Curve: van een idee naar 2600 vierkante meter

Commentaren

Transcriptie

Curve: van een idee naar 2600 vierkante meter
Curve: van een idee naar 2600 vierkante meter
kijkje achter de schermen van het maakproces van Curve
door Ria Bergshoeff
In de succesvoorstelling Curve wordt de individuele bezoeker in een eindeloze
installatie van stof in een magische wereld gezogen. Curve was te zien op Oerol
en is nog te zien tijdens Theater op de Markt in het Belgische Hasselt. Tijd om
extra aandacht te besteden aan de creatievelingen achter de schermen.
In deze coproductie van het Utrechtse Schweigman& en Het Houten Huis uit Groningen is
Boukje Schweigman verantwoordelijk voor de regie van Curve en beeldend kunstenaar
Cocky Eek voor het creatieve ontwerp. Curve is gemaakt in de studio van Erik van
Dongen, een bouwer van inflatables. Componist en geluidsontwerper Martin Franke
ontwierp bijpassende soundscapes om de persoonlijke beleving maximaal te maken.
Voor deze gelegenheid een dubbelinterview met Cocky Eek en Erik van Dongen. Om hen
het hemd van het lijf te vragen over de details van het maken van een installatie waar je
normaal gesproken niet zoveel over hoort.
van idee naar maquette naar samenwerking
Volgens Cocky is het allereerste idee voor Curve ontstaan tijdens de uitvoering van de
voorstelling Blaas (2013) van Schweigman&. Tijdens het staartje van deze voorstelling
ga je door een tunnel weer naar buiten. Toen is de potentie voor Curve al opgemerkt.
Daarna is een heel traject afgelegd om hiervoor berekeningen te maken en maquettes op
te stellen.
Cocky hield zich al zo’n tien jaar bezig met het ontwerpen van inflatables. Het formaat
werd groter en groter en altijd maakte ze alles zelf. Maar nu werd de schaal voor Curve
haar te groot en kwam ze bij Air Design Studio van Erik terecht. Tien jaar ervoor had
Cocky al op internet mooi werk van hem gezien. Vooral zijn vormentaal sprak haar erg
aan en dat was al die jaren blijven hangen.
Erik: “En toen Cocky bij mij kwam was het idee voor Curve al gedetailleerd uitgewerkt.
Er moesten alleen nog specifieke oplossingen gevonden worden voor bepaalde
problemen. Voor mij is het heel zeldzaam dat een opdrachtgever zo precies weet wat er
kan met inflatables. Uniek is ook dat het om een opblaasbaar object gaat, waar mensen
echt door heen moeten kunnen lopen. Voor mij was dat ook een speciale uitdaging, zeker
om het uit voeren met de beleving die Cocky voor ogen had.”
Cocky vult aan: “Na drie vergaderingen en evenzovele Bossche Bollen kwamen Erik en ik
er in zijn studio wel uit met Curve.”
Beiden komen tijdens het gesprek tot de conclusie dat je in dit stadium op elkaar moet
kunnen bouwen en elkaars bijdrage moet kunnen vertrouwen. Het is nogal wat om over
te gaan van een kleine maquette naar een schaalvergroting waarvoor de inkoop van
2200 vierkante meter stof nodig is!
Soms vindt Cocky het jammer dat ze in haar eentje het object al gedetailleerd had
uitgewerkt. Normaal houdt zij van ‘tiktakken’ bij een project en het bleek dat Erik daar
juist de geschikte persoon voor is. Maar zegt Erik: “Ik heb hier totaal geen moeite mee
gehad. Ik vond het juist een uitdaging om het precies zo te maken zoals het is bedoeld.
Dat hield inderdaad in dat ik in deze situatie van mijn eigen strakke vormgeving moest
afzien.”
maakproces in beeld
Er staat geen strakke vorm maar je ziet juist dat Curve bestaat uit allerlei segmenten. En
het gaat over details, heel veel details. Curve is een beleving die je ondergaat als je van
buiten naar binnen gaat, letterlijk en figuurlijk. Alles komt in dienst te staan van die
ervaring. Daarom zijn allerlei zaken die daarvan af kunnen leiden, onzichtbaar gemaakt
maar soms ook juist zichtbaar. Bijvoorbeeld: naden zijn afgewerkt aan de buitenkant,
speakers zijn helemaal weggewerkt en er zit met opzet een klein plooitje aan de
binnenkant bij iedere naad.
Erik: “Als je dit niet weet, dan denk je ach, dat is een foutje, dat hebben ze niet goed
uitgedacht. Maar daar is juist precies over nagedacht zodat het extra opvalt.”
