Jaarverslag 2014

Commentaren

Transcriptie

Jaarverslag 2014
Jaarverslag
2014
2
Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Inhoudsopgave
Voorwoord
Samenvatting resultaten 2014
Bericht van de Raad van Commissarissen Verslag van de directie Kernresultaten 2014
Omgeving Human Resource Management
Samenvatting financiële resultaten
4
6
8
10
10
10
16
17
Vooruitblik 2015
17
Verantwoord Ondernemen
18
Onze resultaten per sector
20
Agro-Food22
Creatieve Industrie
26
Energie- & Milieutechnologie
28
High Tech
32
Life Sciences & Health
36
Logistiek40
Maakindustrie42
Jaarrekening 2014
47
Bijlagen
87
Prestatie-indicatoren88
Eerste- en tweedelijnsdienstverlening 90
Raad van Commissarissen
92
GRI tabel
94
Afkortingen en begrippen
100
Corporate Governance
102
3
Voorwoord
Een steviger fundament leggen onder de economie en zorgen
Voor bedrijven uit onze regio organiseerden we onderne-
2014 kenmerkte zich door een broos economisch herstel.
voor de verdere groei van werkgelegenheid in Oost-Nederland.
mersreizen en zakenmissies om ze in contact te brengen
Na een aantal jaren met periodes van recessie, gevolgd
Dat is in het kort waaraan we in 2014 hebben gewerkt en waar-
met samenwerkingspartners en potentiële afnemers van hun
door nul tot geringe groei werden de vooruitzichten beter
aan we zullen blijven werken in de jaren die hierop volgen.
producten. We troffen voorbereidingen voor de oprichting
dan voorheen.
van een EU-innovatieloket om meer mkb-ondernemers aan
In 2014 boden we (mkb-)bedrijven in onze regio groei-
te sluiten op EU-programma’s, zoals Horizon 2020, EFRO en
Ontwikkelingsmaatschappij Oost NV staat voor de verdere
perspectieven vanuit onze kernactiviteiten: innoveren,
INTERREG. Daarnaast bleven we internationaal opererende
groei van de regionale economie en werkgelegenheid en
investeren, internationaliseren en (bedrijfs)infrastructuur.
(buitenlandse) bedrijven naar onze regio begeleiden.
blijft hierbij continu haar meerwaarde bewijzen. We kun-
We kozen voor een heldere focus op specifieke doelgroepen
We zorgden voor hun ‘zachte landing’ in de regio en
nen zelf weliswaar geen banen creëren, maar bieden wel de
en integrale samenwerking onderling en met al onze
aansluiting op klanten, open innovatiecentra, netwerken
gunstige voorwaarden voor partijen om elkaar te vinden om
partners.
en financieringen.
vanuit een stevig fundament onder de economie te zorgen
Kansrijke (groei)bedrijven brachten we in beeld en maakten
De uitvoering van het innovatiebeleid van onze opdrachtge-
ze financierbaar. We hebben business cases gespot en verder
vers is van groot belang voor de bedrijven in Oost-Nederland.
Het Ministerie van Economische Zaken haalde zijn relatie
ontwikkeld tot succesvolle business cases. We financierden
Daarom bleven we het topsectorenbeleid van het Ministerie
met de ROMs verder aan. De relatie Rijk-Regio kreeg steeds
ze uit innovatiefondsen, in samenwerking met andere
van Economische Zaken verbinden met het regionale beleid
meer aandacht bij de uitvoering van het regionaal
financiers. Ons participatiebedrijf PPM Oost beheerde deze
en ons mkb, vanuit een bijna landsdekkend netwerk van
economisch beleid.
fondsen en hielp bedrijven te groeien. PPM Oost leidde
nauw met elkaar samenwerkende regionale ontwikkelings-
bedrijven naar vervolgfinanciering en een succesvolle exit,
maatschappijen (ROMs). We legden hiervoor verbindingen
In Gelderland was 2014 het eerste jaar dat we volop werk
zoals in het geval van onze voormalige participatie Xsens.
tussen bedrijven, kennis- en onderzoeksinstellingen,
verrichtten voor de nieuwe sectoren Logistiek en de
sectoren en regio’s, zowel nationaal als internationaal.
Creatieve industrie. We werkten vanuit meerdere sectoren
voor een meer duurzame groei van de werkgelegenheid.
In 2014 ging onze speciale aandacht uit naar internatio-
aan het thema ‘Smart Industry’. Topfonds Gelderland krijgt
nalisering. We hielpen mkb-ondernemers aan klanten
drie nieuwe fondsen: Fonds Gelderse Cultuurleningen,
over de grens.
4
Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Fonds Gelderse Vrijetijdseconomie en Fonds Herstructurering
Bedrijventerreinen Gelderland. PPM Oost zal deze fondsen
managen.
In Overijssel kreeg de definitieve fondsstructuur van
Innovatiefonds Overijssel vorm. Innovatiefonds Twente deed
na zijn oprichting in 2014 de eerste directe investeringen met
PPM Oost als fondsmanager. Binnen de sector High Tech
Systemen en Materialen werkten we bovendien aan het
nieuwe thema ‘Smart Industry’.
In 2015 blijven we onze aandacht richten op business cases,
de financiering van innovatieve (groei)bedrijven, fondsmanagement van (nieuwe) fondsen, acquisitie, internationalisering vanuit onder meer een EU-innovatieloket,
procesbegeleiding bij de uitrol van breedbandnetwerken
Karin van Willigen
en het aantrekken van launching customers.
algemeen directeur
Dit doen we vanaf 1 maart 2015 vanuit één kantoor, in
Apeldoorn. Vanuit deze locatie leggen we, in het verlengde
van grote maatschappelijke uitdagingen, nieuwe
(internationale) verbindingen voor de groei van de economie
en werkgelegenheid in Oost-Nederland.
5
Samenvatting resultaten 2014
Financieel resultaat
Ontwikkeling & Innovatie
+
€
6.106.000
137
aantal ontwikkelde
business cases
€
+
319
293
beoogde
arbeidsplaatsen
deelnemende
bedrijven
15
projectvolume
in miljoenen
PPM Oost
€
38
13,5
nieuwe
participaties
miljoen euro
investeringen
in nieuwe
en bestaande
participaties
19
(exclusief rentebijschrijvingen,
vendor loans en conversies)
uitbreidingen
bestaande financieringen
6
Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Investeringsbevordering
+
39
investeringsprojecten
Bedrijfsomgeving
€
1.109 304
nieuwe
arbeidsplaatsen
voor de regio
miljoen euro
investeringsvolume
6
45
business
cases
leads
Medewerkers Oost NV
103
In/uit dienst Oost NV
88,2
+
12
11
> aantal
> aantal
13,5%
30,6%
provincie
Overijssel
provincie
Gelderland
> fte’s
Tijdelijk contract Oost NV
37
-
Aandeelhouders
30,5
> fte’s
Gemiddelde arbeidsduur
Oost NV
55,9%
Ministerie van
Economische Zaken
7,4
> jaar
7
Bericht van de
Raad van Commissarissen
De geconsolideerde resultaten van Oost NV bedroegen over
De auditcommissie vergaderde tweemaal. Belangrijke
gespreksonderwerpen voor de Raad van Commissarissen:
2014 € 6.106.000.
onderwerpen die besproken werden, waren de beheerver-
de nieuwe huisvesting van Oost NV in Apeldoorn, het
goedingen die door PPM Oost werden ontvangen versus de
stroomlijnen van de fondsenstructuur bij PPM Oost, het
Oost NV speelde in 2014 opnieuw een hele goede rol bij de
kosten van het beheer, het Risico Management Systeem, met
Risico Management Systeem en de adviezen van de
ontwikkeling van de economie in Oost-Nederland.
name de implementatie en de monitoring, de evaluatie van
commissies. Daarnaast hebben we overleg gevoerd met de
De resultaten van zowel de business units Ontwikkeling &
de accountantscontrole over 2013 en de procedure om voor
Ondernemingsraad op 22 september 2014.
Innovatie, Investeringsbevordering en Bedrijfsomgeving
de controle van de jaarrekening 2015 een offerteronde uit te
als het participatiebedrijf PPM Oost toonden aan dat de
schrijven. Tevens werd gesproken over de voorgestelde ven-
De belangrijkste mutaties zijn geweest: de toetreding van de
Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) niet alleen kan
nootschapsbelastingplicht vanaf 1 januari 2016 en de moge-
heer G. Braaksma op 13 januari 2014 en mevrouw C.E. Habes
helpen bij het doorstaan van economisch moeilijke tijden,
lijkheid dat Oost NV zich op termijn zou kunnen kwalificeren
per 8 mei 2014 tot de Raad van Commissarissen van Oost NV.
maar ook bij groei en herstel. Veel aandacht ging uit naar
als structuurvennootschap. Bovenstaande onderwerpen zijn
integratie en samenwerking intern en extern, waarbij de
ook uitvoerig in de vergaderingen van de Raad van
De medewerkers en leiding van Oost NV complimenteren we
complexiteit van de onderneming en haar omgeving almaar
Commissarissen aan de orde geweest.
met hun inzet en resultaten. We zien de toekomst van deze
toenam. Voor alle betrokkenen een uitdaging die in 2014
wederom met succes tegemoet is getreden.
onderneming wederom met vertrouwen tegemoet.
Op 8 mei 2014 hebben de aandeelhouders de jaarrekening
2013 vastgesteld. Daarbij verleenden ze de directie en de
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV (Oost NV)
Raad van Commissarissen decharge voor het gevoerde beleid
sloot het jaar 2014 af met een positief resultaat, wederom
en toezicht in 2013.
zonder kruisfinanciering.
Deventer, 2 april 2015
Raad van Commissarissen
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV
We adviseren de aandeelhouders de jaarrekening 2014 vast
PricewaterhouseCoopers heeft de jaarrekening 2014
te stellen en decharge te verlenen aan de directie voor het
drs. A. Verberk RA (voorzitter)
gecontroleerd. De goedkeurende accountantsverklaring is
gevoerde beleid en aan de Raad van Commissarissen voor het
drs. H.A. Doek
opgenomen in de jaarrekening. Zowel de auditcommissie als
gehouden toezicht.
J. Schepers
de Raad van Commissarissen hebben het jaarverslag beoor-
G. Braaksma (vanaf 13 januari 2014)
deeld en de accountantscontrole grondig besproken met het
In 2014 is de Raad van Commissarissen zes keer bij elkaar
management en de externe accountant.
gekomen. In het afgelopen jaar waren de belangrijkste
8
Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
drs. C.E. Habes (vanaf 8 mei 2014)
9
Bedrijfsomgeving:
• 6 business cases
• 45 leads.
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV (Oost NV)
sloot het jaar 2014 af met een positief resultaat, wederom
zonder kruisfinanciering. Het resultaat van Participatiemaatschappij Oost Nederland NV (PPM Oost) bedroeg
€ 6.060.000. Zonder PPM Oost zou het resultaat van Oost NV
vennootschappelijk uitkomen op € 198.000.
Oost NV heeft de bovenstaande resultaten behaald bij de
uitvoering van het innovatiebeleid van Oost-Nederland, met
focus op de topsectoren Agro-Food, Life Sciences & Health,
Verslag van de directie
High Tech, Energie- & Milieutechnologie, Logistiek, de
Creatieve- en Maakindustrie.
Omgeving
Na zes jaar, gekenmerkt door periodes van recessie, was
het herstel van de Nederlandse economie nog fragiel.
Het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) heeft over het hele
Kernresultaten 2014
jaar 2014 een matige economische groei van 0,8% gemeten.
Het vierde kwartaal groeide met 0,5% ten opzichte van een
De prestaties van Ontwikkelingsmaatschappij Oost
PPM Oost:
kwartaal eerder. De stijgende consumptie en met name
Nederland NV (Oost NV) over de periode 01-01-2014 t/m
• 38 nieuwe participaties
export en investeringen leverden een positieve bijdrage aan
31-12-2014 waren:
• 19 uitbreidingen bestaande financieringen
deze groei, drie kwartalen achter elkaar.
• 13,5 miljoen euro investeringen in nieuwe en bestaande Financieel resultaat: winst van € 6.106.000.
participaties (cash-out; exclusief rentebijschrijvingen,
Als uitvoeringsorganisatie van het economische beleid
vendor loans en conversies).
zagen we dat de provincies Gelderland en Overijssel en het
Ontwikkeling & Innovatie:
• 137 business cases
Ministerie van Economische Zaken op een slimme manier het
Investeringsbevordering:
mkb bereikten met revolverende middelen. Ze lokten private
• 319 beoogde arbeidsplaatsen
• 39 investeringsprojecten
investeringen uit en haakten aan bij de landelijke Actieagen-
• 293 deelnemende bedrijven
• 1.109 nieuwe arbeidsplaatsen voor de regio en
da’s en op het nationaal topsectorenbeleid.
• 15 miljoen euro projectvolume.
• 304 miljoen euro investeringsvolume.
Ontwikkelingsmaatschappij Oost NV wil haar meerwaarde
10 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
bewijzen voor de verdere groei van de regionale economie en
Doel van het fonds is het bevorderen van de overgang
de sociaal economische structuur van Twente duurzaam
werkgelegenheid. We kunnen zelf weliswaar geen banen
naar cultureel ondernemerschap om instellingen minder
en structureel te versterken en haar concurrentiekracht
afhankelijk te maken van subsidie.
te vergroten.
creëren, maar bieden wel de gunstige voorwaarden voor
partijen om elkaar te vinden, zodat zij samen een steviger
> Fonds Gelderse Vrijetijdseconomie - Voor de vrijetijdsector
fundament leggen onder de economie en zorgen voor de
in Gelderland kwam € 5,5 miljoen beschikbaar. Doel van
Groeiperspectieven
verdere groei van werkgelegenheid in Oost-Nederland.
het fonds is productvernieuwing en kwaliteitsverbetering
Naast het van oudsher stimuleren van startende innova-
in de Gelderse toeristische en recreatieve sector voor
tieve ondernemers ging onze aandacht steeds meer uit naar
behoud en verdere groei van werkgelegenheid.
groeibedrijven. De groei van de economie en werkgelegen-
Ontwikkelingen bij onze aandeelhouders en
opdrachtgevers
1.Het Ministerie van Economische Zaken realiseerde een bijna
> Fonds Herstructurering Bedrijventerreinen Gelderland - Voor
heid in Oost-Nederland vroeg immers om groeiperspectieven
de herontwikkeling van private kavels op bedrijventerrei-
voor (mkb-)bedrijven in onze regio. Deze mkb-ondernemers
landsdekkend netwerk van regionale ontwikkelingsmaat-
nen stelde de provincie € 7,5 miljoen beschikbaar.
streefden groei na door samenwerking met andere bedrijven,
schappijen (ROMs) die in nauwe onderlinge samenwerking
Het doel is de versterking van de economische functie
kennisinstellingen en overheden, vaak ook in open innovatie
zorgen voor de uitvoering van het economische beleid
van bestaande bedrijventerreinen met een vliegwieleffect
met de grote concerns, actief in onze regio.
langs de lijnen van de topsectoren. Binnen dit netwerk
voor het uitlokken van verdere investeringen.
werkt Oost NV samen met BOM, NOM, LIOF en
‘InnovationQuarter’, de ontwikkelingsmaatschappij voor
Groeibedrijven hielpen we met kennis, netwerk, contacten en
3.De provincie Overijssel. Binnen de sector High Tech
met het geld van overheden. Deze mkb-bedrijven zagen dat
de regio Zuid-Holland die in 2014 is opgericht. De relatie
Systemen en Materialen werkten we aan het nieuwe
banken hun groeiambities niet als vanzelfsprekend financier-
Rijk-Regio kreeg steeds meer aandacht bij de uitvoering
thema ‘Smart Industry’. Naast onze reguliere werkzaam-
den. Daarom is het van belang dat ze financiering krijgen uit
van het regionaal economisch beleid.
heden verkregen we de opdracht voor het opzetten van
innovatiefondsen, uit Europese fondsen en via ons netwerk
een ‘EU-innovatieloket’ om zoveel mogelijk Overijsselse
van private investeerders ‘Meesters van de Toekomst’.
2.De provincie Gelderland zorgde via Oost NV voor de rea-
bedrijven te laten deelnemen aan Europese programma’s.
lisatie van aanvullende opdrachten op het gebied van de
Ook werkten we aan het uitrollen van breedband op
ontwikkeling van fieldlabs, bedrijventerreinen, breedband-
bedrijventerreinen. De fondsstructurering van de Overijs-
netwerken en internationalisering, onder meer in de vorm
selse innovatiefondsen is helder: in het voorjaar van 2015
van een ‘EU-innovatieloket’. 2014 was het eerste jaar dat
zal de provincie Overijssel de ‘Houdstermaatschappij
wij volop werkten aan de nieuwe groeisectoren: Logistiek
Fondsen Overijssel’ (HFO) oprichten. PPM Oost is beoogd
en de Creatieve Industrie. Daarnaast werkten we vanuit
fondsbeheerder voor het hierna op te richten Innovatie-
meerdere sectoren aan het nieuwe thema ‘Smart Industry’.
fonds Overijssel I (IFO I - participaties) en Innovatiefonds
Overijssel II (IFO II - leningen). Deze innovatiefondsen
PPM Oost stroomlijnde Topfonds Gelderland en gaf als
zijn bedoeld voor mkb-ondernemers en hun samenwer-
beoogd fondsmanager structuur aan drie nieuwe fondsen
kingsverbanden in de sectoren High Tech, Kunststoffen &
die in 2015 operationeel zullen zijn:
Chemie, Life Sciences & Health en hun cross-overs met de
> Fonds Gelderse Cultuurleningen - De provincie stelde € 4
miljoen beschikbaar om innovatie, talentontwikkeling en
kwaliteitsverbetering in de culturele sector te stimuleren.
sectoren Agro-Food, Vrijetijdseconomie, Energie en Bouw.
Daarnaast is PPM Oost fondsmanager van Innovatiefonds
Regio Twente (IFT). Dit fonds is in juni 2014 opgericht om
11
Bij de realisatie van financieringen trokken we vervolgens
Ons participatiebedrijf PPM Oost was succesvol in 2014.
weer gezamenlijk op met de banken, particuliere investeer-
PPM Oost investeerde in 38 nieuwe participaties.
ders en andere participatiemaatschappijen. Op deze wijze
19 bedrijven ontvingen een aanvullende financiering.
zorgden we voor het uitlokken van nieuwe investeringen met
In totaal stond dit voor een cash-out bedrag van € 13,5
een spreekwoordelijk ‘vliegwieleffect’.
miljoen. Financieel was het resultaat uitstekend te
noemen: PPM Oost realiseerde een netto resultaat van ruim
Het verleggen van het accent naar groei betekende voor ons:
€ 6 miljoen, het hoogste resultaat in het bestaan van
> Meer aandacht voor marketing;
PPM Oost, voornamelijk het gevolg van de succesvolle exit
> In contact brengen van groeibedrijven met andere
van portfoliobedrijf Xsens.
bedrijven in de vorm van consortia;
> Focus op fondsbeheer: spotten van kansrijke groeibedrij-
Als fondsmanager van fondsen die voor de provincies
ven, zorgen voor vervolgfinanciering en - op de langere
Gelderland en Overijssel worden beheerd, faciliteerde
termijn - succesvolle exits;
PPM Oost investeringen in 20 nieuwe participaties en
> Toeleiding naar EU-middelen, zoals EFRO, Horizon 2020 en
INTERREG;
zorgde voor de aanvullende financiering van 18 bestaande
portfoliobedrijven.
> Bevorderen van internationalisering door internationale
matchmaking en handelsbevordering.
Onze business unit Investeringsbevordering hielp mee aan
de realisering van 1.109 arbeidsplaatsen en € 304 miljoen
Realisatie versus doelstellingen
investeringen. Dit was fors hoger dan de doelstelling van 775
We stellen onze doelstellingen jaarlijks vast in nauwe
arbeidsplaatsen en € 150 miljoen investeringen. Het aantal
samenwerking met onze stakeholders (zie bijlage: prestatie-
projecten bleef met 39 achter op de beoogde 51 investerings-
indicatoren). Tegen de achtergrond van een broos econo-
projecten, vooral door minder matchmakingsprojecten.
misch herstel bleken we onze prestatie-indicatoren voor 2014
grotendeels te hebben behaald. We meten onze resultaten
De business unit Bedrijfsomgeving ontwikkelde 6 business
aan de hand van confirmation letters en/of beschikkingen.
cases. Dit waren er 4 minder dan de beoogde 10 business
cases voor procesbegeleiding revitalisatie bedrijventerreinen.
Onze business unit Ontwikkeling & Innovatie realiseerde
Daarnaast realiseerden we 45 leads (doelstelling was 50).
137 business cases. Dat waren er 97 business cases meer dan
Reden voor het achterblijvende aantal cases was de afspraak
beoogd, met 93 meer deelnemende bedrijven. Het beoogd
met de opdrachtgever om onze aandacht te richten op het
aantal arbeidsplaatsen en het beoogd aantal investeringen
ontwikkelen van het herstructureringsfonds Bedrijven-
bleven achter. De reden hiervoor was dat deze business
terreinen Gelderland.
cases nog kleine bedrijfjes waren met weinig personeel en
investeringen. Ook waren in 2014 geen EU-subsidiemiddelen
voorhanden waarmee wij consortia konden bouwen.
12 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Prestatieindicatoren
Bedrijfsprofiel
Realisatie 2014 Doelstelling 2014
Oost NV adresseert maatschappelijke uitdagingen en ver-
Realisatie 2013
sterkt de economie en werkgelegenheid van Oost-Nederland.
Ontwikkeling & Innovatie
Business cases in
ontwikkeling
We werken voor het mkb, startende en groeibedrijven, vanuit
137
40
149
Beoogde (in)directe
arbeidsplaatsen
319
2.000
934
(In)directe (startende)
deelnemende bedrijven
293
200
352
€ 15 miljoen
€ 40 miljoen
€ 30,9 miljoen
€ 304 miljoen
€ 115 miljoen
€ 156 miljoen
39
51
40
1.109
775
920
Projectvolume
twee kantoren in Arnhem en Enschede (vanaf 1 maart 2015
vanuit één kantoor in Apeldoorn). We bieden ondernemers
kennis, geld, netwerk en contacten. Ons werk voeren we uit
in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en de
provincies Overijssel en Gelderland.
