erkenningsaanvraag 20010-20013

Commentaren

Transcriptie

erkenningsaanvraag 20010-20013
stichting
logos
s.o.n.
produktiecentrum voor nieuwe muziek
met professioneel ensemble en koncertorganisatie
aanvraag meerjarige subsidie
artistiek en financieel beleidsplan 2010 - 2013
Stichting Logos, stichting van openbaar nut
Kongostraat 35 - 9000 Gent
tel.: 09/223.80.89
http://www.logosfoundation.org
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Stichting Logos
Stichting van openbaar nut
direkteur:
kantoren:
zaal:
pcr.:
dr.Godfried-Willem Raes
Kongostraat 35, 9000 GENT
Bomastraat 26-28, 9000 GENT
000-0489070-93
dlp
tel.:
09/223.80.89
e-mail: <stichting.l[email protected]>
website: http://www.logosfoundation.org
fortis.:
290-0016395-23
Inhoudstafel
Bijlage 1 Artistiek-Inhoudelijk Beleidsplan
1 Stichting Logos: identiteit van de organisatie_________________________________________________6
1.1 Mission statement van de organisatie____________________________________________6
1.2 Historische en huidige werking_________________________________________________6
1.2.1 Historisch______________________________________________________6
1.2.2 Huidige werking_________________________________________________6
1.3 Verhouding tot het kunstenveld_________________________________________________8
1.4 Uniciteit van de organisatie____________________________________________________8
2 Artistieke en inhoudelijke plannen__________________________________________________________8
2.1 Eigen Produkties____________________________________________________________8
2.1.1 het Logos <M&M> orkest_________________________________________8
2.1.2 Logos ensemble(s)______________________________________________10
2.2 Niet van toepassing_________________________________________________________10
2.3 Receptieve werking_________________________________________________________10
2.4 Edukatieve werking_________________________________________________________11
2.5 Niet van toepassing_________________________________________________________11
2.6 Publikaties________________________________________________________________11
2.7 Kreatieopdrachten__________________________________________________________12
2.8 Internationale werking_______________________________________________________12
2.9 Onderzoek en onderzoeksopdrachten___________________________________________12
3 Residenties, begeleiding, logistieke en financiële ondersteuning van kunstenaars____________________13
4 Samenwerking met andere organisaties_____________________________________________________13
5 Publiekswerking en -werving_____________________________________________________________14
5.1 Doelgroepen_______________________________________________________________14
5.2 Publiekswerking___________________________________________________________14
5.3 Publiekswerving___________________________________________________________15
2
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Bijlage 2 Financieel beleidsplan
1 Zakelijke visie_________________________________________________________________________16
2 Bestuursorgaan________________________________________________________________________16
3 Personeel_____________________________________________________________________________17
3.1 Huidige situatie____________________________________________________________17
3.1.1 Gewone werknemers met arbeidskontrakt_____________________________________17
3.1.2 Kontraktuele medewerkers _________________________________________________18
3.2 Gewenste situatie___________________________________________________________18
4 Infrastruktuur en investeringen: Logos Tetraëderzaal__________________________________________19
4.1 Huidige situatie____________________________________________________________19
4.1.1 Afschrijvingstabel materieel: (@10%/j)______________________________19
4.1.2 Afschrijvingstabel groot onderhoud (@ 10%/j)________________________19
4.1.3 Afschrijvingstabel verbouwingkosten: (@ 5%/j)______________________20
4.1.4 Afschrijvingstabel infrastruktuurtoelage: (@ 5%/j)____________________20
4.1.5 Afschrijvingstabel onroerende goederen_____________________________21
4.2 Gewenste situatie___________________________________________________________22
5 Gemotiveerde toelichting bij de begroting van het eerste jaar____________________________________22
5.1 Algemene werkingskosten____________________________________________________22
5.2 Eigen produkties en projekten: begrotingsdetails__________________________________23
5.2.1 Inleiding______________________________________________________23
5.2.2 Toelichting binnenlandse eigen koncerten en produkties binnenland_______23
5.2.3 Toelichting eigen koncerten en produkties buitenland___________________24
5.2.4 Toelichting speciale projekten_____________________________________24
5.2.5 Toelichting kreatieopdrachten_____________________________________24
5.3 Receptieve koncertaktiviteiten 2010-2013_______________________________________25
5.4 Overzicht totale koncertaktiviteit – inhoudelijke werking___________________________26
5.5 Archief en dokumentatiecentrum______________________________________________26
5.6 Atelier voor experimentele instrumentenbouw____________________________________27
5.7 Studio voor elektroakoestische research en elektronische muziek_____________________28
5.8 Publikaties & propaganda____________________________________________________29
5.9 Personeelsgebonden vaste kosten & niet artistieke honoraria ________________________29
6 Huidige en recente subsidiëring___________________________________________________________29
6.1 Huidige subsidiëring________________________________________________________29
6.2 Aangevraagde subsidiëring___________________________________________________29
Bijlage 3 Begrotingsvoorstel voor de jaren 2010-2013
1 BEGROTINGSCIJFERS volgens het genormaliseerd rekeningstelsel _____________________________31
Bijlage 4 Personeelsoverzicht
3
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
1 Kristof Lauwers_______________________________________________________________________33
2 Barbara Buchowiec_____________________________________________________________________33
3 Sebastian Bradt________________________________________________________________________34
4 Xavier Verhelst________________________________________________________________________34
5 Yvan Vander Sanden___________________________________________________________________35
6 dr. Godfried - Willem Raes______________________________________________________________35
7 Moniek Darge________________________________________________________________________36
8 <M&M> muziekrobots__________________________________________________________________36
8.1 Pneumatische orgels (polyfone blaasinstrumenten)________________________________37
8.1.1 <Bourdonola> (2000)____________________________________________37
8.1.2 <Harma> (2000)_______________________________________________37
8.1.3 <Piperola> (1997)_______________________________________________37
8.1.4 <Vox Humanola> (1998)_________________________________________38
8.1.5 <Trump> (1999 - 2004)__________________________________________38
8.1.6 <Puff> (2004 - 2007)____________________________________________38
8.1.7 <Ake> (2003 - 2008)____________________________________________38
8.1.8 <Qt> (2005 - 2007)______________________________________________39
8.1.9 <Krum> (2005 – 2006)___________________________________________39
8.1.10 <Bako> (2006 - 2007)__________________________________________39
8.2 monofone blaasinstrumenten__________________________________________________40
8.2.1 <Autosax> (1989 - 2007)_________________________________________40
8.2.2 <So> (2003 - 2007)_____________________________________________40
8.2.3 <Bono> (2007)_________________________________________________40
8.2.4 <Korn> (2008)_________________________________________________41
8.2.5 <Ob> (2008 - 2009) - in voorbereiding.______________________________41
8.3 Slag - Werk_______________________________________________________________41
8.3.1 <Klung> (1998 - 2006)___________________________________________41
8.3.2 <Rotomoton> (2000 - 2007)_______________________________________42
8.3.3 <Springers> (2000)______________________________________________42
8.3.4 <ThunderWood> (2000 / 2006)____________________________________42
8.3.5 <Troms> (2000 / 2004)__________________________________________42
8.3.6 <Vibi> (2000)__________________________________________________42
8.3.7 <Belly> (2001 - 2006)___________________________________________43
8.3.8 <Flex> (2002 - )________________________________________________43
8.3.9 <Tubi> (2004)_________________________________________________43
8.3.10 <Llor> (2005)_________________________________________________43
8.3.11 <Vacca> (2005)_______________________________________________44
4
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
8.3.12 <Casta Uno> & <Casta Due> (2007)______________________________44
8.3.13 <Vitello> (2006)______________________________________________44
8.3.14 <Psch> (2006)________________________________________________45
8.3.15 <Snar> (2006)_________________________________________________45
8.3.16 <Xy> (2007)__________________________________________________45
8.3.17 <Simba> (2007)_______________________________________________46
8.4 Snaarinstrumenten__________________________________________________________46
8.4.1 <Player piano>: piano vorsetzer #1 (1994)___________________________46
8.4.2 <PP2>: piano vorsetzer #2 (2005)__________________________________46
8.4.3 <Hurdy> (2004 - 2007)__________________________________________46
8.4.4 <Aeio> (2007 - 2009)____________________________________________47
8.5 Andere___________________________________________________________________47
8.5.1 <Dripper>(2002 – 2005)____________________________________________________47
8.5.2 <Sire>(2005)___________________________________________________47
8.5.3 <Toypi> (2008)________________________________________________48
9 Repertoire van de <M&M> muziekrobots___________________________________________________48
9.1 Origineel interaktief werk van volgende komponisten______________________________48
9.2 Origineel gekomponeerd werk voor automaten van volgende komponisten_____________48
9.3 Orkestraties van werken van volgende komponisten_______________________________49
10 Pneumafonen________________________________________________________________________49
Bijlage 5 Planning van het eerste aktiviteitenjaar
Bijlage 6 Pers
5
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
d lp
Bijlage 1 Artistiek-Inhoudelijk
Beleidsplan
1
Stichting Logos: identiteit van de organisatie
1.1
Mission statement van de organisatie
De globale artistieke visie achter de werking van Stichting Logos steunt op de overtuiging dat vernieuwende
muziekproduktie, wetenschappelijke research op gebied van de expressiemiddelen van de innoverende muziek
en het organiseren van koncerten met nationale en internationale vertegenwoordigers van de vernieuwende
muziekproduktie niet alleen hand in hand gaan, maar een onlosmakelijke eenheid vormen.
De vernieuwende muziekproduktie kan slechts gegarandeerd worden in de mate dat verschillende volstrekt
originele ensembles en eigenzinnige professionele individuen hun vernieuwend werk kunnen realiseren los van
kompromissen van bestaande goede smaak en modes. Hiertoe steunen zij op wetenschappelijk onderzoek van de
basiselementen van de muziekproduktie en verkennen zij de diverse mogelijkheden van het kreatief en
innoverend musiceren, bestuderen zij de relatie mens, muziekinstrument, audio-art objekt, muziekautomaat,
musicerende robot en exploreren zij nieuwe vormen van interaktie met inbegrip van de nieuwste technologie.
Ook de samenwerking met andere domeinen van de expressie zoals de experimentele literatuur, de beeldende
kunst, de modernste dans en het teater zijn hierbij van kruciaal belang.
Om haar visie van eenheid tussen produktie, receptieve werking en research te kunnen realiseren zal tot slot de
koncertorganisatie zich niet laten verleiden tot tweedehandse programmering, doch aktief het veld verkennen en
in eerste instantie de klemtoon leggen op werk van minder bekende experimentatoren en van aanstormend jong
talent op de vernieuwende scène.
1.2
Historische en huidige werking
1.2.1
Historisch
Logos als centrum voor kreatief muziekmaken bestaat sinds 1968 en heeft sinds 1977 het statuut van een
Stichting van Openbaar Nut, opgericht en erkend bij koninklijk besluit.
Stichting Logos heeft als eerste doel het scheppen en uitbouwen van een kreatieve muziekkultuur (cf. art. 3 van
de statuten gepubliceerd in het Staatsblad van 9.12.1977, erkend bij K.B. van 05.07.1977). De statuten bepalen
verder eveneens hoe Stichting Logos zich voorneemt dit te realiseren: “ter realisatie van dit doel zal de instelling
onder andere overgaan tot het inrichten, zowel nationaal als internationaal, van koncerten, voordrachten, en
manifestaties, het verrichten of mogelijk maken van fundamentele research, het opbouwen en ter beschikking
stellen van de nodige infrastruktuur, het bevorderen van de interdisciplinariteit zoals deze in de mixed-media tot
uiting komt... “
Onze jarenlange werking – ondertussen bestaan we 40 jaar – en de vruchten die deze werking hebben
opgeleverd, zijn het beste bewijs dat we ons woord houden. Wie interesse heeft in wat wij tijdens die afgelopen
jaren zoal hebben opgebouwd of wie zich verder wil verdiepen in de historiek van Stichting Logos en hoe dit
alles gegroeid is vanuit de Logos werkgroep van de jaren 1968/69 en dus voortkomt uit een kollektief van
uitvoerende en scheppende musici, nodigen we uit even een kijkje te nemen op onze zeer uitgebreide website,
waar we heel wat historische gegevens dienaangaande hebben gepubliceerd: http://www.logosfoundation.org
De jaaroverzichten zijn synoptisch weergegeven op:
http://www.logosfoundation.org/concerts/concertarchive.html
1.2.2
Huidige werking
Van bij haar oorsprong is Logos als organisatie gefundeerd op drie behoorlijk stevige pijlers:
1.
de eigen artistieke produktie
2.
de receptieve koncertaktiviteit
3.
de research
6
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
• artistiek/technologisch grondslagenonderzoek
• dokumentatiecentrum - archief
Deze drie pijlers zijn in de top stevig met elkaar verankerd, en vormen samen het bekende ikoon voor Logos: de
tetraëder, of het viervlak.
De eerste pijler, onze eigen kreatieve aktiviteit, zorgt ervoor dat de artistieke kern van Logos permanent voeling
heeft met wat binnen de nationale en de internationale experimentele muziekscène leeft. Meer zelfs, zij vormt de
noodzakelijke voorwaarde voor de aansluiting bij de internationale wereld van de nieuwste experimentele
muziekproduktie, zoals die in onze receptieve koncerten wordt getoond. Zij is de mogelijkheidsvoorwaarde voor
de originaliteit waarop wij in onze artistieke produktie kunnen bogen.
De ensemblevorm die wij hierbij voor ogen hebben is sterk verschillend van de ensembles in andere
muziekgenres, of zelfs van deze in de hedendaags-klassieke muziek. Bij Logos, net zoals bij talrijke
buitenlandse op vernieuwing gerichte ensembles, vervaagt de scheiding komponist versus uitvoerder. Het
publiek wordt meer en meer gekonfronteerd met komponerende uitvoerders, ensembles die eigen projekten
uitwerken, komponisten die de kern vormen van uitvoerende ensembles en daarin als uitvoerder een kruciale rol
spelen... Het Logos <M&M> robotorkest, het Logos ensemble, het Logos Duo en de Logos Vrouwen vertonen
allen deze typische kenmerken. Enkele voorbeelden van soortgelijke internationale ensembles met wereldfaam
binnen dit genre zijn o.a. Sonic Arts Union, The Hub, AMM, Musica Elettronica Viva, The Colorado New
Music Ensemble, De Volharding, Relache...
Als produktiecentrum voor professionele experimentele muziek beschikt Stichting Logos, naast repetitie- en
opnameruimtes, ook over uitgebreide elektronische studiofaciliteiten, inklusief een internationaal gerespekteerd
atelier voor experimentele instrumentenbouw en de tetraëder koncertzaal. Diverse eigen ensembles en groepen
maken hiervan gebruik:
• Het <M&M> Mens en Machine ensemble met robotorkest
• Het Logos Ensemble (grosso modo het <M&M> ensemble, zonder robots en dansers)
• Logos Duo (Moniek Darge & Godfried-Willem Raes)
Deze ensembles begeven zich op het pad van het experimenteel of vernieuwend muziekteater of de multimedia
performances en treden buiten de enge paden van het strikt muzikale.
De receptieve koncertaktiviteit van Stichting Logos - onze tweede pijler - verschilt ook grondig van deze van
andere muziekcentra. Sinds haar ontstaan legt Stichting Logos er zich immers enerzijds op toe de internationale
nieuwe muziekscène af te speuren op zoek naar de nieuwste innovatieve projekten om deze met het publiek te
konfronteren. Anderzijds streeft Stichting Logos er naar als springplank te fungeren voor jonge Vlaamse
komponisten, musici en ensembles die vernieuwend werk brengen en hen kennis te laten maken met het
allernieuwste van wat binnen- en buitenland te bieden hebben.
Dit receptieve koncertgebeuren is tegelijkertijd een waar publiek gebeuren waarbij wordt gepoogd ook het
publiek deelachtig te maken aan het avontuur van de ontwikkelingen in de nieuwste muziek. Dit is een totaal
ander vertrekpunt dan dat van koncertorganisatoren in traditionele zin. De sterkte en de justifikatie van het
receptieve koncertgebeuren bij Stichting Logos is dan ook zeker niet te zoeken in de kwantitatieve opkomst van
het publiek, noch in de populariteit. Immers, van een grote populariteit sluit dit gebeuren zich op
marktekonomische gronden eigenlijk bij voorbaat uit. Stichting Logos vindt haar justifikatie daarentegen in haar
rol als uniek pilootcentrum, dat stap voor stap doorheen veertig jaar onverpoosd werken, internationaal respekt
en gezag wist te verwerven.
Het belang van het speuren naar wat internationaal aan koncertwaardigs naar voren komt en groeit, de basis van
de receptieve koncertaktiviteit bij Stichting Logos, is natuurlijk ook bevruchtend voor de eigen artistieke
produktie. En hiermee wordt de link gelegd naar de eerder genoemde pijler.
Zien we dat beide hier vernoemde pijlers onderling stevig zijn verbonden, dan ontbreekt nog de derde pijler, om
aan deze konstruktie de legendarische stevigheid van het viervlak te verlenen: de research, met enerzijds het
grondslagenonderzoek en het laboratorium, en met anderzijds ook het dokumentatiecentrum annex archief. Bij
Stichting Logos wordt sedert meerdere decennia ook grondslagenonderzoek geleverd naar zowel formele als
technische middelen ter verruiming van de menselijke muzikale expressiemogelijkheden. Stichting Logos als
research-centrum met wetenschappelijk laboratorium buigt zich in de eerste plaats over de centrale vraag naar
de relatie tussen mens en machine, zoals daar bijvoorbeeld zijn de muziekautomaten en de muzikale robots.
Welke interaktie ontstaat hier en wat is de invloed ervan op het muzikale resultaat? Maar ook m.b.t. audio-art
objekten, zoals de muziekdozen, kan soortgelijk onderzoek en experiment leiden tot verbluffende resultaten.
Ook onderzoek naar de innoverende aspekten van samenwerking met andere expressiegebieden, zoals literatuur,
7
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
dans, teater, beeldende kunst, film, video... leidt tot daadwerkelijke en vaak bijzonder vruchtbare experimenten.
Het experiment staat hier niet voor een onafgewerkt produkt, doch voor een wetenschappelijke onderbouwd,
professioneel en tegelijk innoverend proces.
1.3
Verhouding tot het kunstenveld
Hoe Stichting Logos zich verhoudt tot het kunstenveld mag al overduidelijk blijken uit haar artistieke missie. In
het Vlaamse muzieklandschap bekleden we een aparte zowel als essentieel onmisbare plaats. Dit neemt niet weg
dat we wel degelijk binnen een maatschappelijke en kulturele kontekst funktioneren waardoor we vaak en graag
samenwerkingen opzetten met andere organisaties binnen het kunstenveld. Een landschapstekening van de
Gentse muziekscene werd trouwens samen met alle betrokken partners in een platform door Stad Gent
uitgewerkt en is te vinden op de site van de stad.
1.4
Uniciteit van de organisatie
De artistieke visie van Stichting Logos zoals hierboven geschetst is uniek in Vlaanderen. In dit opzicht deelt ze
deze visie met enkele – binnen dit genre - internationaal vermaarde instellingen als daar bijvoorbeeld zijn de
Experimental Intermedia Foundation in New York, de Ijsbreker en vooral Steim in Nederland, Lemur in
Brooklyn, Fylkingen in Stockholm, Ircam in Parijs. In feite kan ze worden gezien als een gespecialiseerd
monodisciplinair kunstencentrum, een internationaal trefpunt van (onder)zoekende musici en kunstenaars, een
nieuwsgierig en uitermate gediversifieerd publiek, belangrijke denkers en intellektuelen, vooraanstaande
wetenschappers en technologen.
2
Artistieke en inhoudelijke plannen
2.1
Eigen Produkties
2.1.1
het Logos <M&M> orkest
De eigen produktie wordt in de eerste plaats geschraagd door het interaktieve <M&M>- (Mens en Machine)
orkest. Dit orkest bestaande uit robots en mensen vormt het vaste ensemble met een permanente werking
doorheen het hele jaar. Haar missie ligt op een uniek werkterrein:
• het uittesten van nieuwe musiceervormen waarbij mensen interageren met robots
• het ontwikkelen van nieuwe instrumenten in funktie van het onderzoek naar nieuwe muzikale
expressiemiddelen.
• het realiseren van innoverende kompositievormen (real-time kompositie, ontwikkeling van analysesoftware, nieuwe media ...)
• artistieke vernieuwingen aan het ruim publiek voorstellen en dit verder opbouwen.
De aansluiting bij en de eigen bijdrage tot de allernieuwste ontwikkelingen in wetenschap en technologie speelt
daarbij een primordiale rol. Voorts worden extensies en raakvlakken aangeboord op gebieden zoals het teater,
de dans, de literatuur en de beeldende kunsten De Logos-kreativiteit beoogt zo een samengaan van artistieke en
wetenschappelijke vernieuwing en in dit opzicht staan dus ook research en interdisciplinariteit centraal.
Het <M&M> orkest zelf bestaat uit 7 kernleden van het artistieke team van Stichting Logos en wordt naargelang
de produktie uitgebreid tot 10 musici en enkele dansers. Maar, aangezien elke robot beschouwd kan worden als
een extra muzikus op scène, kan men stellen dat het hier eigenlijk om een kamerorkest met 45 à 55 musici gaat!
<M&M> (Man and Machine) telt volgende leden:
kern
Moniek Darge
Godfried-Willem Raes
Kristof Lauwers
Sebastian Bradt
Barbara Buchowiec
Yvan Vander Sanden
Xavier Verhelst
performer
algemene leiding
artistieke leiding & programmeur,komponist
komponist, performer
komponist, altvioliste
komponist, programmeur
arrangeur, kontrabassist
musici &
dansers
Marianne De Schryver
Karin De Fleyt
Nicoletta Branchini
dans
fluitist met specialisatie in live electronics
dans
8
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Emilie De Vlam
Dominica Eyckmans
Hans Roels
Kris De Baerdemacker
Stefaan Smagghe
Dirk Moelants
dans
altviool, stem, performance
komponist, pianist
komponist
violist
gambist
De <M&M> produktie behelst in de eerste plaats de maandelijkse <M&M> koncerten in de Logos
Tetraëderzaal. <M&M> pakt hierbij telkens met gloednieuwe, eigen programma's uit, waarbij vooral
professionele degelijkheid én originaliteit (zowel op het technische als op het estetische vlak) het eerste
kriterium blijven. Gezien de aard van het het orkest als composer/performer ensemble ligt een experimenteel
teatrale aanpak nogal voor de hand. De lang verwachte kreatie van Godfried-Willem Raes’ opus magnum, de
kameropera “Technofaustus”, zal ook geheel worden geproduceerd door dit ensemble.
Ook worden komponisten uitgenodigd en gestimuleerd om werken te komponeren onder andere door middel
van kompositieopdrachten. Want de mogelijkheden van deze automaten overtreffen natuurlijk in menig opzicht
deze van de menselijke uitvoerder(s). En dit niet alleen in nauwgezetheid, maar ook bijvoorbeeld inzake
polyfonie, de snelheid, het bereik enz. Ze vormen dan ook een uitdaging voor iedere originele komponist.
Intussen hebben liefst 50 binnen- en buitenlandse komponisten reeds nieuw werk gekomponeerd voor
robotorkest en zowel de interesse , als het repertoire groeit gestaag.
Waar Conlon Nancarrow, die fabuleuze muziek schreef voor de pianola slechts over een beperkt gamma
instrumenten kon beschikken, is het nu de bedoeling niet alleen de instrumenten van het symfonisch orkest te
automatiseren maar ook heel wat nieuwe akoestische instrumenten evenals instrumenten geschikt voor de
verklanking van muziek in andere toonsystemen, zodat er geen limieten aan de vindingrijkheid van de nieuwe
generatie komponisten meer zullen opgelegd zijn.
Dus nog werk, heel veel werk en inventiviteit voor de
boeg. Het atelier voor instrumentenbouw gonst bij Stichting Logos van een stimulerende drukte, want dat het
automatiseren van een voltallig orkest geen one-man bezigheid is, ligt natuurlijk voor de hand.
Doch de Logos-ambities gaan verder. Terwijl de automaten de details van de komposities voor zich nemen, is
het de bedoeling om de sturing van makrostrukturen uiteindelijk via Human Interfaces te realiseren. Zo
worden de twee afzonderlijke lijnen die zich binnen de Eigen Produkties van Stichting Logos aftekenen,
uiteindelijk met elkaar verbonden. De menselijke uitvoerder wordt hier zelf komponist. Bevrijd van de
reproduktietaken, kan hij zich toeleggen op het scheppen en gestalte geven aan de muziek zelf. Door het
aanwenden van eigen lichaamsbewegingen, kan hij uiteindelijk de grote strukturen van de muziek zelf bepalen.
Wat een boeiend domein met opnieuw tal van totaal revolutionaire mogelijkheden, opent zich hier! Dit te
kunnen realiseren is een van de grote streefdoelen van Logos en zal nog jaren van entoesiaste en toegewijde
arbeid vragen. Maar het resultaat zal ronduit verbluffend zijn.