Cocky: “als je een heel strakke vorm maakt, dat zie je soms ook bij architectuur, dan
kan het helemaal doods worden. In een test was gebleken dat als je het te strak maakt
er dan helemaal niets gebeurt met bezoekers. En als het net een beetje golft, komt het
leven erin. Alsof je door een organisme loopt, je ziet het niet echt maar het werkt wel op
je in.”
Het aan elkaar stikken van alle onderdelen is uitgevoerd door Diny Giesbers, bijna 65
jaar. Een gigantische klus en zeker een uitdaging! Diny is twee maanden, vrijwel
onafgebroken, bezig geweest met het naaien van Curve. “Diny begint gewoon en houdt
op als het klaar is. En het is met zoveel zorg gemaakt, zo mooi en met zoveel
aandacht!”, zegt Erik over haar.
Het hele project gaat over binnen/buiten en ook Diny moest hieraan geloven. Iedere
keer, als het werk even stil had gelegen, moest ze zichzelf eraan herinneren dat alles
binnenstebuiten genaaid moest worden. Want de ervaring zit aan de binnenkant, dus de
naden en ritsen moeten buiten zitten.
Er zijn binnenin ook vluchtroutes aangebracht. Mocht een bezoeker eruit willen of
moeten, dan hoeft er maar een rits te worden opengetrokken en de pijlen voor de
vluchtroute worden gevolgd. Ook kan in geval van nood in no-time een ambulance of
brandweerwagen (!) middenin Curve komen.
hoe meer beperkingen, hoe leuker en beter
Zo’n groot en bijzonder object als Curve moet natuurlijk voldoen aan de normale
veiligheidseisen. Curve is echter zo innovatief vormgegeven dat de gangbare protocollen
hier niet in voorzien. Daarom heeft het hoofd techniek van Schweigman&, Jurr van
Diggele, zelf een veiligheidsprotocol opgesteld. Zo is de gebruikte stof natuurlijk
brandwerend, maar worden er ook geteste haringen gebruikt voor de verankering en is
bekeken bij welke windkracht Curve nog kan blijven staan.
Erik en Cocky zijn het er over eens hoe meer beperkingen en kaders er zijn, hoe leuker
ze een project vinden: “Je wordt er creatiever van!” En verder genieten ze ervan om die
beperkingen ook te bespreken met andere direct-betrokkenen zoals mensen van de
techniek. Echt teamwerk dus. En die kaders en beperkingen, of uitdagingen, die kwamen
er volop!
Erik noemt als voorbeeld de duizenden naden van Curve. Gaat het daar lekken als het
gaat regenen? “Hier kwam mijn specifieke expertise van pas. Ik wist dat, omdat de
luchtdruk in de installatie hoger is dan die daarbuiten, dit lekkage bij de naden voorkomt.
Bijkomend voordeel was dat de installatie hiermee ook overeind gehouden kan worden
bij heftige wind.”
Cocky en Erik vulden elkaar goed aan met hun eigen kennis en ervaringen. Erik: “Je
moet elkaar begrijpen. Op hetzelfde niveau zitten. Daarom werk ik graag met kleinere
organisaties zodat je meer een dialoog hebt en kan meedenken in plaats van alleen een
opdracht uitvoeren.” Cocky beaamt dit: “Ja, met iemand samenwerken is ook al kunst. Ik
zou niet geweten hebben met wie anders ik deze installatie had kunnen maken.”
testen en uitdagingen
In verschillende stadia is Curve uitgetest op diverse locaties, zowel binnen als buiten.
Vanaf de allereerste uitvoering tot de eindversie. Eén oproep van Schweigman& op haar
Facebookpagina is voldoende om hiervoor een bus vol testpubliek aan te trekken, no
problem.
Er is goed geluisterd naar alle reacties van het testpubliek want Schweigman& vindt het
belangrijk om feedback serieus te nemen. Alle aspecten, vanaf het moment dat instructie
wordt gegeven aan bezoekers tot het moment dat iemand uit de installatie komt, werden
onder een loep gelegd.
Soms kwamen er bij het testen mensen uit de installatie en dacht Cocky dat er niets
gebeurd was bij hen. Typerend voor haar werkwijze is dat ze dan zelf de hele route
opnieuw gaat lopen om te kijken ‘waar de error zit’. Cocky: “Het is een persoonlijke
beleving maar het luistert wel heel precies. Hoe komt iemand eruit? Het lichaam liegt
niet.” Tot aan de première in Den Bosch in 2015 is er aan de hand van de testen en de
reacties van testpubliek aan de installatie gewerkt.
De gegeven feedback vormt ook de basis om de spelers, die het publiek begeleiden,
instructie te geven over onder andere het gewenste wandeltempo en de veiligheid binnen
de installatie. De toon waarop gesproken wordt, is al van grote invloed. Zo wordt ervoor
gezorgd dat de deelnemers al min of meer in de juiste stemming komen en met een
‘open mind’ de installatie ingaan.