Investeringsbevordering
Realisatie
investeringsvolume
Realisatie aantal
investeringsprojecten
Realisatie nieuwe
arbeidsplaatsen
Financiële
Administratie
Ontwikkeling
& Innovatie
Bedrijfsomgeving
Leads
45
50
-
6
10
-
Nieuwe financieringen
PPM Oost (a)
38
31
30
Uitbreiding bestaande
financieringen PPM Oost (a)
19
8
29
€ 13,5 miljoen
€ 10 miljoen
€ 11 miljoen
20
46
25
Ontwikkeling business
cases
Innoveren
Organisatie
Ontwikkeling
Investeringsbevordering
Investeren
Internationaliseren
Bedrijfsomgeving
(Bedrijfs)
Infrastructuur
PPM Oost
Investeringen
PPM Oost (a) (b)
Nieuwe financieringen
fondsen voor derden (c)
Uitbreiding bestaande
financieringen fondsen
voor derden (c)
Investeringen fondsen
voor derden (b) (c)
a
18
17
7
Exclusief rentebijschrijvingen, conversies en vendor loans.
c
€ 16,2 miljoen*
€ 51 miljoen
€ 16 miljoen
Prestaties PPM Oost inclusief Innovatiefonds Oost Nederland en Gelderland voor Innovaties.
b Dit betreft fondsen voor provincie Gelderland, provincie Overijssel en Regio Twente.
*
Naast deze investeringen is ultimo boekjaar € 51,5 miljoen aan commitments verstrekt.
13
Top in sectoren
Onze groeisectoren
Topsectoren
Het topsectorenbeleid van het Ministerie van Economische
Zaken verbinden we met het regionale beleid in Oost-
AF
Agro-Food
Rond Food Valley in Wageningen.
In Overijssel als cross-over vanuit
de andere sectoren.
Nederland. Hierbij organiseren we kruisbestuiving: de
‘cross-overs’ tussen de topsectoren en samenwerking met
1. Agri & Food
2. Tuinbouw
andere delen van Nederland. In Oost-Nederland zijn vooral de
groeisectoren Agro-Food, Life Sciences & Health, High Tech
en Energie- & Milieutechnologie van belang.
CI
Creatieve Industrie
In Gelderland in combinatie met
de Maakindustrie.
Daarnaast werkten we vanaf begin 2014 in toenemende
3. Creatieve Industrie
mate aan de Creatieve Industrie, Logistiek en Maakindustrie
(Smart Industry).
EMT
Energie- & Milieutechnologie
Voornamelijk in de provincie Gelderland.
HT
High Tech
LSH
Life Sciences & Health
LOG
Rond Zwolle met de toepassing van composiet
kunststofmaterialen (Chemie) en in Twente met
o.a. nanotechnologie en medical imaging.
Rond Health Valley in Nijmegen met duidelijke
uitlopers richting Zwolle, Twente, Oss en Eindhoven
via de RedMedTech Highway.
4. Energie
5. High Tech
6. Chemie
7. Life Sciences & Health
Logistiek
We bundelen activiteiten van drie Gelderse logistieke
hotspots, Greenport Gelderland, Port of Twente en
luchthaven Twente. Oost-Nederland vormt hiermee
een logistieke schakel tussen het Rotterdamse havengebied en Duitsland: over water, spoor en weg.
8. Logistiek
9. Water
14 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Diensten
(Bedrijfs)infrastructuur
Met onze projecten werken we aan de volgende
Onze diensten per kerntaak:
Bedrijfsomgeving biedt gemeenten en bedrij-
maatschappelijk relevante thema’s:
venverenigingen (proces)begeleiding bij de
Innoveren
revitalisering van bedrijventerreinen. Met
Ontwikkeling & Innovatie biedt het regionale
campusontwikkeling bieden we innovatieve
mkb kennis, toegang tot geld, waaronder
bedrijven optimale gedeelde laboratorium-
Europese fondsen, netwerken en 1-op-1 contacten
faciliteiten en andere ‘shared facilities’ en/of
bij de realisatie en naar de markt brengen van
aansluiting op glasvezelnetwerken.
innovaties. Resultaten: open innovatiecentra,
Resultaat: groeiversnelling.
AF
Food & Health
campusvorming en financierbare business cases
die tot marktintroducties leiden.
Netwerk particuliere investeerders
€
de Toekomst’ - bestaat uit 200 private investeerders die
PPM Oost financiert startende en doorgroeiende
naast risicokapitaal ook hun kennis, ervaring en netwerken
innovatieve mkb-ondernemers met risicokapi-
inbrengen bij kansrijke bedrijven.
taal uit revolverende innovatiefondsen. Naast
In 2014 hebben we via dit netwerk 150 bedrijven geadviseerd en
groeikapitaal bieden we kansrijke, innovatieve
begeleid naar financiering. Hiervan hebben we er 75 in contact
bedrijven ook kennis, netwerk en persoonlijke
gebracht met Business Angels. Bij 60 bedrijven heeft dit geleid
contacten. We zorgen voor het opzetten en
tot vervolggesprekken (‘matches’) met investeerders.
management van revolverende fondsen voor
De resultaten over 2014 waren elf succesvolle deals, direct uit
zowel directe als indirecte investeringen.
ons netwerk: € 3,2 miljoen directe investeringen. Daarnaast
Daarnaast zorgen we continu voor de toename
kregen de bedrijven toegang tot extern kapitaal buiten
van publiek-private investeringen.
ons eigen netwerk door onze samenwerking met andere
Resultaat: financiering van groei.
(inter)nationale business angelnetwerken. Meesters van de
Personalized
Health & Drug
Development
Hernieuwbare
energie &
Energieefficiency
Food, Sport & Health
Healthy Brain
Het Business Angels netwerk van Oost NV - ‘Meesters van
Investeren
EMT
LSH
Food & Factory
Biobased
Economy
Medical devices
Robotica
e-Health
Recycling &
Biobased
Economy
Food Chain
Management
Zorginnovaties
in de
waardeketen
Smart Grids
HT
LOG
MI
CI
Advanced
Materials
Start-ups &
Groeibedrijven
Applied
Gaming &
Service Design
Duurzaam
vervoer
Connected
Systems
Exporterende
bedrijven
Textile &
Technology
Integrale
logistieke
dienstverlening
Toekomst is medeoprichter en lid van de Business Angels
Internationaliseren
Europe Club. Via dit netwerk kunnen we groeibedrijven
Investeringsbevordering biedt enerzijds (inter-
koppelen aan Business Angels in andere EU-landen om ze
nationaal opererende) bedrijven een ‘zachte
te helpen bij hun internationaliseringsactiviteiten.
landing’ in onze regio. We geven internationale
bedrijven toegang tot onze regionale netwer-
Maatschappelijke vraagstukken
ken. Anderzijds helpen we mkb-ondernemers
We pakken - binnen onze sectoren en sectoroverstijgend -
uit onze regio te internationaliseren door
grote maatschappelijke vraagstukken aan, zoals ‘Gezond ouder
‘matchmaking’ via ons wereldwijd netwerk
worden’ (Life Sciences), ‘Naar een energiearme samenleving’
van partners. Resultaten: behoud en groei van
(Energie) en ‘Het voeden van de groeiende wereldbevolking
werkgelegenheid.
met substantieel lagere impact op het milieu’ (Agro-Food).
Smart Industry
Strategische
samenwerkingsverbanden
15
Human Resource
Management
De omvang van onze organisatie is in 2014 ongeveer gelijk
Kerngegevens Oost NV (incl. PPM Oost)
gebleven aan die van 2013 met ruim 100 medewerkers.
2014
Het jaar 2013 kenmerkte zich door een groot aantal nieuwe
2013
medewerkers. In 2014 zagen we minder personele wisselin-
medewerkers Oost NV
Oost NV streeft naar een evenwichtige samenstelling en
gen. Het ziekteverzuim was in 2014 met 3,2% fors lager dan
103
diversiteit van haar personeelsbestand als een afspiegeling
in 2013 (4,9%).
88,2
medewerkers Oost NV
104
88,9
van de maatschappij in termen van leeftijd en man/vrouwverhouding.
Ontwikkelingen
> aantal
> fte’s
> aantal
> fte’s
> In april hebben we OR-verkiezingen gehouden. Daarna is de
nieuwe OR aangetreden.
We werken continu aan de verbetering van ons personeelsbeleid met:
> Eind 2014 zijn we gestart met de voorbereidingen voor
een Medewerkers Tevredenheid Onderzoek. We lieten dit
> Een inspirerende (nieuwe) werkomgeving met aandacht
uitvoeren door een extern bureau.
voor veiligheid en gezamenlijke sociale activiteiten;
> Effectieve en actuele communicatiemiddelen;
tijdelijk contract Oost NV
tijdelijk contract Oost NV
37
40
30,5
> aantal
> fte’s
> aantal
> fte’s
> We hebben voor alle medewerkers collectieve opleidings-
> Het bieden van opleidings-, ontplooiings- en coachings-
trajecten georganiseerd, per bedrijfsonderdeel. Het doel
mogelijkheden, in het verlengde van organisatiedoelstel-
was verbetering van de kwaliteit van het werk, samenwerking en cohesie binnen de afdeling.
lingen;
> Bevordering van het delen van kennis;
> In 2014 hebben we het huisvestingsvraagstuk verder uitge-
> Een goede balans tussen werk en privé.
werkt. Het Management Team heeft, met instemming van
de RvC en AvA, besloten om te verhuizen naar één locatie
In 2014 detacheerde Oost NV drie medewerkers: 1 fte bij
in het midden van onze regio, Oost-Nederland: Apeldoorn.
Kennispark Twente en 0,8 fte bij Novio Tech Campus in
In 2014 zijn we van start gegaan met het verhuistraject.
Nijmegen, 0,5 fte bij de provincie Gelderland in Arnhem.
Oost NV leende 2 mensen (samen 1 fte) in voor de uitvoering
De directie trad in overleg met de OR en heeft drie werk-
van projecten. PPM Oost leende voor de uitvoering van
groepen opgericht. Eén werkgroep heeft de keuze van de
projecten drie medewerkers (2,6 fte) in.
kantoorlocatie bepaald, de tweede werkgroep heeft de
inrichting voor haar rekening genomen en de derde werk-
In 2014 heeft Oost NV vijf stagiairs ingezet, verdeeld over de
groep heeft de verhuizing geregeld. Alle werkgroepen zijn
bedrijfsonderdelen. Ze waren studenten van Saxion Hoge-
bemand door onze eigen medewerkers. Waar nodig hebben
scholen, Hogeschool Arnhem Nijmegen, Radboudumc en één
we gezorgd voor externe ondersteuning. Met ingang van
van ROC Arnhem. Daarnaast werkten er twee studenten met
1 maart 2015 zullen we werken vanuit onze nieuwe locatie
een duaal leertraject in deeltijd bij ons.
aan de Laan van Malkenschoten in Apeldoorn.
in/uit dienst Oost NV
+
-
12
11
in/uit dienst Oost NV
34
+
-
7
gemiddelde leeftijd Oost NV
gemiddelde leeftijd Oost NV
42,8
41,1
gemiddelde arbeidsduur
Oost NV
gemiddelde arbeidsduur
Oost NV
7,4
7,8
> jaar
> jaar
ziekteverzuim
Oost NV + PPM Oost
(excl. zwangerschap)
ziekteverzuim
Oost NV + PPM Oost
(excl. zwangerschap)
2,67%
16 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
32,8
4,86%
Samenvatting financiële
resultaten
Vooruitblik 2015
> Nieuwe fondsen. Als beoogd fondsmanager zal PPM Oost
zorgen voor het fondsmanagement van de volgende
nieuwe fondsen: Fonds Gelderse Cultuurleningen, Fonds
Economisch vooruitzicht
Gelderse Vrijetijdseconomie en Fonds Herstructurering
Het jaar 2014 sloot Oost NV positief af met een winst van
Na een aantal jaren van nul tot geringe groei zijn de vooruit-
Bedrijventerreinen Gelderland. In Overijssel zal PPM Oost,
€ 6.106.000. Dit was het gevolg van een positief resultaat uit
zichten beter dan voorheen. Volgens het Centraal Planbureau
als beoogd fondsmanager, zorgen voor de werkfondsen
het participatiebedrijf PPM Oost van € 6.060.000.
(CPB) zal de economische groei aantrekken tot 1,5%. Hoewel
het herstel naar verwachting broos zal blijven, groeien de
In 2014 investeerde PPM Oost € 19,1 miljoen in 38 nieuwe
investeringen, consumptie en de export harder dan vorig jaar.
participaties en 19 bestaande participaties. Hiervan waren
De werkgelegenheid neemt toe en de werkloosheid daalt
€ 13,5 miljoen cash-out investeringen, de rest waren rente-
naar verwachting tot 6,5%.
Innovatiefonds Overijssel (IFO I en IFO II).
> Oost-Nederlandse mkb-bedrijven zullen we helpen te
internationaliseren: via exportbevordering, matchmaking,
onze internationale netwerken en EU-fondsen.
> Internationaal opererende (buitenlandse) bedrijven zullen
we blijven aantrekken, en tegelijkertijd zullen we aan-
bijschrijvingen, conversies en vendor loans.
PPM Oost desinvesteerde € 10 miljoen, waarvan € 5,5 miljoen
De vooruitzichten zijn beter, maar onze economie blijft
aan aflossingen. Er gingen 7 participaties van PPM Oost
kwetsbaar. In deze onzekere tijden is zelfs 1,5% groei als
failliet.
prognose beperkt. Onzeker is of deze positieve trend zich
daadwerkelijk doorzet.
Ultimo 2014 bestond de PPM Oost portefeuille uit 149
dacht blijven geven aan uitbreidingen, behoud, concentratie
en matching.
> Aansluiten van Oost-Nederlandse mkb-ondernemers op
EU-innovatieprogramma’s, clusters en kenniscentra buiten
onze regio in samenwerking met andere ROMs en cluster-
participaties met een geïnvesteerd vermogen van € 66,9
Het consumentenvertrouwen in Nederland is groeiende.
miljoen. In de financieringen is een borgstelling opgenomen.
De werkgelegenheid blijft een grote uitdaging en groei zal
> Uitrollen breedbandnetwerken. Oost NV zal zorgen voor
2 bedrijven zijn gefinancierd uit zowel PPM Oost als
vooralsnog beperkt blijven. Tegelijkertijd zullen we ervoor
de procesbegeleiding van breedbandprojecten, met een
Gelderland voor Innovaties. De voorzieningen stegen in 2014
zorgen dat (Oost-)Nederland steeds sneller en slimmer blijft
van € 17,6 miljoen naar € 18,5 miljoen.
innoveren. In (Oost-)Nederland is het doorzetten en versterken van de uitvoering van het innovatiebeleid essentieel.
organisaties.
uitvoerende rol in de Stichting GON.
> Aantrekken launching customers, bijvoorbeeld bij het op
de markt brengen van innovatieve producten.
> Verhuizing naar één kantoorlocatie in Apeldoorn. Vanaf
De zogenaamde fair market value van de portefeuille
behelsde een meerwaarde ten opzichte van de boekwaarde
Voor ons werk zullen in 2015 vooral de volgende accenten van
1 maart 2015 zullen we vanuit één locatie werken aan het
van € 10.186.000 (2013: € 13.698.000).
belang zijn:
leggen van nieuwe verbindingen om meer en sneller te
> Focus op business cases. We zullen financierbare business
kunnen innoveren, investeren, internationaliseren en te
Zonder het PPM Oost resultaat zou er voor Oost NV vennootschappelijk sprake zijn geweest van een positief resultaat van
€ 198.000. De vermogenspositie van Oost NV is gezond.
cases blijven ontwikkelen, die bij kennisvalorisatie daad-
kunnen beschikken over een adequate (bedrijfs)infrastruc-
werkelijk tot bedrijven uitgroeien.
tuur in Oost-Nederland. Daarnaast blijven we werken op
> Financiering van innovatieve bedrijven zullen we blijven
Het eigen vermogen bedroeg eind 2014 € 88 miljoen.
verzorgen vanuit publieke, revolverende fondsen via PPM
Geconsolideerd bedroeg de liquiditeit € 62 miljoen.
Oost, waar mogelijk in samenwerking met (internationale)
locatie bij de valley’s, open innovatiecentra en eerstelijns
innovatieloketten.
co-investeerders en via ons Business Angels netwerk
Meesters van de Toekomst.
17
Verantwoord Ondernemen
Motivatie
Deze onderwerpen lopen vaak als ‘cross-overs’ dwars door
Visie: “Nederland in de top 5 van Europese kennislanden!”
onze focusgebieden. Vanuit onze business unit ‘Investerings-
In dit jaarverslag rapporteren we over de periode 1 januari
bevordering’ halen we werkgelegenheid en investeringen
t/m 31 december 2014 over onze kernactiviteiten Innoveren,
Missie: “Bevorderen dat bedrijven in de topsectoren van de
naar onze regio. Voor een aantrekkelijk werkklimaat zorgen
Investeren, Internationaliseren en (Bedrijfs)Infrastructuur
regio met succes innovatieve producten ontwikkelen en deze
we vanuit ‘Bedrijfsomgeving’: we zorgen voor efficiënt
vanuit de bedrijfsonderdelen van Ontwikkelingsmaat-
op internationale markten brengen, die enerzijds bijdragen
ruimtegebruik, adequate (bedrijfs)infrastructuur, zoals aan-
schappij Oost Nederland NV (Oost NV): Ontwikkeling &
aan de groei van de economie en werkgelegenheid in Oost-
sluiting op breedbandnetwerken, campusontwikkeling en de
Innovatie, Participatiemaatschappij PPM Oost NV (PPM
Nederland en anderzijds aan het aanpakken van de grote
kwalitatieve herstructurering van bedrijventerreinen.
Oost), Investeringsbevordering en Bedrijfsomgeving.
maatschappelijke uitdagingen.”
In overleg met andere regionale ontwikkelingsmaatschap-
In dialoog
Thema’s: Grote maatschappelijke uitdagingen vormen de
te rapporteren over de (onderzoeks)resultaten van onze
bedrijven in termen van People, Planet, Profit en Progress.
pijen (ROMs) onderzoeken we de mogelijkheden om in 2015
We staan continu in dialoog met onze aandeelhouders,
leidraad voor het vaststellen van de thema’s van onze pro-
subsidiënten, bedrijven, kennisinstellingen, lokale overhe-
jecten. Deze thema’s bespreken we per sector in de volgende
den, intermediaire organisaties en onze eigen medewerkers.
hoofdstukken.
Maatschappelijk rendement
Onze (maatschappelijke) doelstellingen kwantificeren we
Onze focusgebieden kiezen we samen met onze stakeholders en leggen ze vast in ons Meerjarenplan. Ons jaarplan
Strategie: Bij ongewijzigde financiering zal ons meerjaren-
in de prestatie-indicatoren van Oost NV. In dit jaarverslag
‘Activiteitenplan Oost NV’ stemmen we jaarlijks af met onze
beleid binnen tien jaar leiden tot de volgende resultaten: 400
rapporteren we over deze resultaten en hun maatschappelijk
stakeholders. De hierbij horende activiteiten en prestaties
nieuwe business cases (innovaties), circa € 1 miljard investe-
rendement: het aantal gecreëerde nieuwe arbeidsplaatsen,
bespreken we vervolgens periodiek in de vorm van kwartaal-
ringsimpuls van bedrijven, € 350 miljoen financiering voor
het aantal gerealiseerde innovatieprojecten die bijdragen aan
rapportages.
bedrijven in onze regio (investering) 7.000 nieuwe arbeids-
de oplossing van maatschappelijke vraagstukken et cetera.
plaatsen (internationalisering) en 400 hectaren geherstruc-
Welke maatschappelijke uitdagingen we adresseren bespre-
tureerde bedrijventerreinen (bedrijfsinfrastructuur).
ken we uitgebreid per sector, verderop in dit jaarverslag.
lingsmaatschappij Oost Nederland NV zijn onveranderd
Maatschappelijke kernactiviteiten
Waardeketen
> Het Ministerie van Economische Zaken (55,9%)
Met onze kernactiviteiten (zie ‘Onze diensten per kerntaak’
Onze organisatie is uitvoerder van het innovatiebeleid van
> De provincie Gelderland (30,6%)
op bladzijde 15) staan we voor zowel People, Planet, Profit
haar opdrachtgevers: onze drie aandeelhouders. Verbindend
> De provincie Overijssel (13,5%).
als Progress. We dragen bij aan de welvaart en de groei van
opererend in de driehoek overheid, kennisinstellingen en
werkgelegenheid in Oost-Nederland en het oplossen van
bedrijfsleven, richten we onze aandacht op innovatieve
grote maatschappelijke uitdagingen.
ondernemers. Het mkb en start-ups zijn de belangrijkste
Aandeelhouders
Onze opdrachtgevers, de aandeelhouders van Ontwikke-
Klanten en focusgebieden
Kansrijke startende en innovatieve mkb-groeibedrijven in
afnemers van onze diensten.
Oost-Nederland zijn onze belangrijkste klanten.
We bevorderen dat bedrijven in onze regio succesvol in-
Grote concerns begeleiden we naar onze regio. We betrekken
novaties ontwikkelen en naar de markt brengen. We helpen
Onze klanten werven we vanuit ons eigen netwerk.
ze als ‘trekkers’ bij open innovatieprojecten binnen de focus-
ze met kennis, geld, netwerk en contacten. Binnen sommige
We krijgen ook ‘leads’ vanuit intermediaire organisaties en
gebieden: Agro-Food, High Tech en Life Sciences & Health,
sectoren richten onze kernactiviteiten zich expliciet op
onze samenwerkingspartners.
Energie- & Milieutechnologie, Logistiek, de Creatieve- en
energiebesparing, CO2 reductie, duurzaamheid, recycling,
Maakindustrie en hun ‘cross-overs’.
biobased en de circulaire economie.
18 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Samenwerkingspartners
maar dan wel volgens de daartoe opgestelde richtlijnen en na
Sociaal en milieubeleid
We werken nauw samen met onder meer banken, accoun-
goedkeuring van de ethische toetsingscommissie.