Een niet onbelangrijk streefdoel van het ensemble bestaat erin ook aandacht te schenken aan de filosofische
voorlopers van de geautomatiseerde muziekbeoefening: Conlon Nancarrow (we kunnen zijn gehele oeuvre
uitvoeren), de futuristen (onze automaten kunnen de muziek voor de intonarumori spelen), Igor Strawinsky en
Kurt Weill, komponisten die heel wat werk origineel voor automaten komponeerden maar dit later – op grond
van gebreken van de toenmalige automaten - herwerkten voor ensembles. De algemene (en technischwetenschappelijke) leiding en verantwoordelijkheid is in handen van Godfried-Willem Raes.
Hoewel in de komende vier jaar heel wat stukken aan het <M&M> repertoire worden toegevoegd, willen we er
niettemin op wijzen dat het helemaal niet in de bedoeling ligt een ‘kreatie-ensemble’ te zijn. Wij willen ons in
het repertoire beperken en tot elke prijs vermijden stukken (waaraan vaak meerdere maanden is gewerkt) slechts
éénmaal te moeten of te kunnen spelen. Het is pas door het erg lang en regelmatig vertolken van dit soort
literatuur, dat zij artistiek vorm en echte zeggingskracht kan krijgen. Dat leerden we - als Logos Duo - in elk
geval alvast uit de vele honderden uitvoeringen verspreid over de ganse wereld, die we in het verleden
verzorgden van komposities zoals <Die Teufelsfalle>, <Holosound>,<A Book of Moves> en <Songbook> en
uit het honderdtal koncerten dat we met het <M&M> ensemble zowel in binnen- als in buitenland reeds
speelden. Het vast repertoire voor deze koncerten is weer te vinden op onze site op:
http://www.logosfoundation.org/m&m.html
Elke maand, het gehele jaar door, wordt een nieuwe avondvullende produktie met het orkest uitgewerkt. Daarbij
wordt telkens rond een heel specifiek tema gewerkt. Om de aansluiting bij het breder publiek niet te verliezen en
verder uit te bouwen, schuwen we daarbij geen 'historische' of meer populaire temas: barok muziek, tango,
disco, techno, house, wals. De meer experimentele temas staan evenwel toch op het voorplan. De maandelijkse
programmatie valt wat te vergelijken met een teatergezelschap dat zijn repertoire in eigen huis speelt. De
9
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
omvang van het robotorkest is hier mede verantwoordelijk voor, want een 40-tal muziekrobots laten zich niet
met één enkele bestelwagen verplaatsen.
Naast deze maandelijkse koncerten zal <M&M> ook in de toekomst jaarlijks een 10-tal binnenlandse
uitvoeringen op verplaatsing in diverse provincies. In het verleden werd dit moeiteloos bereikt en doordat het
<M&M>orkest steeds bredere bekendheid geniet, gaan we op hetzelfde elan door.
2.1.2
Logos ensemble(s)
Het Logos Ensemble neemt de uitvoering van die werken op zich, die geen gebruik maken van interaktiviteit,
gebaseerd op de hi-tech waarvan het <Mens en Machine> ensemble zich bedient. De bezetting van dit ensemble
is dus heel wat kleiner: geen robots, geen dansers. In tegenstelling tot het vaste <M&M> orkest, werkt het
Logos ensemble projektmatig. Op het repertoire staan naast eigen werken ook bijvoorbeeld komposities en
muziekperformances van het futurisme, dadaisme en de FLUXUS- beweging... Men zou dus kunnen stellen dat
dit ensemble ook “historisch” gericht is en naast hedendaagse komposities ook authentieke uitvoeringen
betracht van werken uit de 20e eeuwse avant- garde bewegingen.
Pneumafoon (20 klankskulpturen die via zitkussens en 3 kompressoren samen musiceren) is een typisch
repertoireprojekt van het ensemble. Hoewel inmiddels reeds 25jaar oud, wordt het nog steeds regelmatig door
allerlei organisatoren gevraagd.
De Logos Vrouwen, is een klein ensemble, opgericht begin jaren 90 door Moniek Darge. Zij leggen zich toe op
radikaal vernieuwende muziekperformances, waarbij verschillende media samensmelten, zoals beeldende kunst
en muziek (Performances en Muziekdozen van Moniek Darge), dans (Marianne De Schryver) en extended
techniques voor stem en instrumenten centraal staan. Het is de bedoeling dit ensemble in de komende jaren
verder uit te bouwen door bv. ook klankpoëzie (Maja Jantar) te integreren en een grotere aanwezigheid op de
scène te verzekeren.
Logos Vrouwen
Barbara Buchowiec
Karin De Fleyt
Marianne De Schryver
Moniek Darge
altviool, stem
dwarsfluit, stem
dans
performance, stem, viool
Het Logos Duo is hier de ware pionier, hoewel het voortkwam uit het Logos ensemble in de periode 1968-1979.
Reeds sinds de aanvang van zijn drukke koncerttournees, trad het Logos Duo sedert 1980 op in alle
werelddelen. Voor zijn bruisende muziekaktiviteiten ontving het tenandere de titel van "Kultureel Ambassadeur
van Vlaanderen". Zowel "Holosound", "A Book of Moves" en "Songbook", als een trits van diverse
klanklandschappen (soundscapes), bracht het Logos Duo op de meest uiteenlopende podia, gaande van
prestigieuze koncertzalen tot kleine podia, van musea tot grote en kleine galerijen, van openlucht-voorstellingen
tot akademische zittingen… Door de kleine bezetting was het Logos Duo jaren lang het uitgelezen ensemble om
verre koncertreizen te ondernemen. Vandaag echter, worden we met <M&M> alsmaar meer tot in het verre
buitenland gevraagd.
Logos Duo
Moniek Darge
Godfried-Willem Raes
performance, viool en stem
nieuwe instrumenten
2.2
Niet van toepassing
2.3
Receptieve werking
Op receptief vlak stelt Stichting Logos zich als doel – en dit reeds sinds haar ontstaan in 1968 - het publiek op
een zo open mogelijke wijze in kontakt te brengen met de grote verscheidenheid aan vernieuwende kreaties die
de hedendaagse muziekkultuur kenmerken. Wij houden daarbij in principe geen rekening met 'modes', met wat
'in' heet te zijn, met wat de grootste media-belangstelling zou kunnen opleveren, noch met wat a priori bij het
publiek het meeste sukses zou kunnen kennen, doch met wat radikaal vernieuwend is.
Dat wij met Logos onze taak als eigenzinnig pilootcentrum prima vervullen, bewijst het feit dat het publiek voor
het eerst bij Logos kennis kon maken met de muziek van namen als Louis Andriessen, Laurie Anderson, Irvine
Arditti, Robert Ashley, Clarence Barlow, Pierre Bastien, René Bastien, Willem Breuker, Gavin Bryars, Frank
Denyer, Ladislav Kupkovic, Alvin Lucier, Dominique Lawalrée, Phill Minton, David Moss, Gordon Mumma,
Conlon Nancarrow, Tom Phillips, Dick Raaijmakers, Steve Reich, Jacques Rémus, Matin Riches, Christof
10
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Schlaeger, Howard Skempton, Volker Staub, Trimpin, John Zorn, Machine for Making Sense, Phill Niblock,
Ron Kuivila, Nicolas Collins ... om er enkelen te noemen. Vandaag, bijna vier decennia later dus, hebben deze
musici de weg gevonden naar de zgn. ‘grote’ podia.
Als pilootcentrum kan Logos vanzelfsprekend risiko's nemen die niemand anders zich durft te veroorloven. Als
allereerste het innovatieve opsporen en aan het publiek voorstellen, is een uitdagende onderneming. Het
betekent immers steevast nieuwe namen voor het voetlicht brengen evenals jonge, nog onbekende kunstenaars
lanceren. Dat kan per definitie niet de funktie zijn van de 'grote' podia en festivals.
Onze taak, ook in de toekomst, ligt niet in vulgarisatie, doch zoals geschetst, op een ander, maar onontbeerlijk
vlak: op dat van speurend pilootcentrum. Onze opdracht blijft zich meer dan ooit situeren in het zoeken binnen
wat men de cutting edge van een muziekkultuur zou kunnen noemen. Daarbij blijven wij voorvechters van wat
dan 'kreativiteit' heet. Originaliteit is voor ons een uiterst belangrijk kriterium, evenzeer, als de mate waarin een
muzikaal artefakt licht werpt op de muziekkultuur waarbinnen het als expressief verschijnsel naar voren wordt
gebracht. In deze, niet stilistische zin dus, zijn en blijven we modernisten.
Dit neemt niet weg dat, op het vlak van de koncertorganizatie, in de eerste plaats gestreefd zal worden naar een
verdere groei van het aangesproken publiek. Zoals iedereen evenwel bekend, is de konkurrentiedruk in Gent
fors toegenomen en zal die in de toekomst wellicht nog sterker worden. Inmiddels zijn ook voor ons enerzijds
de exploitatiekosten, anderzijds de kosten voor propaganda en publiciteit evenredig met de schaalvergroting en
de konkurrentiedruk toegenomen. We streven naar een gemiddelde van een 25-tal receptieve koncerten per jaar.
Een verhoging van het aantal koncerten is dan ook zeker geen streefdoel.
Maar daar staan twee zaken tegenover:
• meer dan ooit zal bij Stichting Logos in eerste instantie dan ook de klemtoon komen te liggen op
innovatie en op de hoogste kwaliteit inzake muzikale vernieuwing en experiment.
• als koncertorganisator is het naar het publiek toe - uiteraard in nauwe samenwerking met de door
ons uitgenodigde musici en de organisaties waar we mee samenwerken - onze eerste betrachting, dit
publiek te verleiden. Om het door een zo professioneel en aantrekkelijk mogelijke prezentatie van de
voorstellingen, ook kunstwerken te laten appreciëren, waarnaar het anders wellicht geen oor zou
hebben.
2.4
Edukatieve werking
De edukatieve werking van Stichting Logos is ingebed in de andere aktiviteiten. Met het <M&M> orkest, het
muziekdozenprojekt en een reeks audio-art projekten als Pneumafoon heeft Stichting Logos enkele sterke
projekten in huis waarmee ze een breed publiek aanspreekt. Regelmatig komen scholen van het –zij het in
mindere mate lager- en vooral sekundair onderwijs tot universiteit op bezoek alwaar studenten en leraren kennis
maken met de muziekrobots en het interaktieve musiceren. Via muziekdozenperformances en -workshops komt
jong en oud op een speelse wijze in aanraking met experimentele muziek. Geregeld trekt Logos er op uit om
hierover lezingen te geven of in o.a. kulturele centra demonstraties en koncerten te geven.
Stichting Logos zal ook in de toekomst scholen blijven aanspreken om leerlingen en studenten kennis te laten
maken met de werking van Stichting Logos en haar tot de verbeelding sprekende produkties. Kontakten met de
Stad Gent zijn gelegd om ons aanbod ook bij het stedelijke onderwijs meer bekendheid te geven. Het edukatieve
aanbod wordt eveneens bekend gemaakt op de lerarensite van Klasse.
2.5
Niet van toepassing
2.6
Publikaties
Stichting Logos neemt met haar eigen CD-label 'Logos Public Domain' reeks een bijzondere positie in het
Vlaamse cd-landschap waarbij de aandacht uitgaat naar artiesten die in het publieke domein aktief zijn.
Enerzijds gaat het om werk dat gekoncipieerd is voor de Logos robots of gerealiseerd in de Logos studio's.
Anderzijds krijgen musici een forum zoals Konstantin Gockel, Peter Jacquemyn, Heleen Van Haegenborgh,
Warren Burt, Thomas Smetryns... Voor de jaren 2010-2013 staan volgende publikaties in de steigers:
LPD022
LPD023
LPD024
LPD025
LPD026
<Early Electronic>
<Kybernos>
Hans Roels
Sebastian Bradt
Boxed
Early electronic music by Godfried-Willem Raes
algoritmic compositions for robots
young composers portrait
young composers portrait
Moniek Darge's music boxes
11
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
LPD027
LPD028
LPD029
LPD030
2.7
Kristof Lauwers
EA2
Godfried-Willem Raes
M&M
algoritmic compositions
electroacoustic music from the Logos Studio
'Technofaustus'
'Failures: music by failing robots'
Kreatieopdrachten
Het unieke koncept van het <M&M> robotorkest spreekt tot de verbeelding van veel komponisten zowel uit
binnen- als buitenland, getuige hiervan de vele festivals waar het <M&M> robotorkest al te gast was en waarop
ook nieuw werk van gastkomponisten werd en wordt gekreëerd. Door middel van kompositieopdrachten wil
Stichting Logos hen verder stimuleren om de uitgebreide mogelijkheden van het interaktieve robotorkest met de
diverse bewegingsinterfaces te verkennen. In de eerste plaats willen we kansen geven aan jong Vlaams talent.
Volgende komponisten worden in overweging genomen:
• Stefan Prins (2010)
• Maarten Buyl (2010)
• Hans Roels (2011)
• Daan Janssens (2011)
• Laura Maes (2012)
• Lukas Huisman (2012)
• Kris De Baerdemacker (2013)
• Evert Bogaert (2013)
2.8
Internationale werking
De internationale werking van Stichting Logos is inmiddels kwasi legendarisch. Logos koncerteerde in meer
dan 30 verschillende landen, verspreid over alle werelddelen. Sedert 1980 heeft Logos Duo door jaarlijks
terugkerende koncerttoernees in de Verenigde Staten, nu eens New-York en de East Coast dan weer de West
Coast, een bijzonder sterke artistieke en akademische reputatie. De eerste CD 'Works' verscheen overigens ook
op het Amerikaanse label XI. Voorbije jaren vonden er vele optredens plaats in Nederland, Duitsland, Ierland,
Frankrijk, Spanje, Italië, Zwitserland maar ook in Servië (Belgrado), Polen, Canada, Litauen, Letland,Japan...
Hierbij dient opgemerkt dat het grotere <M&M> Mens en Machine ensemble door de omvang, de fragiliteit en
het gewicht van de robots, niet zo gemakkelijk frekwent naar talrijke overzeese gebieden kan worden
getransporteerd. Toch waren de robots reeds te gast te New York, waar werd deelgenomen aan de vermaarde
internationale NIME konferentie. Voor de toekomst zien we wel degelijk een trend – ook reeds voor 2010 - en
zeker voor de periode 2011-2013 naar verdere afstanden, met o.a. de U.S.A., Japan, China en Australië op de
<M&M>-agenda. Internationaal plannen we jaarlijks zo een tiental optredens, waarvan een viertal met een
uitgebreid <M&M> robotorkest en kleinere – lees meer portabele – bezettingen. Wat Europa betreft staan
Nederland, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Italie, Spanje en Portugal op het programma.
Naast het <M&M> ensemble komen hier ook de andere groepen, Logos Duo, Logos Vrouwen en het Logos
Ensemble aan bod. Voor de Pneumafonen zijn we in onderhandeling voor Frankrijk, Duitsland en Spanje.
2.9
Onderzoek en onderzoeksopdrachten
Voor de research aktiviteit beschikt Logos over een goed uitgerust elektronisch laboratorium waar schakelingen
kunnen worden ontworpen en gebouwd, een atelier voor experimentele instrumentenbouw dat goed is uitgerust
voor metaalbewerking (lastechnieken), een atelier voor muziekdozen en twee klankstudios voor elektronische
muziek, opnametechniek en montage. Vooral het elektronisch labo en het atelier instrumentenbouw kennen
dagelijks een drukke bezetting, daar steeds weer nieuwe robots in de steigers staan. Hier komen diverse
technische know hows samen gaande van fijne high-tech elektronika en software-ontwikkeling, tot
lastechnieken met TIG en inoxverwerking. Voor deze tak van onze werking is er een formeel
samenwerkingsakkoord met de Associatie Universiteit Gent, binnen welks kader dr.Godfried-Willem Raes is
belast met onderzoek naar de uitbreiding van de artistieke expressiemiddelen. Dit onderzoek leidde in 2008 al
tot het grote kwarttoonsorgel <Qt>. Strijkinstrumenten en human interfaces staan op het programma voor de
periode 2009-2013.
12
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
De onderliggende basis vanwaaruit onze eigenlijke research-aktiviteit vertrekt is ons dokumentatiecentrumarchief over hedendaagse muziek, dat beschikt over meer dan 25.000 originele opnames van de internationale
nieuwe muziekproduktie sedert 1968, naast vele honderden nieuwe muziekpartituren en tonnen dokumentatie in
verband met deze nieuwste muziekproduktie en haar technologie. Immers, zonder brede basiskennis en
beschikbaarheid van originele bronnen, is wetenschappelijk innoverend werk volstrekt onmogelijk. Zomin
trouwens als origineel artistiek werk.
Momenteel zijn wij in onderhandeling om dit unieke archief tenandere als erfgoed te laten erkennen.
3
Residenties, begeleiding, logistieke en financiële
ondersteuning van kunstenaars
Uit het voorgaande mag blijken dat Stichting Logos komponisten en musici op diverse wijze ondersteuning
biedt. Zowel jong talent als gevestigde waarden worden uitgenodigd of komen op eigen initiatief om te werken
met de uitgebreide mogelijkheden van het <M&M> orkest dit door middel van kompositie-opdrachten,
residenties of in het kader van research-aktiviteiten en doktoraatsonderzoeken. Hun realisaties worden
vanzelfsprekend gepresenteerd op één van de vele <M&M> koncerten.
De Logos-staf, die trouwens geheel uit kunstenaars bestaat, biedt met zijn expertise de nodige technische
ondersteuning aan de komponisten zodat die in optimale omstandigheden hun werk kunnen realiseren. Dit gaat
van het vertalen van de komposities naar kodes die door de automaten 'begrepen' worden tot het assisteren bij
de realisatie van zeer gesofistikeerde interaktieve komposities waarbij beweging of instrumentale input omgezet
wordt in de klinkende tonen van de robots met behulp van de in het Logoslab ontwikkelde interfaces. Zo zal in
de loop van het jaar 2009 en 2010 de Australische komponist Warren Burt, specialist in algoritmische
kompositie, enkele weken bij Logos te gast zijn.In 2011 komt Troy Rogers in het kader van een Fullbright
programma rond de ontwikkeling van robots werken, terwijl ook Jona Jurkunas een aanvraag heeft gedaan.
Aangezien Stichting Logos alom bekend staat voor haar research-aktiviteiten, assisteert ze komponisten en
musici in de uitwerking van hun ideeën. Dit kan gaan van het ontwerpen van kontaktmikrofoons voor specifieke
instrumenten of klankobjekten tot het ontwikkelen van software of hardware voor toepassingen voor live
elektronische muziek, het bouwen van interfaces voor interaktieve toepassingen en installaties etc. Daarnaast
beschikt de stichting ook over een unieke verzameling instrumenten met o.a. theremins, een uitgebreide
kollektie etnische perkussie-instrumenten en een hele verzameling historische elektronische
muziekinstrumenten. Musici en komponisten die voor 'historische' uitvoeringen van avantgarde muziek advies
wensen, (denken we aan de muziek van John Cage, Alvin Lucier, David Behrman, Christian Wolff,...) kunnen
hiervoor eveneens bij Logos terecht, niet alleen wat het instrumentarium betreft maar ook voor de
gespecialiseerde literatuur die in het Logos-dokumentatiecentrum hierover aanwezig is.
Tot slot beschikt Stichting Logos over de twee elektronische studio's met alle faciliteiten waar komponisten aan
de slag kunnen voor de realisatie van hun elektro-akoestische werken, het maken van opnames, field recording
etc.
Een ander wezenlijke vorm van ondersteuning aan kunstenaars vormt het Logos Public Domain label. Via dit
label krijgen komponisten en musici van uiteenlopende strekkingen binnen de experimentele muziek en die
bovendien aktief zijn in het publieke domein een forum. De nodige ondersteuning wordt hier verzorgd door de
Logos-staf die instaat voor de opname, CD-produktie en postproduktie.
4
Samenwerking met andere organisaties
Samenwerking met andere organisaties, professionele kunstenaars of groepen zijn inherent aan de werking van
Stichting Logos. Op het vlak van research onderhoudt Stichting Logos al jarenlange samenwerkingsverbanden
met de Hogeschool Gent, Departement Konservatorium, de Universiteit Gent, de Hogeschool Gent,
Departement BME - Schoonmeersen.
Er is ook een intensieve samenwerking tot stand gekomen met vzw VIZIT, die via stadswandelingen op
regelmatige basis groepen naar de Logos tetraeder brengt, teneinde nieuw publiek te laten kennis maken met de
muziekrobots van de Stichting.
Op artistiek vlak werkt Logos samen met de wereld van de dans (Marian De Schryver, Nicoletta Branchini,
Emilie De Vlam), de beeldende kunst, de klankpoëzie (bv. KriKri, Maja Jantar, Jelle Meander) enz. Maar ook
samenwerking met andere komponisten, ensembles (bv. Champ d’Action, Serge Verstockt) en organisatoren
(bv. Muenchen AdevantGarde, Experimental Intermedia New York, GiMIK in Keulen, Musica Viva in
München ) zijn legio.
13
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Deze samenwerkingsverbanden met andere personen, gezelschappen en organisaties zullen ook in de toekomst
een vast onderdeel van onze werking uitmaken. Enkele voorbeelden: KriKri v.z.w. (klankpoëzie - Gent), Kina
(vroegere schoolmuseum Michel Thierry - Gent), Hogeschool Gent (BME en dept. Muziek en Drama),
Universiteit Gent (I.p.e.m. Instituut voor psycho-akoestische en elektronische muziek – Gent), Off-Off-Art
Video (Gent), De Ingang vzw, Polariteit vzw (dans - Gent), Instrumentenmuseum (M.I.M. – Brussel). We
voeren samen publiciteit, of treden samen met leden van deze organisaties op, of ontvangen opdrachten van hen
voor min of meer grootschalige projekten, of voeren onderzoek uit in hun opdracht.
In het kader van de kulturele wandelingen van Vizit in Gent - aanvankelijk tot stand gekomen in samenwerking
met het Festival van Vlaanderen - worden talrijke mensen warm gemaakt voor de experimentele muziek, in het
bijzonder het <M&M> robotorkest. In de komende vier jaar streeft Stichting Logos ernaar deze samenwerking
met Vizit te kunnen bestendigen.
Ook internationaal is er samenwerking met andere musici en met enkele buitenlandse organisaties voorzien,
zoals bv. met GIMIK (BRD), Polymachina (Fr), Universidade Complutense Madrid met Llorenc Barber (Sp),
Audio Art Festival Krakow en Seoul met Marek Choloniewski en Jeajoon Ryu (Polen en Zuid-Korea), E.M.F.
Electronic Music Foundation met Joel Chadabe (USA), E.I.F. Experimental Intermedia Foundation met Phill
Niblock (NY, NY USA)., Jaime Reis (PORTUGAL), C.E.C. (Canada).
5
Publiekswerking en -werving
5.1
Doelgroepen
De Logos Tetraëder brengt op haar podium een mooie staalkaart van wat de internationale experimentele
muziekscène te bieden heeft. Live elektronische muziek, interaktieve muziek, koncerten met klankinstallaties,
elektro-akoestische muziek en uiteraard ook het nieuwste van wat de vernieuwende hedendaagse kamermuziek
voortbrengt. En niet te vergeten, de eigen Logos ensembles met in de eerste plaats het <M&M> orkest.
Logos slaagt er geregeld in een volstrekt nieuwe doelgroep aan te spreken dan deze die normaliter de koncerten
voor klassiek hedendaagse en experimentele muziek bezoekt. In de eerste plaats gaat het hier om de
zogenaamde techno-generatie die opgroeide in de periode van algehele informatisering van het dagelijkse leven
(home komputer, domotika, elektronische muziek...). Deze jongeren zullen de toekomst bepalen aan de hand
van een wereldbeeld dat veraf ligt van de meer traditioneel gerichte kultuur van de 'klassieke muziek', doch
nauw aansluit bij de nieuwe kommunikatieve strukturen die evolueren rondom de komputer en zijn grenzeloze
toepassingen (internet, peer-to-peer sharing...). Een muzikaal koncept dat allereerst hun denkkultuur bevestigt
en verruimt, en hen daarenboven een (ver)nieuwe(nde) hantering van de 'traditionele muziekkultuur' (het
bespelen van in hoofdzake akoestische instrumenten) toont, kan hun belangstelling enkel maar stimuleren.
Een tweede niet te onderschatten groep van potentiële belangstellenden bevindt zich in de alternatieve
muziekkultuur en haar wirwar aan benaderingen (noise, kraut rock, new electronica, idm, glitch, drone, house,
industrial...), die echter allen uit zijn op de verruiming van het bestaande materiaal. Dit sterk gespecialiseerde
legertje muziekfanaten dat het land afschuimt op zoek naar experimentele klanken en filosofieën wordt al te
vaak in de steek gelaten door de musici die hen eigenlijk warm dienden te onthalen. Bij Stichting Logos kunnen
zij evenwel terecht en verbazen ze zich meermaals aan de nieuwe tot hiertoe ongekende mogelijkheden die de
interaktieve muziekrobots te bieden hebben.