In de praktijk is gebleken dat opblaasbare objecten zoals Curve heel verleidelijk zijn voor
mensen om dingen (erop) uit te testen. Zo hebben mensen al eens geprobeerd er
overheen te klimmen. En zagen liefdespaartjes hun kans schoon.
Cocky: “Ik heb tijdens een opening meegemaakt dat een vrouw met haar stilettohak
stiekem stond uit te proberen hoe sterk de stof is. Maar dit hoort er allemaal bij en we
houden hier rekening mee.” Daarom is er altijd op elke uitvoeringslocatie supersonische
tape beschikbaar voor snelle reparaties en een naaimachine voor het geval dat.
Grappig detail is dat uitgerekend de makers tijdens de testen het lopen door de
installatie zelf toch ook spannend vonden. Terwijl ze precies wisten wat hen te wachten
stond. Ze ervoeren zelf volop en aan den lijve het effect van hun eigen kunst alsof het
voor hen ook onbekend terrein was.
de synergie van Schweigman&, Eek en Air Design
In het werk van Schweigman& staat de nietige mens centraal ten opzichte van krachten
die hem overstijgen. Boukje weet haar publiek altijd te verwonderen door het
uitvergroten van een eenvoudig element of principe. Kan lucht als bouwmateriaal
krachtig genoeg zijn om ons te kunnen ontregelen? Kan een blow-up ons verleiden om
ons opnieuw te laten kijken en te ervaren?
In de installatie komt het beste van alle partijen bij elkaar. Cocky werkt alweer een
aantal jaren samen met Schweigman&. Zij en Erik delen de liefde voor luchtarchitectuur.
Cocky vertaalt Boukje’s thema in een esthetisch aantrekkelijke en belevingsvolle
theatersetting en Erik’s gevoel voor vormgeving en detail in de technische uitvoering
zorgt voor de schoonheid waardoor de beleving ook echt ervaren kan worden.
Het grote vakmanschap en totale betrokkenheid bij het project van zowel Schweigman&,
Cocky en Erik, leidden tot synergetisch teamwork en de installatie Curve.
Nu is het aan het publiek om het te ervaren!
Curve speelt van 10 t/m 19 juni 2016 op Oerol festival op Terschelling en 11
t/m 14 augustus 2016 op Theater op de Markt in Hasselt, België.
Mensen met claustrofobie kunnen mogelijk moeite hebben met deze installatie.
Schweigman.org | HetHoutenHuis.org | #Curve
Cocky Eek studeerde in 1994 af aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht. De
afgelopen jaren deed zij onderzoek naar opblaasbare structuren waarin mens, omgeving
en architectuur samenkomen in organische patronen. Met deze unieke kennis creëert zij
ruimtes die op verrassende wijze spelen met al onze zintuigen.
Cocky werkt regelmatig samen met Schweigman&. Zo ontwierp zij de opblaasbare
structuur voor de unaniem geprezen voorstelling Blaas (2013) en de kostuums voor Erf
(2015).
cockyeek.com
Erik van Dongen heeft zich vanaf het begin van de jaren '90, na zijn studie
communicatiewetenschap, gestort op het ontwerpen en ontwikkelen van opblaasbare
objecten: 'inflatables'. In zijn Air Design Studio in Den Bosch worden de meest
uiteenlopende met lucht gevulde objecten ontworpen en in eigen beheer geproduceerd.
Hoewel hij ook wel eens kleine series maakt, ligt de kracht van Air Design in het
ontwikkelen van unieke, custom-made inflatables, variërend van gigantische
productvergrotingen en theaterdecors tot beursstands en zelfs complete opblaasbare
tenten. Ze worden gebruikt als mobiel decor, voor reizende voorstellingen, popconcerten
of festivals.
airdesign.nl
Ria Bergshoeff is pedagoge en heeft gewerkt in de jeugdzorg, voor gemeenten en was
senior adviseur sociaal beleid bij een adviesbureau. Nu is zij vrijwilliger bij onder andere
IDFA, Over het IJ Festival en het Delft Fringe Festival.
Op Oerol kwam Ria voor het eerst in aanraking met het werk van Schweigman& en was
zij gelijk weg van de manier waarop het werk van Boukje een beroep doet op de
zintuigen. In 2015 was Ria participant bij Erf en lid van het kernteam dat intensief bij de
ontwikkeling en voorbereiding werd betrokken.
enkele cijfers over Curve
lengte: 340 meter
oppervlakte: 2600 m2
materiaal tunnel: 1800 m2
materiaal bodem: 400 m2
verankering: 300 grondankers
nooduitgangen: 25
productietijd: 2 maanden
gebruikte garen: 7,5 km
transport: 14 draagbare pakketten van elk 35 kg
opbouw: 1 dag, 6 mensen