In het hoofdstuk ‘Human Resource Management’ berichten
tants, private investeerders, gemeenten, de provincies
wij over ons sociaal beleid. Bij PPM Oost vragen we onze
Gelderland en Overijssel, ministeries, Regionale Ontwikke-
Corporate Governance
participaties door middel van een periodieke enquête naar
lingsmaatschappijen (ROMs), hogescholen, universiteiten,
Oost NV houdt zich aan de algemene richtlijnen voor
hun MVO-inspanningen, waaronder milieubeleid, zoals
onderzoeks- en kennisinstellingen, branche- en belangen-
Corporate Governance. Onze visie op de Nederlandse
CO2 reductie. Oost NV rapporteert niet over haar eigen CO2
organisaties, EVD/NFIA, Kamer van Koophandel, Kennispark
Corporate Governance code van de commissie Frijns vindt
voetdruk of eco footprint. Hier staat tegenover dat we in 2014
Twente, Kennispoort Zwolle, Stedendriehoek Innoveert,
u in de bijlage en onze website. Het instrumentarium dat
volop inspanningen blijven leveren voor de groeiversnelling
GreenTechAlliances powered by KiEMT, Food Valley NL,
de directie hanteert bij de naleving en handhaving van deze
van de topsector Energie- & Milieutechnologie in onze regio.
Health Valley en de Regionale Centra voor Technologie.
code, bestaat vooral uit het meerjarenplan, activiteitenplan,
Wij zijn ervan overtuigd dat de impact hiervan vele malen
Zie ook bladzijde 20.
de begroting en het op de organisatie toegesneden handboek
groter is dan onze interne inspanningen op dit gebied, zoals
administratieve organisatie.
flexwerken, werken op locatie, dubbelzijdig printen en het
Ketenverantwoordelijkheid
Oost NV hanteert in relatie tot PPM Oost een charter en een
gebruik van FSC keurmerk papier. Onze aandacht voor een
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen krijgt continu
Service Level Agreement (SLA). Daarnaast hanteren we een
duurzame (biobased) economie en smart industry komt bij
aandacht in onze contacten met toeleveranciers en (toe-
checklist ter controle van de naleving van alle bepalingen uit
meerdere sectoren aan de orde. Deze activiteiten bespreken
komstige) klanten. ‘People, Planet, Profit (en Progress)’ zijn
statuten, beleidsnotities en andere relevante documenten.
we per sector als onze aanpak van maatschappelijke uitda-
in al onze investeringsvoorstellen terug te vinden. Tijdens
Hierover rapporteren we periodiek aan de Raad van Commis-
gingen.
de eerste gesprekken, die mogelijk tot een deelneming
sarissen, evenals over de werking van onze interne risico-
leiden, besteden we aandacht aan het belang dat wij en onze
beheersings- en controlesystemen. Daarnaast stellen we
Klanttevredenheid
stakeholders aan MVO hechten. Wij willen ons uiteraard niet
twee keer per jaar een risicomanagement rapport op dat we
In 2015 gaan wij een Medewerkers Tevredenheidsonderzoek
associëren met ondernemingen die zich bezighouden met
eveneens bespreken met onze Raad van Commissarissen.
uitvoeren. Ook gaan we een Klanttevredenheidsonderzoek
uitvoeren. Uit het in december 2012 gehouden klanttevreden-
illegale praktijken of met ondernemingen die niet zuiver
handelen. We doen geen zaken met bedrijven waarvan de
Transparantie
heidsonderzoek is gebleken dat onze klanten, bedrijven en
bedrijfsactiviteiten of bedrijfsvoering onethisch, illegaal of
Oost NV streeft volledige transparantie na wat betreft de
externe stakeholders, over het algemeen tevreden zijn over
maatschappelijk niet verantwoord lijken te zijn.
(vaststelling) van de bezoldiging en andere arbeidsvoorwaar-
ons werk. Zij waardeerden ons werk met cijfers rond de 7,4.
We hanteren hierbij als richtlijn voor klanten en toeleveran-
den van de directie, medewerkers en commissarissen.
Alle aanbevelingen, die in dit onderzoek zijn gedaan, ter
ciers dat zij zich houden aan de wet- en regelgeving in de
Directie, medewerkers en commissarissen hebben geen
verbetering van onze dienstverlening, hebben we uitgevoerd.
landen waarin zij opereren. Deze verantwoordelijkheid ligt
aandelenbezit in Oost NV of de participaties van PPM Oost.
We zijn voornemens dit onderzoek te herhalen in 2015.
bij de bedrijven zelf én hun afnemers. Met organisaties die
Er is geen sprake van belangenverstrengeling tussen de
werknemers of leveranciers discrimineren of die er ontoerei-
vennootschap en de directie of de commissarissen. Oost NV
Klachtenprocedure
kende arbeidsomstandigheden op na houden, doet Oost NV
heeft voorzien in een zogenoemde klokkenluiderregeling.
Onze klachtenprocedure staat op onze website beschreven.
geen zaken. Tegelijkertijd zoeken we soms noodgedwongen
Hiervan is in 2014 geen gebruik gemaakt. Jaarlijks leggen we
Onze directeur behandelt de eventuele klachten persoonlijk.
de grenzen op van wat de maatschappij toelaatbaar vindt.
onze jaarverslagen langs de Transparantie Benchmark,
Van deze mogelijkheid is in 2014 echter geen gebruik ge-
Dierproeven bijvoorbeeld zijn onontbeerlijk voor nieuwe
volgens de richtlijnen van het ‘Global Reporting Initiative’
maakt. Wel kregen we via dit kanaal, ook in 2014, regelmatig
medicijnontwikkeling. Sommige ondernemingen in onze
(GRI) applicatieniveau C (self declared). U vindt deze GRI-
vragen die we steeds direct beantwoord hebben.
portefeuille moeten noodgedwongen dierproeven doen,
tabel in de bijlagen.
19
Onze samenwerkingspartners
We werken nauw samen met onder meer banken,
accountants, private investeerders, gemeenten, de provincies
Gelderland en Overijssel, ministeries, Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROMs), hogescholen, universiteiten,
onderzoeks- en kennisinstellingen, branche- en belangenorganisaties, EVD/NFIA, Kamer van Koophandel, Kennispark
Twente, Kennispoort Zwolle, Stedendriehoek Innoveert,
GreenTechAlliances powered by KiEMT, Food Valley NL, Health
Valley en de Regionale Centra voor Technologie. Om onze
onderlinge samenwerking verder te bevorderen werken onze
medewerkers ook fysiek op locatie vanuit de front offices van
eerstelijns dienstverleners, zoals Health Valley, Food Valley NL
en de innovatieloketten, zoals Kennispark Twente.
Onze resultaten per sector
We kunnen het niet vaak genoeg benadrukken: maatschap-
1e lijn
pelijke uitdagingen bieden kansen voor Oost NV om het
bedrijfsleven met nieuwe ontwikkelingen te laten starten
en innovaties te stimuleren die zorgen voor de groei van de
economie en werkgelegenheid in Oost-Nederland.
We richten ons hierbij op de sectoren: Agro-Food, Life
Sciences & Health, High Tech, Energie- & Milieutechnologie,
Creatieve Industrie, Logistiek en de Maakindustrie.
We bespreken dit per sector, in aparte hoofdstukken.
20 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
+ Research
Ondernemers
Innovatie
> Food Valley NL
> Health Valley
> GreenTechAlliances
> RCT’s
> Kennispoort Zwolle
> Kennispark Twente
> Stedendriehoek
Innoveert
> Nieuwe KvK
2e lijn
Business
development
!
Business
cases
€
> Leningen
> Venture Capital
Groei regionale
economie en
werkgelegenheid
STEENWIJK
Giethoorn
Vollenhove
MEPPEL
Zwartsluis
Staphorst
Slagharen
Genemuiden
KAMPEN
Nieuwleusen
Hardenberg
KENNISPOORT REGIO
ZWOLLE
OMMEN
DALFSEN
ZWOLLE
WesterhaarVriezenveensewijk
Vroomshoop
HATTEM
WEZEP
Elburg
Oldebroek
Gramsbergen
Dedemsvaart
Hasselt
IJSSELMUIDEN
Den Ham
HEINO
Wapenveld
't Harde
HEERDE
Hellendoorn
RAALTE
Wijhe
NUNSPEET
Vriezenveen
NIJVERDAL
VELUWS CENTRUM EPE
VOOR TECHNOLOGIE
HARDERWIJK
WIERDEN
Heeten
Holten
Vaassen
Diepenveen
HENGELO
Delden
INNOVEERT
Bathmen
Markelo
NIJKERK
Apeldoorn
Voorthuizen
UNIVERSITEIT TWENTE
Oosterhuizen
Warnsveld
Borculo
KAMER VAN KOOPHANDEL
De Steeg
Ede
FOOD VALLEY
NL
BENNEKOM
Eibergen
ELST
Opheusden
Dodewaard
Ochten
TIEL
Wamel
Meteren
DRUTEN
BENEDENLEEUWEN
Ewijk
Oosterhout
BEU-
WIJCHEN
ZALTBOMMEL
PLATFORM
CREATIEVE
Drempt
TECHNOLOGIE
Wehl
Millingen aan
de Rijn
ACHTERHOEKS
CENTRUM
VOOR
LICHTENVOORDE
TECHNOLOGIE
Tolkamer
Zelhem
DOETINCHEM
DUIVEN
Angeren
Ooij
Groenlo
Hengelo
REGIONAAL NIJMEEGS
CENTRUM VOOR
BEMMEL TECHNOLOGIE
Gendt
NINGEN
HEALTH
VALLEY
Waardenburg
Haaften
Varsseveld
Terborg
Gaanderen
Etten
Zeddam
's-Heerenberg
Silvolde
ULFT
Gendringen
AALTEN
WINTERSWIJK
25
Dinxperlo
Lobith
Berg en Dal
NIJMEGEN
Rossum
KERKDRIEL
Ammerzoden
Huissen
WAGENINGEN
UR
Zetten
Giesbeek
ARNHEM
GREEN TECH ALLIANCES
Doesburg
Rheden
RENKUM Doorwerth Elden WESTERVOORT
Heteren
Driel
BurenRIVIERENLAND
RCT
Beesd
VELP
OOSTERBEEK
WAGENINGEN
Kesteren
NEEDE
Vorden
Ruurlo
Brummen
DIEREN
GELDERMALSEN
ENSCHEDE
Boekelo
LOCHEM
ZUTPHEN
Lunteren
Beusichem
Glanerbrug
Gorssel
RCT DE VALLEI
Lienden
LOSSER
KENNISPARK TWENTE
GOOR
Diepenheim
GELDERLAND
CULEMBORG
BORNE
Schalkhaar
TWELLO
Weerselo
Enter
DEVENTER STEDENDRIEHOEK
PUTTEN
Hoevelaken
DENEKAMP
ALMELO
OVERIJSSEL
Olst
RIJSSEN
ERMELO
Ootmarsum
Tilligte
Tubbergen
Alverna
RADBOUD
UMC
MALDEN
GROES-
Overasselt
BEEK
HEDEL
21
partijen. Daarnaast werven we bedrijven van buiten ons
werkgebied naar Gelderland en Overijssel en assisteren we
het mkb bij internationalisering.
A. Food & Health
B. Food & Factory
C. Food Chain Management
A. Food & Health
Binnen dit thema zochten we oplossingen voor het vervullen
van de groeiende behoefte aan gezond voedsel door de
toename van voedsel gerelateerde (ouderdoms)ziekten.
Het thema ‘Gezonde en veilige voeding’ begeeft zich op het
grensvlak Agro-Food en Life Sciences & Health.
‘De gezonde mens’ is de verbindende factor tussen Food
Agro-Food
Valley NL en Health Valley. Samen werkten we zowel aan het
terugdringen van ziekten en zorgkosten als de ontwikkeling
van veehouderijsystemen die gezondere dieren, gezondere
voeding en ‘de gezonde mens’ als resultaat opleveren.
Bovendien legden we Europese verbindingen via het Europese
Food KIC project.
B. Food & Factory
‘Het gezond en duurzaam voeden van de groeiende wereld-
Agro-Food kenniscentra in de wereld, waarin (mkb-)onderne-
‘Food & Factory’ innovaties in duurzame voedingsproductie,
bevolking met substantieel lagere impact op het milieu’
mers samen innoveren, investeren, internationaliseren en op-
op het grensvlak met High Tech en de Maakindustrie zochten
is de grote maatschappelijke uitdaging die we met onze
lossingen ontwikkelen voor maatschappelijke uitdagingen.
we antwoorden voor de toenemende voedselschaarste,
thema’s adresseren. We haken hiermee aan op de EU-issues:
wereldvoedselzekerheid, voedsel & gezondheid en duurzame
Onze thema’s
voedselproductie.
gecombineerd met de vraag naar duurzaam geproduceerd
voedsel, waarvoor minder grondstoffen nodig zijn.
Centraal stonden hierbij nieuwe verpakkingsconcepten, het
Binnen onderstaande thema’s laten we mkb-ondernemers
tegengaan van verlies van voedsel en precisielandbouw met
Oost NV vervult in deze sector voor alle vijf regionale ontwik-
winstgevende business cases ontwikkelen. Rond deze
sensortechnologie. De toepassing van High Tech oplossingen
kelingsmaatschappijen (ROMs) de rol van coördinator en
thema’s financieren we ook startende en vooral groeibe-
in de voedingsmiddelenindustrie drukt de arbeidskosten c.q.
trekker richting het nationale topsectorteam ‘Agri & Food’.
drijven. We sluiten ze aan bij (internationale) consortia voor
kostprijs en maakt efficiënt gebruik en hergebruik mogelijk
Onze ambitie is om, samen met onze samenwerkings-
(EU-)projecten en onze netwerken, waaronder Food Valley NL,
van bronnen en bronmaterialen. Bovendien verstevigen we
partners, Food Valley te laten uitgroeien tot de top 3 van de
Innofood, StartLife, kennisinstellingen en andere relevante
hiermee onze wereldwijde toppositie als leverancier van
22 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
hardware voor de voedingsmiddelenproductie.
Investeren
Internationaliseren
Smart Industry in de food sector biedt eveneens nieuwe
PPM Oost bracht kansrijke Agro-Food initiatieven in beeld
We richtten ons op de verdere versterking van de wereldwijd
mogelijkheden voor Agro-Food toepassingen, variërend van
en voorzag ze van ‘vroege fase’ risicokapitaal. Vervolgens
leidende positie van Nederlandse Agro-Food bedrijven.
precisielandbouw tot het integreren van geografische data en
begeleidde PPM Oost ze naar privaat gefinancierde fondsen
We hielpen ze internationale markten te betreden en zorgden
sensortechnologie in de voedingsmiddelenproductieketen.
en venture capitalists. In de praktijk merkten we dat relatief
ervoor dat internationaal opererende Agro-Food bedrijven
veel Agro-Food initiatieven nog niet klaar zijn voor privaat
zich in onze regio vestigen. Onze doelmarkten waren Europa,
Op het grensvlak met Energie- & Milieutechnologie en Life
durfkapitaal. Deze ondernemers hielpen we daarom vanuit
Turkije, Noord-Amerika, Chili, Brazilië, Zuid-Korea (Foodpolis)
Sciences & Health werkten onze bedrijven aan de biobased-
onze business unit ‘Ontwikkeling & Innovatie’ om ze klaar te
en Maleisië (Iskandar). We richtten ons in deze doelmarkten
economie. Biobased staat zowel voor het (her)gebruik van
stomen voor financiering door private investeerders.
op individuele R&D bedrijven, omdat we hierin een sterke
positie hebben samen met Wageningen UR en Food Valley NL.
organische materialen voor andere doeleinden dan voeding
als voor het benutten van reststromen voor hoogwaardige
Het ontbreken van de vereiste co-investeerders bleek vaak de
We breidden onze bestaande netwerken met China uit, via
voeding. Onze (mkb-)bedrijven benutten reststromen bij de
bottleneck in de dealflow en heeft tot langere doorlooptijden
onze contacten met onder meer de zuivelgigant Yili die zijn
voedselproductie voor het opwekken van energie. Ze maken
geleid. Daarom brachten onze sectorteams Agro-Food en
Europese R&D Center, mede dankzij ons werk, in Gelderland
protheses en andere zeer hoogwaardige toepassingen en
Fund-in-Funds de huidige en mogelijk toekomstige co-finan-
gevestigd heeft.
(bio)materialen uit reststromen.
ciers in kaart. Op nationaal niveau was er veel beweging in
Campusontwikkeling bleef ons speerpunt met het oog op
de markt: nieuwe toetreders en aanvullende financieringen
de ontwikkeling van aantrekkelijke landingsplaatsen voor
C. Food Chain Management
van bestaande financiers, zoals Shift Invest. Op internatio-
bedrijven die zich in onze regio willen vestigen. Dit deden we
Het efficiënter organiseren van de waardeketens in de
naal niveau brachten we internationaal actieve Agro-Food
in nauwe samenwerking met de Wageningen UR.
agro- en tuinbouwsector adresseert de groeiende vraag naar
investeerders in beeld en treden met ze in contact.
oplossingen voor voedselschaarste. Onze focus lag op voed-
Handelsbevordering via matchmaking behoort tot onze
selveiligheid en logistiek, in nauwe samenwerking met andere
Participaties van PPM Oost lieten we waar mogelijk aanhaken
nieuwe kerntaken. We hielpen vooral kleine mkb-bedrijven
sectoren, zoals High Tech en de Maakindustrie.
op de programma’s en projecten en internationale netwerken
aan buitenlandse contacten. Dit zijn bedrijven die op eigen
We begeleidden de ontwikkeling van nieuwe ketenconcepten
van Oost NV. Ojah, de producent van vleesvervangers,
kracht niet het geld, de kennis of capaciteit hadden zich te
en verdienmodellen in de waardeketen en legden de hiervoor
hebben we bijvoorbeeld via de ‘Gelderse proeftuinen rege-
presenteren op het internationale podium. We hielpen ze
noodzakelijke verbindingen. Baanbrekende innovaties zagen
ling’ begeleid naar de financiering van hun introductie op de
internationale markten te betreden en daarmee hun omzet
we vooral ontstaan bij de toepassing van nieuwe techno-
Duitse markt, met 8.000 verkooppunten. Het aardappelver-
te vergroten. Hiervoor organiseerden we ondernemersreizen
logieën uit andere sectoren, zoals Biobased, High Tech en
edelingsbedrijf Solynta ondersteunden we niet alleen met
en bezochten internationale beurzen en matchmaking
Energie- & Milieutechnologie. Product- en marktinnovatie
geld, maar ook met internationale contacten vanuit onze
events: Sial, Health Ingrediënts, ‘Food Matters Live’ in Europa
versnelden we met de inzet van (gedeelde) onderzoeksfaci-
business unit Investeringsbevordering en met business case
en de Food expo van Institute of Food Technologists in de
liteiten en online media. Alternatieve marktbenaderingen
ontwikkeling vanuit Ontwikkeling & Innovatie.
Verenigde Staten. Daarnaast organiseerden we zakenmissies
beproefden we in ‘proeftuinen’ t.b.v. marktintroducties,
Bovendien hebben we dit bedrijf laten aanhaken bij Green-
naar Chili, Brazilië en Turkije. Onze activiteiten stemden we
waarvoor we ook een Europese variant ontwikkelden.
port Gelderland, het tuinbouwprogramma voor het Gelders
nauw af met het NFIA, VMO, NBSO’s, KvK’s, WTC’s, Innovatie
Rivierengebied.
Attachés, Landbouwattachés, consulaten en ambassades.
23
Duplaco
Sportdrank
Basisfokbedrijf
Een evenwichtige voeding is onmisbaar voor een gezond en
Het team van TOP bv ontwikkelde een natuurlijke sportdrank
Cobb-Vantress Inc., de wereldwijde marktleider op het gebied
vitaal leven. Ook onze dieren verdienen daarom goed en ge-
op basis van verse wei om het herstel na sportprestaties te
van innovatieve vleeskuikenfokkerijen, investeert € 10 miljoen
zond voedsel. Plankton bevat organisch gebonden mineralen
bevorderen. Literatuuronderzoek van TOP bv naar de werking
om de capaciteit te verdubbelen van haar Nederlandse basis-
en vitaminen, een hoog eiwitgehalte, omega-3-vetzuren en
van eiwitten toont aan dat eiwitten die minimaal bewerkt en
fokbedrijf in Herveld.
pigmenten (anti-oxidanten).
onverhit zijn, mogelijk beter bijdragen aan spierherstel na het
sporten. Uiteindelijk leidt dit tot betere sportprestaties.
Plankton staat aan de basis van de aquatische voedselketen
Eind 2013 startte Cobb met de bouw van 13 nieuwe stallen.
Hierna renoveerde het bedrijf de bestaande stallen.
en is een belangrijke drijvende kracht van ecosysteem Aarde.
Daarom is de basis van de sportdrank verse wei, die slechts
Op 19 mei 2014 opende Cobb het vernieuwde basisfokbedrijf
Het geheel aan gezonde bestanddelen maakt plankton-
heel mild behandeld is met Pascalisatie, om voedselveilig-
in Herveld. Deze uitbreiding levert naar schatting 50 extra
soorten bijzonder geschikt als aanvullende voeding ter
heid en houdbaarheid te garanderen. Sportvoeding is een
banen op.
versterking van de gezondheid van dieren. Duplaco maakt
groeicategorie binnen de markt voor gezondheidsproducten.
met toepassing van de natuurlijke kracht van plankton
Het huidige aanbod van eiwitrijke sportdranken bestaat
“De Herveld-investering onderstreept het belang van de
bouwstenen en producten voor diervoeding & -gezondheid:
vooral uit aan te lengen poeders. Een gekoelde, natuurlijke,
Europese markt voor Cobb,” aldus Jerry Moye, president
levensmiddelen en dranken, farma en cosmetica.
kant-en-klare sportdrank gericht op performance, smaak
van Cobb.
en gezondheid is op de huidige markt nog niet verkrijgbaar.
Oost NV ondersteunt Duplaco als start-up, onder de vlag van
De sportdrank draagt de naam RE:Balance, die verwijst naar
Cobb Europe B.V. is onderdeel van Cobb Europe Ltd., geves-
StartLife, de joint venture van Wageningen UR en Oost NV.
goede sportvoeding voor een gezonde balans.
tigd in Colchester, Engeland. Cobb Europe is één van de vier
Naast advies en coaching zorgen we via StartLife ook voor
divisies van Cobb-Vantress Inc., USA. Cobb verkoopt haar
een deel van de startersfinanciering van Duplaco. Vervolgens
TOP bv heeft deze sportdrank laten testen door topsporters
producten wereldwijd. Het Nederlandse kantoor is gevestigd
assisteren we bij (de financiering van) verdere groei.
bij het Sportcentrum Papendal, in samenwerking met Inno-
in Boxmeer en het basisfokbedrijf van Cobb Europe is geves-
SportNL, de organisatie die de ontwikkeling van innovatieve
tigd in Herveld.