Met het <M&M> ensemble wordt de eigen zaal bespeeld zoals in het teater gangbaar is en wordt hiervoor het
publiek uit de zeer ruime regio sterk aangesproken. Het <M&M> ensemble brengt eigen, splinternieuwe muziek
op het podium (komponist en uitvoerder zijn één), toont spektakulaire - nooit geziene - installaties in spannende
performances en laat hen klanken horen die hun verbeelding overstijgen. Ziedaar het basiskoncept van
<M&M>.
5.2
Publiekswerking
Zoals reeds hoger geschetst beschikken wij over zowel een eigen ensemble (diverse ensembles) als over een
eigen koncertzaal. Wij richten zowel koncerten in met derden, als met de eigen ensembles.
De toegangsprijzen zijn met een basisprijs van 7 Euro per koncert spotgoedkoop, wat een lage drempel schept
voor het publiek. Bovendien werkt de Stichting samen met onder andere 'Cultuurcheque', CJP en Klasse waarbij
hun leden, studenten een vermindering krijgen op de basisprijs (5 Euro).
Bij ieder koncert wordt er een korte mondelinge introduktie gegeven over ofwel het thema van de voorstelling
of over de afzonderlijke werken. Steeds wordt het publiek, niet alleen via de programmanota’s, maar ook via
een mondelinge toelichting wegwijs gemaakt in de wereld van de experimentele muziek en alle daaraan
14
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
gekoppelde facetten. Door de kleine afmeting van de zaal en het ontbreken van een barriere tussen publiek en
uitvoerders, kunnen de luisteraars makkelijk na het koncert of zelfs reeds tijdens de pauze de uitvoerders
kontakteren en een gesprek met hen aanknopen. We merken dat dit de openheid en de toegankelijkheid van de
experimentele muziek ten zeerste ten goede komt. Alles kan op die manier op een ontspannen manier gebeuren
en zorgt ervoor dat het publiek zich echt thuis kan voelen en tegelijk makkelijk aan de nodige informatie kan
komen om nieuwe fenomenen te duiden.
Via diverse samenwerkingsverbanden met kulturele organisaties, scholen, koncerten op verplaatsing streeft
Stichting Logos er ook naar voortdurend nieuw publiek aan te spreken. Getuige hiervan de grote suksessen van
het edukatieve aanbod en de Vizit kultuurwandelingen.
Tot slot organiseert Logos ook elk jaar aktiviteiten waarbij de buurt eng betrokken wordt, ondermeer via een
opendeurdag en een speciaal buurtkoncert. Zo werden in het verleden de Turkse gemeenschap uitgenodigd en
vorig jaar gingen enkele Logosmedewerkers in de buurt op stap om buurtklanken te verzamelen waarmee
buurtklankschappen gerealiseerd werden en gepresenteerd in een openluchtkoncert. Dergelijke opendeurdagen
en initatieven komen uiteraard ook opnieuw aan de beurt in de jaren 2010-2013.
5.3
Publiekswerving
Publiekswerving is vanzelfsprekend een zeer essentieel onderdeel van de werking. Wij maken gebruik van alle
mogelijke kanalen om een steeds nieuw en jong publiek aan te spreken. Zoals hierboven vermeld slagen wij er
regelmatig in de nieuwe generatie te lokken naar onze koncertgebeurens.
De aktiviteiten van Stichting Logos worden via diverse kanalen aan het publiek bekendgemaakt. In de eerste
plaats kan het alle informatie over de koncert- en research aktiviteiten en de werking raadplegen op de zeer
omvangrijke Logos website die dagelijks wordt geaktualiseerd.
Wat kommunikatie en promotie betreft worden de koncertaktiviteiten ook aangekondigd via het Logosblad en
eveneens gepubliceerd op diverse online kanalen als het Cultuurweb, zone09, Exp-port, via Myspace,
Oorgetuige, Electronic Music Foundation, enz. Per koncert wordt bovendien een persmailing verzonden naar
diverse krantenredakties, journalisten en organisaties. Ook via een email-nieuwsbrief wordt het publiek op de
hoogte gehouden. En uiteraard worden ook flyers uitgedeeld en affiches verspreid om aan de koncerten ruime
bekendheid te geven.
In 2007-2008 werd via een OCMW-kontrakt (artikel 60) een P.R. medewerker aangesteld die zich sterk heeft
ingezet voor de publiekswerking. In de komende vier jaren zal opnieuw onderzocht worden om deze
mogelijkheid te benutten.
Een voortdurend nieuw publiek wordt ook geworven via de schoolbezoeken en diverse edukatieve
gebeurtenissen bij de Stichting zelf of op verplaatsing. Ook de samenwerking met de vzw. Vizit zorgt ervoor dat
steeds een nieuw publiek kan kennis maken met de muziekrobots. Tijdens de wandelingen “Muziek in de Stad”
wordt er nl. nu ook bij Logos een halt gemaakt en krijgen groepen de kans de muziekrobots aan het werk te
horen. Dit heeft vanzelfsprekend tot gevolg, dat heel wat nieuw geïnteresseerden benieuwd zijn naar de
komende koncerten.
15
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
d lp
1
Bijlage 2 Financieel
beleidsplan
Zakelijke visie
De eerste bestreving van elk zakelijk beleid is uiteraard het bewaren en bewaken van evenwichten. Enerzijds
uiteraard op financiëel vlak waarbij gestreefd wordt naar een behoud van de soliditeit en solvabiliteit van onze
instelling, wat uiteraard een streng gehandhaafd evenwicht tussen inkomsten en uitgaven vergt. De grote
uitdaging daarbij is een zo groot mogelijk aandeel eigen en dus niet van subsidiegevers afkomstige, financiële
middelen te verwerven. In het verleden zijn we daarin steeds vrij behoorlijk geslaagd en haalden we met verve
percentages tussen de 18 en 33%. (cfr. jaarverslagen). De belangrijkste bron van eigen inkomsten werd in het
verleden steeds gevormd door de uitkoopsommen voor eigen produkties.
Voor de periode 2010-2013 hopen we alleszins dit inkomstenaandeel nog verder te vergroten en daarnaast ook
in eigen land produkties te kunnen verkopen aan organisatoren. Gezien het eerder grootschalige karakter van het
<M&M> robotorkest en het feit dat uitgerekend die organisaties die op een daaraan aangepaste schaal werken,
bij ons minder geneigd zijn tot artistieke vernieuwingen, ligt hier nog een uitdaging open.
Verdere inkomstenbronnen bestaan uit enerzijds de ticketverkoop op de koncerten in de eigen koncertzaal en
anderzijds uit verkoop van prestaties en/of specifieke goederen. Bouwopdrachten voor instrumenten,
kontaktmikrofoons, gedrukte schakelingen voor automatiseringsprojekten en audioprocessing. Tenslotte zijn er
nog inkomsten uit verkoop van de eigen CD-reeks en van een klein assortiment aan boeken, partituren en
opnames van andere musici bedrijvig binnen het werkveld van de experimentele muziek en de geluidskunst.
Een ander uitermate belangrijk aspekt van het zakelijk beleid bij Stichting Logos heeft te maken met de
huisvestingsproblematiek. Wij beschikken inderdaad over een eigen gebouw met de bekende Tetraëder
koncertzaal gelegen in de Bomastraat te Gent en huren daarnaast sinds jaar en dag ook een magazijn in de buurt
(Blekerijstraat). Zowel het eigen gebouw als het magazijn raken evenwel overvol zodat we genoopt zijn uit te
kijken naar uitbreidingsmogelijkheden, liefst in de belendende percelen.
Vanuit de raad van bestuur is er een grote bereidheid de Stichting bij te springen wanneer de gelegenheid zich
zou voordoen het pand uit te breiden.
Uitgaven in verband met aankoop/uitbreiding gebouwen evenmin als grote infrastruktuurwerken werden in dit
meerjarenplan niet voorzien. Wanneer ze zich voordoen zullen ze het voorwerp uitmaken van een afzonderlijke
aanvraag. Uiteraard zullen ze deel uitmaken van dezelfde boekhouding waarin ze worden geïntegreerd.
Alle bedragen opgenomen in de in dit begrotingsdokument vervatte tabellen werden opgesteld op grond van
onze realisaties in de vorige jaren. Aangezien wij enerzijds reeds heel lang aktief zijn (waardoor een voldoende
gegevensbasis bestaat) en anderzijds vrij veel aktiviteiten ontplooien (waardoor statistische metodes
gerechtvaardigd kunnen worden toegepast) , is dat een vrij betrouwbaar vertrekpunt voor het opstellen van
begrotingen. Maar uiteraard werd bij het vastleggen van die cijfers en bedragen, ook terdege rekening
gehouden met de beleidslijnen zoals weergegeven in het artistiek beleidsplan.
Kommentaren bij de afzonderlijke begrotingsposten en de wijze waarop we ze berekenden, hebben we,
gerubriceerd, verder in dit dokument opgenomen.
2
Bestuursorgaan
Stichting Logos wordt als Stichting van Openbaar Nut geleid door een Raad van Bestuur. Overeenkomstig de
statuten, worden de leden van deze raad bepaald door koöptatie en na bekrachtiging door het Ministerie van
Justitie. Stichting Logos is geen ledenvereniging zoals een v.z.w. dat bij definitie wel is. De Raad van Bestuur is
16
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
verantwoordelijk voor de instandhouding van het oprichtingspatrimonium en voor de aanwending van de
middelen voor de doelen zoals gesteld in de statuten. Wat dit betreft is hij verantwoording verschuldigd aan het
ministerie van Justitie.
De voltallige Raad van Bestuur bestaat tot op heden uit:
Prof. dr. Jean-Paul Van Bendegem
De heer Herve Thijs
Mevrouw Linda Walker
Mevrouw Moniek Darge
Dr. Godfried-Willem Raes
Het ligt in de lijn der verwachtingen dat in de komende vier jaar één of twee leden zullen worden vervangen,
onder meer om een verjonging door te voeren. De dagdagelijkse werking van de Stichting wordt gesuperviseerd
door een dagelijks bestuur bestaande uit:
Prof.dr. Jean-Paul Van Bendegem
Dr. Godfried-Willem Raes
Mevrouw Moniek Darge
De taak van algemeen direkteur wordt tot op heden waargenomen door dr.Godfried-Willem Raes, die tevens
voorzitter is van de Raad van Bestuur. Deze funktie is onbezoldigd maar geenszins vrijblijvend. Het feit dat hij
zo goed als permanent ter beschikking is van de werknemers van de Stichting staat daarvoor borg. De taak van
beleidsverantwoordelijke voor de eigen artistieke produkties is in handen van Moniek Darge. Het
'objektiverend' toezicht is in handen van Prof. dr. Jean-Paul van Bendegem. Omdat er geen materiële
afhankelijkheid bestaat tussen bestuursorgaan en de instelling zelf, is onbaatzuchtigheid in de besluitvorming
binnen dit bestuursorgaan struktureel gegarandeerd.
Volledigheidshalve geven we ook de namen van enkele belangrijke externe personen die voor de gang van
zaken in de Stichting toch enig belang hebben:
Juridisch adviseur en raadsman :
meester Erwin PENNING
Beëdigd Accountant:
de heer Steven WILLEMS
Burgerlijk Ingenieur-Architect:
De heer Raymond VAN SOENS
Notaris:
meester Jean-Bernard MAETERLINCK
Houder der akten en minuten met betrekking tot roerende en onroerende goederen van Stichting Logos, evenals
der stukken m.b.t. testamentaire beschikkingen der bestuurders.
Sociaal Secretariaat: H.D.P. Hulp der Patroons (kontaktpersoon: Mevr.Marieke De Bruyne)
3
Personeel
3.1
Huidige situatie
Sedert 1985 heeft Stichting Logos drie werknemers in dienst met het statuut van DAC’er (derde arbeidscircuit)
en nu dus ex-DAC-ers. Dit bijzonder statuut werd indertijd opgericht als opvolger/vervanger van de toenmalige
BTK (bijzonder tijdelijk kader) tewerkstellingsprojekten in het kader waarvan wij in de daaraan nog
voorafgaande jaren op vijf voltijdse medewerkers konden rekenen. Bovendien bestond er destijds ook nog het
statuut van gewetensbezwaarde, in het kader waarvan wij sedert de oprichting van Stichting Logos als instelling
van openbaar nut in 1977 jaarlijks een tot twee medewerkers toegewezen kregen. Op dit ogenblik, 1 oktober
2008, hebben we daarenboven nog 2 medewerkers in dienst met een vast bediendenkontrakt: Kristof Lauwers
en Barbara Buchowiec. (cfr. organisatorisch beleidsplan). De begrotingscijfers zijn geëxtrapolleerd uit de
huidige en bekende gegevens ons bezorgd door het sociaal sekretariaat HDP.
Overzichtstabel: In de bepaling van de lonen wordt strikt de CAO voor de podiumkunsten (spektakelwezen)
toegepast. De inschaling gebeurt volgens subsidiering, taakomschrijving en diploma(s).
3.1.1 Gewone werknemers met arbeidskontrakt
In dienst op 01.10.2008:
17
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
De heer Kristof LAUWERS, artistiek leider M&M
Mevrouw Barbara BUCHOWIEC, komponist/altviool
100%
34.2%
Kontraktueel – DAC medewerkers:
De heer Yvan VAN DER SANDEN, receptieve werking
De heer Xavier VERHELST, komponist, archivaris
De heer Sebastian BRADT, komponist
100%
50%
50% + 34.2%
Totale tewerkstellingscoëfficiënt:
3.68
3.1.2 Kontraktuele medewerkers
Stichting Logos doet een beroep op kontraktuele medewerkers met volledig of gedeeltelijk zelfstandigen- of
kunstenaarsstatuut: (vergoed met honoraria per prestatie/ produktie)
• de heer Johannes TAELMAN
(ingenieur)
• mevrouw Heleen VAN HAEGENBORGH
(pianiste)
• mevrouw Marian DE SCHRYVER
(danseres)
• mevrouw Emilie DE VLAM
(danseres)
• mevrouw Nicoletta BRANCHINI
(danseres)
• mevrouw Dominica EYCKMANS
(altvioliste)
• mevrouw Karin DEFLEYT
(fluististe)
• mevrouw Ann VANCOILLIE
(violiste)
• mevrouw Maja JANTAR
(aktrice)
• de heer Jelle MEANDER
(klankdichter)
• de heer Nikita CHUDJAKOV
(producer)
• de heer Arne DEFORCE
(cellist)
• de heer Thomas SMETRYNS
(luitist/komponist)
• de heer Ghislain POTVLIEGHE
(orgelbouwer)
Tot slot willen we niet nalaten hier ook een beknopte lijst te geven van de meest aktieve vrijwilligers die binnen
de Stichting, regelmatig of projektgebonden, meewerken:
3.2
• Prof. Phill NIBLOCK
(muzikus, USA)
• de heer Marc MAES
(instrumentenbouwer)
• mevrouw Kattie COUCK
(logistiek)
• de heer Manu FREDERICKX
(instrumentenbouwer)
• de heer Benn DECEUNINCK
(fotograaf)
• de heer Luk VAES
(muzikus)
• de heer Brent WETTERS
(komponist, USA)
• dr. Ignace DE KEYSER
(muzikoloog)
• de heer Larry WENDT
(technikus-dichter, USA)
Gewenste situatie
De lonen van zowel onze gewone medewerkers als deze van onze vroegere DAC-ers liggen nu nog aan de erg
lage kant, waardoor wij te vaak zeer kompetente krachten zien vertrekken, op zoek naar jobs met een betere
verloning in verhouding tot de kwalifikaties waarover zij beschikken. Het is voor Stichting Logos dan ook van
prioritair belang in de nabije toekomst de lonen op te kunnen trekken. Helaas kunnen wij dit niet op basis van
onze eigen inkomsten en zijn wij hiervoor volledig afhankelijk van subsidieverhoging. Wij hebben onze plannen
in onze hier voorliggende begroting opgenomen en hopen deze te kunnen realiseren.
62 BEZOLDIGINGEN EN SOCIALE LASTEN
620 Lonen
6200 RSZ werknemers
2010
2011
19720.00
20720.00
2012
22000.00
2013
23200.00
18
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
6201 Produktieleider
10000.00
6202 Musicus M&M 50%
13500.00
6203 Musicus M&M Buchowiec 33%
8852.00
6204 Artistiek leider Lauwers FT
23000.00
6205 Zakelijk leider Vander Sanden FT
23000.00
6206 Musicus Verhelst 50%
12480.00
6207 Technieker 20%
8240.00
6208 Onderhoudsmedewerker 50%
10300.00
6209 PR medewerker FT
22000.00
622 RSZ en BV
6220 RSZ en patronale lasten op lonen
28000.00
6221 BV op lonen
14000.00
623 Verzekeringen
6230 Verzekeringen personeel arbeidsong. 900.00
6250 Geneeskundige verzekeringskosten
650.00
11800.00
14000.00
9000.00
24000.00
24000.00
13000.00
8500.00
11000.00
23000.00
13000.00
15000.00
9500.00
25000.00
25000.00
14000.00
8900.00
12000.00
24000.00
13800.00
15750.00
10000.00
26500.00
26500.00
14700.00
9500.00
12600.00
25200.00
29000.00
14230.00
32000.00
15000.00
34000.00
15750.00
950.00
690.00
1000.00
730.00
1050.00
780.00
4
Infrastruktuur en investeringen: Logos Tetraëderzaal
4.1
Huidige situatie
De tetraëderzaal met 150 zitplaatsen wordt door alle musici die er ooit speelden inmiddels beschouwd als een
akoestisch pareltje. We mogen er dus fier op zijn. Dit wil echter niet zeggen dat alle gebreken intussen zijn
verholpen. In 2008 onderging het voorgebouw een grondige verbouwing. Daarvoor kregen we een
investeringstoelage van Stad Gent. Verdere verbouwingen zijn gepland, maar de daarmee gepaard gaande
investeringsuitgaven werden niet opgenomen in de hier als begroting voorgestelde winst- en verliesrekeningen.
Voor hun financiering zal, te zijner tijd, gepoogd worden een beroep te doen op speciale investeringsfondsen
voor kulturele infrastruktuur bij de Vlaamse overheid, de Stad, of - indien dat onverhoopt niet zou lukken - op
interestloze en op termijn kwijt te schelden leningen van de bestuurders aan de Stichting.
4.1.1
Afschrijvingstabel materieel: (@10%/j)
Jaar
Item / aankoop jaar
Aankoopprijs
afschrijvingen: [@2390]
Totaal afschrijvingen
2003
Inox vloer zaal
8.957,18
895,72
895,72
2004
895.72
1791,44
2005
895.72
2687,16
2006
895.72
3582,88
2007
895.72
4478,60
2008
895.72
5374,32
2009
895.72
6270,04
2010
895.72
7165,76
2011
895.72
8061,48
2012
895.72
8957,18
4.1.2
restwaarde
0
Afschrijvingstabel groot onderhoud (@ 10%/j)
Jaar
Item / aankoop jaar
Aankoopprijs
afschrijvingen: [@2610]
Totaal afschrijvingen
2005
inrichting
6821,49
682,15
682.15
2006
682,15
1364,30
2007
682,15
2046,45
restwaarde
19
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
2008
682,15
285,84
3014,44
2009
682,15
285,84
3982,43
2010
682,15
285,84
4950,42
2011
682,15
285,84
5918,41
2012
682,15
285,84
6886,40
2013
682,15
285,84
7854,39
2014
682,15
285,84
8822,38
2015
0
285,84
9108,22
2016
0
285,84
9394,06
2017
0
285,82
9679.88
4.1.3
ABRW
2858,39
Afschrijvingstabel verbouwingkosten: (@ 5%/j)
Jaar
Item / aankoop jaar
Aankoopprijs
afschrijvingen: [@2210]
Totaal afschrijvingen
2008
verbouwingen
154.397,29
7.719,86
7.719,86
2009
7.719,86
15.439,72
2010
7.719,86
23.159,58
2011
7.719,86
30.879,44
2012
7.719,86
38.599,30
2013
7.719,86
46.319,16
2014
7.719,86
54.039,02
2015
7.719,86
61.758,88
2016
7.719,86
69.478,74
2017
7.719,86
77.198,60
4.1.4
Jaar
restwaarde
77.198,69
Afschrijvingstabel infrastruktuurtoelage: (@ 5%/j)
verkrijging
afschrijvingen: [@??]
Totaal afschrijvingen
100000
5000
5000
2009
5000
10000
2010
5000
15000
2011
5000
20000
2012
5000
25000
2013
5000
30000
2014
5000
35000
2008
0
Item / aankoop jaar
restwaarde
20
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
2015
5000
40000
2016
5000
45000
2017
5000
50000
4.1.5
50000
Afschrijvingstabel onroerende goederen
boekhoudingsrekening nr. 2200, 2210, 2290
GEBOUWEN :
Gebouw gelegen Bomastraat 26-28
Aanschafprijs
1.000.000,-
01.01.1987
Verbouwingen
3.599.472,-
31.12.1990
201.576,-
31.12.1991
Totaal eindwaarde (opening 1991)
4.599.472,-
01.01.1991
Totaal eindwaarde (opening 1992)
4.801.048,- (=119.014,87€)
01.01.1992
Afschrijving op gebouwen 1991
- 137.984,-
31.12.1991
Afschrijving op gebouwen 1992
- 144.031,-
31.12.1992
Afschrijving op gebouwen 1993
- 144.031,-
31.12.1993
Afschrijving op gebouwen 1994
- 144.031,-
31.12.1994
Afschrijving op gebouwen 1995
- 144.031,-
31.12.1995
Afschrijving op gebouwen 1996
- 144.032,-
31.12.1996
Afschrijving op gebouwen 1997
- 144.032,-
31.12.1997
Afschrijving op gebouwen 1998
- 144.032,-
30.06.1998
Afschrijving op gebouwen 1999
- 144.032,-
31.12.1999
omzetting in Euro: (subtotaal)
= - 31.984,11€
Afschrijving op gebouwen 2000
- 3.570,46€
31.12.2000
Afschrijving op gebouwen 2001
- 3.570,46€
31.12.2001
Afschrijving op gebouwen 2002
- 3.570,46€
31.12.2002
Afschrijving op gebouwen 2003
- 3.570,46€
31.12.2003
Afschrijving op gebouwen 2004
- 3.570,46€
31.12.2004
Afschrijving op gebouwen 2005
- 3.570,46€
31.12.2005
Afschrijving op gebouwen 2006
- 2.826,76€
31.12.2006
Terugname afschrijvingen 2006
+ 11.155,21€
31.01.2006
Verbouwingen 1991
Als gevolg van de beslissing van de raad van bestuur van 02.01.2007 worden sedert 2006 nog slechts
afschrijvingen gedaan a rato van 3% op de waarde van het gebouw na aftrek van de waarde van de grond.
De nieuwe afschrijvingstabel komt er dan uit te zien als:
grondwaarde
Bebouwing (afgeschreven a Afschrijvingen
rato van 3%)
@2290
Totaal afschrijvingen
Totaal restwaarde
2006
24.789,54€
94.255,33€
- 45.075,18€
-45075,18€
73.939,69€
2007
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
-47.901,94€
71.112,93€
2008
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
-50.728,70€
68.286,17€
2009
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
-53.555,46€
21
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
2010
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2011
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2012
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2013
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2014
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2015
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2016
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2017
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
2018
24.789,54€
94.255,33€
- 2.826,76€
4.2
40.018,57€
Gewenste situatie
Zoals in de zakelijke plannen werd uiteengezet, kampt Stichting Logos met een groot plaatsgebrek. Met de
recente verbouwingen is aan dit euvel gedeeltelijk een einde gekomen. Vooral het archief en het
dokumentatiecentrum kunnen nu de nodige ruimte krijgen. Toch dient er op gewezen te worden dat het steeds
groeiende <M&M> robotorkest ook een grotere ruimte nodig heeft. Met de buren werd reeds een mondelinge
afspraak gemaakt om binnen de komende (vier a vijf) jaren effektief een nieuw gebouw te kunnen aanschaffen
in het belendende perceel. Dit is momenteel evenwel nog toekomstmuziek, maar verdient toch reeds onze
aandacht, omdat een dergelijke aankoop niet alleen de nodige financiele middelen zal moeten krijgen, maar ook
weer verbouwingswerken met zich mee zal brengen.
5
Gemotiveerde toelichting bij de begroting van het eerste jaar
5.1
Algemene werkingskosten
In deze rubriek groepeerden we alle kosten die niet direkt te maken hebben met de specifieke aktiviteiten, maar
die een conditio sine qua non vormen voor het bestaan van onze instelling en haar infrastruktuur, los van de
exploitatie ervan.
