden vermoord. De machthebbers in Oostenrijk-Hongarije zijn
woedend. Vooral op buurland Servië. Ze denken dat de Serven achter de moordaanslag zitten.
Oostenrijk-Hongarije is zo boos dat het Servië de oorlog verklaart. Maar Rusland komt Servië
direct helpen. Oostenrijk-Hongarije wordt dan geholpen door Duitsland. Duitsland verklaart
direct de oorlog aan Rusland, Frankrijk en uiteindelijk ook Engeland. Alle machtige landen van
Europa zijn nu met elkaar in oorlog. De Duitsers willen Frankrijk veroveren. Het gaat heel snel
en ze komen een heel eind. Maar iets te noorden van Parijs blijven de Duitsers steken. Ze worden
tegengehouden door de Franse en Engelse soldaten. De legers graven zich in de grond in en er
ontstaat een oorlogsfront van de Belgische kust tot aan Zwitserland. Vier jaar lang vechten de
legers tegen elkaar, zonder resultaat. Maar dan komen de Amerikanen meevechten. Daar kan
Duitsland niet tegenop en ze moeten zich wel overgeven. In 1918 is de oorlog voorbij. De Eerste
Wereldoorlog heeft het leven gekost aan 10 miljoen soldaten.
WERELDOORLOG II
De Tweede Wereldoorlog was
een oorlog tussen 1939 en
1945. Het was een oorlog
tussen de Asmogendheden en
de geallieerden. Bij de
geallieerden zaten de landen
Groot-Brittanië, Frankrijk,
Canada, Rusland en de
Verenigde Staten. Bij de
Asmogendheden zaten
Duitsland, Italië en Japan.
Uiteindelijk wonnen de
geallieerden de oorlog. De
Tweede Wereldoorlog vond
niet alleen plaats in Europa,
maar ook in Azië, Afrika,
Stille Oceaan en de
Atlantische Oceaan.
HOLOCAUST
Er zijn in de Tweede
Wereldoorlog bijna zes
miljoen Joden omgekomen,
onder andere in door de nazi's
beheerde concentratiekampen
en Joodse getto's. Als Jood
mocht je bijna niets, zoals
bijvoorbeeld niet in de
bioscoop, niet met de tram
mee, je mocht geen fiets
hebben, en nog meer van
dat soort regels. Ook
werden Joden uitgesloten
van bepaalde beroepen.
Joden werden met treinen
vervoerd naar een
concentratiekamp, meestal
in Polen of Duitsland.
Naast de Joden werden ook
Roma's, krijgsgevangen,
communisten,
gehandicapten en Jehova's
Getuigen systematisch
vermoord in zogenaamde,
vernietigingskampen. Ook
werden veel Joden en
communisten door
zogenaamde Einsatzgruppen,
dat zijn moordgroepen,
vermoord. De Duitsers
deden dit vooral in
Rusland. In deze oorlog zijn
er tussen de 50 en 70
miljoen mensen gestorven.
HIROSHIMA
In augustus 1945 zijn er op
Japan 2 atoombommen
gegooid door de Verenigde
Staten. Dit leidde direct tot
de capitulatie van Japan
(Japan gaf zich over), dat
betekende het einde van de
Tweede Wereldoorlog.