In 2014 nam Oost NV het initiatief tot de ontwikkeling van
producten en diensten voor sporters initieert en realiseert.
een project op het gebied van kalverhouderij. Dit betreft
De groep sporters, van boogschutters tot handballers,
NFIA en Oost NV ondersteunden Cobb op diverse manieren,
voederonderzoek naar het effect van de toevoeging van
reageerde zeer positief op de sportdrank. Naast smaak en
waaronder het verstrekken van informatie over subsidies en
algen aan kalvermelk en ruwvoer op groei en gezondheid
gebruiksgemak gaven de sporters ook feedback over het
belastingregelingen.
(o.a. medicijngebruik, uitval) van rosékalveren. Specifieke
etiket en de verpakking.
vetzuren in bepaalde algen kunnen namelijk de weerstand
van kalveren vergroten en het antibioticagebruik reduceren.
Oost NV coördineert deze Innovatie Prestatie Contract (IPC-)
De algen zijn daarnaast een alternatieve bron van eiwit. Het
subsidieregeling samen met de stichting Food Valley NL,
Veterinair Kenniscentrum Oost-Nederland (VKON) voert dit
de Alliantie Voeding Gelderse Vallei en InnoSportNL.
onderzoek voor Duplaco uit. De Provincie Overijssel verzorgt
de medefinanciering via een innovatievoucher.
24 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Food Sense
Greenport
Deegwaren
Broodbelegtubes, snoepfruit, smaakwater en kaaskoppen.
Gelderland en de provincie Lubelskie in Polen willen hun
De internationale producent van deegwaren Europastry
Wie in de supermarkt wel eens broodbeleg of snacks voor
jarenlange culturele band ook een economische inhoud geven.
bouwt een nieuw bedrijfspand in Oldenzaal. Het bedrijf heeft
kinderen koopt, kent zonder twijfel de twee grappige figuren:
Onze tuinbouwbedrijven in Greenport Gelderland (voorheen
voor het nieuwe bedrijfspand een terrein van 1,7 hectare
Fred & Ed. Veel minder bekend is dat dit een merknaam is van
Betuwse Bloem) tonen belangstelling voor toekomstige
nodig en neemt voor een mogelijk toekomstige uitbreiding
het Zwolse bedrijf Food Sense.
samenwerking met deze regio. In Lubelskie zijn er immers
een optie op een kavel van 1,6 hectare op het bedrijventerrein
veel tuinbouwbedrijven gespecialiseerd in het kweken van
Jufferbeek-Zuid.
Food Sense is een kleine speler in de foodindustrie, die on-
bloemen, groenten en veel soorten zacht fruit.
derscheidend en inventief is. “We gaan altijd echt probleem-
De keuze viel op dit bedrijventerrein door de gunstige ligging
oplossend te werk”, zegt Wouter Pol, mede-eigenaar
Op verzoek van de provincie Gelderland onderzocht
Food Sense. “De verpakking van hagelslag gaat vaak snel
Oost NV de samenwerkingsmogelijkheden tijdens een
vlakbij de A1 en de goede verbindingen met het achterland.
kapot. Wij bedenken daar een oplossing voor. Zo kwamen we
bezoek aan Polen, in februari 2014. Het blijkt dat met name
Voor de regio Twente betekent dit 80 tot 100 nieuwe arbeids-
op het idee van een draaidopverpakking voor hagelslag.”
gespecialiseerde Poolse adviseurs en toeleveranciers, onder
plaatsen. Europastry verwacht begin 2015 met de productie
meer voor de machinebouw, interesse tonen in onze fruit-
te starten in Oldenzaal. De Europastry groep is de Spaanse
Voor de productie van hagelslag in melkpakjes met draaidop
sector. Voorwaarde voor succes is dat deze samenwerking
marktleider in bevroren deegwaren. Als één van de grootste
heeft Food Sense een nieuwe productielijn in gebruik geno-
daadwerkelijk tot nieuwe business leidt voor beide partijen.
spelers op deze markt produceert de onderneming onder
men. De nieuwe productielijn staat bij de sociale werkvoor-
Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij voorgelegd
andere muffins, donuts, croissants en broodjes. Hoewel het
ziening WEZO, in Zwolle. Pol: “Daar werken mensen met een
aan de provincie Gelderland. De provincie bepaalt op basis
consumptieniveau van brood en banketbakkersproducten in
beperking met heel veel toewijding aan onze producten. Dat
van deze rapportage hoe zij de samenwerking met Polen
Spanje tegenwoordig constant is, blijft de verkoop van
is echt een totaal andere benadering dan de grote merken.”
verder zal vormgeven.
bevroren deeg(producten) jaarlijks groeien met 13%.
De eigenaren Wouter Pol en Karin Lowik zijn ambitieus.
Een mogelijk positief resultaat op de korte termijn is het
Europastry verkoopt haar producten wereldwijd, van Zweden
Ze willen met de nieuwe productielijn meer nieuwe produc-
organiseren van een bezoek van Gelderse bedrijven aan een
tot Equatoriaal Guinea. 15% van Europastry’s totale verkoop
ten in de markt zetten. Een investering van PPM Oost moet
internationale fruitbeurs in Polen, gecombineerd met
vindt plaats buiten Spanje. Oost NV hielp samen met het
Food Sense de komende jaren meer slagkracht geven om
individuele bedrijfsbezoeken. Van deze vorm van match-
Netherlands Foreign Investment Agency het bedrijf aan
door te groeien. “PPM Oost heeft daarnaast een heel goed
making tussen Poolse en Gelderse bedrijven, zullen beide
informatie over het Nederlandse belastingsysteem en
netwerk, in allerlei industrieën. Dat is voor ons ontzettend
partijen kunnen profiteren.
subsidies.
handig”, zegt Pol. “Bovendien: PPM Oost kan afstand nemen.
Wij zijn zo gefocust op ons bedrijf en idee, dan is het prettig
als er een partij is die juist meer van een afstand naar de
situatie kijkt.”
25
samen met onder meer CLICKNL, Dutch Creative Council,
Federatie Dutch Creative Industries, Kamer van Koophandel
en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.
Onze thema’s
A. Smart Industry
B. Applied Gaming & Service Design
C. Textile & Technology
A. Smart Industry
Dit thema hebben we ook besproken bij de sectorpagina’s
High Tech en de Maakindustrie, ieder vanuit een ander
perspectief. Smart Industry staat voor de cross-over met de
Maakindustrie en vele andere sectoren.
Creatieve Industrie
We organiseerden bootcamps voor mkb-ondernemers die
een kennisvraag hebben bij de ontwikkeling van hun dienst
of product. Deze bootcamps waren gekoppeld aan de lectoraten bij de kennisinstellingen die studenten koppelen aan
bedrijven voor de beoogde kennisoverdracht.
We leverden vouchers voor technische haalbaarheidsstudies
vanuit het programma ‘Gelderland Valoriseert!’. Deze vouchers
Om de Nederlandse creatieve industrie in 2020 tot de wereld-
gen centraal staan. De meerwaarde van de creatieve industrie
waren specifiek bedoeld voor studenten en alumni van de
top te laten behoren heeft het Ministerie van Economische
zal zich in de komende jaren dan ook bewijzen bij het vinden
Radboudumc, HAN en Artez om hun ideeën tot productin-
Zaken de creatieve industrie gevraagd een sectoragenda op
van de oplossingen voor de grote uitdagingen op onder meer
troducties te brengen. Creatieve ondernemers die een rol
te stellen met concrete acties op hoofdlijnen. Op deze agenda
de volgende terreinen:
wilden spelen binnen het thema Smart Industry kregen
haken we aan vanuit de provincie Gelderland. Zo kunnen
financiële ondersteuning van de provincie Gelderland vanuit
we ook vanuit de Gelderse creatieve industrie maximaal
> Duurzame voedselvoorziening
de subsidieregeling voor de creatieve sector. We begeleidden
bijdragen aan het vergroten van het innovatief vermogen van
> Gezondheidszorg
starters en mkb-ondernemers naar deze vormen van finan-
(Oost-)Nederland.
> Leefbare steden.
ciering. Deze subsidieregeling voor de creatieve industrie was
De creatieve industrie kan ook in Gelderland een onschatbare
Vanuit Oost NV zorgen we binnen het stimuleringspro-
Maakindustrie. Eén van de voorbeelden op dit gebied is de
rol spelen voor het slagen van technologische innovaties,
gramma ‘Creatief ondernemerschap’ voor matchmaking en
ontwikkeling van een elektrische vrachtfiets als een oplos-
applied gaming en service design, waarbij gebruikerservarin-
de identificatie van marktkansen. Hierbij werken we nauw
sing voor de uitdaging ‘Leefbare steden’.
bestemd voor de stimulering van de samenwerking met de
26 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
B. Applied Gaming & Service Design
met nieuwe vormen van productie- en dienstenorganisaties
Daarnaast zorgden we via onze innovatiefondsen ook voor
De toegepaste gaming industrie werkt als een innovatiemotor
en leverden hiermee een wezenlijke bijdrage aan het realise-
het vergroten van de slagvaardigheid van mkb-ondernemers.
voor de topsectoren Agro-Food, Energie- & Milieutechnologie
ren van technologische innovaties en service design waarin
Met innovatieleningen vanuit het fonds ‘Gelderland voor
Life Sciences, High Tech en de Maakindustrie, vooral als het
de klant centraal staat. Zo hielpen we de vormgever, architect
Innovaties’ versterkten we kansrijke innovatieve onderne-
gaat om de stimulering van gedragsverandering.
of (multimedia)designer de weg te effenen naar flexibele,
mers die actief zijn op het grensvlak met de Maakindustrie.
Onze creatieve mkb-ondernemers werkten vanuit dit thema
klantgerichte maatwerkoplossingen.
Verder verkenden we de mogelijke inzet van EU-fondsen voor
aan oplossingen voor bijvoorbeeld Personalized Care. Applied
de creatieve sector.
gaming biedt dus volop ruimte voor cross-over met ICT en al
C. Textile & Technology
onze topsectoren.
De toepassing van bijvoorbeeld modeontwerp voor nieuwe
Internationale verbindingen
gebruiksdoeleinden en het gebruik van nieuwe, geavanceerde
De Duitse markt toegankelijk maken voor bedrijven uit
De combinatie van hoogwaardige kennis (in Nijmegen, Wa-
materialen zien we vooral als cross-overs van deze sector met
onze regio. Dat was het doel van onze inspanningen bij het
geningen, HAN) en creativiteit (uit Arnhem) is een goede voe-
de Maakindustrie en High Tech Materialen.
verbinden van Gelderse creatieve ondernemers met onder
dingsbodem voor ontwikkeling van de games sector in onze
We stimuleerden deze vorm van kruisbestuiving vanuit
meer Duitse partnerbedrijven in Noordrijn-Westfalen.
regio. Om deze kans te benutten legden we de bouwstenen
‘Gelderland Valoriseert!’. In het kader van ‘Gelderland
Daarnaast zochten we samenwerking met bijvoorbeeld
voor de ontwikkeling van ‘Game Garden Gelderland’, een
Valoriseert!’ begeleidden en toetsten we technische haal-
‘Designertreff’ in Düsseldorf en ‘Creative Stage Ruhr’ of
fysieke incubator in Arnhem rond de pijlers: ondersteuning
baarheidsstudies om risico’s te beperken bij de realisatie van
‘Das Lokett’ in Duisburg.
van innovaties, human capital en internationalisering. Game
technologische innovaties. Vanuit ‘Gelderland voor Innova-
Garden Gelderland reserveerde financiële middelen voor de
ties’ zorgden we vervolgens voor de benodigde financiering
ontwikkeling van de Gelderse gaming industrie gericht op
van deze innovaties. Ons doel was de ontwikkeling van
het starten van nieuwe bedrijven en de ontwikkeling van
succesvolle business cases, door het verbinden van creatieve
innovatieve producten. Vanuit dit fonds stimuleerden we dat
bedrijven met maakbedrijven.
het bedrijfsleven eveneens mee investeert in applied gaming.
We zorgden voor de projectplanning en benaderden voor
Investeren
de realisatie grote marktpartijen als VGZ, Siza, Sint Maar-
De provincie Gelderland stelde in 2014 in totaal € 400.000
tenskliniek en vier ziekenhuizen. Met deze samenwerking
subsidie beschikbaar voor de financiering van initiatieven
versterkten we de positie van de kennisinstellingen HAN en
van bedrijven uit de Creatieve Industrie die innovaties
Artez die we zien als leverancier van start-ups, spin-offs en
ontwikkelen in samenwerking met andere sectoren, zoals
business cases.
de Maakindustrie, Agro-Food, Life Sciences of Energie.
135 bedrijven toonden interesse. We verzorgden in 2014 met
Industrieel ontwerp, architectuur, fashion design, games
60 ondernemers intakegesprekken en begeleidden ze tot
design zijn essentieel voor productontwikkeling. De betrok-
financiering. Uiteindelijk hebben onze gezamenlijke
kenheid van professionele ontwerpers bij productontwikke-
inspanningen geleid tot de financiering van 8 bedrijven.
ling vergroot de slagingskans van nieuwe producten. Daarom
Deze subsidieregeling zal leiden tot 32 nieuwe arbeidsplaat-
legden we verbindingen tussen ontwerpers en productont-
sen en € 135.000 additionele investeringen door partner-
wikkelaars uit andere sectoren. We lieten ze experimenteren
bedrijven.
27
A. Hernieuwbare energie & Energie-efficiency
Binnen dit thema adresseerden we de maatschappelijke uitdaging van energietransitie: het gebruik van duurzame energiebronnen in plaats van fossiele grondstoffen. Hernieuwbare
energie staat voor natuurlijke, duurzame energiebronnen,
zoals zon-, wind- en waterstofenergie. Daarnaast gingen we
de uitdaging aan om oplossingen te vinden voor het efficiënt
gebruik van energie in de bebouwde omgeving, zowel voor
elektriciteit, koeling als verwarming. Niet alleen uit milieuoverwegingen, maar ook voor de waardevermeerdering van
gebouwen en voor kostenverlaging. Beide onderwerpen
hebben raakvlakken met onder meer de sectoren High Tech,
Agro-Food en de Maakindustrie.
We lieten afzonderlijke hernieuwbare energie initiatieven
op elkaar aansluiten en zorgden voor de financiering van de
Energie- & Milieutechnologie
hiervoor noodzakelijke infrastructuur via bijvoorbeeld Duurzame Energie Netwerken Gelderland i.o. Daarnaast hielpen
we innovatieve bedrijven participeren in Europese consortia
op het gebied van duurzame energie en lokale energieopwekking. We organiseerden bijeenkomsten en informeerden
mkb-ondernemers over Europese ontwikkelingen en de
mogelijkheden van onze EU-projecten, zoals GREAT. Via onze
internationale contacten verbonden we mkb-ondernemers
Nederland loopt achter bij de realisatie van de duurzaam-
Om onze ambities waar te maken trekken we samen op met
met internationale partners en zorgden voor een tegemoet-
heidsdoelstellingen van de EU en zal een flinke inhaalslag
onder meer GreenTechAlliances powered by kiEMT en kennis-
koming in de financiering van internationaliseringsactivitei-
moeten maken. Als uitvoeringsorganisatie helpen we de
instellingen, zoals Wageningen UR, Universiteit Twente,
ten via vouchers.
provincie Gelderland daarom koploper te zijn op het gebied
Radboudumc, HAN en organisaties als DNV-GL, Nuon en
van CO2 reductie, hernieuwbare energie, recycling, energie-
Alliander.
efficiency, slimme energienetwerken en de transitie naar
duurzaam energiegebruik en een ‘biobased’ economie.
Onze thema’s
In Overijssel investeren we in technologiebedrijven die een
cross-over vormen met de Energie sector. Dit is een weg vol
mogelijkheden voor ons mkb: kansen om te vergroenen, te
innoveren en de werkgelegenheid te laten toenemen in OostNederland.
28 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Onze betrokkenheid bij het demonstratiecentrum Watt
Connects bood een goede basis om het concept van disseminatiecentra verder te vertalen naar Oost-Nederland. Dit soort
centra geven een helder beeld van onze energiehuishouding.
A. Hernieuwbare energie & Energie-efficiency
B. Smart Grids
C. Biobased Economy & Recycling
Aan een simulatietafel lieten we ervaren wat de effecten zijn
van decentrale opwekking en efficiënte energiedistributie
van hernieuwbare energie op een woonwijksituatie.
B. Smart Grids
initiatieven is onze ambitie de aansluiting van 100.000
Daarnaast startten we voor het Biobased TKI project met zes
De maatschappij vraagt om duurzame alternatieven voor de
woningen. Daarnaast betrokken we zo veel mogelijk grootge-
business cases, waarbij we subsidietrajecten ondersteunden
centrale opwekking en distributie van fossiele energie: olie,
bruikers op bedrijventerreinen, zoals in Duiven of Bergerden
variërend van de verwerking van pyrolyse slibben en plastic
gas en energie uit steenkolencentrales. Zo’n alternatief vormt
te Lingewaard. Onze rol was het begeleiden van de opzet
deeltjes uit oud papier tot de bewerking van hennepvezels
de grootschalige toepassing van smart grids die de wereld
van Publiek Private Samenwerkingsvormen, maar bovenal
tot grondstoffen voor textiel. Bij papierfabriek Parenco toets-
van energievoorziening radicaal veranderen. Smart grids zijn
ook het betrekken van innovatieve mkb-ondernemers bij de
ten we samen met technologiebedrijven de haalbaarheid van
geïntegreerde, slimme netwerken: de ‘tweeweg’-systemen
vorming van consortia.
technologische concepten, zoals de enzymatische omzetting
voor het decentraal opwekken, opslaan en distribueren van de
van cellulose en nieuwe technieken om de capaciteit van
opgewekte duurzame energie en balanceren met het centrale
C. Biobased Economy & Recycling
waterzuiveringsinstallaties te vergroten, zoals Thermische
net. Smart Grids omvatten daarnaast ook ondersteunende
De schaarste aan grondstoffen en onze toenemende energiebe-
Druk Hydrolyse.
producten en diensten: ‘verslimming’ van het net, energiema-
hoefte vragen om het (her)gebruik van afval en restmaterialen
nagement, vraagsturing, energiebesparing en de afstemming
voor bijvoorbeeld de biobased economie. ‘Biobased’ staat voor
Investeren
van vraag en aanbod et cetera. ‘The internet of things’ zal in
het duurzaam gebruik van natuurlijke, niet-fossiele bronnen
Met onze innovatiefondsen richtten we ons op bedrijven die
de toekomst ook duiden op ‘The internet of energy.’ Onmis-
voor voeding, andere hoogwaardige producten en energie. We
actief zijn in ‘(enabling) renewable energy’, ‘energy-efficiency’,
kenbaar zijn hierbij de dwarsverbanden met High Tech, Agro-
zien hier dwarsverbanden met zowel de sectoren Agro-Food,
‘waste & recycling’, ‘E-mobility’ en ‘smart grids’.
Food en de Maakindustrie.
Life Sciences, High Tech (Chemie) als de Maakindustrie. We
In opdracht van de provincie Gelderland zetten we onder
spelen hiermee in op de gewenste energietransitie: het beter
We waren continu op zoek naar kansrijke, financierbare
meer het Smart Grid programma ‘Smart Grid Alliance’ op, in
benutten van natuurlijke bronnen zoals biomassa, vezels en
innovaties, waarbij we soms aanliepen tegen de grenzen
samenwerking met APPM en DNV-GL, het voormalige KEMA.
het winnen van energie uit restmaterialen.
van de wet- en regelgeving, zoals bij e-mobility. We zagen
Bij de uitvoering van dit programma werkten we verder samen
Bij de ontwikkeling van business cases uit emerging tech-
tegelijkertijd ook dat bedrijven als HyMove en participaties
met GreenTechAlliances en, bij verschillende initiatieven in
nologies ondersteunde Oost NV het Bio Innovation Cluster
als Topell Energy vastliepen in de veranderende regelgeving.
het programma, met netbeheerder Alliander. De uitdaging
(BIC-ON). BIC-ON hanteerde een integrale aanpak vanuit een
Daarom pleitten we voor een consistent en consequent
was om het mkb te betrekken bij dit initiatief. Binnen dit
gemeenschappelijke agenda van de provincies rond de
overheidsbeleid voor het faciliteren van goede marktomstan-
programma begeleidden we het opzetten van initiatieven
onderwerpen: natuurlijke vezels, slib- en mestverwerking,
digheden.
die op termijn leiden tot commerciële marktintroducties
verse biomassa en energie. BIC-ON gaf onze regio een
van innovatieve producten. Het gaat om projecten als Het
duidelijke profilering rond het thema Biobased Economie,
PPM Oost zocht ook in 2014 continu naar financieringsmo-
Dorp, Bergerden, Innofase Duiven, Watt Connects en Power
waardoor onze mkb-bedrijven en onderzoeksorganisaties
gelijkheden van innovaties rond slimme meters, zoals de
Matching Cities Arnhem.
sneller gevraagd worden mee te doen aan EU-tenders.
Thermosmart thermostaten en softwaretoepassingen om
Om schaalvergroting te realiseren koppelden we daarnaast
Techno-starters in de Biobased Economie ondersteunden we
ciering van de kleinschalige opslag van energie voor wonin-
ook verschillende smart grids aan elkaar in één ‘system of
met meerdere aanvragen van leningen voor een ‘Proof-of-
gen. Als we meer duurzame bronnen aan het elektriciteitsnet
systems’. Opschaling is immers noodzakelijk om haalbare
Concept’, in samenwerking met Startlife. Zo’n bedrijf was
koppelen, groeit ook de vraag naar efficiënte energieopslag.
business cases te kunnen realiseren. Voor een nog groter ren-
Veggiefiber die zich in Wageningen gevestigd heeft en zich
We zochten actief naar financierbare bedrijven die dit tot hun
dement lieten we steeds meer nieuwe spelers mee investeren
bezighoudt met het benutten van vezels uit groente rest-
kernactiviteiten rekenen.
om nog meer woningen te kunnen aansluiten. Bij sommige
stromen voor food-toepassingen.
alles slim te regelen. Dit zijn ‘pre-seed’ leningen en de finan-
29
Kansen voor groeifinanciering konden we vooral benutten bij
en een proactieve benadering van de markt.
het opschalen van hernieuwbare energie innovaties: warmte-
We benutten de mogelijkheden voor internationale samen-
ketels, zonnepanelen, windmolens. Het vinden van de juiste
werking en technology matchmaking. Hiervoor legden we
co-investeerders voor onze financieringen nam in belang toe.
contacten met onder meer Duitsland. We konden immers
Elektrisch rijden is in opkomst. Elektrische rijders willen hun
De technologische doorontwikkeling en commercialisatie
veel leren van hun ervaringen met duurzame energieprojec-
auto overal en altijd kunnen opladen. Allego biedt de flexibi-
van innovatieve producten vraagt immers niet alleen om
ten. Mkb-ondernemers uit onze regio hielpen we daarom
liteit door laadinfrastructuur te ontwikkelen en te realiseren
groeifinanciering vanuit innovatiefondsen, maar ook om
aansluiting te vinden bij Duitse initiatieven, net over onze
die betrouwbaar, betaalbaar en voor iedereen toegankelijk is.
samenwerking met strategische co-investeerders die inhou-
grens, vaak gecombineerd met EU-programma’s of projecten.
delijke expertise inbrengen.