6100
6110
6111
6112
6121
6123
6140
6310
Huur lokalen
Kantoren Kongostraat 35 - pro memorie
Magazijn - Blekerijstraat
Permanent onderhoud en kleine herstellingen gebouw Bomastraat 26-28
Onderhoud en herstellingen apparatuur en instrumenten
Afvalverwerking - containers - Ivago
Elektriciteit, Gas Water
Electrabel / Imewo fakturen
Klein materiaal
Software en upgrades
Verzekeringen goederen
Afschrijving uitrusting
(cfr.afschrijvingstabel in boekdeel 1 van onze jaarverslagenhier opgenomen: Inox vloer.
Totaal:
2010
2011
2012
2013
2080
8320
2163
8500
2250
9000
2400
9500
7500
1100
14560
8000
1150
15000
8500
1200
15500
9000
1400
16500
900
550
896
900
600
896
900
650
896
900
680
896
35906
37209
38896
41276
De fakturen van Electrabel omvatten zowel elektriciteit als gas (en water van TMVW). De verwarming van de
koncertzaal en het gebouw aan de Bomastraat gebeurt elektrisch. Ook de verlichting –met een geïnstalleerd
vermogen van 64kWatt- is de oorzaak van een niet onaanzienlijk deel van onze energiefaktuur.
22
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
5.2
Eigen produkties en projekten: begrotingsdetails
5.2.1
Inleiding
De eigen produkties omvatten koncerten die verzorgd worden door uit eigen artistiek personeel samengestelde
ensembles. Deze koncerten grijpen zowat overal plaats. Voor bepaalde programmakoncepten wordt daarbij de
artistieke kerngroep (bestaande uit musici in loondienst) uitgebreid met losse kontraktuele medewerkers, of kan
volstaan worden met een kleinere bezetting. Niet alleen de lonen en vergoedingen maar ook de eraan verbonden
produktiekosten worden door onszelf gedragen. Waar koncerten verzorgd worden voor derden, worden de
daaruit verkregen vergoedingen bij de overeenkomstige inkomsten ingeboekt.
Voor de eigen artistieke produkties, wordt een onderscheid gemaakt naargelang deze produkties worden
gebracht in Vlaanderen of in het buitenland enerzijds, en anderzijds naargelang het ensemble dat ervoor instaat:
<M&M>, Logos Duo, de Logos Vrouwen of een anders samengesteld Logos Ensemble. In deze rubriek
voorzien we 25 koncerten per jaar in het binnenland en 10 in het buitenland. Deze cijfers zijn, zeker voor
wat betreft het buitenland, opzettelijk minimalistisch gehouden. Dat is niet erg want, wanneer er meer
koncerten zijn, zijn er meteen ook meer inkomsten waardoor de balans toch in evenwicht wordt gehouden.
5.2.2
Toelichting binnenlandse eigen koncerten en produkties binnenland
2010
6127
6137
6157
7130
7131
7132
7135
7200
Rekwisieten en bijzondere instrumenten
Logos Produkties (Pneumafoon, Logos Duo...)
Rekwisieten
<M&M> orkest
-huur apparatuur, kablering, video manipulatie, netwerking, batterijen en
akkus, besturingskomputers, operationele kosten robots
andere logos ensembles
rekwisieten en operationele kosten
Subtotaal 6127
vergoedingen aan (extra) musici niet behorende tot het vast artistiek
personeel
25 x 340€ , inklusief BV en andere lasten (2010)
transporten en vervoer
Huur bestelwagens 10 x 275€ (2010)
Representatiekosten 25 x 50€ (2010)
Subtotaal Uitgaven
Inkomsten eigen produkties
uitkoopsommen en inkom
inkom eigen produkties
Inkom groepen
Uitkoopsommen binnenland
Verhaalbare kosten en reiskosten
Sommen gefaktureerd aan opdrachtgevers
4 x 625€
Subtotaal der inkomsten
verschil:
2011
2012
2013
850
700
700
700
13000
10000
10000
10000
2150
1300
1300
1300
16000
8500
12000
8500
12000
9000
12000
9500
2750
1250
28500
2800
1280
24580
2860
1300
25160
2900
1300
25700
2500
1000
10000
2500
2633
1000
10000
2500
2680
1000
10000
2500
2800
1000
10000
2500
16000
12500
16133
8447
16180
8980
16300
9400
Het <M&M> ensemble, d.w.z. het volledige robotorkest met interaktieve musici neemt het leeuwenaandeel van
de binnenlandse koncerten voor zijn rekening, met maandelijkse koncerten in de Logos tetraëder en koncerten
op andere plaatsen in het binnenland, gespreid over diverse Vlaamse provincies. Op deze koncerten worden ook
de resultaten van de kompositieopdrachten aan het publiek voorgesteld.
De uitgaven in deze rubriek staan uiteraard in hoge mate los van het aantal uitvoeringen dat van een bepaalde
produktie kan worden gebracht. Daarvoor is het grote aandeel van de kosten van rekwisieten en instrumenten in
het totaal der uitgaven aansprakelijk te stellen. Overigens mogen deze uitgaven strikt genomen niet volledig ten
laste worden gelegd van de rubriek eigen artistieke produkties in Vlaanderen, aangezien diezelfde produkties
ook naar het buitenland gaan. Een verdeling van deze uitgavenspost is evenwel praktisch gezien onmogelijk.
Het ware dan logischer binnenlandse en buitenlandse koncerten samen te behandelen ware het niet dat we, om
onze internationale werking te kunnen aantonen, wel verplicht zijn ze boekhoudkundig te scheiden.
5.2.3
Toelichting eigen koncerten en produkties buitenland
23
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
6158
6138
7137
Transport en reiskosten voor buitenlandse koncerten
Vliegtuigtickets en transporten
4 x 4 personen x 500€ =8000€ (2010)
[gemiddelde op grond van vorige werking en 4 geplande vliegtuigreizen
per jaar]
Huur vrachtwagens
[5 x 900€]
Treinen [tickets]
Personenwagens
2000km a 0.30 = 600€
Sejours
8 x 4 x 50€ = 1600€
Hotels
subtotaal 6158
Honoraria aan musici
Totaal der uitgaven:
Uitkoopsommen buitenland
verschil
2010
2011
2012
2013
8000
8500
9000
9200
4500
4800
4900
5050
800
600
900
700
1050
850
1100
950
1600
1600
1650
1650
1500
17000
5000
1500
18000
5000
1550
19000
5000
1550
19500
5000
22000
10000
12000
23000
10000
13000
24000
10000
14000
24500
10000
14500
Deze koncerten waarvan de organisatie in de koördinerende handen is van Moniek Darge, Kristof Lauwers,
Sebastian Bradt en Yvan Vander Sanden, worden verzorgd door de in een vorige paragraaf opgesomde
uitvoerings/realisatie-kernen.
Rekeningfiches voor rekwisieten zijn niet voorzien omdat er geen produkties worden gepland die niet ook hier
in Vlaanderen te zien en te horen zijn. De uitgaven daaraan verbonden zijn dan ook reeds ingerekend in de
rekeningen 6127 en 6137. De honoraria voor medewerkende musici die niet tot de vaste kern behoren werden
wel voorzien en afzonderlijk begroot. De inkomsten voor deze koncerten - de verkregen netto uitkoopsommen
staan in de rekening 7137.
5.2.4
Toelichting speciale projekten
Onder deze rubriek behandelen en voorzien we al dat soort aktiviteiten dat geen deel uitmaakt van de gewone
eigen artistieke produktie. Inhoudelijk kan dit dan ook van jaar tot jaar verschillen. Voorbeelden zijn o.m.
tentoonstellingen van muziekdozen en/of klankskulpturen uit onze verzameling, bijzondere CD-Rom
publikaties hierover, straatanimaties en projekten, interaktieve installaties met de robots van het <M&M>
orkest, performances met muziekdozen, enz. ...
De hier weergegeven uitgaven worden meer dan gekompenseerd door de overeenkomstige projektmatige
inkomsten uit bijzondere toelagen aan de andere kant (tentatief voorzien op boekhoudrekening 7210, aangezien
het steeds om projekten gaat in samenwerking met of aansluitend bij bestaande initiatieven). Om die reden
hebben ze geen groot effekt op de betoelagingsaanvraag zoals vervat in onderhavig vierjarenplan. De hier
opgenomen bedragen zijn te lezen als gemiddelden berekend over de ganse periode van 4 jaar. Het is m.a.w.
best mogelijk dat het ene jaar een projekt oploopt tot 1.500€ en er dan het volgende geen speciale eigen
projekten doorgaan. Gemiddeld realiseren we evenwel 20 speciale eigen projekten per jaar. Het geïsoleerd
begrotingsdetail ziet eruit alsvolgt:
6129
6139
6159
7210
5.2.5
Rekwisieten en instrumentarium
Vergoedingen musici (kosten)
Vervoer en verplaatsingen (huurbestelwagens e.d)
Totaal der uitgaven:
Inkomsten speciale projekten
verschil
2010
4000
2000
2500
8500
10000
1500
2011
4000
2200
2500
8700
10000
1300
2012
4000
2500
2500
9000
10000
1000
2013
4000
2800
2800
9600
10000
400
Toelichting kreatieopdrachten
Voor de periode 2010-2013 liggen mogelijke kompositie-opdrachten aan volgende Vlaamse komponisten ter
studie. Deze opdrachten kaderen stuk voor stuk in wat daarover reeds in de inleiding bij dit jarenplan werd
gesteld. Gerekend wordt met een gemiddelde van 1 tot 2 grote kompositieopdrachten per jaar. Bij de
praktische selektie zal onder meer rekening gehouden worden met de aandacht die de betrokken komponisten
krijgen vanuit andere ensembles en koncertorganisaties. Wij hebben daarbij immers een komplementaire rol te
vervullen en menen dat we vooral die mensen aan bod moeten laten komen die enerzijds niet reeds volop in de
24
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
schijnwerpers staan en anderzijds een voldoende belofte inhouden voor een produktie die naar kwaliteit en
innovatie aansluit bij de betrachtingen van onze Stichting. Daarnaast voorzien we eveneens een jaarlijkse
kompositie-opdracht aan een belangwekkende internationale komponist. Hiervoor zijn we reeds in kontakt met
Clarence Barlow, Jaime Reis, Charlie Morrow, Richard Barrett, Moritz Eggert, Agostino Di Scipio e.a. In de
lijst opgenomen in het artistiek beleidsplan worden evenwel alleen de Vlaamse komponisten vermeld.
Wat betreft de uiteraard voorziene uitvoeringen van de bestelde werken zullen we deze zoveel mogelijk
integreren in de normale programmatie van onze receptieve koncerten ofwel en zelfs bij voorkeur in de eigen
artistieke produktie van een van onze ensembles. We willen er ons niet van afmaken via een eenmalig
'kreatiekoncert' gewijd aan jonge Vlaamse muziek, wat deze immers zou marginaliseren. De kosten verbonden
aan deze uitvoeringen zijn dan ook begrepen in die voor de eigen artistieke produkties, voor die opdrachten die
specifiek daarop betrekking hebben. Het begrotingsdetail ziet er per jaar dan als volgt uit:
6136
Kompositieopdrachten
2010
2500€
2011
2500€
2012
2500€
2013
3000€
Er staan geen specifieke inkomsten tegenover (afgezien van ad hoc aan te vragen subsidies voor
kompositieopdrachten, te boeken op rekening nr 7360) , aangezien deze begrepen zijn in de inkomsten
verbonden aan de eigen artistieke produkties.
5.3
Receptieve koncertaktiviteiten 2010-2013
Zoals de voorbije jaren biedt Logos aan het publiek een ruime en diverse keuze uit de aktuele muziek en
klankkunst, van hedendaags-klassieke muziek over live-elektronika met video tot performances op
zelfgebouwde installaties en instrumenten. Bij Logos is nieuwe muziek ook heel letterlijk te nemen: het gaat
voornamelijk over muziek die hoogstens 10 jaren oud is en Vlaamse premières van werken zijn eerder regel dan
uitzondering.
Zoals vorige jaren is ook dit jaar weer de berekening van de begroting voor de koncerten in eigen zaal gesteund
op gemiddelden uit de praktijk van vorige jaren. Zij worden jaarlijks gedetailleerd weergegeven in boekdeel 1
van onze jaarverslagen.
Het begrotingsdetail, gesteund op 25 koncerten waarbij gemiddeld telkens 4 musici aantreden, ziet er per jaar
dan uit als volgt:
6040
6125
6135
6155
7110
7140
7190
Hotel en akkomodatiekosten [25 x 74.80€] (2010)
Requisieten, huur instrumenten, apparatuur e.d. [25 x 372€] (2010)
Vergoedingen aan musici (niet in dienst bij de stichting) brutto.
[25 x 600€ gemiddeld, of 150€ per musicus/koncert] (2010)
Verplaatsingskosten en transporten [25 x 160€] (2010)
Subtotaal Uitgaven
Inkomgelden
Ko-organisatoren en kaptaties (radio)
Buitenlandse toelagen
Subtotaal inkomsten
2010
1870
9300
15000
2011
1870
9300
15500
2012
1870
9300
16000
2013
1950
18000
4000
30170
3373
1000
1000
5373
4080
30750
3373
1000
1000
5373
4160
31330
3771
1000
1000
5771
4200
33650
3900
1200
1000
6100
Totale netto kost
Aantal koncerten
Gemiddelde kost per koncert [zonder loonkost]
24797
25
991.88
25377
25
1015.08
25559
25
1022.36
27550
25
1102
9500
Niet ingerekend aan de uitgavenzijde, werden de propagandakosten (6132), omdat het erg moeilijk is die per
rubriek uit te splitsen. Stichting Logos publiceert maandelijkse affiches waarop alle koncerten en aktiviteiten
worden bekend gemaakt. Maar, ook de kosten verbonden aan de propaganda en bekendmaking via internet
worden geboekt op rekeningfiche 6132, en zijn niet uitsluitend op rekening te schrijven van de
koncertspecifieke publiciteitskosten. Wel ingerekend werden de bedrijfsvoorheffingen op de uitbetaalde
vergoedingen aan musici, waarvoor we per kwartaal de wettelijk voorgeschreven aangiften opstellen en
indienen. Overeenkomstig de opmerkingen van de externe accountant, worden deze belastingen samen met de
netto uitbetaalde honoraria, geboekt op de boekhoudrekening 6135. De berekeningsbazis hiervoor in deze
begroting werd ontleend aan de in het verleden gekonstateerde verhouding tussen globale som der vergoedingen
uitbetaald aan musici en de erop werkelijk betaalde bedrijfsvoorheffingen.
25
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
5.4
Overzicht totale koncertaktiviteit – inhoudelijke werking
Dat het geheel van onze planning voor 2010 tot en met 2013 geenszins op fantasie berust, moge, zoal dit nog
nodig zou zijn, ten overvloede blijken uit de volgende samenvattende tabel waarin onze koncertaktiviteit
(receptief zowel als kreatief) in het gehele vorige decennium wordt weergegeven. De erin opgenomen cijfers
zijn afkomstig uit de verzamelde jaarverslagen over de werking van Stichting Logos in de betreffende jaren,
zoals we die bij de diverse overheden indienden en publiceerden. De gegevens voor 2008 zijn geëxtrapoleerd
voor het laatste trimester van het jaar. Die voor 2007 stemmen overeen met die uit ons laatste jaarverslag en het
vorig vierjarenplan.
Die voor 2010 tot 2013 komen overeen met onderhavig, minimalistisch
werkingsplan.Vorige jaren en huidig jaar (extrapolatie voor 2008):
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
EIGEN PRODUKTIE
1. Eigen Produkties: ensembles (Logos-duo, Logos Ensemble, M&M orkest enz.)
binnenland
23
28
37
41
35
35
35
36
36
37
buitenland:
13
13
19
8
9
10
10
10
10
10
Speciale eigen
projekten:
14
19
26
47
32
25
25
26
26
27
Aantal erbij betrokken musici / robots
250/192
373/270
250/520
250/530
250/535
250/540
250/542
250/545
25
25
25
25
25
25
3
10
10
10
10
10
RECEPTIEVE WERKING
Receptieve koncerten:
32
26
28
27
Samenwerkingen
Ratio eigen produktie tot receptieve koncerten (binnen en buitenland)
Aantal erbij betrokken
musici
Totaal aantal
koncerten:
50/32
60/26
82/28
96/27
76/28
70/35
70/35
72/35
72/35
74/35
120
77
102
66
120
120
120
125
125
130
82
86
110
123
105
105
105
107
107
109
Waarbij moet worden opgemerkt dat de schaal van de eigen produktie gestaag toeneemt, zonder dat de
intrinsieke kost dat parallel daarmee doet. De cijfers in verband met de alsmaar groeiende participatie van
autonome muzikale robots spreken wat dit betreft boekdelen. Het <M&M> ensemble presenteert zich immers
als een groot kamerorkest bestaande uit ca. 42 grote robots en 5 tot 10 menselijke uitvoerders. Dat
vertegenwoordigt een schaalvergroting waar we vroeger alleen konden van dromen.
5.5
Archief en dokumentatiecentrum
Duurzame archivering mag het hoofddoel heten van ons archief. Het Logos klankarchief telt meer dan 29.000
titels; voor het overgrote deel gaat het hier om unieke dokumenten, die getuigen van een halve eeuw, vaak
elders ongedokumenteerde muziekgeschiedenis. Logos beschikt over een van de grootste archieven inzake
Nieuwe en Experimentele Muziek sedert 1968, en wij breiden onze kollektie doorlopend uit met publikaties die
niet reeds in bestaande mediateken zijn aan te treffen. Hetzelfde kan worden gesteld voor wat betreft de
partituren en de boekpublikaties.
Een groot deel van het geluidsarchief staat op magneetband (analoog of digitaal) en op vinylplaat. Magneetband
versterft, sommige merken sneller dan andere, de gemagnetiseerde metaallaag komt los van de drager, maar het
staat vast dat de banden die 15 jaar of ouder zijn bij elke afspeling aftakelen. De enige oplossing is deze banden
uitsluitend nog af te spelen om ze over te zetten op een nieuwe drager. De CD-R (CD recordable), met veel
uitgebreidere veronderstelde levensverwachtingen, lijkt voorlopig de ideale oplossing. Wel staan we nu voor
een heus monnikenwerk: Elke band of LP (want die takelen ook af en worden slechts uiterst zelden, wat nieuwe
muziek betreft, kommerciëel heruitgebracht op CD), moet voorzichtig overgezet worden naar de komputer,
desnoods opgekuist, en vervolgens naar CD-R overgeschreven worden. Maar het geeft ons de zekerheid dat het
volledige klankarchief in prima omstandigheden door het publiek raadpleegbaar blijft.
26
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
De inkoop van CD's voor het archief staat uiteraard los van de eigen publikaties. Globaal genomen groeit het
archief op jaarbasis nog steeds aan met ca. 500 CD's. Het detail van deze begrotingspost ziet eruit alsvolgt:
6010
6011
7470
5.6
2010
2011
2012
2013
Aankopen archief en infoshop
CD's en andere geluidsdragers (DVD-audio)
Partituren
Opslag en organisatiekosten, databases
Video's , multimedia CD roms en DVD-video
Gedrukte publikaties (boeken, tijdschriften)
Informatika infrastruktuur archief
Invoerrechten en taksen op aankopen buitenland
Totaal uitgaven :
2300
400
450
600
450
800
500
5500
2300
400
450
600
450
800
500
5500
2300
400
450
600
450
800
500
5500
2300
400
450
600
450
800
500
5500
Verkoop Informatiecentrum
Totaal inkomsten:
3220
3220
3220
3220
3220
3220
3220
3220
Netto kost :
2280
2280
2280
2280
Atelier voor experimentele instrumentenbouw
Koncerten met de <M&M> robots ontbreken bepaald niet aan spektakelwaarde, maar zijn vooral innoverend en
uitdagend voor zowel musici als publiek. Het atelier voor experimentele instrumentenbouw –of beter, de output
ervan- krijgt dan ook uitzonderlijke aandacht. Maar meer en meer ontvangt het atelier ook opdrachten voor
derden – niet zozeer voor robots, dan wel voor interfaces (omzetting beweging in geluid, midi-sturing voor
beweging enz.). Hier vloeien dan ook de in deze rubriek opgenomen inkomsten uit voort.
Er staan voor de uitbreiding van <M&M> nog een groot aantal instrumentenbouwprojekten op stapel voor het
atelier: <Rumo>, een wat futuristische geluidsmachine, <Klaks>, een persluchtmachine, <Heli>, een
ruisautomaat. Voor de bouw wordt mede een beroep gedaan op de diensten van Johannes Taelman (ingenieur,
voor de aanmaak van de firmware in de microcontrollers) en van Ghislain en Dierik Potvlieghe (orgelbouwers).
Het begrotingsdetail ziet eruit alsvolgt:
2010
6020
2012
2013
Uitgaven voor grondstoffen
Houtsoorten
400
350
350
350
Metaalwaren - Staal en RVS -
3500
3300
3300
3300
elektroventielen,stappenmotoren en elektromagneten
3400
3200
3200
3200
Werktuigen
1500
1300
1300
1300
PC-boards, produktie en ontwerp
1200
1000
1000
1000
Microprocessors & firmware
1200
1050
1050
1050
Kunststoffen
500
500
500
500
Produkten (coatings, harsen, lijmen, vetstoffen, solventen)
500
500
500
500
Voedingen
800
800
800
800
13000
12000
12000
12000
Inkomsten uit verkoop produkties
4000
4000
4000
4000
Netto tekort :
9000
8000
8000
8000
Totaal uitgaven:
7420
2011
Daar evenwel slechts een klein deel van onze atelierproduktie op bestelling en tegen betaling wordt uitgevoerd,
geeft deze bovenstaande balans een verlies te zien. Immers, het grootste deel van de produktie (lees de robots)
blijft in de Stichting. Wij maken thans immers vooral instrumenten aan voor gebruik door enerzijds het eigen
ensemble en door anderzijds tal van binnen- en buitenlandse komponisten, die voor dit toch wel unieke
ensemble schrijven. Het is nu eenmaal een aktiviteitengebied waarin Stichting Logos zowel nationaal als
internationaal een bijzonder sterke reputatie wist te verwerven. Bovendien maakt het ons de realisatie van
diverse projekten op het gebied van de audio-art mogelijk. Dit resulteert dan weer in bv. workshops,
27
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
demonstraties en/of tentoonstellingen met klankskulpturen, installaties, alternatieve muziekdozen en noem maar
op...
En “last but not least” hangt de werking van het atelier ook nauw samen met onze mogelijkheid om werkelijk
experimenteel muziekteater op te zetten tegen haalbare prijzen.
5.7
Studio voor elektroakoestische research en elektronische muziek
Jonge komponisten kunnen in de digitale opname- en montagestudios van Stichting Logos terecht voor de
realisatie van hun elektroakoestische stukken en montagewerk. Voor het overige wordt de studio permanent
gebruikt voor het overzetten van de klankarchieven -die teruggaan tot 1968!- op meer stabiele dragers, met
name CD-roms. Deze werkzaamheid wordt uitgevoerd door onze vaste medewerkers: in de eerste plaats door
Barbara Buchowiec, maar evenzeer door Xavier Verhelst, Sebastian Bradt, Yvan Vander Sanden en Kristof
Lauwers.
De Logos studio biedt momenteel zowat alle eigentijdse technologische faciliteiten: je kan er met alle dragers
terecht, van de oudste magneetbanden, audio-cassettes en LP’s, via de tussentijdse PCM-formaten op beta band,
tot de DAT, CD, Minidisc, DA-88 8spoor digitale tape, DVD, flash, MP3.... Kreaties kunnen meteen worden
uitgetest op onze spatialisatie installatie (minstens 16 luidsprekers, plus subwoofers).
Ook voor live-elektronika bezit Stichting Logos de nodige infrastruktuur. Naast de reeds genoemde studioapparatuur staat muzikanten en komponisten een serie effektapparaten (Yamaha, Lexicon, Digitech,...) ter
beschikking en natuurlijk ook een vijftal komputers (laptops) met de nodige software (PD, Audiomulch,
GMT,...) voor live toepassingen. Bovendien heeft Logos ook het personeel in dienst dat deze hard- en software
door en door kent. Deze gespecialiseerde kennis is kruciaal, zij maakt het verschil met de tuisstudio van de
muzikanten: niet alleen is daar om wille van financiële kosten de apparatuur vaak beperkt maar door tijdsgebrek
is de opgedane kennis vaak oppervlakkig of beperkt tot één of enkele apparaten of programma’s.
De doorlopende evolutie van de technologie op audiogebied maakt het evenwel noodzakelijk doorlopend de
apparatuur aan de nieuwste technologieën aan te passen, waardoor de uitgaven op deze post steeds relatief hoog
blijven liggen. Rekening moet hier worden gehouden met de vandaag inzake digitale technologie gangbare
levenscyclus van 3 jaar. Dit wil zeggen dat de basisuitrusting in de praktijk om de drie jaar geheel moet worden
vernieuwd. Bij de opstelling van deze begroting werd daarmee terdege rekening gehouden. De in de begroting
opgenomen bedragen zijn uitgemiddeld over drie jaar.