Allego
Ook ontwikkelt Allego services die passen bij het laden van
de toekomst zoals bijvoorbeeld openbaarladen.nl voor de
Voor de waardevermeerdering van onze investeringen
laadpaal in openbare ruimten of het innovatieve Charging-
realiseerden we kruisbestuiving tussen Oost NV en PPM
Plaza om meerdere voertuigen op een kleine ruimte te laten
Oost. Kruisbestuiving staat voor het doen van investeringen,
laden.
de ontwikkeling van business cases en vice versa.
We investeerden in mkb-ondernemers en lieten ze gelijk
Samen met de automobielbranche, overheden, service provi-
deelnemen aan bijvoorbeeld smart grids projecten.
ders en netbeheerders ontwikkelt Allego gebruikersgerichte
Zo versterken onze participaties elkaar via samenwerking
services die elektrisch rijden aangenamer en persoonlijker
in projecten.
maken. Allego is medio 2013 gestart als onderdeel van
Alliander en zocht naar een locatie in de nabijheid van andere
Internationale verbindingen
belangrijke innovatieve spelers gerelateerd aan de automo-
Met onze wervingsactiviteiten voor Oost-Nederland waren
tive sector, opslagtechnologie en OEM.
onze doelmarkten Duitsland, de Verenigde Staten en China.
Opvallend is dat steeds meer Chinese bedrijven warme
Oost NV vond in samenwerking met IPKW de geschikte
belangstelling toonden voor onze regio als vestigingsplaats
locatie op het Industrie Park Kleefse Waard. Op dit park,
voor hun bedrijfsactiviteiten.
waar verschillende clean tech bedrijven samen komen, zoekt
We zagen dan ook dat steeds meer Chinese ondernemers
Allego verbinding met andere organisaties, die werken vanuit
zich in Gelderland of Overijssel vestigen. Zij trokken tegelij-
een innovatieve visie op het gebied van technologie.
kertijd ook de belangstelling van hun collega bedrijven. Op
De nieuwe activiteit levert circa 55 arbeidsplaatsen op.
deze groeiende belangstelling speelden we in met de inzet
van een ‘native speaker’ die zorgde voor de verdere uitbreiding van onze netwerken. Zo zorgden we voor een zachte
landing van internationaal opererende Chinese bedrijven.
Daarnaast benutten we internationaliseringskansen voor
onze mkb-ondernemers met zakenmissies, matchmaking,
ondernemersreizen (zoals de Hannover Messe in Duitsland)
30 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Blue Fifty
2-B Energy
Nieuwbouw Het Dorp
Afvalmanagement is een grote uitdaging voor veel landen,
Offshore windturbines zijn er al een tijdje. “En toch is er
Wie kent nog de populaire uitzending uit 1962, waarin Mies
regio’s en steden. Een groot aantal landen heeft hun afval-
niemand op de wereld die hetzelfde doet als wij”, zegt Herbert
Bouwman voor het eerst op de televisie succesvol geld inza-
management op orde. In andere delen van de wereld blijft
Peels, directeur van 2-B Energy uit Hengelo enthousiast.
melde voor het gehandicaptenproject ‘Het Dorp’? Dit dorp is
afvalmanagement een grote uitdaging, met als gevolg ver-
“Onze nieuwe turbine is lager in de kosten dan andere off-
een woonwijk/zorggebied, onder beheer van zorginstelling
spilling van waardevolle grondstoffen, slechte stortplaatsen,
shore turbines.”
Siza, bestemd voor mensen met een ernstige lichamelijke of
vervuilde straten, verspreiding van ziekte et cetera.
meervoudige handicap. In 2015 start een grondige renovatie
2-B Energy ontwikkelt een compleet nieuw concept op het
van deze enigszins verouderde woonwijk om een moderne en
Goed afvalbeleid bestaat uit vier pijlers: het vermijden van
gebied van offshore windtechnologie. Peels: “Reguliere wind-
open wijk te realiseren. Duurzame energie speelt hierbij een
afvalproductie, hergebruik van materialen, recycling tot
molens zijn relatief duur om in de zee te plaatsen.
prominente rol.
grondstof en het omzetten van afval in energie. Blue Fifty BV
Onderhoud, installatie - het kan relatief kostbaar zijn.”
speelt als adviseur en projectontwikkelaar in op de mogelijk-
Siza is op de eerste plaats verantwoordelijk voor de zorg van
heden van de internationale afvalmarkt en draagt bij aan de
2-B Energy doet het helemaal anders. De ‘2B6 windturbine’
cliënten. Tegelijkertijd ziet deze zorginstelling dat nieuwe
realisatie van een circulaire economie.
heeft een nieuw ontwerp, zowel qua installatie als de manier
ontwikkelingen op energiegebied van meerwaarde kunnen
waarop stroom wordt opgewekt. “Je moet rekening houden
zijn voor betaalbare en duurzame zorg. Het nieuw te ontwik-
Blue Fifty ziet marktkansen in opkomende landen.
met windcondities, zoutwatereffecten, golfslag - allemaal as-
kelen energiemanagementsysteem draagt zorg voor het
Het bedrijf richt zich in eerste instantie op Polen en Zuid-
pecten waar reguliere offshore turbines moeite mee hebben.”
inzichtelijk maken van het energiegebruik en het inpassen
van e-mobiliteit en lokale, duurzame opwekking van energie.
Afrika, omdat deze landen hun afvalbeleid willen verbeteren.
Het doel van Blue Fifty is de realisatie van een kenniscentrum
Het Hengelose bedrijf deed langdurig onderzoek en kwam
Siza beoogt het energiemanagement te integreren met
in Wageningen voor de bundeling van Nederlandse expertise
tot een concept met twee in plaats van drie wieken voor de
hedendaagse oplossingen, zoals zorg op afstand en domo-
rond het thema ‘afvalkennis als exportproduct’.
turbine. Dat is makkelijker in de productie en installatie en
tica. Voor beide is een eigen infrastructuur noodzakelijk die
Blue Fifty werkt hierbij samen met CE Delft, Radboudumc
bovendien scheelt het in onderhoud.
wellicht elkaar overlappen of elkaar versterken. ‘In-home’
en Wageningen UR. Oost NV bracht Blue Fifty in contact met
Momenteel bouwt 2-B Energy de innovatieve turbine in
applicaties kunnen binnen deze projecten vraag en aanbod
KiEMT om daar een innovatievoucher aan te vragen ter
Emden, een plaats vlak over de grens van Duitsland.
van energie op elkaar afstemmen en zorginnovaties, robotica
ondersteuning van hun activiteiten.
Vervolgens wordt hij geïnstalleerd in de Eemshaven. “Als
en Smart Grid applicaties met elkaar integreren, inspelend op
ons concept daar werkt, willen we het uitrollen op zee.”
de ontwikkeling van ‘het Internet of Things’.
making’: de koppeling aan kennisinstellingen, zoals de
PPM Oost ondersteunde het project van Peels en zijn col-
Oost NV verbindt relevante partijen uit de energiewereld,
universiteiten in Wageningen en Nijmegen en de beantwoor-
lega’s. Peels: “We werden geadviseerd om met hen om tafel
zorg en het bedrijfsleven voor de ontwikkeling en implemen-
ding van internationale vraagstukken waarvoor Oost NV haar
te gaan en dat is tot op de dag van vandaag een goede keuze
tatie van de benodigde innovatieve applicaties, het mobili-
internationale netwerk inzet.
gebleken. PPM Oost heeft een groot netwerk waar we op
seren van financiering voor deze consortia en het genereren
allerlei manieren gebruik van kunnen maken. Een heel
van opschaalbare en financierbare business cases.
Oost NV ondersteunt Blue Fifty onder meer met ‘match-
prettige partner.”
31
toegevoegde waarde te verhogen en daarmee onze concurrentiekracht te verbeteren. De ontwikkeling van ‘advanced materials’ kent dwarsverbanden met alle andere sectoren en een
zekere overlap met de activiteiten van de Topsector Chemie.
Het probleem van schaarste aan grondstoffen adresseerden
we met sterkere, lichtere of dunnere materialen, zoals
slimme, ‘zelf-herstellende’ materialen, (bio)composieten,
(bio)polymeren en functionele oppervlaktebehandeling, zoals
coatings.
(Thermoplastische) composieten vinden toepassing in bijvoorbeeld de lucht- en ruimtevaart, jachtbouw, windenergie,
automotive en civiele industrie. Composieten vinden
gebruikstoepassingen in bruggen, balkons en gevelelementen. We verbonden (niche)technologieën, zoals de coating-
High Tech
technologie met de medische technologie en zorgden voor
de toepassing van composieten in Life Sciences & Health
projecten. Onze business cases varieerden van de ontwikkeling van multifunctionele materialen voor de bouw tot
demonstrators en competence centers die het bedrijfsleven
verbinden met kennisinstellingen en het onderwijs. Onze
bedrijven hielpen we nanotechnologie te integreren in ‘Smart
Materials’ voor de toepassing in sensoren en textiel.
De sector High Tech weet met nieuwe technologische oplos-
logie, geïntegreerde systemen, sensortechnologie, medical
singen maatschappelijke vraagstukken aan te pakken rond
imaging, smart materials en advanced manufacturing.
onder meer duurzaamheid, energie, gezondheid en veiligheid.
High Tech is voorwaardenscheppend voor de economische
Onze thema’s
groei van alle topsectoren, draagt bij aan de groei van werkgelegenheid en helpt onze wereldwijde concurrentiepositie te
verbeteren.
Advanced materials ontwikkelden we voornamelijk bij open
innovatiecentra, zoals TPRC (thermoplastische composieten),
OICAM (advanced materials), Texperium (textielrecycling),
Polymer Science Park (toegepaste kunststoftechnologie).
A. Advanced Materials B. Connected Systems C. Smart Industry Binnen deze sector begeleiden we (mkb-)bedrijven bij de
Waar mogelijk bundelden we specialisaties en brachten de
versnipperde R&D kennis van Twente samen, zoals in het nog
verder te realiseren innovatiecentrum ‘Sanderink Technology
Centre’. Deze innovatieversneller zal dienen als toekom-
ontwikkeling van breed inzetbare, innovatieve producten,
A. Advanced Materials
stige, regionale broedplaats voor talentvolle jonge technici,
voornamelijk voor industriële toepassingen. De kracht van
De uitdaging is te voldoen aan de vraag naar nieuwe, lichte,
spin-offs en doorstartende ondernemingen en als werkplaats
Oost-Nederland ligt hierbij vooral in micro- en nanotechno-
multifunctionele materialen om kosten te beperken, de
voor kleine serieproducties. We zorgden voor campusontwik-
32 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
keling, de verdere uitbreiding van activiteiten en verbonden
Smart Industry zorgt ervoor dat we productiewerkgelegen-
Internationale verbindingen
steeds meer mkb-ondernemers aan open innovatiecentra.
heid kunnen behouden in onze regio of zelfs kunnen terug-
Internationale verbindingen legden we via onze samenwer-
Deze centra zijn voor ons een middel voor de verdere ontwik-
halen uit lage lonen landen (reshoring).
king met NFIA, Kennispark Twente en de andere acquisitie-
keling van innovatieve projecten, voor onderlinge kennisuit-
Smart Industry kenmerkt zich door maatwerk, flexibiliteit
partners in Nederland, Europese projecten, zoals DIAMANT
wisseling en het vroegtijdig signaleren van nieuwe business
en snelheid in de ontwikkeling van nieuwe producten en
en onze netwerken Silicon Europe en Business Cluster
cases met mogelijke spin-offs.
productieprocessen; een radicale verandering in de wijze
Semiconductors (BCS). Bedrijven en kennisinstellingen in
van toepassing van nieuwe productietechnologieën, dankzij
de Nederlandse halfgeleider waardeketens koppelden we via
B. Connected Systems
robotica en de klantgerichte integratie van ICT in het hele
deze netwerken aan partners in de belangrijkste semiconduc-
We gingen de uitdaging aan om productieprocessen en sys-
ontwerp-, fabricage- en distributieproces.
torclusters in Europa: Duitsland, Frankrijk, België en Oosten-
temen te ontwikkelen met minimaal gebruik van energie en
In navolging van de landelijke Actieagenda Smart Industry
rijk. Als het gaat om nieuwe vestigingen en uitbreidingen in
grondstoffen: snel, goedkoop, flexibel en duurzaam. ‘Cross-
ontwikkelden wij in 2014 samen met andere partijen een
onze regio bleven Nederlandse bedrijven verantwoordelijk
overs’ naar andere sectoren zien we vooral bij Agro-Food, Life
regionale Actieagenda. Onderdeel van deze Actieagenda
voor meer dan de helft van onze resultaten. Internationaal
Sciences, Energie- & Milieutechnologie en de Maakindustrie.
zijn de zogenaamde fieldlabs. In Oost-Nederland waren we
richtten we ons vooral op Duitsland, de Verenigde Staten en
Connected Systems zijn netwerken van op elkaar aangesloten
betrokken bij zes Fieldlab initiatieven. Van deze proeftuinen
China. Om bedrijven uit onze regio te helpen internatio-
ICT systemen en toepassingen die met elkaar communiceren:
heeft Thales het ‘Fieldlab Secure Connected Systems Garden’
naliseren organiseerden we zakenmissies naar onder meer
variërend van intelligente sensortechnologie, draadloze con-
en de ‘Smart Bending Factory’ opgenomen als regionaal over-
China om ze toegang te verschaffen tot de Chinese markt.
nectiviteit tot (big) data verwerking & analyse.
stijgende fieldlabs voor Smart Industry Nederland.
Daarnaast waren onze doelmarkten voor internationale
Volgens het principe van dit ‘internet of things’ ontwikkelden
matchmaking vooral Duitsland en de Verenigde Staten.
onze bedrijven geheel geautomatiseerde productielijnen en
Investeren
We organiseerden ondernemersreizen naar bijvoorbeeld
vlekkeloos samenwerkende systemen voor de hele waarde-
Binnen de High Tech sector zorgden we via ons participatie-
de Medica beurs en de Hannover Messe in Duitsland.
keten. Kennispark Twente en Universiteit Twente hebben
bedrijf PPM Oost voor zowel starters- als groeifinanciering.
Ze leverden ons contacten op voor zowel matchmaking
internationaal een zeer sterke reputatie in microsysteem-
Bij het financieren van ondernemers stond het creëren van
als acquisitie.
en nanotechnologie die we onder andere verwerkt zien in
waarde centraal. Dit bewijst onder andere de succesvolle exit
Nederland, en meer specifiek Oost-Nederland, heeft op
sensoren. Deze embedded en connected systems vormen de
van Xsens, begonnen als starter en na forse groei in 2014
deelterreinen topposities in de sector High Tech Systemen
kracht van onze regio, waaruit succesvolle business cases en
verkocht aan een Amerikaans beursgenoteerd bedrijf.
en Materialen. Vanuit die posities zetten we maatschap-
financieringen voortvloeien. ‘RFID’ sensortechnologie bij-
We werkten nauw samen met de innovatieloketten en benut-
pelijke vraagstukken om naar economische kansen. Kansen
voorbeeld vindt toepassing in diverse markten, variërend van
ten kansen voor het aantrekken van private co-financiers,
voor consortiavorming voor (internationale) projecten en
de ‘tracking & tracing’ tot draadloze sensoren die bedrijven
onder andere via ons Business Angels netwerk Meesters van
het aantrekken van buitenlandse bedrijven naar relevante
inzetten bij het transport van medicijnen of verse voedings-
de Toekomst. Samen bestreken we het hele spectrum van
bedrijfslocaties in onze regio.
waren. Zo blijft de kwaliteit en houdbaarheid gewaarborgd
financieringsconstructies, variërend van innovatievouchers
van organen, farma- en voedingsproducten.
via Kennispark en financieringen via Innovatiefonds
Een dergelijke kans benutten we bijvoorbeeld in de vorm
Overijssel of Innovatiefonds Twente. Daarnaast bereidden
van gezamenlijk onderzoek en business development met
C. Smart Industry
we de weg voor tot de deelname van onze mkb-ondernemers
gedeelde faciliteiten vanuit diverse open innovatiecentra en
We werkten aan dit nieuwe thema zowel vanuit onze sectoren
aan financiële arrangementen vanuit de EU.
campussen, zoals Polymer Science Park, Thales High Tech
High Tech, de Maakindustrie als vanuit de Creatieve Industrie.
Systems Campus en Novio Tech Campus. Daarnaast is de
33
aantrekkelijkheid van de werkomgeving essentieel.
Dit is de reden waarom we bedrijventerreinen herstructureer-
Unicorn Systems
Glasvezelnetwerk
Het Tsjechisch ICT-bedrijf Unicorn Systems opende op
De ‘bedrijvenvereniging Stepelo’ in Haaksbergen wil betaal-
10 september zijn Nederlandse vestiging in aanwezigheid
bare en snelle digitale verbindingen voor haar leden en als
van de Tsjechische ambassadeur en Arnhems wethouder
collectief. Dit kunnen zij niet bij commerciële marktpartijen
Hans Giesing van Economische Zaken. Unicorn Systems
verkrijgen. Daarom besluiten ze een eigen netwerk aan te
heeft enkele grote opdrachten lopen in Nederland van onder
leggen, maar dit heeft nogal wat consequenties.
den, zoals in Wageningen en Putten en breedband hielpen
aanleggen op bedrijventerreinen in Gelderland.
meer het Arnhemse energiebedrijf Tennet. Met de vestiging
verwacht het bedrijf de komende jaren te groeien naar 30
Een eigen netwerk biedt veel mogelijkheden, maar zowel
werknemers. Dit zijn voornamelijk marketing & sales mede-
financieel, organisatorisch als technisch valt er nog veel uit
werkers en ICT-ontwikkelaars ter ondersteuning van nieuwe
te zoeken en te regelen. Met een eigen netwerk krijgen alle
klanten.
bedrijven een zeer aantrekkelijk geprijsd aanbod voor een
bedrijfsaansluiting. De aansluiting is gekoppeld aan de NDIX,
Unicorn Systems voorziet grotere bedrijven in verschillende
een digitale marktplaats die ondernemers keuze biedt uit
sectoren van grootschalige ICT-systemen en oplossingen.
meer dan 80 verschillende dienstenaanbieders. Daarnaast
Het is een modern bedrijf dat elke technologische vernieuwing
investeert deze vereniging als collectief in een cameranet-
direct integreert in haar organisatie en werkwijze. Hiermee
werk en E-laadpalen, tegen zeer lage kosten gekoppeld aan
versterkt Unicorn de concurrentiepositie van hun klanten.
het glasvezelnetwerk. Ook voor toekomstige collectieve
diensten biedt het eigen netwerk talloze mogelijkheden.
De internationale oriëntatie van het bedrijf vraagt om een
stationslocatie bij Arnhem Centraal, met goede verbindingen
De ‘bedrijvenvereniging Stepelo’ kreeg hulp van Oost NV bij
met de vliegvelden Schiphol en Düsseldorf. In Nederland
de financiële, technische en organisatorische opzet van dit
richt Unicorn Systems zich in eerste instantie op de markten
initiatief. Oost NV begeleidde de subsidieaanvraag bij de
Energie en Financiële Dienstverlening.
provincie Overijssel. Via Stichting GON (Glasvezel Oost
Nederland) helpt Oost NV in Overijssel ook andere onderne-
Oost NV begeleidde Unicorn Systems bij de locatiekeuze en
mersverenigingen en gemeenten bij de keuze voor aanleg
bracht het bedrijf in contact met samenwerkingspartners bij
van snelle digitale infrastructuur op bedrijventerreinen.
de opzet van de Nederlandse business unit.
34 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
RingCredible
Sanderink Technologiecentrum
BOOST
Bellen in en naar het buitenland is goedkoper geworden, maar
Sanderink Investments richt in Twente een technologie-
De ontwikkeling van Smart Industry is van groot belang voor
kan nog altijd flink in de papieren lopen. Daar is een gemak-
centrum op, het Sanderink Technology Centre. Dit centrum
de versterking van het groeivermogen van de Nederlandse
kelijke oplossing voor: bel via de app RingCredible en je bent
zal op termijn werkgelegenheid bieden aan honderden
economie. Het maakt de industrie efficiënter en opent moge-
veel goedkoper uit dan via traditionele providers, zoals KPN
medewerkers.
lijkheden voor slimmere producten, diensten en nieuwe busi-
en Vodafone.
ness modellen, dankzij de toepassing van ICT en innovatieve
Het Sanderink Technology Centre richt zich op de ontwikke-
productietechnologie.
‘De goedkoop bellen’-app RingCredible is ontwikkeld door
ling van innovatieve, duurzame technieken. Bij de start staan
het RBN, dat staat voor Roaming Bestaat Niet.
vier onderzoeksgebieden centraal: aandrijfsystemen voor
Dit biedt grote kansen voor Oost-Nederland, met zijn sterke
RingCredible is vergelijkbaar met de bekende app Skype.
treinen, sensortechnologie, beheer en bestuur op afstand en
(hightech) Maakindustrie en leidende posities in Agro-Food,
Met Skype is het noodzakelijk dat zowel de beller als de
datamanagement. Deze onderzoeksgebieden zijn gelieerd
Health, Energie- & Milieutechnologie. Reden voor het op-
ontvanger de app gebruiken. RingCredible heeft hetzelfde
aan de bedrijven van Sanderink Investments.
stellen van een regionale Actieagenda Smart Industry voor
gebruiksgemak als gewoon bellen, want de ontvanger hoeft
Oost-Nederland (BOOST), in het verlengde van de nationale
niet online te zijn en ook niet in het bezit te zijn van dezelfde
Het technologiecentrum vestigt zich in Enschede tegenover
app. De RingCredible-app is daarnaast veel zuiniger in
de Universiteit Twente. De eerste medewerkers en opdrachten
batterijgebruik en verbruikt 75% minder data per minuut dan
komen vanuit de bedrijven van Gerard Sanderink: IT-bedrijf
Het bedrijfsleven, kennisinstellingen, de overheden en
bijvoorbeeld Skype.
Centric, infrabedrijf Strukton en ingenieursbureau Antea
intermediaire organisaties in Gelderland en Overijssel heb-
Group, het voormalige Oranjewoud. De wereldwijde research,
ben de handen ineen gelsagen voor de regionale Actieagenda
RingCredible heeft wereldwijd al honderdduizenden gebrui-
die binnen deze bedrijven plaatsvindt, zal zich waar mogelijk
BOOST. Ruim 200 bedrijven leverden hun bijdrage.
kers. “Onze gebruikers zijn erg tevreden over het gebruiksge-
concentreren in dit innovatiecentrum. In eerste instantie zijn
Het resultaat was een gedragen Actieagenda die Smart
mak en de belkwaliteit, zeker als je dat vergelijkt met Skype”,
deze Sanderink bedrijven opdrachtgever van het technologie-
Industry in Oost-Nederland een sterke ’boost’ zal geven.
zegt RBN-directeur Hans Osnabrugge.
centrum. Op termijn is het de bedoeling dat ook andere
De belangrijkste thema’s binnen de Actieagenda zijn het
Actieagenda.
bedrijven in Nederland hun research- en ontwikkelings-
vergroten van de kennis over Smart Industry, het verbinden
Voor de verdere uitrol en ontwikkeling van de app heeft
wensen uitbesteden aan het technologiecentrum. Waar
van initiatieven, het bouwen van business cases, het versnel-
RBN een investering ontvangen van PPM Oost. Ook heeft het
mogelijk wordt de R&D kennis, die zich nu versnipperd in
len van start-ups en het ontwikkelen en delen van kennis in
bedrijf een nieuw hoofdkantoor opgezet in het ondernemers-
Twente bevindt, daar gebundeld.
fieldlabs, proeftuinen en open innovatiecentra.
halen we naast de gezochte financiële slagkracht, een aan-
Oost NV schreef het projectplan Sanderink Technology
Oost NV was initiatiefnemer en procesbegeleider bij het
deelhouder aan boord met veel financiële know-how, profes-
Centre, organiseerde de financiering, was betrokken bij de
samenstellen van de regionale Actieagenda BOOST in
sionaliteit en een uitstekend netwerk”, zegt Osnabrugge.
grondaankoop en leverde de projectleider voor de begelei-
samenwerking met Kennispark, TNO en andere intermediaire
ding van het gehele proces.
partijen in Oost-Nederland.
centrum The Gallery in Enschede. “Met PPM Oost aan boord
35
Op het grensvlak met de High Tech sector zagen we hierbij
als speerpunten: diagnostiek, medical imaging en medicijnontwikkeling.
We kunnen meer en betere medicijnen maken en medische
apparaten slimmer produceren. Tegen deze achtergrond
zagen we de vraag groeien naar medicijnen, therapieën
en zorg op maat. Geld is echter schaars. De opbrengsten
van de ontwikkeling van medicijnen wegen niet meer op
tegen de kosten van de medicijnen die het niet halen. Grote
medische bedrijven besteden een deel van hun werk uit aan
kleinere bedrijven. We scoutten daarom actief naar kansrijke
bedrijven die hierop willen inspelen, vaak als spin-off van
kennisinstellingen. Innovatieve start-ups en mkb-bedrijven
hebben echter veel geld nodig om te kunnen bewijzen dat
hun innovaties werken en klanten, dus winst, opleveren.
Life Sciences & Health
Daarom begeleidden we mkb-ondernemers bij hun business
development. We lieten ze deelnemen aan programma’s,
zoals RedMedTech Ventures waarin we meerdere thema’s
met elkaar combineerden. We ontwikkelden programma’s
en voerden ze uit. Het programma In2LifeSciences hebben
we afgerond en hiervoor een vervolgprogramma opgezet
‘De zorg toegankelijk en betaalbaar houden’ is de uitdaging
Onze thema’s
die aan belang wint door de toenemende vergrijzing, stijgende
via het EU-fonds INTERREG V-B. Hierin werken verschillende
Europese regio’s samen om mkb-ondernemers te helpen hun
zorginnovaties sneller naar de markt te brengen. Via Fieldlabs
A. Personalized Health & Drug Development
B. Medical devices, Robotica, e-Health
C. Zorginnovaties in de waardeketen
zetten we proeftuinen op om bijvoorbeeld prototypes te
A. Personalized Health & Drug Development
Vanuit samenwerkingsverbanden met universiteiten, zoals
Binnen dit thema versnelden we het vinden van oplossin-
de Universiteit Twente zorgden we voor de versnelde ontwik-
Oost NV vervult binnen deze sector voor alle ontwikkelings-
gen voor de snellere en betere genezing van patiënten door
keling van bijvoorbeeld medische beeldvormingstechnieken
maatschappijen de rol van coördinator en trekker richting het
persoonlijke medische behandeling en de ontwikkeling van
om te komen tot snellere en effectievere diagnoses en be-
topsectorteam Life Sciences & Health.
geneesmiddelen op maat.
handeling van patiënten, vaak binnen 24 uur op één locatie.
zorgkosten en chronische ziekten. Bij het adresseren van deze
maatschappelijke issues benut Oost NV kansen om innovaties
te stimuleren die mensen langer gezond en actief laten leven en
testen. We begeleidden ondernemers bij het zo snel mogelijk
naar de markt brengen van hun product.
tegelijkertijd zorgen voor de groei van de economie en werkgelegenheid in Oost-Nederland.
36 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
B. Medical devices, Robotica, e-Health
Oudere mensen willen langer zelfstandig wonen en tech-
We introduceerden onze relaties graag bij andere partijen,
Met de ontwikkeling van medische apparaten, robots en High
nologische oplossingen maken dit steeds vaker mogelijk.
zoals andere kapitaalverschaffers en grote bedrijven uit de
Tech/ICT oplossingen speelden we in op de groeiende behoefte
We speelden in op deze behoefte om gezond oud te worden
farmaceutische industrie. Via partnering verhoogden we
aan kwaliteitsverbetering en kostenverlaging in de zorg.
vanuit onze programma’s en door het begeleiden en (laten)
het maatschappelijk rendement van onze investeringen en
Roboticatoepassingen in de health sector ontwikkelden we in
financieren van innovaties. Daarnaast brachten we via proef-
verbonden kansrijke ondernemers aan verschillende experts
samenwerking met bijvoorbeeld de Sint Maartenskliniek en
tuinen voor innovaties, de zogenoemde Fieldlabs nieuwe
op hun vakgebied. We zochten samenwerking met deskundi-
revalidatiecentrum Roessingh. We begeleidden bijvoorbeeld
ideeën tot commerciële marktintroducties. We verkortten de
gen op het gebied van medicijnontwikkeling of commerciële
de ontwikkeling van innovaties om uitgevallen lichaams-
doorlooptijden, rekening houdend met de strenge veilig-
deskundige partijen die plannen beoordelen.
functies te herstellen of te vervangen door robots. In samen-
heidseisen. Hiervoor is het vaak ook noodzakelijk dichter
werking met Wageningen UR ontwikkelden we programma’s
bij de markt te werken, via ‘embedded fieldlabs’: ingebed in
Daarnaast onderhielden we nauwe contacten met Pontes
rond het gezond maken en houden van voeding.
de zorgsector, de wetenschap en het onderwijs. Daar waar
Medical in Utrecht en Regionale OntwikkelingsMaatschap-
validatie, doorontwikkeling en de specifieke werkzaamheden
pijen (ROMs), zoals de BOM en InnovationQuarter, voor het
binnen zorgsector centraal staan.
uitwisselen van ervaringen.
werking met onze Duitse collega bedrijven. We zochten
Investeren
Internationale verbindingen
actief naar participaties uit onze portfolio om ze deel te laten
PPM Oost investeerde door al deze thema’s heen en verlegde
Thuismarkt Nederland is te klein voor producenten in de
nemen aan dit programma. Vanuit Gelderland voor Innova-
haar focus geleidelijk richting fondsbeheer, partnering en de
medische sector. Een internationale klantenkring is een
ties verstrekten we leningen die onze ondernemers konden
samenwerking met kennisinstellingen, zoals Radboudumc
randvoorwaarde voor het behalen van rendement op de
combineren met Duitse vouchers om een eerste prototype
en Universiteit Twente, om te komen tot kwalitatief goede
ontwikkeling en productie van medische producten.
te laten produceren van innovatieve producten voor bijvoor-
dealflows. Focus op beheer is noodzakelijk om de relevante
Mkb-bedrijven in onze regio maakten in toenemende mate
beeld tandartsen. Onze mkb-ondernemers konden hierdoor
succesfactoren tijdig te kunnen herkennen, risico’s te
gebruik van onze internationale netwerken. We betrokken
bijvoorbeeld patiënten in staat stellen via een ‘app’ op een
beperken en vervolgens te komen tot een efficiënte
kennisinstellingen uit onze regio om onze reikwijdte verder
smart phone gegevens uit te lezen van medische apparaten.
capaciteitsplanning.
te verbreden in het buitenland. Hiermee vergrootten we
We rondden het programma Telemedicine & Personalized
Care af en bereidden een vervolgprogramma voor, in samen-
zowel de bekendheid van onze technologische competenties
Hiermee bespaarden ze een bezoek aan de specialist en
voorkwamen ze mogelijke complicaties door de inzet van
De bedrijven waarin we investeerden zijn zeer kapitaal-
als de aantrekkingskracht voor buitenlandse bedrijven die
een automatische alarmfunctie.
intensief. We konden ze alleen financieren in samenwerking
overwegen zich in Oost-Nederland te vestigen. Steeds meer
met co-financiers of samen met grote farma en medtech
bedrijven maakten dan ook gebruik van onze diensten op
C. Zorginnovaties in de waardeketen
bedrijven. De wereldwijde markt van onze Life Sciences
het gebied van internationale matchmaking. We richtten ons
We begeleidden het efficiënter organiseren van waardeketens
participaties vraagt, als vanzelfsprekend, om internationale
hierbij vooral op de markt voor moleculaire diagnostiek en
in de zorg voor kwaliteitsverbetering en om de zorg betaalbaar
perspectieven, ook bij het zoeken naar medefinanciers.
medische apparaten. Ons gezamenlijk doel was uiteraard om
te houden. Zorginstellingen reorganiseren en heralloceren hun
Daarom gaven wij prioriteit aan het vinden van internatio-
Nederlandse ondernemers te helpen hun medische innova-
werkzaamheden in de zorgketen. Zorgprocessen veranderen:
nale partners voor onze bedrijven.
ties naar internationale markten te brengen.
diagnostische testen vinden niet meer plaats bij dure specialisten, maar bij de huisarts. Deze reorganisatie van werk in de zorgketen kent cross-overs met High Tech, ICT en de Maakindustrie.
37
Daarom organiseerden we ook technologische zakenmissies,
Quirem Medical
Stroke2Prevent
San Diego. Zo konden we ons profileren en tegelijkertijd onze
De huidige behandeling van leverkanker voldoet niet. Na een
Een forse daling van het aantal doden door een hersenin-
bedrijven helpen aan internationale contacten.
bestralingsbehandeling zien artsen pas na één of twee maan-
farct bij hartoperaties én miljoenen euro’s besparing op
Onze internationaal erkende competenties lagen op het
den of de behandeling aanslaat. Als de straling de tumor niet
zorgkosten. Dat is volgens het Zwolse bedrijf Stroke2Prevent
gebied van medische systemen, apparatuur, medicijnontwik-
heeft bereikt is er veel tijd verloren. Tijd die de patiënt het
mogelijk als haar ballonkatheter A-View op grotere schaal
keling en diagnostiek.
leven kan kosten.
wordt gebruikt om patiënten te onderzoeken voordat ze een
in opdracht van onze subsidiënten. We bezochten de Medica
beurs in Düsseldorf en de Bio International Convention in
hartoperatie ondergaan.
Daarnaast richtten we ons op de internationale profilering
Quirem Medical in Diepenveen, een spin-off van het UMC
van Novio Tech Campus, die een unieke positie inneemt met
Utrecht, ontwikkelt een nieuwe therapie voor de behandeling
De A-View van Stroke2Prevent stelt specialisten beter in staat
de toepassing van semiconductors in medische apparatuur.
van leverkanker. De toepassing van holmium, een paramag-
de aorta te controleren op aderverkalking via een slokdarme-
netisch metaal in de door Quirem Medical ontwikkelde bol-
cho vóór een hartoperatie. Loskomende aderverkalking in de
Meer dan de helft van onze resultaten hebben wij te danken
letjes maakt de tumoren in de lever zichtbaar bij het maken
aorta is een van de belangrijkste oorzaken van een hersenin-
aan Nederlandse bedrijven die we naar onze regio wisten te
van een MRI-scan. Treat what you see, see what you treat;
farct (stroke) tijdens een hartoperatie. “Vijf procent van alle
begeleiden.
daarin onderscheidt zich deze methode die precies weet vast
patiënten krijgt tijdens een hartoperatie een herseninfarct”,
te stellen hoe de microsferen zich in de lever verdeeld hebben
vertelt Stroke2Prevent-CEO Maarten Nibbelke.
Bij het aantrekken van internationaal opererende Life Sciences
en of de behandeling is geslaagd.
Met een echo controleert een specialist van tevoren de
bedrijven naar onze regio, waren onze doelmarkten: Duitsland, de Verenigde Staten en China. We sloten met onze
Via het RedMedtech Discovery Fund dat Oost NV hielp opzet-
aorta op aderverkalking. Een vitaal stuk van de aorta-boog,
internationaliseringsactiviteiten aan op de thema’s van
ten, haalde Quirem Medical twee financieringen binnen:
vlakbij het hart, krijg je niet in beeld, omdat daar de luchtpijp
Health Valley: moleculaire diagnostiek, personalized medi-
een ‘preseed’ en ‘proof of concept’ financiering. Verder deed
tussen zit. Nibbelke: “Met A-View stoppen we een beetje
cine, drug development en discovery, care & cure robotics
Quirem Medical mee aan het project ‘In2lifesciences’ en zal
gesteriliseerd vocht via een ballonnetje in de luchtpijp. Niets
en medical devices. E-Health bleek voor acquisitie minder
wellicht ook deelnemen aan het vervolgproject van
meer, niets minder. Water geleidt namelijk wel echo. Gevolg:
mogelijkheden te bieden, omdat de nationale regelgeving
Telemedicine & Personalized Care.
je ziet eventuele aderverkalking.” Als de specialist weet waar
hierover per land verschilt. Onze wervingsactiviteiten
de verkalking zich bevindt, kan hij die delen mijden tijdens
verrichtten we in nauwe afstemming met het NFIA, de
de operatie. Dit verkleint de kans op een herseninfarct.
acquisitiepartners in Nederland en het internationale
(handels)netwerk en ambassades van onze overheid.
PPM Oost investeerde in Stroke2Prevent om de A-View in
Hierbij zagen we een duidelijke accentverschuiving van
binnen- en buitenland verder uit te rollen. Nibbelke: “Om dat
de BRIC-landen naar Duitsland.
goed te kunnen doen, moet Stroke2Prevent de nodige groei
doormaken. Daar is geld voor nodig. PPM Oost ziet dat wij
als lokaal bedrijf internationale ambities hebben. Dat werkt
prettig en schept ook de nodige rust.”
38 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Match2Medica tour
Evidencio
Snurkey
Een groep van 50 vertegenwoordigers van bedrijven, kennis-
Big Data is ‘hot’. Ook en vooral in de medische wereld die
Soms is een idee voor een product zo simpel, dat het haast
en zorginstellingen bezocht de Medica, de grootste medische
beschikt over grote hoeveelheden onderzoeksdata die artsen
onvoorstelbaar is dat het nog niet bestaat. Snurkey is zo’n
handelsbeurs van de wereld in Düsseldorf. Zij wilden nieuwe
in hun dagelijkse praktijk echter nauwelijks gebruiken.
productidee: een knuffelaap met een MP3-functie.
internationale contacten leggen, bestaande contacten onder-
De vraag is echter: hoe kan een arts een patiënt specifieke
Snurkey geeft steun en troost als je kind zich alleen voelt of
houden, zich laten inspireren door nieuwe medisch technolo-
diagnose stellen op basis van deze grote hoeveelheid
uit logeren gaat. Snurkey biedt de keuze uit bestaande liedjes
gische snufjes en de band versterken met hun medereizigers
algemene informatie?
en de mogelijkheid voor het zelf inspreken van verhaaltjes of
uit Gelderland en Overijssel.
inzingen van liedjes. Zo heeft je kind altijd de stem bij zich
Hierin voorziet Evidencio. Dit bedrijf bouwt een IT-platform
van papa, mama, opa of oma.
De beursorganisatie zorgde voor een hartelijk ontvangst in
dat artsen snel en eenvoudig ondersteunt bij medische
de internationale business lounge. Daarna startte onze
beslissingen. Het doel is het realiseren van een significante
Omdat Snurkey ook troost biedt aan zieke kinderen, ont-
Technology Tour langs diverse bedrijven. Onze bedrijven
zorgverbetering, zowel op het vlak van de kwaliteit, als bij
stond er al snel een samenwerking met het Ronald McDonald
kregen de mogelijkheid zich internationaal te presenteren op
het terugdringen van de kosten in de zorg. Voor de bouw van
huis. Maar het zat de ondernemers vervolgens niet mee,
basis van vooraf opgestelde profielen en een gedegen voor-
dit platform is geld en de juiste ervaring nodig. Beide vond
waardoor de gewenste marktintroductie vertraging opliep.
bereiding via intakegesprekken. Op de dag zelf planden we
Evidencio na tussenkomst van Meesters van de Toekomst.
Na het verkennen van nieuwe markten en onderzoek naar
in totaal 150 matchingsgesprekken met mogelijke partners
de inzet van het product, kwamen ze terug op de basisvraag:
uit de Verenigde Staten, Azië of Europa. Daarnaast kregen
Evidencio bouwt aan een platform dat medische onderzoeks-
“Willen we het product zelf verkopen of via een leverancier
we ruim de gelegenheid kennis te maken met de Duitse
data inlaadt, transformeert en deelt. Deze data komen uit
op de markt brengen?”. Om zelf meer tijd over te houden
markt en specifieke onderwerpen, zoals het inkoopbeleid
talrijke publieke bronnen of van zorginstellingen. Slimme
voor de ontwikkeling van andere producten, namen ze con-
van Duitse zorginstellingen. Dit intensieve dagprogramma
‘algoritmes’ maken ze geschikt voor onder andere medische
tact op met het bedrijf ‘999 games’, de leverancier die bekend
sloten we af met een gezamenlijke borrel met onze buurregio
beslissingsondersteuning. Na de eerste testen blijkt het sys-
is van gezelschapsspellen. Zij waren op zoek naar nieuwe
Nordrhein-Westfalen, een duurzame partner van het Oost-
teem van grote toegevoegde waarde in de medische praktijk.
producten en nieuwe markten.
Meesters van de Toekomst bereidde de initiatiefnemers van
Oost NV heeft samen met Health Innovation Park in Zwolle
Nederlandse medische bedrijfsleven in innovatieve Europese
projecten.
Evidencio voor op het houden van een goede investmentpitch
de ondernemers geholpen hun probleem helder te definiëren
Oost NV organiseert in 2015 meerdere activiteiten gericht op
voor haar relaties uit haar netwerk. Vanuit dit netwerk toonde
en focus aan te brengen in hun activiteiten. Aan de hand van
de internationalisering van het regionale bedrijfsleven. Voor
een investeerder belangstelling voor het doen van de feitelijke
de uitkomsten van deze sessies besloten de ondernemers
Life Sciences & Health, en voor ‘medtech’ in het bijzonder,
investering. En meer: de investeerder neemt in dit geval ook
op zoek te gaan naar geschikte leveranciers in plaats van de
staan de volgende activiteiten op de agenda: in april orga-
de operationele verantwoordelijkheid op zich voor de verdere
verkoop van hun product zelf ter hand te nemen.
niseren wij een reis naar Zuid-Duitsland voor ondernemers
ontwikkeling van de organisatie en haar technologie.
actief in de markt voor revalidatie, preventie en homecare en
in het najaar de tweede Match2Medica tour.
39
Het goederenvervoer in Oost-Nederland groeit snel en
heeft een duidelijk maatschappelijk rendement: efficiënter,
schoner, veilig transport en logistiek. Daarom richten we ons
op de kansrijke, innovatieve bedrijven die zich bezig houden
met het organiseren, plannen, regisseren en uitvoeren van
goederenstromen. We zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van een integraal programma voor de
sector Logistiek: het aanbieden van geschikte locaties en
huisvesting voor de vestiging van logistieke centra, met de
daarbij horende stimulering van innovaties. We doen dit
door mkb-bedrijven en logistieke hotspots te faciliteren met
kennis, geld en onze netwerken. We leggen verbindingen,
interregionaal en internationaal met onze Duitse partners.
Via matchmaking zorgen we ervoor dat bedrijven uit onze
regio sneller kunnen internationaliseren.
Logistiek
Onze thema’s
A. Duurzaam vervoer
B. Integrale logistieke dienstverlening
C. Internationale strategische samenwerkingsverbanden
De logistieke ontwikkeling van onze regio kan veel betekenen
De EU investeert in een duurzaam aaneengesloten Europees
A. Duurzaam vervoer voor ondernemers: economische groei en werkgelegenheid.
netwerk TEN-T. Twee van de negen Europese corridors die de
We ontwikkelden binnen dit thema projecten en pilots met
Zuid-Gelderland heeft een goede uitgangspositie voor het
ruggengraat vormen van dit netwerk, lopen door Gelderland:
een duidelijk maatschappelijk rendement: de ontwikkeling
realiseren van meer economische activiteiten in deze sector.
de Rhine-Alpine en de North Sea-Baltic Corridor. We bundelen
van duurzame distributiecentra, efficiënt, schoon en veilig
De Waal, Betuweroute, A12 en de door te trekken A15 vormen
de activiteiten van de drie Gelderse logistieke hotspots en
transport en bijbehorende vervoersoplossingen.
de noodzakelijke logistieke schakels tussen het Rotterdamse
Greenport Gelderland en zorgen voor aansluiting op deze
Voorbeelden van onze activiteiten: de ontwikkeling van een
havengebied, Schiphol en het Duitse achterland: over water,
netwerken en de activiteiten van de Topsector Logistiek.
railterminal binnen Logistics Valley Gelderland en de ontwik-
spoor en weg.