Het begrotingsdetail ziet er dan ook uit als volgt:
6030
7430
Uitgaven Studio:
Upgrades workstation komputers ( 1/3 van de kostprijs per jaar)
Harddisks - vaste opslagmedia
Opnameapparatuur: CD-Rom writers, DAT's, Flash Cards, D2D-recorders ...
Blanko CD’s
en verpakkingen (zowel voor LPD als voor andere produkties)
Elektronische komponenten
Verbruiksprodukten (printen)
Kleine werktuigen,tangen e.d
Bekabeling
Aankoop generatieapparatuur
Subtotaal uitgaven:
Studioinkomsten:
Technische prestaties voor derden
CD-rom montages
Verkoop eigen bouwsels+ service voor derden
Subtotaal inkomsten
Totale netto kost :
2010
2011
2012
2013
600
500
700
1950
2400
580
470
700
600
8500
600
500
700
1950
2400
580
470
700
600
8500
600
500
700
1950
2400
580
470
700
600
8500
600
500
700
2000
2500
580
570
750
600
8800
1000
1000
1000
3000
1000
1000
1000
3000
1000
1000
1000
3000
1000
1000
1000
3000
5500
5500
5500
5500
De blanko CD’s worden gebruikt voor produktie maar ook en vooral voor de uitgave van onze CD reeks
‘Publiek Domein’, waarbinnen we elk jaar twee nieuwe titels publiceren. Zoals de naam van de reeks het reeds
suggereert gaat het hier uitsluitend om nieuwe muziek waarop geen auteursrechten rusten. De verkoop van deze
CD reeks wordt ingeboekt en opgenomen in de inkomsten van de infoshop. De kostprijs per CD produktie op
500 exemplaren kan als volgt worden berekend:
blanko CD’s - dragers
Jewel boxes verpakking
Drukwerk inlegvel & hoesontwerp
bedrukking CD’s
1.115€
125€
300€
150€
28
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
vergoedingen uitvoerders
Totale kost per CD produktie
150€
1.840€
De drukkosten en - waar van toepassing - ontwerpkosten zijn opgenomen onder rubriek 6133 (Logos blad)
omdat die kosten samen worden gefaktureerd met die voor Logos Blad. (Zie volgend hoofdstukje). De
vergoedingen voor uitvoerders (indien van toepassing, want dat is vaak niet het geval) onder honoraria eigen
produkties of receptieve koncerten naargelang het geval. De CD opnames en mastering gebeurt in eigen studio
onder de leiding van Kristof Lauwers en Yvan Vander Sanden. Wanneer we meer dan 500 exemplaren maken,
laten we de CD’s persen, wat heel wat goedkoper is. Dit kunnen we echter slechts alleen in de USA laten doen
want in Belgie wordt de pers-produktie van publiek domein CD’s onmogelijk gemaakt door de terreur van
Sabam.
5.8
Publikaties & propaganda
Onder deze rubriek brengen wij de uitgaven samen voor de eigen “drukkerij” (wij printen ons tijdschrift -Logos
Blad- en koncertprogrammas zelf) evenals die voor de extern gedrukte folders voor algemene propaganda. Ook
affiches worden in een externe drukkerij gemaakt. Het Logos Blad wordt geproduceerd op een kleine 600
exemplaren per maand. In deze maandelijkse gedrukte publikatie worden de koncerten aangekondigd en
bekommentarieerd. Het gehele Logos-Blad kan eveneens via onze website gelezen worden:
http://www.logosfoundation.org/lb/lbarchief.html
Zolang niet de overgrote meerderheid van het publiek gebruik maakt van het internet, zullen we genoopt zijn
door te gaan met de gedrukte publikatie. We vermoeden dat het papieren Logos Blad ook tegen het eind van de
hier behandelde vierjaarlijkse periode nog niet geheel zal zijn verdwenen...
Behalve het Logosblad worden ook de uitgaven verbonden aan het drukwerk voor onze CD-reeks zijn hier
opgenomen. Aan de andere kant treffen we hier inkomsten aan, voortspruitend uit abonnementen op Logos
Blad, evenals die uit het steunfonds (prive maecenaat) en okkasionele sponsors, voor de betreffende jaren..
5.9
Personeelsgebonden vaste kosten & niet artistieke honoraria
In deze rubriek brengen we alle uitgaven samen die in verband staan met het 'personeels'-bestand bij Stichting
Logos: verzekeringen voor arbeidsongevallen, medische bijstandsverzekeringsbijdragen, niet artistiek gebonden
honoraria, terugbetalingen van kosten eigen aan de werkgever, uitgaven voor onderhoud en herstellingen van de
fietsen, evenals belastingen en taksen e.d.m. De bedragen zijn volledig gebaseerd op de bestaande en bekende
uitgaven tot op heden.
De accountantskosten zijn een gevolg van de dekretale verplichting om de boekhouding te laten nazien door een
onafhankelijk beëdigd extern accountant. Voor ons is dat de heer Steven Willems.
6
Huidige en recente subsidiëring
6.1
Huidige subsidiëring
De huidige subsidiëring (2008) vanwege de Vlaamse overheid bedraagt 126.516 Euro. Hierboven op komen
additionele DAC toelagen van 55.713 Euro. Bovendien kan Stichting Logos ook rekenen op een bescheiden
werkingstoelage van de Provincie Oost-Vlaanderen en de Stad Gent (5000 Euro).
6.2
Aangevraagde subsidiëring
Overzicht van de betoelagingen voorzien en begroot voor de driejaarlijkse periode van 2010 tot en met 2013.
Het betreft de boekhoudingsfiches 7000 tot en met 7060:
70
7000
7001
7050
7060
TOELAGEN
WerkingstoelageVlaamse Gemeenschap,dienst voor muziek - Muziekdekreet
DAC additionale weddetoelagen
Werkingstoelage
Provincie Oost-Vlaanderen
Werkingstoelage Stad Gent
Subtotaal 70: subsidies
2010
243500
2011
245000
2012
253000
2013
265311
67380
5000
70428
5000
77000
5000
80500
5000
7500
323380
7500
327928
7500
342500
7500
358311
29
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Vanwege de Provincie Oost-Vlaanderen worden we sedert enkele jaren nu ook met een vaste werkingstoelage
bedacht. Voor 2010-2013 werd ons nog geen bedrag in het vooruitzicht gesteld. In de begroting gingen we dan
ook uit van een verhoging van de 3.719€ die we vorige jaren verkregen, tot 5000 voor 2010-2013
De erg kleine toelagen vanwege de Stad Gent werden vroeger toegekend op grond van afzonderlijke
projektdossiers. Sedert 2004 krijgen we een vaste werkingstoelage. Ze werd hier begroot op 7500 Euro, een
kleine verhoging tegenover wat we thans reeds krijgen.
De stijging van de gevraagde subsidie vindt hoofdzakelijk haar oorsprong in de noden van het personeelsbeleid.
Vooral dan, in het aanpassen van de lonen aan de kwalifikaties van de medewerkers en om gelijke tred te
kunnen houden met vergelijkbare organisaties en ensembles bij ons. Een klein deeltje slechts heeft te maken
met een voorziene kleine uitbreiding van het medewerkersbestand, in casu: iemand voor onderhoud... en, met
een heel beperkte opdracht, een ingenieur/technieker voor het onderhoud van de vele robots en technologische
projekten eigen aan onze werking.
De overige stijgers in de begrotingen zijn de uitgaven voor verplaatsingen (6158/6159), die uitsluitend berusten
op extrapolatie van de werkelijke kostenevolutie en die voor honoraria (6135-6139) . Deze laatste omdat wij in
vergelijking met andere organisaties heel wat geringere vergoedingen aan de artisten betalen, wat op termijn een
onhoudbare situatie wordt.
30
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
d lp
Bijlage 3
Begrotingsvoorstel
voor de jaren 2010-2013
Bij de opstelling van deze begrotingsvoorstellen voor de werkingsjaren 2010-2013 werd uiteraard uitgegaan van
enerzijds, de geëxtrapoleerde resultaten geboekt over de periode 2006-2009 en een kritische doorlichting en
evaluatie daarvan. Anderzijds hebben we van deze gelegenheid gebruik gemaakt om onze meest urgente noden
te formuleren en in de bijgaande voorstellen te verwerken. Uiteraard maken we gebruik van het
meerjaarperspektief geboden door het kunstendekreet van de Vlaamse regering en de voordelen die dat biedt
voor een verdere duurzame ontwikkeling van onze werking als produktiecentrum voor nieuwe en experimentele
muziek.
1
BEGROTINGSCIJFERS volgens het genormaliseerd
rekeningstelsel
BEGROTINGSCIJFERS VOOR DE JAREN 2010-2013
KOSTENREKENINGEN
60 GRONDSTOFFEN EN HANDELSGOEDEREN
6010 Archief en Informatiecentrum
6011 Taksen en doeane op aankopen
6020 Atelier voor Instrumentenbouw
6030 Studio Elektronische Muziek en Research
6040 Logies en akkomodatiekosten
61 DIENSTEN EN DIVERSE GOEDEREN
6100 Huur lokalen en huurlasten
611 ONDERHOUD en HERSTELLINGEN
6110 Onderhoud gebouwen en infrastruktuur
6111 Onderhoud instrumenten en apparatuur
6112 Afvalverwerking
612 LEVERINGEN AAN STICHTING LOGOS
6121 Energie, water en klein materiaal
6122 Website & Internet
6123 Software & updates
6124 Telefonie kosten
6125 Requisieten koncerten Tetraeder
6126 Inkopen foyer
6127 Requisieten eigen Produkties
6129 Requisieten speciale projekten
613 VERGOEDINGEN AAN DERDEN
6130 Accountant Erelonen
6131 Administratiekosten,post,dossiers
6132 Algemene Propaganda
6133 Logos Blad en eigen publikaties
6134 Beheerskosten sociaal sekretariaat
6135 Honoraria Receptieve Koncerten
6136 Honoraria Kompositieopdrachten
6137 Honoraria eigen artistieke produkties
6138 Honoraria buitenlandse produkties
6139 Artists in residence & spec.projekten
614 VERZEKERINGSPREMIES
6140 Verzekeringen goederen
6141 Verzekering burg.aansprakelijkheid
615 VERVOER, VERPLAATSINGEN en REPRESENTATIE
6151 Transporten
medewerkers
6152 Rijwielenpark medewerkers
6155 Receptieve koncerten Tetraeder
6157 Eigen Artistieke Produkties
6158 Internationale Koncertprodukties
6159 Speciale Projekten
62 BEZOLDIGINGEN EN SOCIALE LASTEN
620 Lonen
6200 RSZ werknemers
6201 Produktieleider
6202 Musicus M&M 50%
2010
2011
2012
2013
5000.00
500.00
13000.00
8500.00
1870.00
5000.00
500.00
12000.00
8500.00
1870.00
5000.00
500.00
12000.00
8500.00
1870.00
5000.00
500.00
12000.00
8800.00
1950.00
2080.00
2163.00
2250.00
2400.00
8320.00
7500.00
1100.00
8500.00
8000.00
1150.00
9000.00
8500.00
1200.00
9500.00
9000.00
1400.00
14560.00
1500.00
900.00
1200.00
9300.00
2200.00
16000.00
4000.00
15000.00
1500.00
900.00
1200.00
9300.00
2250.00
12000.00
4000.00
15500.00
1500.00
900.00
1200.00
9300.00
2300.00
12000.00
4000.00
16500.00
1500.00
900.00
1200.00
9500.00
2500.00
12000.00
4000.00
1100.00
1000.00
9000.00
11000.00
2200.00
15000.00
2500.00
8500.00
5000.00
2000.00
1150.00
1000.00
9300.00
10000.00
2300.00
15500.00
2500.00
8500.00
5000.00
2200.00
1200.00
1000.00
9500.00
9000.00
2400.00
16000.00
2500.00
9000.00
5000.00
2500.00
1300.00
1000.00
9800.00
8500.00
2500.00
18000.00
3000.00
9500.00
5000.00
2800.00
550.00
150.00
600.00
160.00
650.00
170.00
680.00
200.00
250.00
500.00
4000.00
4000.00
17000.00
2500.00
280.00
550.00
4080.00
4080.00
18000.00
2500.00
300.00
600.00
4160.00
4160.00
19000.00
2500.00
350.00
650.00
4200.00
4200.00
19500.00
2800.00
19720.00
10000.00
13500.00
20720.00
11800.00
14000.00
22000.00
13000.00
15000.00
23200.00
13800.00
15750.00
31
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
6203 Musicus M&M Buchowiec 33%
6204 Artistiek leider Lauwers FT
6205 Zakelijk leider Vander Sanden FT
6206 Musicus Verhelst 50%
6207 Technieker 20%
6208 Onderhoudsmedewerker 50%
6209 PR medewerker FT
622 RSZ en BV
6220 RSZ en patronale lasten op lonen
6221 BV op lonen
623 Verzekeringen
6230 Verzekeringen personeel arbeidsong.
6250 Geneeskundige verzekeringskosten
629 Voorzieningen
6290 Voorziening vakantiegeld
6293 Terugname/besteding vakantiegeld
63 AFSCHRIJVINGEN
6300 Afschrijvingen op gebouwen (3%/j)
6310 Afschrijvingen op materieel (tabel)
6330 Afschrijvingen groot onderhoud (10%)
6331 Afschrijving verbouwing (5%)
64 ANDERE BEDRIJFSKOSTEN
6400 Belastingen en taksen, miljeu...
6401 Publikatiekosten balans
6410 Belastingen gebouwen en goederen
65 FINANCIELE KOSTEN
6500 Interesten en bankkosten
66 UITZONDERLIJKE KOSTEN
deelsom UITGAVEN:
OPBRENGSTREKENINGEN
70 TOELAGEN
7000 Werkingstoelage - Muziekdekreet
7001 additionele weddetoelagen DAC
7050 Provincie Oost-Vlaanderen
7060 Toelagen Stad Gent
71 INKOMSTEN IN EIGEN BEHEER
7100 Abonnementen Logos Blad
7110 Toegangsgelden koncerten Tetraeder
7120 Inkomsten foyer
713 Inkomsten eigen produkties
7131 Inkom eigen produkties
7132 Inkom groepen
7135 Uitkoopsommen binnenland
7137 Uitkoopsommen buitenland
7139 Afgestane erelonen
7140 Ko-organisatoren en kaptaties
7150 Steunfonds - Private Giften
7190 Buitenlandse toelagen
72 KOPRODUKTIES
7200 Verhaalbare kosten en reiskosten
7210 Inkomsten speciale projekten
73 SPONSORING
7300 Sponsoring bedrijven
7360 Kompositieopdrachten
74 ANDERE OPBRENGSTEN
7420 Atelier voor Instrumentenbouw
7430 Studio elektronische muziek research
7470 Verkopen Informatiecentrum
75 FINANCIELE OPBRENGSTEN
7500 Rentes op rekeningen, toevallige winsten
7530 Afboeking investeringssubsidie 5%
76 UITZONDERLIJKE OPBRENGSTEN
7600 Schuldkwijtscheldingen
deelsom INKOMSTEN:
8852.00
23000.00
23000.00
12480.00
8240.00
10300.00
22000.00
9000.00
24000.00
24000.00
13000.00
8500.00
11000.00
23000.00
9500.00
25000.00
25000.00
14000.00
8900.00
12000.00
24000.00
10000.00
26500.00
26500.00
14700.00
9500.00
12600.00
25200.00
28000.00
14000.00
29000.00
14230.00
32000.00
15000.00
34000.00
15750.00
900.00
650.00
950.00
690.00
1000.00
730.00
1050.00
780.00
18000.00
-17000.00
19000.00
-18000.00
20000.00
-19000.00
21000.00
-20000.00
2827.00
896.00
968.00
7720.00
2827.00
896.00
968.00
7720.00
2827.00
896.00
968.00
7720.00
2827.00
896.00
968.00
7720.00
100.00
100.00
850.00
100.00
100.00
880.00
100.00
100.00
950.00
100.00
100.00
980.00
350.00
400.00
450.00
480.00
393233.00
400314.00
417301.00
437031.00
243500.00
67380.00
5000.00
7500.00
245000.00
70428.00
5000.00
7500.00
253000.00
77000.00
5000.00
7500.00
265311.00
80500.00
5000.00
10000.00
1000.00
3373.00
2100.00
800.00
3373.00
2200.00
500.00
3771.00
2380.00
400.00
3900.00
2450.00
2500.00
1000.00
10000.00
10000.00
500.00
1000.00
5910.00
1000.00
2633.00
1000.00
10000.00
10000.00
500.00
1000.00
5910.00
1000.00
2680.00
1000.00
10000.00
10000.00
500.00
1000.00
6000.00
1000.00
2800.00
1000.00
10000.00
10000.00
500.00
1200.00
6500.00
1000.00
2500.00
10000.00
2500.00
10000.00
2500.00
10000.00
2500.00
10000.00
1000.00
2500.00
1000.00
2500.00
2500.00
2500.00
2500.00
3000.00
4000.00
3000.00
3220.00
4000.00
3000.00
3220.00
4000.00
3000.00
3220.00
4000.00
3000.00
3220.00
250.00
5000.00
250.00
5000.00
250.00
5000.00
250.00
5000.00
0.00
2500.00
3000.00
3000.00
393233.00
400314.00
417301.00
437031.00
32
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
d lp
Bijlage 4 Personeelsoverzicht
Er bestaat binnen Logos maar weinig onderscheid tussen admininistratieve en artistieke medewerkers. Alle
personeelsleden zijn zowel artistiek alsook op andere vlakken werkzaam binnen de stichting. Ook hier proberen
we aandacht te hebben voor kulturele diversiteit, maar dit is niet altijd haalbaar gezien de hoge graad van
specialisatie die noodzakelijk is op ons werkterrein. De Poolse komponiste Barbara Buchowiec geeft echter aan
dat het toch mogelijk is.
We vermelden in deze bijlage niet enkel personeel van de stichting, maar ook Godfried – Willem Raes en
Moniek Darge. Als leden van de raad van bestuur zijn zij dagelijks ter beschikking van de andere medewerkers
en hebben zij een wezenlijke inbreng in de artistieke produktie van de stichting.
Tot slot geven we hier ook een overzicht van de muziekrobots. Naast de artistieke medewerkers bepalen de
robots en de manier waarop er met hen gemuziseerd kan worden de mogelijkheden van de stichting. Wij vinden
het dan ook uitermate belangrijk aandacht te schenken aan deze unieke uitvoerders.
1
Kristof Lauwers
* Kortrijk, 15 december 1978
Funkties: Artistiek leider M&M orkest, programmeur, software - ontwikkelaar en
komponist. Voltijds in dienst sedert: augustus 2005.
Kristof Lauwers studeerde klassieke gitaar bij Ida Polck en behaalde de meestergraad
voor gitaar in 2001. In 2004 behaalde hij met grote onderscheiding de graad van meester
in de kompositie, in de klas van dr. Godfried - Willem Raes. Hij is regelmatig werkzaam
in de studio voor elektroakoestische muziek bij Stichting Logos. Met zijn kompositie
Processing #3 nam hij met veel sukses deel aan de Muziekronde van Vlaanderen 1999 in
Gent, Leuven en Antwerpen. Verschillende van zijn werken werden uitgevoerd bij
Stichting Logos. Elektroakoestisch werk van hem is te vinden op de Logos CD Logos
Electroacoustic Musics. Hij werkt ook mee aan de ontwikkeling van <GMT>, een
programmeertaal voor real time algoritmische kompositie, meer bepaald aan het opzetten van kode en strukturen
voor granulaire synthese. Ook in het werken met PureData is hij erg bedreven. Werkt ook regelmatig samen met
Laura Maes in projekten rond audio art en installaties.
2
Barbara Buchowiec
* Opole (Polen) 12 april 1963
Funkties: altviolist, komponist en muziekkopiist. In dienst sedert: 2004
Barbara Buchowiec studeerde aan de Academie Muzyczna te Wroclaw waar zij het
diploma van Magister in de Kunst behaalde. Daarna studeerde zij verder o.m. altviool
aan de konservatoria van Brussel en Antwerpen, waarna zij zich aangetrokken voelde
tot de kompositie. Als studente van dr. Godfried - Willem Raes in diens klas voor
experimentele kompositie aan het konservatorium van Gent bekwaamde zij zich verder in deze kreatieve
discipline. Zij behaalde met onderscheiding de graad van meester in de kompositie in 2004. Zij schreef en
realiseerde eveneens meerdere elektroakoestische komposities, waaronder het werk Chou, dat o.a. uitgezonden
werd op de Antwerpse Radio - Centraal. Ook voor muziekautomaten komponeerde zij verschillende werken,
zoals o.a. Fugato, Effocarum, Moonflower en Zipenzap.
Haar eerste kompositie, het strijktrio Vier Lentes werd in 1999 uitgevoerd te Morges, Zwitserland. Met het werk
Anjers voor viool, altviool, cello (of fagot) en kontrabas maakte zij haar debuut op het Belgisch koncertpodium
te Antwerpen. In de Antwerpse koncertzaal deSingel volgde daarna nog de kreatie van het tweede deel van haar
strijkkwartet, uitgevoerd door het uitgebreide Goeyvaerts Trio. Haar werken Effocarum, geschreven voor het
automatenorkest van Godfried - Willem Raes, en de twaalfstemmige Fugato voor player piano, werden onder
33
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
meer uitgevoerd te Lille (Frankrijk). In 2004 werd in de Logos Tetraëder te Gent een suksesrijk
komponistenportret georganiseerd, waarbij een heel programma aan haar werk werd gewijd. Eveneens in 2004
schreef zij in opdracht van het Spectra Ensemble het werk Methuselah. Deze kompositie werd door het
ensemble suksesrijk uitgevoerd in de koncertserie "Masters! - Jonge Vlaamse komponisten" in de konservatoria
van Antwerpen en Gent.
3
Sebastian Bradt
* Gent, 17 april 1979.
Funkties: komponist, orkestrator, performer, redakteur voor het Logos Blad en
zaalverantwoordelijke. In dienst sedert: april 2006 (deeltijds) en voltijds sedert
september 2008.
Sebastian Bradt studeerde fagot en piano aan de Kunsthumaniora voor Muziek en
Dans in Gent. Zette zijn studies nadien voort aan het Konservatorium van Gent:
kompositie en orkestratie bij Luc Brewaeys en dr. Godfried - Willem Raes.
Daarnaast volgde hij masterclasses bij David Rowland in Gent en bij Louis
Andriessen in Amsterdam. Hij nam in 2001 deel aan de Muziekronde Van
Vlaanderen met Grand Coeur Epilé voor klarinet, hoorn, cello en slagwerk, zijn
eerste volledig algoritmisch gekomponeerde stuk. Nam het jaar daarop deel aan de
KBC AQUARIUS Kompositiewedstrijd met MORPH, zijn tweede symfonie.en
werd 3de laureaat. Het stuk werd gekreëerd door de Koninklijke Filharmonie van
Vlaanderen olv. Lukas Vis.
Hij studeerde in 2003 met onderscheiding af aan het Konservatorium als 'Meester in de Muziek' en maakt
sedertdien als lid van het <M&M> ensemble en in opdracht van Stichting Logos eigen komposities en
arrangementen van bestaande muziekstukken voor het <M&M> robotorkest met als doel het eksploreren van de
sonore mogelijkheden van muzikale robots. Van 2005 tot 2007 was hij aangesteld als Assistent Eigentijdse
Expressiemiddelen, in een onderzoek naar mikrotonaliteit (deeltijdse opdracht van de Hogeschool Gent). In
2006 werd hij deeltijds medewerker van Stichting Logos als komponist, arrangeur, recycler - perfomer,
technikus, zaalverantwoordelijke, Pr - kontaktman etc.
Bradt heeft meermaals met filmmakers gewerkt: in 2006 komponeerde hij de muziek voor de stomme film Le
Fauteuil Vivant voor het Filmfestival Gent en voor de Duits - Vlaamse videaste Lieve Vanderschaeve heeft hij
de soundtracks van Burdenbirds en zWIRn verzorgd. In datzelfde jaar zorgde hij ook voor de soundtrack van de
stop motion - kortfilm Haar Haar, van Bart Van De Plas. Ook tal van ensembles hebben Bradt's werk op hun
repertoire staan: Sc(h)ènes (voor het Spectra Ensemble), Schlager (voor de Propere Fanfare van de Vieze
Gasten), Koest (voor het Nadar Ensemble), L'Union Fait La Fo/arce (voor slagwerkgroep Triatu), Pleurnichard
(voor symfonieorkest Artis Dulcedo), Nonchalance (voor blazers en slagwerkers van Artis Dulcedo), Ouattosz /
Ouockosz @ Lilith (voor Thelema Trio), Talking to the Hand, 'cos the Face didn't want to Hear it Any More
(voor het Junioren Orkest van de Vzw Ars Muzika olv. Dominiek Reynaert) en Taxidermie (in opdracht van de
vzw Muzikon - Konservatorium Gent, voor het kwarttoonsorgel < Qt>).
Daarnaast heeft Bradt ook lange tijd samengewerkt met het Musix - Ensemble olv. de sopraan Christine
Termonia, met het Ars Muzika juniorenorkest olv. Dominiek Reynaert en met stadskomponist Dick Van der
Harst, van wie hij stukken orkestreerde en uitvoerde. Medio 2008 verzorgde hij (samen met 8 andere Gentse
komponisten) Neuf Musiques à Brûler, de elektronische soundscape voor het vuurwerkspektakel van de Gentse
Feesten.
4
Xavier Verhelst
* Oostende, 16 december 1954
Funkties: komponist, orkestrator, webmaster, archiefbeheer en pianostemmer. In
dienst sedert: februari 1992.
Studeerde aan het Kon. Muziekkonservatorium van Gent (einddiploma's notenleer
& kontrabas), gevolgd door freelance werk in symfonische-, opera - orkesten en
barokensembles. Verleende medewerking aan projekten van komponisten als Paul
Beelaerts, Johan de Smet, Boudewijn Buckinx en het Spectra - ensemble. Als lid
van het Cheops Kwartet - dat zich uitsluitend op hedendaagse muziek toelegde begon hij te komponeren. In 1988 werd zijn kompositie Nix uitgevoerd door dit
ensemble en door BRTN Radio3 opgenomen. Naast kamermuziek ging zijn
34
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
interesse vooral uit naar nieuwe vormen van muziekteater. Zo schreef hij In 1993 Philemon & Baucis in
samenwerking met de auteur Peter Cnop. In november 1997 werd Verhelst's Voyage au Centre des Eléments te
Gent aan het publiek voorgesteld; een avondvullende multimediavoorstelling in samenwerking met beeldend
kunstenaar Zjuul Devens (op fragmenten uit de romans van Jules Verne).
De laatste jaren van het voorbije millennium werkte hij regelmatig samen met dichter Gerardt 't Zand, akteur
Mark Verstraete en fluitist Bert Jacobs in Het Verbond van de Verbeelding. In 2000 startte hij "The Mean
Team" waarvoor hij een beat- en jazzgericht repertorium schreef met een uitgesproken metamuzikaal koncept
(de muziekgeschiedenis van het voorbije millennium werd op een nogal oneerbiedige manier door de mangel
gehaald) en gebruik van nieuwe technologieën (komputer, sampler, elektronika). Sedert 2002 heeft hij de
kontrabas definitief omgeruild voor de 6 - snarige basgitaar. Tijdens het November Music Festival 2004
verleende hij zijn medewerking aan het "Bending the Tonic" projekt van Guy De Bièvre met Stephie Büttrich
(stem), Anne La Berge (fluiten), Peter Zummo (trombone) en Michael Weilacher (percussie).
Sedert eind 2005 engageert hij zich als komponist - bassist bij WoFo, een ensemble met ex - meanteamers
klarinettist Mattias Laga en tenorsaxofonist Michel Mast, aangevuld met gitarist Walter Verschaeren en
drummer Tom De Wulf. In 2006 komponeerde hij Kiz Cocugu (op tekst van Nazim Hikmet) voor het koor en
orkest van het Gentse St. Barbaracollege en in 2007 Fesses Bleues voor het gekombineerde gitaar - en
strijkersorkest van het Oostendse Conservatorium. Sedert 1992 werkt hij parttime bij Stichting Logos waar hij
naast administratief werk regelmatig allerlei muziek (van De Machaut tot Ligeti en met zijsprongen naar tango
en King Crimson) arrangeert voor het <M&M> robotorkest. Een selectie renaissance- en barokwerken waarin
die automaten gecombineerd worden met de talenten van blokfluitist Marcel Ketels, tenor Ludwig Van
Gyseghem, violist Stefaan Smagghe en gambist Dirk Moelandts verschijnt dit jaar nog op cd.
(www.logosfoundation.org)
5
Yvan Vander Sanden
* Neerpelt, 9 augustus 1972.
Funkties: administratief medewerker, programmeur en komponist. In
dienst sedert: september 2008.
Yvan Vander Sanden studeerde in 1996 af als muziekteoretikus aan het
Lemmensinstituut te Leuven. Daarna specializeerde hij zich in de
informatika en doceerde hij gedurende 8 jaar kursussen zoals c++
programming, database beheer, Unix systeembeheer etc. In 2004 studeert
hij nogmaals muziek, ditmaal kompositie bij Godfried - Willem Raes aan
het Gentse konservatorium. Ondertussen worden verschillende van zijn
komposities onderscheiden. Zo werd 4 een winnend werk in de
kompositieprijs van Vlaams - Brabant in 2005 en won 2 days in a life de
Euprint kompositiewedstrijd in 2007.
In 2008 schreef Yvan Abstract 8 in opdracht van het Gentse konservatorium en de Capella Di Voce bestelde bij
hem Analysis of Concept, een werk voor stemmen, koperkwartet en live electronics. Verder leidt hij ook het
vocaal ensemble Markant in Leuven, een groep zangers die reeds gekend is in Vlaanderen omwille van zijn
originele koncerten en fokus op hedendaagse muziek.
6
dr. Godfried - Willem Raes
* Gent, 3 januari 1952.
Funkties: voorzitter van de raad van bestuur, direkteur, instrumentenbouwer,
muzikoloog, muziekfilozoof, komponist en performer.
Godfried - Willem Raes studeerde muzikologie (bij Prof. Dr. Jan Broeckx) en filosofie
(bij Prof. Dr. Leo Apostel) aan de R.U.G. Piano, klarinet, slagwerk en kompositie
studeerde hij bij Louis De Meester en Norbert Rosseau aan het Koninklijk
Konservatorium te Gent. Hij publiceerde vele kritische essays, polemische en technisch
wetenschappelijke artikels in vaktijdschriften en nam gedurende verschillende jaren deel
aan de 'Ferienkurse fuer Neue Musik' in Darmstadt, waar hij in kontakt kwam met en les
volgde bij Karlheinz Stockhausen en György Ligeti. In 1982 werd hem de Louis Paul
Boon - prijs toegekend omwille van zijn sociaal engagement met betrekking tot kunst.
35
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Sedert 1982 werd hij als lesgever belast met de kursus avant - garde kamermuziek aan het Koninklijk
Muziekkonservatorium te Gent. In 1988 werd hij aangesteld als voltijds docent kompositie aan diezelfde
instelling en in 1997 werd hij tevens professor aan het Orpheus Hoger Instituut voor muziek. In 1993 behaalde
hij het doktoraat in de muzikologie, waarvoor hij een uitvoerige organologische studie over het onzichtbaar
muziekinstrument schreef, een instrument waaraan hij toen reeds 15 jaar werkte. De technologie die hij
daarvoor ontwikkelde betekende een stap voorwaarts in de wetenschappelijke studie van de menselijke
motorische expressie.
Zijn wetenschappelijk onderzoek richt zich vandaag in eerste plaats op problemen van de menselijke muzikale
expressie én op de ontwikkeling van technische apparatuur ten behoeve van de kennisverwerving en van het
praktische musiceren. In 2005 vroeg hij aan het hogeschoolbestuur ontlasting van een groot deel van zijn
onderwijsopdracht teneinde zich intensiever te kunnen toeleggen op het onderzoek in de kunsten. In het kader
daarvan bouwt en ontwikkelt hij kwarttoonsinstrumenten zoals <Qt> en <Aeio> evenals
talloze human - interfaces. In 2008 werd hij bevorderd tot hoofddocent.
7
Moniek Darge
* Brugge, 11 mei 1952
Funkties: violist, komponist, performer, ontwerper van muziekdozen en hoofdredakteur
van Logos Blad.
Moniek Darge studeerde notenleer en viool aan het Muziekkonservatorium te Brugge,
schilderkunst aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Gent en
Kunstgeschiedenis, Filosofie en Moraalwetenschappen aan de RUG. Op artistiek vlak is
zij hoofdzakelijk aktief als komponist, violist en performer. Zij is gespecialiseerd in 'soundscapes'
(klankschappen) en live - art performances, waarin zowel visuele als muzikale aspekten met elkaar verweven
worden. Als medebeheerder van Stichting Logos bracht zij het Logos Duo niet alleen op tal van Europese podia,
maar ook naar Noord- en Zuid - Amerika, Australië, Nieuw - Zeeland, Afrika en Azië.
Sinds 1970 legt ze zich ook intensief toe op interaktionele vioolimprovisaties en in 1994 richtte zij de 'Logos
Vrouwen' op, een muziekensemble dat intermedia - improvisaties op het podium brengt. Tevens is zij lid van het
<M&M> robotensemble en van het uitgebreide Logos Ensemble dat o.m. instond voor de uitvoering van
Godfried - Willem Raes' muziekteaterprodukties <Mach96> en <Rooie Niki>, een straatopera waarin zij in
1998 de hoofdrol vertolkte. Zij bouwde licht - en klankskulpturen, installaties en muziekinstrumenten en sinds
vele jaren werkt zij ook aan een reeks alternatieve muziekdozen, waarmee zij ook performances geeft. Haar solo
- album Sounds of Sacred Places verscheen in 1988. In hetzelfde jaar ontving zij van B.R.T. - III een
kompositieopdracht voor de realisatie van ManMo. Samen met fluitiste Karin De Fleyt verzorgde zij als het
'MoKa - duo' de Cyclic - cd, verschenen in de Logos Public Domain - reeks. In 1997 kreeg zij, met het Logos
Duo, de titel van Kultureel Ambassadeur van Vlaanderen.
Ze publiceerde diverse joernalistieke en literaire essays, waaronder Inter Media Myths, Auto - Author (1986),
een kunstpublikatie waarin poëzie, partituren en tekeningen worden samengebracht en het boek Lijf tegen Lijf
(Kritak, 1982). Zij is hoofdredakteur van het Logos Blad, het maandelijks tijdschrift van Stichting Logos,
waarvoor zijzelf ook geregeld bijdragen schrijft. Ook in diverse, vooral buitenlandse tijdschriften verschenen
artikels van haar hand. Tussen 1970 en 1980 was zij medeorganisator van tien mixed media - festivals. Bij die
gelegenheid nam zij ook het initiatief tot het inrichten van "Sonomobiel" - tentoonstellingen die o.a. in de
K.A.S.K. en het Museum voor Hedendaagse Kunst te Gent plaatsgrepen en die klankskulpturen van zowel
binnen - als buitenlandse kunstenaars belichtten.
In 1992 organiseerde zij het 1ste Japanse Performance Festival in Gent en sinds 1993, gedurende enkele jaren,
een INTERNATIONAAL VROUWENFESTIVAL teneinde jonge Vlaamse komponisten, performers en
uitvoerende musici in kontakt te brengen met hun buitenlandse vrouwelijke kollega's en hun werk te promoten
bij een breed publiek. Naast haar vele performances in binnen - en buitenland en haar organisatorische
aktiviteiten, doceert zij momenteel Etnische Muziek, Kunstgeschiedenis en diverse projektseminaries,
hoofdzakelijk over de beeldende kunst en muziek aan de departementen Akademie en Konservatorium van de
Hogeschool Gent.
8
<M&M> muziekrobots
In zekere zin behoren ook de door de stichting ontworpen muziekrobots tot het personeelsbestand. Zij zijn
immers, zowel afzonderlijk als in ensemble, verantwoordelijk voor de uitvoering van honderden komposities
tijdens onze koncerten. Het orkest wordt voortdurend uitgebreid met nieuwe leden. Op die manier slagen we er
36
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
in om steeds meer diverse muziek ten gehore te brengen. Zo werd reeds veel aandacht besteed aan het
ontwerpen van robots die kwarttoonsmuziek kunnen spelen, een absolute voorwaarde voor de uitvoering van
veel Arabische en Oosterse muziek. Ook wordt er nog steeds veel onderzoek gedaan naar de implementatie van
snaarinstrumenten, die omwille van hun complexiteit nog altijd minimaal vertegenwoordigd zijn in het orkest.
Hieronder geven we een overzicht van de nu reeds beschikbare instrumenten. Bij het ontwerp werd steeds
rekening gehouden met de mobiliteit, zodat we niet enkel koncerten in Logos kunnen organiseren, maar de
muziek ook tot bij de mensen kunnen brengen. Van vliegtuigtransport tot straatkoncerten, bijna alles is
mogelijk.
8.1
Pneumatische orgels (polyfone blaasinstrumenten)
Elke automaat binnen deze groep is op zich een onderdeel van een groot orgelbouwprojekt: <Barrelorgan>.
8.1.1
<Bourdonola> (2000)
Het register bestaat slechts uit 27 open pijpen, midi noten 36 tot 62 en kan gebruikt worden
als bas of pedaal. De windlade werd ontworpen en gebouwd door Marc Maes in de ateliers
van Stichting Logos. Daarbij werd vooral een kompakte opbouw nagestreefd. De windlade
zelf meet slechts 1500mm x 420mm. De ventielen betrokken we bij de firma Laukhuff in
Weikersheim. Deze elektrische ventielen werden binnenin de windlade gemonteerd. Voor de
besturing werd aanvankelijk beroep gedaan op een Pavo module zoals oorspronkelijk ook
gebruikt in de oerversie van <Piperola>. In plaats van darlington transistoren werden hier
echter power mosfets (IRL640) gebruikt die rechtstreeks vanuit logische schakelingen kunnen
worden aangestuurd. De stuurschakelingen zijn hier dezelfde die we ook ontwierpen en
gebruikten bij de bouw van onze player piano. In 2005 werd de bersturingselektronika gemoderniseerd door
gebruikmaking van een enkele PIC controller, zowel voor de ventielen als voor de motorbesturing.
8.1.2
<Harma> (2000)
Hiervoor werd uitgegaan van een oud Hollands harmonium (gebouwd in
Terneuzen eind 19e eeuw (Firma Camphens) , maar voorzien van een
mechanisme, balg en rieten van James Baillie Hamilton
(Massachusetts,USA)). Het instrument is voorzien van twee onafhankelijke
reeksen doorslaande tongen en werkt met zuiglucht, zoals het gros van de
Amerikaanse 'reed organs'. Voor de windvoorziening gebruikten we een
Laukhuff Ventola zuigblazer. (1000l/minuut, bij 50mm H2O druk). Daar
dienden we wel een goede geluidsdemper voor te ontwerpen want geruisloos
zijn deze Ventola blazers bepaald niet... Deze module werd voltooid in de
maand juni van 2001. In december 2005 werd de hele elektronische
besturing gemoderniseerd en werd de oorspronkelijk nodige besturingskomputer, een laptop, vervangen door
niet minder dan 8 PIC controllers. Bij die gelegenheid werd ook de motor herbedraad voor werking op
driefazenstroom en besturing door een Siemens Micromaster motor-controller.
8.1.3
<Piperola> (1997)
Dit register loopt van midi noot 60 tot en met 108. De opbouw maakt
gebruik van ventielen met een doorlaat van 4mm gemonteerd op een
enkele stalen windlade. De gebruikte ventielen zijn van het type M&M
C249DBL, omgebouwd zoals uitvoering beschreven bij de <Vox
Humanola> module. We gebruikten voor de noten 71 tot 108 pijpen uit
een register genaamd 'Octavin 2'. De lagere (noten 60 tot 71) werden
ontnomen aan het Waldfloete register (roerpijp), maar gemodificeerd
door de pijpen volledig te dekken. Door deze ingreep kon ook de
bouwhoogte worden beperkt. De oorspronkelijke smalle buisjes op het
deksel van de pijpen werden verwijderd en de potdeksels dichtgemaakt.
De afdichting tussen pijp en afsluitdeksel -traditioneel steeds
uitgevoerd met een speciaal soort blauw papier- voerden we
aanvakelijk uit in het moderne en heel wat duurzamer materiaal Teflon.
Dit kwam alvast de stemvastheid van deze pijpen ook aanzienlijk ten
goede. In 2007 onderging het pijpwerk van Piperola een grondige restauratie en bij die gelegenheid soldeerden
we de pijpen van het onderste oktaaf geheel dicht. Het bijstemmen moet nu middels de baarden gebeuren. Voor
die laagste pijpen bleek het nodig de ventielen iets uit te boren. 5mm leek nog net haalbaar. Om turbulenties op
te vangen in de pijpvoet, werd de uitlaat van deze ventielen bovendien ook konisch uitgeboord.
37
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
8.1.4
<Vox Humanola> (1998)
<Vox Humanola> is de oudste module in ons geautomatiseerd modulair orgel
projekt. De bouw begon in 1996 en de automaat werd pas in 2005 helemaal
voltooid. Zijn eerste noten kon hij reeds spelen sedert 1998, maar de
mogelijkheden werden in de daaropvolgende
jaren, beetje bij beetje, gevoelig uitgebreid. In
de maand juni 2005 werd de elektronika geheel
herzien, werd eveneens het aantal castagnetten
uitgebreid tot 15 en werden wat vizuele
elementen toegevoegd.
8.1.5
<Trump> (1999 - 2004)
Voor de bouw van deze automaat maakten we gebruik van de restanten van een
tot een puinhoop herleid trompet register van een vroeg negentiende eeuws orgel.
In plaats van individuele resonatoren voorzagen we deze automaat van een voor
alle pijpen gemeenschappelijke resonator gevormd als exponentiele hoorn. Deze
hoorn lasten we uit inox. De pijpen voor de laagste tonen monden uit in het
kleinste deel van de hoorn, terwijl de hoogste helemaal voorin uitmonden. Het
ontwerp van dit instrument staat zowat diametraal tegenover een minstens twee eeuwen oude traditie -zoniet een
obsessie- in de instrumentenbouw, waarbij bouwers ernaar streefden om een zo toonhoogte onafhankelijk
mogelijke klankkleur te verkrijgen voor elk instrument of register dat ze ontwierpen. Hier wilden we precies het
omgekeerde: voor elke toonhoogte een zo eigen mogelijke formant maar dan wel volgens een bepaald en
voorspelbaar systeem. Daartoe voorzagen we de laagste pijpen van heel kleine konussen (zoals in een regaal)
die in lengte traag oplopen naarmate de toonhoogte stijgt. Dit loopt vanaf midi noot 32 tot en met 60. Van daaraf
gaat het dan weer in omgekeerde richting en verkorten de konussen volgens een omgekeerd exponentiele kurve.
Hierdoor klinken de hoogste pijpen uitdrukkelijk trompetachtig, terwijl de lage alsmaar snerpender en nazaler
gaan klinken. Het oor wordt hierdoor systematisch op een verkeerd spoor gezet bij de inschatting van de
oktaafligging van de voortgebrachte tonen. De hoorn homogeniseert de klank wat, maar staat vooral in voor een
luide en uitstekende projektie van de toon. De klankkleurverschillen tussen de pijpen onderling hebben voor
gevolg dat een auditieve illuzie makkelijk kan worden geschapen: bij een stijgende toonladder, klinkt er
tegelijkertijd een dalende ladder in de formantstruktuur.
8.1.6
<Puff> (2004 - 2007)
Puff is een nogal merkwaardig soort robot orgel, waarbij er evenveel
blaasbalgen zijn als orgelpijpen! Door deze aanpak werd een volledige en
volstrekt polyfone aanslaggevoeligheid gerealiseerd. Elke pijp wordt vanuit
een eigen, door een elektromagneet aangedreven balgje, van lucht
voorzien. Door pulsbreedte modulatie van de stroom door de spoel, kan de
luchthoeveelheid heel nauwkeurig worden geregeld. In tegenstelling tot
een traditioneel orgel echter, leveren de hier gebruikte balgjes geen
ononderbroken luchtstroom, maar slechts een enkele windstoot: een puf.
Vandaar ook de naam van deze robot. Het gehele instrument is gestemd in
kwarttonen en heeft een tessituur van drie en een half oktaaf.
8.1.7
<Ake> (2003 - 2008)
Voor de bouw van deze accordeon robot, vertrokken we van een kleine
Hohner knop akkordeon uit de musette reeks. De bouw ving aan met de
grondige restauratie en nazicht van zowel de mechanische werking als de
stemming van het oorspronkelijke instrument. Het allereerste wat we volledig
demonteerden en aan de kant schoven, was het vrij ingewikkelde mechanisme
waarmee akkoorden worden opgebouwd in de bassen. Met het oog op vrije
programmeerbaarheid wilden we immers volkomen vrij akkoorden kunnen
samenstellen met de voorhanden rieten. Wat dit betreft is het instrument
uitgerust met twee sets van 152 doorslaande tongen. Het laagste oktaaf in de
bas heeft oktaafverdubbeling en maakt dus gebruik van 2x 24 rieten. Het
tweede oktaaf in de bas heeft oktaafverdriedubbeling en dus 2x36 rieten. De
melodiekant heeft 2x 92 rieten in (een beetje ontstemd...) unisono, maar met
38
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
verschillende geluidsterkte. Een van beide sets kan worden in of uitgeschakeld met de registerknop. Samen
gebruikt geven ze het 'musette' register.
8.1.8
<Qt> (2005 - 2007)
Qt is de roepnaam van een postdoktoraal experimenteel artistiek
onderzoeksprojekt, officieel gestart op 1 oktober 2005, onder de
auspicien van Hogeschool Gent in samenwerking met Stichting
Logos. De wetenschappelijke ondersteuning en praktische leiding was
in handen van dr.Godfried-Willlem Raes, docent kompositie,
akoestiek, klankonderzoek en onderzoeksmetodiek aan het
departement muziek en drama. Dit geautomatiseerd orgel kwam
praktisch tot stand als een samenwerkingsprojekt van Ghislain
Potvlieghe (specialist historische orgelbouw), Dierik Potvlieghe
(orgelbouwer), Johannes Taelman (ontwikkeling en research inzake
mikrokontrollers voor de besturing), Sebastian Bradt (onderzoek naar
aktueel en historisch repertoire op het gebied van de
kwarttoonsmuziek en komponist van nieuwe muziek voor deze
automaat), Kristof Lauwers (ontwikkeling aansturingssoftware ten
behoeve van komponisten) en dr.Godfried-Willem Raes.
Het opzet bestond erin een zuiver getemperd kwarttoonsinstrument te
bouwen met een grote tessituur: minstens 6 oktaven (midi 36 - 108).
Verder gaat het in dit ontwerp om een zuiver akoestisch instrument, met pijpen dus. De luchtdruk is ten dienste
van de expressieve mogelijkheden op dynamisch vlak goed en snel moduleerbaar, terwijl ook aksenten en
tremulant mogelijk zijn. De tremulant werd in twee onafhankelijke systemen uitgevoerd, waardoor de bas een
andere tremulant frekwentie kan krijgen als de diskant. De akoestisch opgebrachte geluidsdruk diende bij dit
ontwerp voldoende groot te zijn om in een orkestrale onversterkte bezetting probleemloos te kunnen worden
ingezet. Bovendien diende de stemming zo vast te zijn, dat regelmatig bijstemmen van het instrument niet nodig
zou zijn. Daarom gingen we bij het ontwerp uit van aan de bovenkant dichtgesoldeerde pijpen.
Transportbestendigheid en verplaatsbaarheid waren een belangrijke eis.
8.1.9
<Krum> (2005 – 2006)
Voor de bouw van deze automaat maakten we gebruik van een eerder
toevallige aanbieding op de website van August Laukhuff, voor een
volledig in hout gebouwd 8-voet kromhoorn orgelregister. Een tongwerk
dus. Dit loopt vanaf midi noot 36 tot en met 91. De windlade is, afgezien
van het bovenblad waarop de pijpen rusten en waarvoor tropisch hardhout
werd gebruikt, geheel vervaardigd uit gelast inox. Geheel naar analogie
trouwens met de windlade zoals we die eerder al ontwierpen voor
<Trump>. De elektromagnetische ventielen waarmee de luchttoevoer naar
de pijpen wordt geschakeld zijn ook hier binnenin deze windlade geplaatst.
De besturing van <Krum> komt voor rekening van niet minder dan 5 PIC
mikrokontrollers: vier voor elke groep van 16 pijpen en een voor de
besturing van de motor, het tremulant ventiel en de lichten. Alle
elektronische besturingen, inklusief de voedingen, vonden een plaatsje
onder de windlade.
Aangezien het gehele pijpwerk uit hout is vervaardigd, is deze robot niet
geschikt voor openluchtkoncerten. Ze zijn niet in het minst vocht- of
regenbestendig. Bovendien is ook zijn eerder zachte riettoon, niet
voldoende krachtig voor straatgebruik. Als lid van het M&M robotorkest
vormt hij evenwel een grote verrijking van het orkestraal koloriet.
8.1.10 <Bako> (2006 - 2007)
Voor de bouw van deze accordeon robot, vertrokken we van een Hohner bas
akkordeon, een weinig koerant en moeilijk te verkrijgen type dat eigenlijk
alleen gebruikt wordt in grotere akkordeonorkesten die tegenwoordig wel met
39
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
uitsterven zijn bedreigd. Na veel zoeken vonden er eentje bij Henk Kuik. De bouw ving aan met de grondige
restauratie en nazicht van zowel de mechanische werking als de stemming van het oorspronkelijke instrument.