In Overijssel voeren we onze internationaliseringsactivitei-
keling van de efficiënte aansturing van logistieke stromen
ten uit in nauwe samenwerking met Port of Twente, waarin
via een ‘control tower’ die samenwerking tussen meerdere
Aan goederen die alleen maar door Gelderland stromen, ontle-
bedrijven, overheden en kennisinstellingen verenigd zijn.
terminals regelt en bevordert.
nen we geen banen. Daarom zorgen we ervoor dat de Gelderse,
Daarnaast zijn we betrokken bij luchthaven Twente en het
Nederlandse en Europese programma’s op elkaar aansluiten.
XL Business Park.
40 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
B. Integrale logistieke dienstverlening Daarnaast bouwden we internationale samenwerkingsver-
We ondersteunden de Gelderse logistieke hotspots bij de
banden met opkomende landen als China en Zuid-Korea.
Logistieke hotspots
dan puur ‘kavelgrootte en prijs’.
Investeren
De Gelderse logistieke sector zorgt voor 110.000 banen en
We namen deel aan de activiteiten van de stichting Logis-
Innovatieve logistieke ondernemers konden hun aanvraag
10% van de totale werkgelegenheid. Veel grote logistiek
tieke Hotspot Rivierenland en ondersteunden de Gelderse
voor financiering indienen bij PPM Oost, de fondsmanager
dienstverleners kiezen voor een vestiging in Gelderland door
logistieke hotspots met branding, acquisitie en promotie.
van het fonds ‘Gelderland voor Innovaties’. Deze innovaties
onze gunstige ligging in een belangrijke internationale
Daarnaast ontwikkelden we het ondernemersplatform voor
hadden betrekking op logistieke processen, het vervoerspro-
corridor met terminals, strategisch gelegen bedrijventerreinen
Logistics Valley Gelderland voor de koplopers in onze regio.
duct of de organisatie. De toeleiding naar financiering en de
langs de A12, A15 en A73.
ontwikkeling van een gezamenlijke propositie die verder gaat
begeleiding van ondernemers die hiervoor in aanmerking
Samenwerking, matchmaking, cluster- en netwerkvorming
kwamen, namen deels de projectmanagers van Oost NV voor
Oost NV stimuleert, samen met andere partijen, een duurzame
zijn essentieel voor de optimalisatie van logistieke stromen.
hun rekening, met als doel gezamenlijk succesvolle business
versterking van de sector in Gelderland. We ondersteunen de
Bij het leggen van verbindingen hielden we rekening met
cases te ontwikkelen.
drie logistieke netwerken (hotspots) in Gelderland.
We promoten de aantrekkelijkheid voor vestiging van logis-
trends als e-commerce, de groeiende behoefte aan stadsdistributiecentra en nieuwe, duurzame logistieke concepten
Internationaliseren
tieke activiteiten onder een brede doelgroep. We ontwikkelen
waarbij de verbetering van het serviceniveau van logistieke
‘Het verwerven van buitenlandse distributiecentra voor
strategische samenwerkingsverbanden zoals met het
dienstverleners centraal staat. We zien dat zij zich steeds
de Nederlandse markt met de gelijktijdige versterking van
Fraunhofer Institut, Wageningen UR en met Logistics
verder specialiseren, maar de behoefte aan tevreden klanten
de Nederlandse achterlandverbindingen’ stond centraal in
Association Xiamen in China.
met elkaar blijven delen. Dit soort ontwikkelingen leidt niet
onze integrale aanpak voor de internationalisering van onze
alleen tot nieuwe concepten en verdienmodellen, maar ook
logistieke hotspots. Onze regio wilden we internationaal
De drie logistieke hotspots in Gelderland werken samen op
en vooral tot financierbare business cases.
ontsluiten door verbindingen te leggen met opkomende
het gebied van branding, promotie en acquisitie. Internatio-
markten, zoals China. Een voorbeeld is de Memorandum of
naal promoten we Logistics Valley als belangrijke duurzame
C. Internationale strategische samenwerkingsverbanden Understanding met de Chinese Logistics Association Xiamen
schakel naar het Europese achterland.
We sloten aan op de buitenlandpromotie van het NFIA en NDL
we minimaal vijf bedrijven aantrekken: uit Duitsland, de
Oost NV legt verbindingen, brengt partijen bij elkaar en
om de logistieke kracht van Nederland internationaal uit te
Verenigde Staten en China. Uiteindelijk zal dit leiden tot 150
ondersteunt initiatieven van logistieke ondernemers.
dragen. We koppelden netwerken aan elkaar, zowel sector- als
nieuwe arbeidsplaatsen en € 20 miljoen investeringen in
We zorgen ervoor dat logistieke innovaties in aanmerking
themagericht.
onze regio. Dit lijkt een realistische doelstelling, getuige de
komen voor financiering, zoals uit het fonds Gelderland voor
We zetten een Agrologistics Support Center op in samenwer-
overweging van het Amerikaanse levensmiddelenconcern
Innovaties. We staan voor de verdere ontwikkeling van de
king met het Fraunhofer Institut om bedrijven in onze regio
Heinz om een logistiek centrum in onze regio te vestigen.
logistieke sector in onze regio met als doel: Logistics Valley in
te laten samenwerken en vooral kennis en informatie te laten
Binnen het Europese INTERREG programma zijn verkeer en
de top vier krijgen van Nederlandse logistieke hotspots in 2018.
uitwisselen. Dit heeft niet alleen geleid tot nieuwe business
vervoer belangrijke aandachtsgebieden. We benutten deze
cases in onze regio, maar ook tot mogelijke samenwerking
kans door zoveel mogelijk mkb-bedrijven uit onze regio te
met Duitse bedrijven.
laten deelnemen aan deze en andere EU-programma’s. We
en Logistieke hotspot Rivierenland. In drie jaar tijd willen
hebben hiervoor de noodzakelijke voorbereidingen getroffen.
41
A. Smart Industry
De productie verandert van karakter. Op de snel veranderende
klantenwensen spelen onze maakbedrijven in door steeds
sneller maatwerk te leveren vanuit wisselende, vaak zeer lage
productievolumes.
Smart Industry staat voor ‘sneller, flexibeler en goedkoper
produceren’, dankzij de toepassing van ICT, automatisering,
robotisering en flexibele netwerken, nieuwe productietechnologieën en materialen. ‘Samen slimmer produceren’ is het
antwoord op de grillige markten, gekenmerkt door continu
veranderende klantenbehoeften en korte levenscycli van
producten. ‘Smart Industry’ is een sector overstijgende
ontwikkeling die volop ruimte biedt voor cross-overs met
Agro-Food, Life Sciences & Health, Energie- & Milieutechnologie en eigenlijk alle andere sectoren.
Maakindustrie
Onze activiteiten concentreerden zich op de ontwikkeling
van kennisnetwerken rond koploperbedrijven en het uitbouwen van kennisclusters en fieldlabs. We brachten kansrijke
bedrijven en initiatieven in kaart en werkten ze verder uit tot
business cases en financieringen. We bouwden een solide
kennisnetwerk en bundelden de krachten met andere regio’s
in nauwe samenwerking met onze collega ROMs.
De Maakindustrie in Gelderland is van onschatbare waarde
De wereldwijde concurrentie is groot. Dit vraagt om slimme
Ons doel was de snelle toepassing van kennis, die is ontwik-
voor de groei van de regionale economie. De dienstensector,
specialisatie, industrieel leiderschap, excellent wetenschappe-
keld in bijvoorbeeld Eindhoven, Delft, Twente of Duitsland.
export en investeringen zijn nauw verbonden aan deze sector.
lijk onderzoek en de snelle toepassing van innovaties.
In onze regio werkten we onder meer samen met de Gelderse
Een florerende Maakindustrie is een randvoorwaarde voor
productiviteitsgroei en innovatievermogen. Technologische
Onze thema’s
vernieuwing en innovaties bieden de beste garanties voor
behoud en mogelijk zelfs groei van werkgelegenheid.
Veelzijdigheid is kenmerkend voor de Maakindustrie: uiteen-
Regionale Centra voor Technologie (RCT’s), HAN, Graafschap
college, Fablabs (HAN, ICER) en het Centrum voor Innovatief
Vakmanschap Oost-Nederland (Civon). Aansluitend op de
A. Smart Industry
B. Innovatieve start-ups en groeibedrijven
C. Exporterende bedrijven
lancering van de Nationale Agenda nam Oost NV in 2014 het
initiatief samen met Kennispark Twente, de provincies Gelderland en Overijssel, TNO, FME, VNO NCW Midden, Kamer
lopend van gespecialiseerde handmatige productie tot hoog
van Koophandel, de Koninklijke Metaalunie, de RCT’s om
geschoold specialistenwerk, in diverse nichemarkten.
Smart Industry in Oost-Nederland op de kaart te zetten. Het
resultaat was ‘Boost’: de Smart Industry Actieagenda voor
42 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Oost-Nederland. We gaven prioriteit aan de verdere ontwik-
C. Exporterende bedrijven
met co-financiers. Bij PPM Oost gaven we aandacht aan het
keling van het Oost-Nederlandse netwerk Smart Industry.
Internationalisering is voor veel maakbedrijven een bestaans-
opbouwen en beheren van onze portfolio, waardecreatie
Daarnaast werkten we continu aan de ontwikkeling van
voorwaarde. Daarom ondersteunden we ondernemers bij hun
binnen onze portefeuille en het identificeren van geschikte
cross-overs en internationalisering.
internationaliseringsactiviteiten met matchmaking, zaken-
exit kandidaten. We zagen voor de ondernemingen die we
missies en ondernemersreizen.
financierden als prioriteiten: strategische focus, vernieuwing,
B. Innovatieve start-ups en groeibedrijven
We hielpen ze, waar nodig, ook bij financieringsvraagstuk-
maatschappelijke betrokkenheid en ketenregie. Het omar-
In de Maakindustrie kiezen uiteraard niet alle bedrijven voor
ken rond bijvoorbeeld exportorders. Exportondersteuning
men van de digitale revolutie, nieuwe productietechnieken
Smart Industry. Voor de meer traditionele maakbedrijven is
boden we niet zelden bij het verkrijgen van exportgaran-
en een richtinggevend strategisch plan geeft ondernemers
het vaak een uitdaging om een strategisch plan te hebben en
ties van banken om grote internationale orders te kunnen
rust en stabiliteit. Of in ieder geval een duidelijke focus
snel in te spelen op de digitaliserende wereld van de Maak-
voorfinancieren. Dit was voor veel bedrijven van levens-
om snel te kunnen reageren en adequaat in te spelen op
industrie.
belang. Banken zijn immers terughoudend in het verlenen
marktontwikkelingen. We spoorden onze ondernemers aan
We wezen deze bedrijven op de noodzaak de bovenstaande
van exportgaranties. Vanuit PPM Oost ondersteunden we
steviger te investeren in sales en R&D om uiteindelijk meer
ontwikkelingen te omarmen en in te spelen op nieuwe
ondernemers hierbij door allereerst hun probleem in kaart
groei te kunnen realiseren. We stimuleerden samenwerking
productietechnologieën, zoals 3D-printing, laser lassen,
te brengen. Vervolgens zochten we naar mogelijkheden voor
met deskundige partijen, ter aanvulling van specialistische
robotisering, additive manufacturing, composieten en nano-
het op elkaar afstemmen van de vraag van de ondernemer
kennis die ze mogelijk ontberen. We lieten ze, op ons
technologie.
en het aanwezige aanbod. Desgewenst zochten we naar
verzoek, een Raad van Commissarissen samenstellen.
aanvullende financiering, bijvoorbeeld via fondsen en private
Ondernemers wezen we op het bestaan van verschillende
We richtten ons op innovatieve start-ups in kansrijke niche-
financiers of zorgden voor andere vormen van waardecreatie.
aanvullende financieringsmogelijkheden, zoals de innovatie-
markten, bij voorkeur binnen één van de topsectoren. In de
Waar nodig en mogelijk, verkenden we de mogelijkheden om
vouchers via de RCT’s, de verschillende fondsen die we onder
markt voor semiconductors bijvoorbeeld richtten we ons
onze ondernemers te laten deelnemen aan internationale
beheer hebben, private investeerders of de financierings-
op innovatieve toeleveranciers van de grote semiconductor
EU-programma’s.
mogelijkheden via Europese fondsen en programma’s die we
bedrijven en ondernemers die opereren op het snijvlak Life
vanuit Oost NV begeleiden.
Sciences en High Tech.
Investeren
In de Health Tech Region rond Nijmegen verbonden we
Ondernemers boden we een rijk kleurenpallet aan finan-
Ondernemers in de Maakindustrie konden van oudsher reke-
Med Tech en High Tech bedrijven met elkaar, op het grensvlak
cieringsmogelijkheden, variërend van innovatievouchers
nen op de warme belangstelling van Business Angels via ons
van de productie van semiconductors, zoals in Novio Tech
via RCT’s tot aan de verschillende vormen van leningen en
netwerk Meesters van de Toekomst. We zorgden hierbij voor
Campus. De innovaties die we hielpen te ontwikkelen
vervolgfinanciering via innovatiefondsen en aanvullende
matching en bereidden ondernemers voor op hun presentatie
variëren van toepassingen in medische apparaten tot
financiering via co-financiers. PPM Oost trok samen op met
aan private investeerders.
zelfdiagnose en ‘lab-on-a-chip’ toepassingen voor het tijdig
Oost NV bij de stimulering van innovaties via het fonds
herkennen van bepaalde ziektebeelden. Voor internationale
‘Gelderland voor Innovaties’. Wij financierden een groot
Internationaliseren
reikwijdte van deze activiteiten zorgden we via de verdere
aantal innovatieprojecten vanuit dit fonds. Voor groeifinan-
Onze doelgroepen waren voornamelijk Nederlandse bedrijven
uitbouw van onze netwerken Silicon Europe, Business Cluster
ciering konden ondernemers eveneens bij PPM Oost terecht.
als het gaat om onze begeleiding van de internationalise-
Semiconductors en via het faciliteren van de deelname van
We verzorgen hun financiering vanuit de fondsen die we
ringsactiviteiten van maakbedrijven. We lieten ze graag
onze mkb-bedrijven aan EU-programma’s.
beheren, zoals het fonds ‘MKB Kredietfaciliteit Gelderland’
deelnemen aan zakenmissies en ondernemersreizen die we
of vanuit andere financieringsconstructies in samenwerking
voor ze organiseerden.
43
Voor onze wervingsactiviteiten van internationaal
EasyRiet
Laad.nl
ders organiseerden we zakenmissies in samenwerking met
Niemand minder dan tuinexpert Rob Verlinden is fan. Easyriet
In Nederland maken we jaarlijks zo’n 167 miljoen recreatieve
onze Business Cluster Semiconductors, brancheorganisaties,
produceert schakelbare dakelementen voorzien van echt
fietstochtjes. Dat we met zijn allen veel op de fiets zitten,
kennisinstellingen en grote semiconductorbedrijven als NXP.
natuurriet. “Hij vindt het echt een fantastisch product”,
moge duidelijk zijn. Dit lijkt dus ook mogelijkheden te bieden
Hiermee creëerden we toegang tot de Chinese markt voor
grinnikt Bob van der Put, eigenaar van EasyRiet. “Heel simpel
op zakelijk gebied. Maar: “Deze gigantische markt is vastge-
Gelderse mkb-bedrijven, waaronder dus ook de maakbedrij-
gesteld: wij zagen natuurriet tot 25 centimeter en plakken dat
roest”, stelt Wouter Terpstra van Laad.nl. “Wij proberen dat
ven uit onze regio.
op een plaat. Vervolgens schroef je dat op een dak en ziedaar:
een beetje los te schudden.”
opererende bedrijven waren onze doelmarkten Duitsland,
de Verenigde Staten en China. In opdracht van onze stakehol-
een natuurrieten dak.”
Laad.nl is bezig met het uitrollen van een compleet nieuw
Onze internationaliseringsactiviteiten richtten zich in
toenemende mate op Duitsland. Voor zowel acquisitie als
In vier jaar tijd is een hoop gebeurd. Easyriet won in decem-
fietsnetwerk. In samenspraak met ondernemers en consu-
matchmaking bezochten we daarom verschillende beurzen in
ber vorig jaar de Veluwse Innovatieprijs voor starters, heeft
menten ontwikkelt het Harderwijkse bedrijf nieuwe fietsrou-
dit land. Daarnaast stonden op onze agenda beursbezoeken
samenwerkingen met zeven grote leveranciers en heeft haar
tes. “Vroeger lagen fietsroutes niet in de buurt van winkels
aan China en de Verenigde Staten.
natuurrieten dakelementen te koop in meerdere landen. Van
of horecagelegenheden”, zegt Terpstra. “Moest je kilometers
der Put: “We zijn nu zelfs bezig met een dak voor chalets.”
omfietsen om een kopje koffie te drinken. Dat doen wij met
ons netwerk anders.”
Om dat allemaal te bewerkstelligen, was geld nodig.
44 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
“We draaiden nog nul omzet. De middelen om van start te
Om de routes zo toegankelijk mogelijk te maken, biedt
gaan hadden we nog niet - een bank zou daarom nooit in ons
Laad.nl een oplossing voor ondernemers. Terpstra: “Ze
hebben geïnvesteerd. PPM Oost zag de potentie wel. En nog
kunnen bij ons een laadpaal voor elektrische fietsen aan-
steeds. Zo stonden we laatst op een beurs in Arnhem en dan
schaffen. Fietsers die even hun e-bike of fiets willen opladen,
komen mensen van PPM Oost gewoon langs: even bijpraten
kunnen tegelijkertijd ook wat eten, drinken of bekijken.
en overleggen. Dat menselijke aspect is echt heel prettig.”
Zo snijdt het mes aan twee kanten.”
Momenteel zijn de dakelementen van EasyRiet alleen nog
‘Fietsen 2.0’ is zo’n groot succes dat een financiering uit
geschikt voor kapschuren, tuinhuizen en andere kleine
Gelderland voor Innovaties nodig was om de groei bij te
gebouwen, maar eigenaar Bob van der Put droomt verder.
kunnen benen. “Je moet laadpalen produceren en verkopen,
“In de toekomst hopen wij een alternatief te zijn. Ga je nu
routes ontwikkelen. Dat kost geld. Een bank accepteert
verbouwen, dan vraag je je af: wat voor soort dakpannen leg
alleen leningen als je een trackrecord hebt. Dat hadden we
ik op mijn huis? Dat moet over een aantal jaar anders zijn.
nog niet. PPM Oost had dat vertrouwen wel. En maar goed
Dan is de vraag: worden het dakpannen of EasyRiet?
ook, want we willen uiteindelijk het grootste fietsplatform
Daar werken we hard aan.”
van Nederland worden.”
45
46 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Jaarrekening
2014
47
Geconsolideerde balans per 31 december 2014
((bedragen x € 1.000, voor voorgestelde resultaatbestemming)
31 december 2014
31 december 2013
Activa
Vaste activa
1
Materiële vaste activa
236
343
2
Financiële vaste activa
58.404
46.162
58.640
46.505
3.485
4.042
61.938
57.551
65.423
61.593
124.063
108.098
Vlottende activa
3
Vorderingen
4
Liquide middelen
48 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Geconsolideerde balans per 31 december 2014
((bedragen x € 1.000, voor voorgestelde resultaatbestemming)
31 december 2014
31 december 2013
Passiva
Groepsvermogen
5
Eigen vermogen
6
Minderheidsbelang
derden
7
Voorzieningen
8
Kortlopende schulden
88.086
81.980
2.164
2.012
90.250
83.992
81
81
33.732
24.025
124.063
108.098
49
Geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2014
(bedragen x € 1.000)
Opbrengsten
9
10
Opbrengsten ontwikkelingsactiviteiten
Opbrengsten participatieactiviteiten
2014
2013
7.437
6.436
11.050
1.367
Totaal opbrengsten
18.487
7.803
Bedrijfskosten
11
Personeelskosten
9.299
7.750
12
Overige kosten
2.755
1.877
175
121
Afschrijvingskosten
Totaal bedrijfskosten
12.229
9.748
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening
6.258
-1.945
-152
2
6.106
-1.943
Aandeel derden in resultaat
Resultaat
50 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Geconsolideerde kasstroomoverzicht over 2014
(bedragen x € 1.000)
2014
2013
Kasstroom uit operationele activiteiten
Resultaat
Aanpassingen
- Afschrijvingen vaste activa
- Minderheidsbelang derden
- Mutatie voorziening
- Mutatie voorziening participaties en terug
boekingen op faillissementen
Saldo aanpassingen
Mutaties werkkapitaal
- Debiteuren
- Overige vorderingen
Totaal toename vorderingen
- Crediteuren
- Onderhanden projecten
- Overige schulden
Toename kortlopende schulden
Kasstroom uit operationele activiteiten
6.106
-1.943
175
152
0
121
-2
4
916
-1.651
1.243
-1.528
637
-80
557
11
311
9.385
9.707
-913
5.813
4.900
-170
-681
19.411
18.560
17.613
19.989
Kasstroom uit investeringen
Investeringen in materiële vaste activa
Deelnemingen en leningen
Overige financiële vaste activa
Desinvesteringen en aflossingen
Kasstroom uit investeringen
-68
-19.115
-4.001
9.958
-143
-12.482
-6.043
12.539
-13.226
-6.129
Kasstroom uit financieringsactiviteiten
Storting in vermogen
Kasstroom uit financieringsactiviteiten
Totaal kasstroom
Mutatie geldmiddelen
Stand per 1 januari
Kasstroom
Stand per 31 december
0
20.000
0
4.387
20.000
33.860
57.551
4.387
61.938
23.691
33.860
57.551
51
Toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening
Algemeen
Consolidatie
Belastingen
In de consolidatie hebben we opgenomen de financiële
Oost NV is niet belastingplichtig voor de
Statutaire vestigingsplaats
gegevens van Oost NV en PPM Oost. De deelneming PPM
vennootschapsbelasting. PPM Oost is in principe
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV is statutair
Oost is voor 100% in de consolidatie betrokken waarbij
vennootschapsbelastingplichtig.
gevestigd te Deventer en heeft twee vestigingen:
een aandeel derden van 2,5% is verantwoord. Onderlinge
Hengelosestraat 585, 7521 AG Enschede
transacties zijn in de consolidatie geëlimineerd.