Eens het hele instrument opgeknapt en in kaart gebracht, trokken we onze lessen uit de automatisering van het
gewone akkordeon <Ake>. Daar hadden we immers de bestaande kleppen en mekanieken zoveel mogelijk
behouden en haalden ons daardoor extra veel werk op de hals met het buigen uit inox van de vele nodige
trakturen. Het rezultaat was in die zin geen sukses, dat al die mekanieken overbodig veel bijgeluiden
veroorzaakten. Omdat we dat hier wilden vermijden beslisten we het gehele klavier te verwijderen en in de
vuilnisbak te gooien en de kleppen rechtstreeks te lichten met trekmagneten. Voor het goed afsluiten van de
toonkancellen kan dan gewoon de zwaartekracht worden gebruikt. De magneetankers in weekijzer hebben een
gewicht van ca. 20g, wat alleszins voldoende is om de klep ook bij normale blaaslucht gesloten te houden. De
balg daareentegen wilden we behouden, vooral om de ingewikkelde konstruktie van een elektrische blazer
gekoppeld aan een automatisch 4-weg ventiel voorzien van sensoren te vermijden.
8.2
monofone blaasinstrumenten
8.2.1
<Autosax> (1989 - 2007)
Voor de automatische sturing van de kleppen op het instrument -dat leek me het
eenvoudigste deel van het optwerp- maakte ik dankbaar gebruik van de voorraad
elektromagneten die ik ooit kreeg van mijn vriend - overigens ook een uitstekend
komponist en instrumentenbouwer - Alec Bernstein.
Het klankmechanisme dat ik er aanvankelijk voor bedacht, berust op zuiver akoestische
maar komputer-gestuurde feedback in het instrument zelf. Daartoe monteerde ik op de
plaats van het mondstuk een luidsprekermotor (een hogedrukkamer) en in de klankbeker
een mikrofoon. Door sturing van de versterkingsfaktor en door toepassing van filters in het
tussen beide opgenomen elektronisch netwerk, bleek het mogelijk alle tonen vrij realistisch
te produceren. Alleen de aanspreeksnelheid van de diverse noten liet wel nogal wat te
wensen.
Hoewel Autosax in deze versie verscheidene jaren deel uitmaakte van het <M&M>
robotorkest, waren we toch niet echt gelukkig met het voortgebrachte geluid. Het klonk me
veel te sintetisch, elektronisch en eendimensioneel. In 2005 en 2006 onderging <Autosax>
daarom een derde welhaast volledige herziening.
8.2.2
<So> (2003 - 2007)
In het M&M robot orkest hadden we behoefte aan wat meer variatie in de heel lage
basinstrumenten, niet in het minst voor de verklanking van de opening van mijn apero
<Technofaustus>. Alleen de <player piano>, <bourdonola> en <Qt> beschikken over een
in de laagte redelijke bas. Nu is het maken van lage instrumenten op zich eigenlijk
technisch eenvoudiger dan hoge vanwege de geringere eisen gesteld aan de precizie bij
de bouw, maar, de afmetingen ervan swingen werkelijk de pan uit. Om midi noot 24
voort te brengen met open luchtkolommen bvb., heb je gauw een bouwhoogte nodig van
ca. 6 meter... Vandaar het idee om werk te maken van een geautomatiseerde bastuba.
Automatisering van die ventielen bleek een erg eenvoudige klus, maar het vinden van
een adekwaat klankvormingsmechanisme had heel wat meer voeten in de aarde. Na heel
wat research met namaaklippen in rubber, silikonen en neopreen, kleppen in koper, mica
en teflon, kwamen we terecht bij een reeds in de 19e eeuw bekend mechanisme voor
toonopwekking: dat van het diaphane register in sommige britse orgels. Het toongat, in
ons geval het mondstuk van de sousafoon, wordt daarbij door een zachte en juist
sluitende klep heel erg snel geopend en gesloten.
Als speels extraatje hebben we onderaan deze robot een houten leest -aan de onderzijde met ijzer bekleedgemonteerd, die bekrachtigd door een elektromagneet, de maat kan tikken op de grond; 't heeft voorwaar iets
menselijks zo... Ook enkele LED-spotjes werden toegevoegd om de visuele attraktiviteit nog iets te vergroten.
8.2.3
<Bono> (2007)
Voor deze automatische ventieltrombone gebruikten we bij onze
eerste experimenten -waarbij we zochten naar een alternatief voor
het mechanisme dat we ontwikkelden voor <So>- een
persluchtmotor met drie schoepen als klankopwekkings-
40
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
mechanisme. Deze persluchtmotor -hier gebruikt als kompressor - werd daarbij aangedreven door een uiterst
nauwkeurige servo motor. De korrektheid van de intonatie staat of valt immers met de precizie van deze motor
en zijn aansturing. Zouden we een dergelijk systeem zonder meer toepassen, dan zou de luidheid van de
voortgebrachte tonen een funktie zijn van de toonhoogte. Dit is muzikaal uiteraard niet erg wenselijk. Daarom is
ook een regeling van de windinlaat van de kompressor hier een absolute vereiste. Het mechanisme werkte naar
toonkwaliteit erg goed en was in staat impressionante fortissimos te genereren, maar leed aan een niet te
vermijden traagheid bij het snel wisselen van tonen. Een na enige tijd onuitstaanbaar portamento bleef een
inherente eigenschap van het koncept. Daarom pasten we in de uiteindelijke versie opnieuw een moving coil
driver toe, een in een aantal opzichten verbeterde versie van die toegepast in <So>. Van meet af aan bouwden
we <Bono> zo, dat het instrument ook probleemloos overweg kan met kwarttoonsmuziek en muziek in andere
stemmingen in het algemeen.
8.2.4
<Korn> (2008)
De overgrote meerderheid van de muzikale robots die we ontwikkelden voor 2007,
waren elk voor zich pogingen om bestaande akoestische instrumenten zo getrouw
mogelijk te automatiseren in zoveel mogelijk aspekten van hun bespeling. Daartoe
mimeerden we zoveel als mogelijk de menselijke bespelingswijze van deze
instrumenten. Het <Korn> projekt wijkt van dit opzet in hoge mate af. Hier was het
helemaal niet onze bedoeling een mimetisch bespeelde automatische kornet te bouwen.
Niettemin maakt deze robot wel degelijk gebruik van een oude Sib kornet die hier
evenwel in eerste plaats dienst doet als afstembare resonator in een instrument dat
verder alleen werd gekoncipieerd om min of meer realistische kornet-geluiden op een
plastische en kontroleerbare wijze te kunnen produceren. In dit ontwerp werd uitgegaan
van het simuleren van de drukvariaties in de mondholte van de bespeler en in het mondstuk middels een
elektronisch aangestuurde motor driver, zoals gebruikt in kleine megafoons. Zowel kwarttoonsmuziek als
muziek in de platonische juiste boventoonsstemmingen diende perfekt speelbaar te zijn. Om die reden kan deze
robot heel goed overweg met alle niet-standaard vingerzettingen. Akoestisch gezien wordt dit mede mogelijk
gemaakt door de relatief lage Q-faktor van de licht konische toeter gezien als akoestische resonator.
8.2.5
<Ob> (2008 - 2009) - in voorbereiding.
Voor deze robot stond ons als doel voor ogen zo getrouw mogelijk de werking van de traditonele hobo te
mimeren. Het lag dan ook voor de hand te vertrekken van een bestaand instrument in goede staat. Daartoe
konden we beschikken over een orkest hobo gebouwd door F.Debert in Brussel, vermoedelijk in de eerste helft
van de 20e eeuw.
Afgezien van de relatief ingewikkelde en weinig repetitieve mechanika, stelde de bediening van de kleppen op
zich geen nieuwe problemen. De krachten nodig voor het bedienen van de vele klepjes zijn immers betrekkelijk
klein. Niettemin zagen we af van het automatiseren van elke voorhanden klep op het instrument, omdat vele
ervan slechts nodig zijn voor menselijke spelers.
Anders daareentegen met het klankopwekkingsmechanisme: het dubbelriet. Onze eerste experimenten gingen
onmiddellijk uit naar de konstruktie van dubbelrieten opgebouwd uit twee plaatjes piezokeramisch materiaal,
gekleefd op messing blaadjes. Het grote mechanisch probleem daarbij is dat het piezokeramisch materiaal zich
niet laat buigen (het is erg breekbaar) terwijl het riet, wanneer we de opbouw van een traditioneel hobo riet
volgen, in elk geval moet worden rondgezet rond het kleine inblaaspijpje dat in het instrument wordt geplaatst in
een licht konische kurken houder.
8.3
Slag - Werk
8.3.1
<Klung> (1998 - 2006)
Klung is een komputergestuurde akoestische angklung. De anklungs zelf zijn
gemaakt van gehard koper en in een westerse toonschaal gestemd over 2 oktaven.
Het instrument kan bespeeld worden via standaard MIDI. Het is gemonteerd op een
trolley en kan gebruikt worden in straatoptredens.
Het instrument werd gemaakt als onderdeel van het <Slag-Werk> project voor 'Web
strikes back' ter gelegenheid van de Tromp bianale in Eindhoven (oktober 2000).
41
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
8.3.2
<Rotomoton> (2000 - 2007)
Een komputergestuurde verzameling van vijf rototoms. Elke trom is uitgerust met een
set beaters en de toonhoogte van elke trom kan aangepast worden. De beaters zijn
aanslaggevoelig en hebben een zeer hoog dynamisch bereik. Stappenmotoren zijn
gebruikt voor de toonhoogtekontrole van elke individuele trom.
Op deze
trommelrobot kunnen dan ook heuse melodien worden gespeeld.
8.3.3
<Springers> (2000)
Het centrale deel van deze automaat is een module die drie instrumenten bevat: 2 maracas
en een grote sirene. Zij bevat ook de elektronika, mikroprocessors, en de voeding. Via deze
module kunnen bovendien zes enorme springveren aangestuurd worden. Deze veren zijn
gemonteerd op resonatoren van roestvrij staal en gehard messing. De automaat is
ontworpen om veel ruimte in te nemen omdat hij het forum van de Technische Universiteit
Eindhoven diende te vullen, een ruimte met een zeer hoog plafond.
8.3.4
<ThunderWood> (2000 / 2006)
Een verzameling van 'effecten'. Alle geluidsbronnen verwijzen vaag naar
natuurgeluiden: donder, regen, bliksem, spechten, wind, een vogel, een krekel,
krakend hout, storm,... In deze zin is dit een realisatie van de eerste kategorie
geluidsbronnen in Luigi Russolo's Intonarumori. De verwijzing naar het futurisme is
vanzelfsprekend.
8.3.5
<Troms> (2000 / 2004)
Elke trommel heeft een set met diverse beaters. Omdat de kleinste
troms niet groot genoeg zijn om veel beaters naast mekaar te
monteren, verminderd het aantal beaters met de grootte van de troms.
De beaters zijn zo geschikt dat de meest rechtse beater steeds het
midden van het vel raakt. De meest linkse beater is geplaatst om een
rimshot te verkrijgen.
8.3.6
<Vibi> (2000)
42
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Wij zijn zeker niet de eersten om een vibrafoon te automatiseren. We herinneren
ons het uitgebreide werk van onze vrienden Carney en Alec Bernstein. En ook
daarvoor al kwamen vibrafonen, xylofonen en klokkenspelen in
geautomatiseerde vorm voor in de dansorgels uit het interbellum. Daarom zijn we
vertrokken van de huidige verwezenlijkingen om onze eigen geautomatiseerde
vibrafoon te ontwikkelen.
Dit leidde tot een komputergestuurde akoestische vibrafoon met kontroleerbare
aanslag en individuele dempers voor elke klankstaaf.
8.3.7
<Belly> (2001 - 2006)
Belly is een automatische komputergestuurde ongestemde beiaard. Hij
bestaat uit 34 klokken uit messing, signaalklokken dus en geen
beiaardklokken. Naar vorm zijn ze niet verschillend van beiaardklokken:
ze hebben eveneens de welgekende 'gotische rib'. Dit is het soort klok dat
gebruikt wordt als scheepsklok, handklok, alarmklok en soortgelijke
signaleringsfunkties. Deze soort klokken hebben veel sterker uitgesproken
non-harmonisch spektrum, waardoor ze als 'onstembaar' worden
beschouwd. Dit neemt natuurlijk niet weg dat ze wel degelijk een goed
onderscheidbare luidtoon hebben en dat we ze in ons projekt ook wel
degelijk naar toonhoogte hebben opgehangen. Ze vormen een reeks binnen
een interval van drie oktaven.
8.3.8
<Flex> (2002 - )
<Flex> behoort tot de kategorie robots met niet precies bepaalbare, of -preciezer gesteld- voorspelbare,
toonhoogte. Het klankopwekkingsprincipe is hetzelfde als dat wat ten grondslag ligt aan
zowel de zingende zaag als aan de flexatone: gebogen veerstalen platen die gestreken of
aangeslagen worden, waarbij de toonhoogte afhangt van de mate van buiging van de platen.
Roestvast staal of veerstaal is hiervoor, vanwege de grote hardheid, het meest geschikte
materiaal. Net zoals <ThunderWood> kan ook deze robot gezien worden als een realisatie
van een geluidskategorie in de reeks intonarumori van Luigi Russolo, met name in dit geval
de 5e groep (metaalgeluiden).
De beide uit roestvast staal gemaakte klankbladen waarmee <Flex> is opgebouwd, kunnen
zowel worden aangeslagen als gestreken. Daartoe wordt elk zaagblad uitgerust met niet
minder dan 4 elektromagnetische kloppers en van een motorgestuurd aanstrijkmechanisme.
De strijksnelheid zowel als de ritmiek kunnen perfekt worden gestuurd. Aangezien we twee
strijkstokmechanismen voorzagen, is het perfekt mogelijk beide bladen tegelijkertijd aan te strijken, maar ook,
om eenzelfde zaagblad met twee bogen tegelijkertijd te strijken, wat vaak de produktie van multiphonics voor
gevolg heeft.
8.3.9
<Tubi> (2004)
Tubi, of <2b>,is een automatisch komputergestuurd buizenspel
gestemd in kwarttonen over een bereik van drie oktaven. Het bestaat
uit 74 nauwkeurig gestemde buizen uit aluminium. Voor de berekening
van de stemming werd een specifiek komputerprogramma geschreven.
De door elektromagneten aangedreven kloppers werden zorgvuldig
individueel gekalibreerd en hebben een massa varierend tussen 10% en
20% van de massa van de buis waarvoor ze zijn bedoeld. De
elektromagneten krijgen een pulsbreedte
gemoduleerd signaal toegevoerd. Hoe
langer de bekrachtiginspuls duurt, hoe
groter de energie waarmee de buis wordt
aangeslagen.Daardoor wordt het mogelijk
het instrument met dynamische schakeringen aan te sturen en te bespelen.
8.3.10 <Llor> (2005)
Deze robot werd opgebouwd met zware inox schalen als klankbronnen. Dergelijke
schalen worden industrieel gebruikt voor de vervaardiging van kompressieketels,
43
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
gasflessen en drukvaten. Omdat ze naar vorm overeenkomen met de schaalbellen waarmee onze vriend Llorenc
Barber sedert vele jaren de wereld afreist, doopten we deze robot niet <shell>, maar wel <Llor>. Uit te spreken
zoals in het spaans natuurlijk. De schaalbellen gebruikt door Llorenc zijn evenwel vervaardigd uit gewoon staal
(deksels van gewone gasflessen) en opgehangen in een houten gestel voor manuele en orale bespeling. Inox
heeft het grote voordeel heel wat harder te zijn dan gewoon staal en daardoor dus ook beter en langer te klinken.
Onze schalen zijn vervaardigd uit Inox AISI 304L (werkstof nummer 1.4306, austenitisch). Het geluid lijkt een
beetje op dat van lage klokken, maar het lage en zelfs subsonische gebied van het spektrum is hier heel wat
sterker aanwezig. Daarom vormt <Llor> een ideale uitbreiding naar de laagte toe van <Belly>, onze
klokkenautomaat. Vanzelfsprekend krijgen we ook in dit instrument te maken met klanken met een
uitgesproken inharmonisch spektrum, wat op kompositorisch vlak natuurlijk heel wat nieuwe mogelijkheden
biedt.
8.3.11 <Vacca> (2005)
De <Vacca> automaat is opgebouwd uit 48 koebellen. Dit type bel
wordt vervaardigd uit staalplaat (meestal op de oppervlakte voorzien van
een laag messing of braseerkoper) en wordt gekenmerkt door zijn korte
galm. De bellen worden aangeslagen met houten kogels en/of piano
hamers aangedreven door snel aansprekende elektromagneten. De
laagste noten worden onder meer meegespeeld door heuse antieke
olifanten bellen uit India, opgehangen onderin het instrument. De
eigenlijke koebellen, en enkele erg grote exemplaren werden in de
automaat opgenomen, behoren tot vier naar vorm en klankkleur
onderscheiden kategorien: het klassieke Zwitserse model, het
Oostenrijks model (Froshmaul), het tiroler type, en het amerikaans
slagwerk model zoals onder meer gemaakt door Latin Percussion (LP),
met een veel eenvoudiger vorm en een wat doffe en vulgaire toon. Een
wat aparte vijfde kategorie wordt gevormd door de olifant- en
geitebellen veelal afkomstig uit India en Pakistan. Deze zijn min of meer
cylindrisch en net zoals de Europese types meestal verkoperd, wat gezien het gebruik om de nek van het vee
logisch is omdat ze anders veel te snel zouden roesten. Ze bestaan uit vrij dunne staalplaat en hebben een veel
geringer dynamisch bereik dan de Europese modellen.
8.3.12 <Casta Uno> & <Casta Due> (2007)
Op het eerste gezicht kan het automatizeren van zo'n ogenschijnlijk eenvoudig slaginstrumentje als de castagnet
welhaast triviaal lijken. Zoals vaak is ook hier evenwel schijn erg bedrieglijk. Onze eerste pogingen om de klus
te klaren dateren van 1996. Toen bouwden we een castagnet module bestaande uit acht castagnet paren
aangedreven door trekmagneten.
Het aldus opgebouwde mechanisme werkte weliswaar maar was erg onbetrouwbaar naar klankresultaat. De
module vormde sedert het begin van de automaat, een deel van <Vox Humanola>. Omwille van de toch te grote
onbetrouwbaarheid van het mechanisme, bouwden we in 2005 een nieuwe versie. Deze keer opgebouwd uit 15
castagnetten. In deze versie zijn beide schaalhelften relatief vrij en beweeglijk, zij het in beperktere mate dan in
de eerste versie. De <Casta 1> module werkt naar behoren, zij het toch nog met een behoorlijke dosis
onvoorspelbaarheid op dynamisch vlak maar is in die zin wat onbevredigend omdat ze lang niet de potentieel
mogelijke dynamiek haalt die menselijke spelers uit het simpele instrumentje tevoorschijn weten te toveren. In
2007 namen we het onderwerp opnieuw ter hand. Enerzijds teneinde dit probleem op te lossen, maar anderzijds
ook vanuit de binnen de M&M orkestpraktijk ontstane behoefte om <Casta> als afzonderlijk en verplaatsbaar
instrument te kunnen gebruiken. Zo kwam dan ook een afzonderlijke <Casta
2> robot tot stand, eentje die naast de in Vox Humanola ingebouwde versie
kan worden gebruikt.
8.3.13 <Vitello> (2006)
Nadat <Vacca> was afgewerkt hadden we nog een erg ruime verzameling
koebellen op overschot. Daarom besloten we de koe ook een kalfje te gunnen,
44
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
waardoor <Vitello>, italiaans voor kalf, ontstond. <Vitello> omvat 36 koebellen van vier verschillende types,
waaronder een type dat niet in <Vacca> is terug te vinden: de ronde tamelijk zware gegoten messing of brons
klokken zoals we die aantreffen in het kanton Basel.
Het laswerk voor <Vitello>, helemaal in inox, was geen eenvoudige klus vanwege de enorme diversiteit aan
afmetingen, vormverhoudingen en materiaalsamenstelling van de zeer heterogene verzameling koebellen. Geen
gewoon TIG seriewerk dus, maar bel per bel afmeten, passen, positioneren, korrigeren , lassen...
De elektronische aansturing van deze verzameling leverde daareentegen geen bijzondere problemen op. Voor de
schakelingen verwijzen we naar de <Vacca> pagina, want ze zijn principieel identiek. Ook het voedingsgedeelte
(een 90V voeding) is identisch op een punt na: voor de veiligheid bij elektrische storingen is bij <Vitello>
voorzien in een zwaar relais om de hoge 90V spanning in te schakelen. Dit relais kan alleen bekrachtigd worden
na ontvangst van midi controller 66 door de PIC. Een verdere afwijking tegenover het ontwerp van <Vacca>
bestaat hierin dat we <Vitello> voorzagen van zeven lampjes (LED spots) die eveneens via midi kunnen worden
geschakeld.
8.3.14 <Psch> (2006)
Deze automaat ontstond in eerste plaats op vraag van vele komponisten en medewerkers
aan de uitbouw van ons robotorkest naar een automaat die in staat zou zijn ook het
'omgekeerd cimbaalgeluid', zo typisch voor techno muziek, te produceren. Onze eerste
ideeen terzake gingen in de richting van perslucht, gekontrolleerd ontsnappend in een of
andere resonator. De proeven daarmee verliepen uitstekend en erg overtuigend maar, de
perlucht diende wel een druk te hebben van ca. 10 Bar. Op zich geen probleem want de
kompressor in ons atelier levert dat op zijn sokken. Echter, na enkele minuten
geluidsproduktie was het voorraadvat leeg en schakelde de kompessor aan met een
oorverdovend lawaai voor gevolg.
In het uiteindelijke ontwerp, implementeerden we 12 trilplaten in inox van verschillende dikte en afmetingen,
aangedreven door sterke elektromagneten met lichte hefbomen in licht aluminium. De geluidsterkte is een
funktie van enerzijds de exitatie kracht maar wordt anderzijds begrensd door de totale oppervlakte van de folie.
Hoe groter het oppervlak hoe groter ook het dynamisch bereik van de beschouwde plaat. De ruiskarakteristieke
(bandbreedte en kleur) daareentegen blijken een funktie te zijn van de materiaaldikte en, daar deels ook mee
gekorreleerd, de stijfheid of elasticiteitsmodulus. Voor wat dit laatste betreft bleek gehard martensitisch inox
veruit het beste resultaat op te leveren.
8.3.15 <Snar> (2006)
In het M&M robot orkest hadden we behoefte aan een pittige snare drum, ter
vervollediging van de trommelmachine <Troms>. Daarom ontwikkelden we deze
automatische snaartrom. Deze centrale komponent van het slagwerk geldt voor velen als
de echte kern van het slaginstrumentarium. De ontelbare nuances zowel op gebied van
dynamiek, als van kleur die op de snaartrom zijn te realiseren zijn niet te vergelijken met
wat op andere trommen en slaginstrumenten haalbaar is. We hebben dan ook het onderste
uit de kan gehaald om bij bouw en ontwerp van deze automaat recht te doen aan de
muzikale mogelijkheden. Daarom voorzagen we we trom van niet minder dan dertien
verschillende kloppertjes. Deze dertien sticks werden binnenin de trom aangebracht en
slaan, elk op een verschillende plaats, van onderuit tegen het slagvel. Aangezien de sticks
op een recht profiel evenwijdig met de diameter van de trom werden geplaatst, kan al naargelang de
geaktiveerde klopper, een verschillende plaats op het membraan worden bespeeld.. Om ook rimshots te kunnen
laten klinken voorzagen we in twee wel zichtbare houten sticks, uiteraard eveneens voorzien van
elektromagneten, goed zichtbaar gemonteerd op de buitenkant van de trom. Door de onrechtstreekse aandrijving
kan dit mechanisme kwa snelheid echter niet wedijveren met de intern geplaatste kloppertjes. Echte drummers
kunnen echter ook geen snelle rimshots roffels ten gehore brengen...
8.3.16 <Xy> (2007)
In het M&M robotorkest hadden we meer en meer behoefte aan een juistgestemd
instrument in hoge ligging dat korte tonen kon voortbrengen. Lang klinkend
slagwerk hadden al ruim vertegenwoordigd met automaten zoals <Vibi> en
<Tubi>. De keuze voor een xylofoon lag dan ook voor de hand. Aansluitend bij
onze onderzoeksprojekten naar verruiming van expressiemiddelen in mikrotonale
45
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
zin in samenwerking met Hogeschool Gent, lag het voor de hand deze automatische xylofoon meteen als
kwarttoonsinstrument te bouwen.
Voor de klankstaven gebruikten we sintetisch glasvezelversterkt materiaal, geleverd onder de merknaam
'Vibercore' door Vancore in Nederland. Dit materiaal geeft een wat harder maar ook naar toonhoogte stabieler
resultaat dan de gebruikelijke tropische houtsoorten. Anders dan bij de tegenwoordig gebruikelijke orkest
xylofoons verzaakten we heel bewust aan het monteren van buisrezonatoren onder de laagste klankstaven. Op
die wijze blijven we dichter bij het historisch klankbeeld, waarin uitgerekend het non-harmonische van de klank
voorop staat.
8.3.17 <Simba> (2007)
Deze automaat ontstond in eerste plaats op vraag van vele komponisten en
medewerkers aan de uitbouw van ons robotorkest naar een automaat die in
staat zou zijn cimbalen te bespelen. Daarbij implementeerden we zowel de
'suspended cymbal' -de op een statief geplaatste enkele cimbaal- als de 'hi-hat',
waarbij de klank door konkussie van twee cimbalen ontstaat. De opgehangen
cimbalen werden vertikaal gemonteerd, omdat dit de automatische bespeling
iets eenvoudiger maakte. De cimbalen kunnen dan immers niet schommelen
rond hun ophangpunt, zodat de afstand tussen de kloppertjes en het
aanslagpunt konstant kon worden gehouden. Bovendien maakte deze opstelling
het meteen mogelijk goede dempers op de cimbalen aan te brengen. Deze
werden gevormd uit neopreen en pas gezet op de omtrek van de te dempen
cimbaal. De aansturing gebeurt ook hier met een elektromagneet. De hi-hat
werd konventioneel, horizontaal dus, uitgevoerd. Het mechanisme keerden we
evenwel letterlijk ondersteboven: hier is het de onderste cimbaal die tegen de
bovenste aangetrokken wordt. Ook hier weer heeft dit het voordeel van de
konstante aanslagafstand voor de kloppertjes. Elke cimbaal werd voorzien van
vier tot zes op verschillende plaatsen gemonteerde kloppertjes, zodat een
genuanceerde bespeling via de aanslagmogelijkheden mogelijk is. Uiteraard is
ook de aanslagsterkte voor elk kloppertje afzonderlijk perfekt goed aan te sturen. De aanslagsterkte werd
gemapt op de midi velocity waarde en gebeurt technisch via pulsbreedte modulatie van de
bekrachtigingsstroom.
8.4
Snaarinstrumenten
8.4.1
<Player piano>: piano vorsetzer #1 (1994)
De player piano is een van de oudste muzikale robots die bij Logos
ontwikkeld werden. We zijn vele jaren bezig geweest met onderzoek naar het
automatiseren van piano's. Onze ontwerpen startten met de reeds
geavanceerde ontwerpen van onze vriend en kollega Trimpin. Verbeteringen
in ons eerste ontwerp hadden vooral te maken met degelijkheid en
betrouwbaarheid.
8.4.2
<PP2>: piano vorsetzer #2 (2005)
In 2004 startten we met de konstruktie van een nieuw type piano Vorsetzer,
verdergaand op de ervaringen van het eerste ontwerp. Het nieuwe model
maakt gebruik van 9 PIC microcontrollers, een controller voor elke groep
van 10 piano toetsen. De dynamische resolutie is verbeterd en kan
aangepast worden voor verschillende typen vleugelpiano's. Omwille van de
zeer snelle PIC controllers is de polyfonie zelfs beter dan in het vorige
ontwerp.
8.4.3
<Hurdy> (2004 - 2007)
Hurdy, koosnaam voor Hurdy Gurdy is een automaat geinspireerd op de traditionele draailier. Een
strijkinstrument dus. Het eerste bovendien dat het M&M robot orkest is komen vervoegen. Maanden intensieve
en experimentele research in het atelier van Stichting Logos gingen de bouw van deze automaat vooraf. De
46
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
konstruktie van de boog gaat verder op de -niet onverdeeld positieve- ervaring opgedaan bij de bouw van onze
automatische zingende zaag, <Flex>. Het boogmateriaal is ook hier gemaakt uit plastische kunststof die
doorlopend van hars wordt voorzien in een recipient met loopwiel op kogellagers onderaan de boog. De
snelheid van de boogbeweging is over een uitermate ruim bereik regelbaar. De boog wordt op kommando tegen
de snaar aangedrukt met softshift magneten voorzien van een wieltje.
In 2007 voorzagen we <Hurdy> van een mechanisme waarmee de snaren ook
langs elektromagnetische weg kunnen gestreken worden. Hiermee is het
mogelijk ook zachte strijkgeluiden voort te brengen die voorts nog volkomen vrij
zijn van bijgeluiden. Voorwaarde voor een goede werking is evenwel een
absoluut zuivere stemming van de snaren. Deze moeten immers door de
elektromagneten in resonantie worden gebracht. De besturingssoftware biedt
ondersteuning om via sysex kommandos afwijkende stemmingen te gebruiken
wanneer ook de positie van de fretten wordt aangepast.
8.4.4
<Aeio> (2007 - 2009)
Deze robot werd ontworpen met twaalf kromatisch
gestemde snaren. Vanaf midi noot 36 tot en met 47. Een
toets of een tangentenmechanisme met fretten wilden we
niet nog eens gaan bouwen. Nu lijkt een tessituur van een
enkel oktaaf wel wat weinig om van een cello te kunnen spreken, ware het niet dat ons
mechanisme , ook zonder gebruikmaking van inkorting van de snaren, in staat is ook alle
boventonen van die twaalf noten te laten klinken. Zo kunnen we de gehele tessituur
bestrijken. Om de expressiemogelijkheden niet te eenzijdig te maken, voorzien we elke
snaar van een individuele vilten demper. Daardoor kunnen melodische lijnen toch goed
geartikuleerd worden gespeeld. Snelle staccatos en zeker pizzicatos zijn evenwel
principieel onmogelijk omdat daarvoor enorm sterke elektromagneten nodig zouden zijn
en omdat het werkingsprincipe staat of valt met het in resonantie brengen van de snaar,
wat steeds een kleine tijd in beslagneemt.
8.5
Andere
8.5.1 <Dripper>(2002 – 2005)
Toegegeven, 12 druppels vormen nog geen regen..., maar
levend in een regenland en geinspireerd door heel wat recente
opdrachten waar telkens water bij kwam kijken (Raindrums,
Tip Tap Tubes, op Kling Klang in Rijsel o.m.) moest het er wel
ooit eens van komen. Een voorproefje van deze automaat
hadden we trouwens al nodig gehad en ook gebouwd voor de
teatrale realisatie van 'Lithos', akt 2 uit mijn in de steigers
staande Technofaustus. Daar worden levensvochten in de
humunkulus navel gedruppeld, tot die tot leven komt. De <Dripper>-automaat echter, is uitgegroeid tot een
volledig komputergestuurde druppelmachine. Elke druppel kan zowel in volume als in frekwentie uiterst
nauwkeurig worden gestuurd. Uiteraard binnen de grenzen van wat terzake in de fysika geldt: wanneer de
vloeistoftoevoer per impuls te klein wordt, dan groeit het druppeltje aan tot het zwaar genoeg is om vanzelf naar
beneden te vallen. Aan de andere kant, wanneer de impulsduur groter wordt zodat het watervolume groter is dan
wat op grond van de oppervlaktespanning in een druppel kan worden samengebald, dan ontstaat een straaltje.
Het maximale debiet van dat straaltje is tevens een funktie van de grootte van de uitlaatnippel (3mm diameter).
8.5.2
<Sire>(2005)
<Sire> is opgebouwd uit 24 gemotoriseerde sirenes, waarvan
de toonhoogte individueel stuurbaar is. De robot is
opgebouwd als een gelijkzijdige driehoek en ontworpen om te
worden opgehangen. De drie elementen, elk bestaande uit 8
sirenes, waaruit deze robot is opgebouwd kunnen eenvoudig
worden gedemonteerd. Verschillende alternatieve opstellingswijzen zijn mogelijk: in stervorm, als 3 autonome
en ruimtelijk gespreide modules, in V-zigzag-formatie, in lijn... Hulpstukken voor bodemmontage op wieltjes
horen ook bij het ontwerp. Alle chassisdelen en laswerk is uitgevoerd in inox. De automaat past in een relatief
kleine koffer en is dus uitermate geschikt voor vliegtuigtransporten.
47
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
8.5.3
<Toypi> (2008)
In het bouwen van een automatische speelgoedpiano waren we beslist niet
de eerste. Mijn goede vriend en kollega robotbouwer Trimpin, was me
ruim voor op dit gebied. Mijn eigen ontwerp dat we hier verder toelichten
vertrok evenwel geheel vanaf nul. We begonnen met het geheel
demonteren van een 'Antonelli' drie-oktaafs speelgoedpiano. Alleen de
'harp' hielden we integraal over uit het origineel instrument. De klankkast
en het chassis waren geheel uit plastic en gooiden we in de vuilnisbak.
Gezien onze positieve ervaringen met gehard messing als
klankbordmateriaal (cfr. <aeio>, lag het voor de hand verder te bouwen op
de daarbij opgedane ervaring en dus ook hier een hard messing klankbord te gebruiken. Deze keer evenwel geen
ingeklemd klankbord, maar wel een chladni plaat met vrije en elastische ophanging. Daardoor kan de
resonantietoon van het klankbord heel laag worden gehouden met minimale oppervlakte. Het pianochassis volgt
grotendeels het model van een grote vleugelpiano maar werd hier helemaal in gelast inox uitgevoerd. Op de
plaats waar men normaal het toetsenbord zou verwachten, plaatsten we de beide mikrokontroller boards voor de
automatische besturing. Voor de voeding vonden we een plaatsje onder het messing klankbord. De hele
besturingselektronika kan uit het hoofdchassis gegleden worden nadat de vier M4x10 boutjes aan de onderzijde
van het 'klavier' zijn losgemaakt. Net zoals een grote piano, steunt ook <Toypi> op drie stevige poten voorzien
van (geresikleerde) stalen wieltjes.
9
Repertoire van de <M&M> muziekrobots
Naast onze vaste medewerkers schrijven ook andere komponisten voor de muziekrobots. We achten het zinvol
ook een overzicht te geven van de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor deze artistieke inbreng.
9.1
Origineel interaktief werk van volgende komponisten
Godfried - Willem Raes
Kris De Baerdemacker
Nikita Chudjakov
Konstantinos Moschos
Hans Roels
Peter Castine
Bruno Spoerri
Sebastian Bradt
Yvan Vander Sanden
Kristof Lauwers
Barbara Buchowiec
Matthew Burtner
Moniek Darge
Stefaan Smagghe
Sebastian Lach Lau
John Cage
Benjamin Dousselaere
Lukas Huisman
9.2
Origineel gekomponeerd werk voor automaten van volgende
komponisten
Conlon Nancarrow
Helene Wolf
Tom Haelvoet
Kurt Weill
Jaime Reis
James Tenney
Igor Strawinski
Fred Momotenko
Moritz Eggert
Sebastian Bradt
Piotr Groen – Korab
Brent Wetters
Yvan Vander Sanden
Siegfried Köpf
Jonathon Kirk
Clarence Barlow
Rainer Boesch
Frank Nuyts
Bernd Härpfer
Jeroen Nees
Rytis Mazulis
Karlheinz Stockhausen
Rene Mogensen
Jonas Jurkunas
Warren Burt
Xavier Verhelst
Wouter Simoens
Steffen Schleiermacher
Phill Niblock
Simon De Poorter
48
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Mark Applebaum
Joachim Brackx
Michiel De Malsche
Roeland Luyten
Claude Coppens
Evert Bogaert
Richard Barrett
Steve Reich
Kristof Lauwers
Jasna Velickovic
Dirk Veulemans
Benjamin Douselaere
Helga Pogatschar
Thomas Smetryns
Siegfried Mercelis
Markus Muench
Francesca Verbauwhede
Lukas Huisman
Michael Manion
Caroline Wilkins
Hanne Deneire
Joris De Laet
9.3
Orkestraties van werken van volgende komponisten
Mauricio Kagel
Johann Sebastian Bach
Alois Haba
Godfried - Willem Raes
Antonio Vivaldi
Kaikhosru Sorabji
Howard Skempton
Alvin Lucier
Georgio Mainerio
Cornelius Cardew
Karel Goeyvaerts
Guillaume Dufay
György Ligeti
Louis Moureau Gottschalk
Gilles Binchois
Witold Lutoslawski
Kurt Weill
Adriaen Willaert
Moniek Darge
Terry Riley
Claudio Monteverdi
John Cage
Phill Niblock
Henry Purcell
Steve Reich
Frank Zappa
Georg Filip Telemann
Dirk Veulemans
Jimi Hendrix
Perotinus
Tom Johnson
Raymond Scott
Antony Holborne
Barbara Buchowiec
Maurice Ravel
Cipriano De Rore
Igor Strawinsky
Olivier Messiaen
Diego Ortiz
Jerry Roll Morton
Emile Waldteufel
Karel Miry
Charles Ives
Gabriel Fauré
Camille Saint - Saëns
Erik Satie
Geo Hamilton Green
Darius Milhaud
Richard Wagner
Ludwig Van Beethoven
Jakob Van Domselaer
Georges Bizet
Arnold Schönberg
ELT Mesens
Radiohead
Louis Andriessen
George Gershwin
10
Pneumafonen
De Pneumafoons, pneumatisch aangedreven klankskulpturen of instrumenten, vormen samen een groot
blaasorkest. Pneumafoon brengt lucht in beweging, perst lucht samen, in vele longen. Pneumafoon is
mechanische adem en zet bewegende lucht om in trillende lucht. Het trillen van lucht is daarbij afhankelijk
gemaakt van het bewegen van die lucht. De bewegingen van de lucht hangen af van de vele longen - twintig in
getal. De vele longen zijn evenvele opgeblazen kussens. Op de kussens kan men zitten, liggen, rollen, wippen,
49
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
waardoor de lucht bewogen wordt. De voortgebrachte klanken zijn afhankelijk van de bewegingen der longen,
van de bewegingen van de mensen die zich aan de pneumafoon overleveren, zich door de pneumafoon laten
verleiden.
Pneumafoon integreert klank en beweging op een intrinsieke wijze. De beweging wordt taktiel en sensueel. Een
rollen van lichamen in een bad van trillende lucht. Een levend muzikaal emvironment, een uitnodiging tot
aktieve beleving. Pneumafoon kan op dit ogenblik in drie verschillende versies worden gepresenteerd : als
installatie met klankskulpturen, volledig gericht op publieksparticipatie, in een koncertante versie - zoals op de
Igloo LP-plaat uit 1987 gedokumenteerd met de opname daarvan in Ferarra - en in het Concerto voor
Pneumafoon en Orgel.
Pneumafoon toont aan dat ook met eksperimentele muziek een groot publiek kan aanspreken. Ook bij jongeren
spreekt het projekt tot de verbeelding. Alleen al in 2008 was Pneumafoon dan ook te gast in de Opera van
Rijsel, het Wagehuys te Leuven, CC Dilbeek (Pepernoot muziekfestival), CC Diest en CC Strombeek Bever.
50
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
d lp
Bijlage 5 Planning van het
eerste aktiviteitenjaar
In 2010 gaat de aandacht opnieuw uit naar solisten, kamermuziekformaties en ensembles die gespecialiseerd
zijn in klassiek-hedendaagse en vooral experimentele muziek. Wu Wei (sheng), Trio Scordatura en Champ
d'Action, Amy Knoles Orchestra zullen er meer dan waarschijnlijk opnieuw voor zorgen dat het publiek een
overtuigende en meeslepende uitvoering te horen krijgt van verschillende hedendaagse komposities.
Logos heeft unieke internationale kontakten met klankkunstenaars die zelf instrumenten en installaties bouwen.
In het verleden hebben daardoor veel van deze kunstenaars bij Logos kunnen optreden. Ook in 2010 zal dat
opnieuw gebeuren met naast performances van reeds erkende klankkunstenaars als Martin Riches ook nieuwe
namen als de Amerikaanse Cheryl E. Leonard en Bob Gluck. Bij deze laatste speelt elektronika een belangrijk
rol in de bouw van zijn instrumenten. Elektronische muziek zal in Logos natuurlijk ook weer te horen zijn: op
een viertal elektro-akoestische koncerten kan het publiek de werken horen die o.a. via onze internationale Call
for Works in België te horen zijn. Deze Call for Works is slechts één –maar een belangrijk- onderdeel van onze
continue zoektocht naar nieuwe elektro-akoestische werken. In februari is een festival met uitsluitend liveelektronische werken zowel van Vlaamse muzikanten en komponisten als van internationale formaties zoals
'duo con:fusion'.
De gedetailleerde koncertprogrammas worden maand na maand bekend gemaakt in ons maandblad: Logos Blad
en uiteraard ook via onze site en speciale mailings.
Voorlopige krijtlijnen van het programma voor 2010
Naast deze receptieve koncerten zal er gewoontegetrouw ook elke maand een eigen koncert met het <M&M>
ensemble plaatsvinden. Hierin gaan we steeds thematisch te werk. Zo zijn er regelmatig koncerten over nieuwe
interfaces, muziekteater, Arabische muziek, middeleeuwen en vele andere tema's. Ook gaan we er van uit dat
het <M&M> orkest, net zoals tijdens de vorige jaren, regelmatig gevraagd zal worden om koncerten te
verzorgen op podia in binnen- en buitenland.
JANUARI
• Wu Wei (China): hedendaagse komposities voor sheng, lusheng of erhu
• Hilary Jeffery (New York): solo trombone met live electronics
FEBRUARI
• 'Vlam'-festival: recente werken met live-electronics en multi-media van jonge komponisten als
Stefan Prins, Cédric Dambrain, Kristof Lauwers, Heleen Van Haegenborgh, Roeland Luyten en
Maarten Buyl.
• duo con:fusion (Duitsland): performance duo met live elektronika
• Cheryl E. Leonard (San Francisco): zelfgebouwde instrumenten en klankinstallaties
MAART
• Françoise Rivalland (Frankrijk): komposities en improvisaties voor slagwerk solo
• Trio Scordatura: mikrotonale komposities van 1950 tot vandaag
APRIL
• Elektro-akoestisch koncert: Elektronische en algoritmische muziek van vrouwelijke komponisten
• Amy Knoles Orchestra (California): Butoh dance and percussion
MEI
• Luk Vaes: portret van de Amerikaanse komponiste Lucia Dlugoszewski
51
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
JULI
• OPEN AIR SOUNDCAPE: koncert in stadspark met verdeling van de muzikanten in de ruimte,
werk van o.a. R. Murray Schafer, Pauline Oliveros en David Dunn
SEPTEMBER
• Kristoff K Roll (Frankrijk): Frans duo met een nieuwe live gebrachte 'musique concrète' produktie
NOVEMBER
• Tatiana Koleva (Bulgarije): recent werk voor slagwerk solo met live elektronika
NOG ZONDER PRECIEZE DATUM:
• The Barton Workshop: werk van Koreaanse en Chinese komponisten
• Anne Faulborn & Jukka Tiensuu: hedendaagse komposities voor 2 klavecimbels en/of klavecimbel
vierhandig
• Slide Show Secret: recent werk van Duitse en Deense komponisten voor akkordeon & kontrabas
• Martin Riches: koncert met eigen klankskulpturen en akoestische spraakmachines
• Joane Hétu (Montréal, 1958) sax/stem: eigen improvisaties en komposities voor saxofoon en stem
• Mei Han: Chinese, Canadese en Amerikaanse komposities voor zheng
• Trimpin: Muziek voor door hemzelf gebouwde automaten
Dit overzicht van de receptieve koncerten geven we, zoals gezegd, onder enig voorbehoud, omdat onze
koncertplanning in concreto steeds op vrij korte termijn gebeurt. Met alle hier vermelde artisten en ensembles
onderhouden wij echter sedert lange tijd de beste kontakten en zijn we ook steeds op de loer voor hun nieuwste
produkties en programma-aanbiedingen. Echter, kunnen we alleen door een planning op korte termijn erin
slagen groepen en solisten naar hier te halen zonder zelf al te grote honoraria te moeten uitbetalen. Ook komen
er in de loop van het seizoen steeds weer nieuwe interessante aanbiedingen, waarop wij nooit nalaten snel in te
gaan wanneer het ook maar enigszins in onze financieel beperkte mogelijkheden ligt. Een dagelijks aan de
aktualiteit aangepaste kalender is permanent publiek toegankelijk via het internet:
http://www.logosfoundation.org/concerts
Daarnaast is er natuurlijk ook nog onze maandelijkse gedrukte publikatie, Logos Blad, waarin de koncerten
worden aangekondigd en bekommentarieerd. Het gehele Logos-Blad kan eveneens via onze website gelezen
worden:
http://www.logosfoundation.org/lb/lbarchief.html
52
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
d lp
Bijlage 6 Pers
Enkele recente artikels uit de pers m.b.t. onze werking.
1.
Campuskrant, 2 maart 2005
2.
Gazet van Antwerpen, 13 juli 2007
3.
Gentsefeestenkrant, 15 juli 2007
4.
Gazet van Antwerpen, 20 februari 2008
5.
Het Nieuwsblad, 9 maart 2008
6.
Het Nieuwsblad, 10 maart 2008
7.
Zone09, 11 juni 2008
Alsook volgende quote uit World Liturature Today, may – august 2005.
One of my most interesting recent projects has been composing for live performances by robot instruments.
These have been occurring in Ghent, Belgium, and in Paris, under the auspices of Godfried-Willem Raes and
the Logos Foundation, and the French composer/systems organizer Jerome Joy. At the Logos Foundation in
Ghent, composer/instrument-maker Raes has been building an orchestra of musical automats, giant
constructions which enable a computer to control acoustic instruments. Starting off with a computer-controlled
player piano, Raes quickly developed an entire orchestra of organs, xylophones, bells, musical saws, and, most
recently, a tuba and an accordion. For each instrument, Raes enjoys the challenges of figuring out how to get
machines to emulate the physical gestures of human performance and then how to go beyond them. In
December 2003 Catherine and I visited the Logos Foundation and were mightily impressed with the sheer
physicality of these instruments. An arrangement of some selections from Stravinsky’s “The Soldier’s Tale” for
the instruments practically knocked us out of our seats, both with its musicality and its hilarity. Godfried pointed
out that all the instruments were controlled by MIDI, which is the by-now twenty-yearold computer standard
that allows electronic musical instruments to communicate with one another. This meant that almost anyone
with a computer could compose for these instruments, and Godfried extended an open invitation to us to
compose for this orchestra. Since I’m interested in microtonality—the use of musical scales other than the
normal Western twelve-note scale— and some of the instruments use microtonal scales, I thought this would be
a good idea. Kristof Lauwers, Logos’s master of these machines, sent me recordings of the instruments I was
interested in: Belly, a computercontrolled carillon (tuned to a random, foundobject scale), and Tubi, a
computercontrolled tubular metallophone (tuned in quarter tones).
I then proceeded to compose for these instruments, as well as for the player piano, and e-mailed the resulting
MIDI files to Kristof. He used my files to play the machines, recorded the results, and sent the recordings back
to me. I heard these recordings, made revisions, and sent the completed files back to him. These pieces were
then performed at the monthly M&M concerts given at the Logos Foundation’s concert hall in Ghent. M&M
(Man and Machines) is an ensemble, led by Raes, that interacts livewith these marvelous robots. As a relief
from the energy of live performance, remotely composed pieces for the robots, such as mine, are played
between the live pieces. What I miss in this process, so far, is the physical presence of these often very large
instruments. No recording, however good, can give one that sense. I’m hopeful, however, that I will be able to
travel back to Logos in the coming year and interact in real time with the machines, and learn more about their
charming and idiosyncratic behavior.
(Warren Burt, Music in 2005)
53
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
54
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
55
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
56
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
57
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
58
Planning & Begroting Stichting Logos 2010-2013
Ondertekening van de begrotingen door de bestuurders
Ondergetekenden, als Raad van Bestuur van Stichting Logos in vergadering bijeengekomen op
donderdag 18 september van het jaar 2008, te Gent, op de zetel van de Stichting, verklaren hierbij
grondig kennis te hebben genomen van het in hun opdracht door Dr. Godfried-Willem Raes, in zijn
hoedanigheid van afgevaardigd bestuurder opgestelde vierjarenplan met aangehechte begroting voor
de werking van Stichting Logos in de jaren 2010-2013, evenals van de daaraan gekoppelde
aanvragen voor betoelagingen gericht aan de Vlaamse Regering. Tevens verklaren zij voorgaande
begrotingen te hebben opgesteld overeenkomstig de in de voorschriften van kracht vanaf 1 januari
1988 vastgelegde bepalingen inzake het boekhoudkundig plan en het rekeningstelsel, het
kunstendekreet evenals met de aanmerkingen gemaakt door de externe beëdigd accountant inzake de
boekhouding.
Ondergetekenden, aan wie onderhavig vierjarenplan en begrotingsontwerp werd voorgelegd en die
verklaren de betreffende dokumenten te hebben gelezen en besproken, keuren deze eenparig goed en
verlenen haar, mits bekrachtiging door de overheid, hun fiat tot uitvoering.
getekend,
Prof.Dr.Godfried-Willem Raes,
Monique Darge, Prof.Dr.Jean-Paul van Bendegem
59

Vergelijkbare documenten