Meander 601, 6825 ME Arnhem.
De belastingdienst heeft ermee ingestemd dat
PPM Oost vrijgesteld is van belastingplicht voor de
Per 1 maart 2015:
Verbonden partijen
Laan van Malkenschoten 40, 7333 NP Apeldoorn.
Als verbonden partij worden alle rechtspersonen
vennootschapsbelasting.
aangemerkt waarover overheersende zeggenschap,
Schattingen
Activiteiten
gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan
Om de grondslagen en regels voor het opstellen van de
De activiteiten van Ontwikkelingsmaatschappij Oost
worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende
jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat de
Nederland NV (Oost NV) kunnen we samenvatten als het
zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als
directie van Oost NV zich over verschillende zaken een
versterken en stimuleren van de economie van de provincies
verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere
oordeel vormt en dat de directie schattingen maakt die
Gelderland en Overijssel. Daarvoor heeft Oost NV vier
sleutelfunctionarissen in het management van Oost NV
essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen
kerntaken: Ontwikkeling & Innovatie, Bedrijfsomgeving,
of de nauwe verwanten zijn verbonden partijen.
bedragen. Indien het voor het afgeven van het in art. 2:362
Investeringsbevordering en Participatie. De laatste
Transacties van betekenis met verbonden partijen
lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van
activiteit is ondergebracht in Participatiemaatschappij
worden toegelicht voor zover deze niet onder normale
deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende
Oost Nederland NV (PPM Oost).
marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht
veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op
de aard en de omvang van de transactie en andere informatie
de betreffende jaarrekeningposten. De waarde van de
die nodig is voor het verschaffen van het inzicht.
participaties is bepaald op basis van de Valuation Guidelines
Groepsstructuur
Verdeling van de aandelen:
Staat der Nederlanden
32.751 (55,9%)
Provincie Gelderland
17.892 (30,6%)
Provincie Overijssel
7.912 (13,5%)
for Private Equity and Venture Capital, ontwikkeld door AFIC,
Toelichting op het geconsolideerde
kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte
methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht
bestaan uit de liquide middelen. Ontvangen en betaalde
rente en ontvangen dividenden zijn opgenomen onder de
kasstroom uit operationele activiteiten.
52 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
BVCA en EVCA.
Grondslagen voor waardering activa en passiva
Materiële vaste activa
desbetreffende activa niet hoger dan de verkrijgingsprijs die
Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen
bepaald zou zijn indien geen voorziening voor het actief zou
Algemeen
verkrijgingsprijs, verminderd met lineaire
zijn verantwoord. Het teruggenomen verlies is in de winst- en
De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met
afschrijvingen gebaseerd op de verwachte economische
verliesrekening verwerkt.
de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 Burgerlijk
levensduur. We houden rekening met de op de balansdatum
Wetboek en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor
te verwachten bijzondere waardeverminderingen.
Onderhanden projecten
Onderhanden projecten in opdracht van derden worden
de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de
Jaarverslaggeving. Ter verbetering van het inzicht en gelet
Financiële vaste activa
gewaardeerd tegen de gerealiseerde projectopbrengsten.
op het specifieke karakter van Ontwikkelingsmaatschappij
De aandelenparticipaties worden initieel gewaardeerd
De projectopbrengsten worden verantwoord ter hoogte
Oost Nederland NV is op grond van het Besluit Modellen
tegen reële waarde. Vervolgens worden deze participaties
van de projectkosten (zijnde directe arbeidskosten, direct
Jaarrekening (art.6) op een aantal onderdelen afgeweken
gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. De waardering tegen
toerekenbaar uitbesteed werk en andere externe kosten)
van de algemeen geldende voorschriften en is een beter
verkrijgingsprijs heeft tot gevolg dat waardestijgingen van
voor zover deze waarschijnlijk kunnen worden verhaald.
passende en daardoor duidelijker benaming en indeling
participaties niet in de cijfers tot uitdrukking komen. Ten
Op de gerealiseerde projectopbrengsten worden de reeds
gekozen betreffende een aantal posten in de balans en
einde toch een nader inzicht te geven in de actuele waarde, is
gedeclareerde termijnen in mindering gebracht. Indien
resultatenrekening.
in de toelichting op de balans de fair market value vermeld.
het saldo van de gefactureerde termijnen hoger is dan de
De leningen betreffen zowel leningen aan participaties als
gerealiseerde projectopbrengsten, worden de onderhanden
Alle in de jaarrekening vermelde bedragen zijn in duizenden
leningen aan ondernemingen waarin we niet participeren.
projecten gepresenteerd onder de kortlopende schulden.
euro’s opgenomen tenzij anders is aangegeven.
De leningen zijn gewaardeerd tegen reële waarde van het
Activa en passiva zijn in het algemeen gewaardeerd tegen
verstrekte bedrag, gewoonlijk de nominale waarde, onder
de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele waarde.
aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen.
Indien geen actuele waarderingsgrondslag is vermeld, vindt
waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs of lagere
Indien sprake is van een bijzondere waardevermindering
marktwaarde. In de balans, winst- en verlies-rekening en het
vindt waardering plaats tegen deze lagere waarde;
kasstroomoverzicht zijn referenties opgenomen, waarmee
afwaardering vindt plaats ten laste van de winst- en
we verwijzen naar de toelichting.
verliesrekening. De afwaardering is bepaald door individuele
beoordeling per participatie op basis van de Valuation
Vergelijking met voorgaand jaar
Guidelines for Private Equity and Venture Capital, ontwikkeld
De gehanteerde grondslagen van waardering en van
door AFIC, BVCA en EVCA.
resultaatbepaling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van
Indien is vastgesteld dat een voorziening die in het verleden
het voorgaande jaar.
is verantwoord, niet meer noodzakelijk is of is afgenomen,
dan stellen we de toegenomen boekwaarde van de
53
Vorderingen, kortlopende schulden
Voorzieningen
Financiële instumenten
Vorderingen zijn bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de
Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare
Naast hierboven genoemde financiële instrumenten maakt
reële waarde van de tegenprestatie. Handelsvorderingen zijn
of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan
Oost NV geen gebruik van afgeleide financiële instrumenten.
na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde
waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen
kostprijs. Als de ontvangst van de vordering is uitgesteld op
noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze
Compensatiegelden
grond van een verlengde overeengekomen betalingstermijn
is in te schatten. De voorzieningen worden opgenomen tegen
Compensatiegelden zijn bijdragen op grond van een besluit
is de reële waarde bepaald aan de hand van de contante
de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om
van het Ministerie van Economische Zaken ten behoeve van
waarde van de verwachte ontvangsten en zijn er op basis
de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen.
de activiteiten van PPM Oost: het investeren in participaties
van de effectieve rente rente-inkomsten ten gunste van de
De voorzieningen worden gewaardeerd tegen nominale
en het verstrekken van leningen.
winst-en-verliesrekening gebracht. Voorzieningen wegens
waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk
oninbaarheid zijn in mindering gebracht op de boekwaarde
zijn om de verplichting af te wikkelen, tenzij anders vermeld.
van de vordering.
Voorziening jubilea
Liquide middelen
De voorziening jubilea wordt opgenomen voor verwachte
Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en
lasten gedurende het dienstverband.
deposito’s met een looptijd korter dan twaalf maanden.
Bij de berekening van de voorziening wordt onder meer
Liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale
rekening gehouden met verwachte salarisstijgingen en de
waarde.
blijfkans.
Aandeel derden
Operationele leasing
Het aandeel derden als onderdeel van het groepsvermogen
Bij de vennootschap kunnen er leasecontracten bestaan
is gewaardeerd tegen het bedrag van het nettobelang
waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan de
in de desbetreffende groepsmaatschappijen. Voor zover
eigendom verbonden zijn, niet bij de vennootschap ligt.
de betreffende groepsmaatschappij een negatieve
Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele
nettovermogenswaarde heeft, zijn de negatieve waarde en de
leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing
eventuele verdere verliezen niet toegewezen aan het aandeel
worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen
derden, tenzij de derden aandeelhouders een feitelijke
van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst-en-
verplichting hebben en in staat zijn om de verliezen voor hun
verliesrekening over de looptijd van het contract.
rekening te nemen. Zodra de nettovermogenswaarde van
de groepsmaatschappij weer positief is, worden resultaten
toegekend aan het aandeel derden.
54 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Grondslagen voor resultaatbepaling
Periodieke betaalbare beloningen
Rentebaten en rentelasten
Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de
Rentebaten worden in de winst- en verliesrekening
Algemeen
arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst- en verliesrekening
gepresenteerd onder de opbrengsten uit
Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de
voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers.
ontwikkelingsactiviteiten respectievelijk opbrengsten uit
opbrengstwaarde van de geleverde prestaties en de kosten
participatieactiviteiten.
en andere lasten over het jaar. De opbrengsten op transacties
Pensioenen
worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd.
Oost NV heeft een toegezegde pensioenregeling waarop
Subsidies
de bepalingen van de Nederlandse Pensioenwet van
Subsidies voor investeringen in participaties en
Opbrengsten
toepassing zijn en waarop de verplichte, contractuele
leningen worden in de winst- en verliesrekening
Onder opbrengsten ontwikkelingsactiviteiten worden
of vrijwillige basis premies aan het pensioenfonds
verwerkt zodra de investeringen in overeenstemming
verstaan het totaal van de aan subsidieverstrekkers
(ABP) worden betaald door Oost NV. De premies worden
met de subsidievoorwaarden hebben plaatsgevonden.
gedeclareerde en te declareren bedragen, exclusief
verantwoord als personeelskosten zodra deze verschuldigd
Vooruitontvangen subsidies die nog niet zijn aangewend,
omzetbelasting, voor gedurende het jaar uitgevoerde
zijn. Vooruitbetaalde premies worden opgenomen als
worden onder de kortlopende schulden gepresenteerd.
activiteiten en de doorberekeningen van bedrijfskosten aan
overlopende activa indien dit tot een terugstorting leidt
Indien op grond van de subsidievoorwaarden gerealiseerde
de Staat der Nederlanden en de provincies Overijssel en
of tot een vermindering van toekomstige betalingen.
subsidieopbrengsten niet vrij beschikbaar zijn, wordt dit bij
Gelderland. De opbrengsten uit participatieactiviteiten zijn
Nog niet betaalde premies worden als verplichting op de
de toelichting op de overige reserves vermeld.
afzonderlijk gepresenteerd.
balans opgenomen. Afgelopen jaren werd de ABP regeling
verwerkt als toegezegde-bijdrage regeling, omdat Oost NV
De opbrengsten bij verkoop van participaties worden
in het geval van een tekort bij het ABP geen verplichting
verantwoord in het jaar waarin de economische rechten en
heeft tot voldoen van aanvullende bijdragen anders dan de
risico’s op de betreffende participaties zijn overgedragen.
toekomstige premies.
Dividenden worden verantwoord in het jaar van ontvangst.
Renteopbrengsten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening
Kosten
houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende
De kosten worden bepaald op historische basis en
actiefpost. Verliezen bij afstoting van participaties of bij
toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking
oninbaarheid van leningen worden afgeboekt op de daarvoor
hebben.
gevormde voorziening. Toevoeging aan deze voorziening
komt ten laste van het resultaat. De opbrengsten van
Afschrijvingen vinden plaats volgens de lineaire methode op
diensten worden verantwoord in het jaar waarin de diensten
basis van de geschatte economische levensduur.
zijn verricht.
55
Risicomanagement en Risicobeheer
ligt in het verlengde van de Corporate Governance. Oost NV
het bepaalde in de Wet Financiering Decentrale Overheden
besteedt veel aandacht aan integriteit van medewerkers,
(Wet Fido) in acht. In de praktijk wordt alleen van deposito’s
Risicomanagement is het identificeren en kwantificeren van
stakeholders en andere belanghebbenden.
gebruik gemaakt.
risico’s en het vaststellen van de beheersmaatregelen.
Oost NV zal meer dan in het verleden aandacht hebben voor
Het risicobeleid van Oost NV is erop gericht toekomstige
het punt van integriteit bij de bedrijven en organisaties waar
risico’s inzichtelijk te maken, te beheersen, te verminderen of
zij activiteiten voor uitvoert dan wel in participeert.
Interne beheersing administratieve organisatie:
te spreiden.
Ten aanzien van personeel is een aantal risicogebieden in
het participatiebedrijf maakt gebruik van een
Risicomanagement wordt regelmatig in MT, auditcommissie
kaart gebracht. Te denken valt o.a. aan de vervanging van
participatiebeheersysteem waarin de stappen beschreven
en RvC vergaderingen besproken. Op deze wijze is het
cruciale functies.
worden van lead naar deelneming en van deelneming naar
geïncorporeerd in de organisatie.
In 2014 is Risicomanagement verder doorontwikkeld, zijn
4. Informatierisico’s
exit. Het voorzieningen- en waarderingsbeleid is gebaseerd
3. Financiële risico’s
risicogebieden in kaart gebracht, beheersmaatregelen
Marktrisico en economische ontwikkelingen: Oost NV loopt
genomen en vindt er periodiek monitoring plaats.
risico’s ten aanzien van de waardering van participaties,
op Valuation Guidelines for Private Equity and Venture
Capital ontwikkeld door AFIC,BVCA en EVCA.
opgenomen onder financiële vaste activa. Ten aanzien van
PPM Oost loopt een risico inzake de informatieverstrekking
Oost NV heeft haar risico’s onderverdeeld in 4 categorieën:
de normale bedrijfsvoering van de participaties, beheerst
omtrent participaties. Zowel bij de initiële investering,
> Strategische risico’s
Oost NV het risico. Het risico is mede sterk afhankelijk
tijdens de looptijd van de participatie als bij de exit bestaat
> Operationele risico’s
van de economische ontwikkelingen, nationaal maar ook
de kans dat beslissingen worden gebaseerd op onjuiste of
> Financiële risico’s
wereldwijd.
onvolledige informatie. Dit risico wordt ondervangen door
> Informatie risico’s.
de deskundigheid van de medewerkers, alsmede handhaving
Oost NV ontwikkelt projecten maar kan ze ook zelf uitvoeren.
Risicocategorie:
1. Strategische risico’s
van het interne participatiebeheersysteem.
Er vindt voor projectaanvang een transparante en zorgvuldige
projectrisicoanalyse plaats. Voor zover Oost NV gebruik
Informatievoorziening en automatisering:
Mogelijke strategische risico’s zijn:
maakt van Europese steunfondsen is zij op de hoogte van de
bijna alle gegevens van Oost NV bevinden zich in
> Wijziging economisch beleid bij stakeholders.
betreffende regelgeving.
geautomatiseerde systemen. De werking van die systemen
> Ontwikkelingen bij stakeholders voor zover activiteiten in
het verlengde liggen van de activiteiten van Oost NV.
2. Operationele risico’s
Oost NV werkt in overeenstemming met vigerende wet- en
is onder meer afhankelijk van de technische infrastructuur.
Kredietrisico: Oost NV heeft geen significante concentraties
Uiteraard zijn er door Oost NV de noodzakelijke technische
van kredietrisico’s. De liquide middelen staan uit bij banken
en organisatorische maatregelen getroffen om de
die minimaal een A-rating hebben. Oost NV heeft leningen
continuïteit van de bedrijfskritische processen te garanderen.
verstrekt aan participanten waarin wordt deelgenomen.
regelgeving en heeft operationele en beheerprocedures
inzake aanbestedingsbeleid en staatssteun.
Liquiditeiten: Voor het uitoefenen van de treasury-functie
Het integriteitsbeleid van Oost NV en de uitvoering ervan
met betrekking tot de liquide middelen neemt Oost NV
56 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Toelichting op de geconsolideerde balans
1. Materiële vaste activa (bedragen x € 1.000)
Huisvesting
Inventaris
Automatisering
Totaal
10,0%
10,0%
33,3%
Aanschafwaarde
126
308
991
1.425
Cumulatieve afschrijving
-122
-241
-719
-1.082
Stand per 31 december 2013
4
67
272
343
Investeringen 2014
0
6
62
68
Afschrijving 2014
-4
-47
-124
-175
Boekwaarde per
31 december 2014
0
26
210
236
Afschrijvingspercentage
57
Toelichting op de geconsolideerde balans
2. Financiële vaste activa
(bedragen x € 1.000)
31 december 2014
Participaties en leningen
31 december 2013
66.861
57.704
af: voorzieningen participaties
-18.501
-17.585
Overige financiële vaste activa
10.044
6.043
58.404
46.162
58 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Participaties en leningen
(bedragen x € 1.000)
Aanschafwaarde
1 januari 2013
Participaties
Leningen met
participaties
Leningen
Totaal
37.664
7.392
12.705
57.761
3.805
3.101
1.477
750
99
1.753
1.204
293
7.035
5.055
392
2.275
2.915
-692
938
2.188
-926
3.877
346
1.618
7.090
5.449
0
38.688
5.666
13.350
57.704
3.384
7.287
2.143
2.325
240
2.763
45
928
8.290
9.657
1.168
1.206
2.491
-125
2.796
63
-111
2.553
849
236
6.555
3.403
0
Aanschafwaarde
31 december 2014
45.537
7.404
13.920
66.861
Voorziening
11.050
1.114
6.337
18.501
34.487
6.290
7.583
48.360
Bij:
- investeringen
- uitbreidingen
- rentebijschrijving
Af:
- desinvesteringen/aflossingen
- faillissementen/liquidatie
- omzetting
Aanschafwaarde
31 december 2013
Bij:
- investeringen
- uitbreidingen
- rentebijschrijving
Af:
- desinvesteringen/aflossingen
- faillissementen/liquidatie
- omzetting
Balanswaarde
31 december 2014
De meerwaarde op basis van de fair market value van de
participaties ten opzichte van de boekwaarde bedraagt per
31 december 2014 € 10.186.000. Ultimo 2013 bedroeg deze
meerwaarde € 13.698.000.
59
Voorzieningen participaties en leningen
Hiernaast zijn de noodzakelijk geachte voorzieningen gepresenteerd voor risico’s van het verstrekken van risicokapitaal.
De voorziening wordt bepaald door individuele beoordeling
per participatie op basis van de Valuation Guidelines for
(bedragen x € 1.000)
Private Equity and Venture Capital, ontwikkeld door AFIC,
Stand per 1 januari 2013
19.236
Onttrekkingen als gevolg van:
Gerealiseerde exits
Faillissementen
313
2.094
2.407
Wijziging voorzieningen
participaties en leningen:
Dotatie voorziening
4.715
Vrijval voorziening
-3.959
756
Stand per 31 december 2013
17.585
Onttrekkingen als gevolg van:
Gerealiseerde exits
Faillissementen
60
3.492
3.552
Wijziging voorzieningen
participaties en leningen:
Dotatie voorziening
9.924
Vrijval voorziening
-5.456
4.468
Stand per 31 december 2014
60 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
18.501
BVCA en EVCA.
Overige financiële vaste activa
Dutch Venture Initiative S.A SICAR is een vennootschap naar
Luxemburgs recht en gevestigd in Luxemburg. Het betreft
een 66,67% kapitaalbelang. Aangezien belangrijke beslissingen moeten worden genomen met toestemming van het
(bedragen x € 1.000)
Dutch Venture Initiative S.A SICAR
Topfonds Gelderland B.V.
SPV Hengelo B.V.
31 december 2014
Ministerie van Economische Zaken is PPM Oost niet feitelijk
31 december 2013
beleidsbepalend in deze vennootschap en daarom is geen
10.025
6.024
9
9
10
10
10.044
6.043
geconsolideerde jaarrekening opgesteld.
Het belang in DVI wordt gehouden voor rekening en
risico van het Ministerie van Economische Zaken. Onder
de kortlopende schulden is hiervoor een verplichting
opgenomen. Inmiddels vormt de post DVI een aanzienlijk
deel van de balans van PPM Oost. Met het Ministerie van
Economische Zaken wordt in 2015 gewerkt aan het
onderbrengen van het belang in een nieuwe vennootschap.
Topfonds Gelderland B.V. betreft een 95% kapitaalbelang en
is gevestigd te Arnhem. De provincie Gelderland heeft prioriteitsaandelen in deze vennootschap. Consolidatie is om deze
reden achterwege gebleven.
SPV Hengelo B.V. is gevestigd in Enschede. PPM Oost is houder van alle aandelen in deze vennootschap. Op grond van
artikel 2:407 lid 1BW is geen geconsolideerde jaarrekening
opgesteld.
61
3. Vorderingen
Deze post is als volgt samengesteld:
(bedragen x € 1.000)
Op de debiteuren is in mindering gebracht een voorziening
voor dubieuze debiteuren van € 98.000 (in 2013 € 266.000).
31 december 2014
Debiteuren
De vordering op subsidiënten betreft nog te ontvangen
31 december 2013
bedragen van de Provincies en het Ministerie van
891
1.528
Subsidiënten
1.320
369
Overige vorderingen
1.274
2.145
3.485
4.042
Economische Zaken. Onder overige vorderingen is een overbruggingskrediet opgenomen van € 50.000 met mogelijk een
looptijd langer dan een jaar.
4. Liquide middelen
De gelden op deposito en de middelen in rekening courant bij
De samenstelling is als volgt:
de bank zijn vrij beschikbaar met uitzondering van een bankgarantie van € 144.000 verstrekt jegens de verhuurder van
het pand Meander 601 te Arnhem en de verhuurder van het
(bedragen x € 1.000)
31 december 2014
Kasmiddelen
Bankrekeningen
pand Laan van Malkenschoten 40 te Apeldoorn. Daarnaast
31 december 2013
is een bedrag van € 18.980.000 (in 2013 € 10.976.000), dat
1
1
61.937
57.550
61.938
57.551
5. Eigen Vermogen
Het eigen vermogen wordt in de toelichting op de enkelvoudige balans nader toegelicht.
62 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
bestemd is voor Dutch Venture Initiative, verpand aan het
Ministerie van Economische Zaken.
6. Minderheidsbelang derden
Dit betreft het aandeel van de minderheidsaandeelhouder Universiteit Twente
in Participatiemaatschappij Oost Nederland NV.
(bedragen x € 1.000)
Stand per 1 januari 2014
2.012
Aandeel in de winst PPM Oost
152
Saldo per 31 december 2014
2.164
7. Voorzieningen
Het verloop in 2014 is als volgt:
Voorziening betreft een voorziening voor jubileumuitkeringen.
De voorziening heeft een langlopend karakter.
(bedragen x € 1.000)
Stand per 1 januari 2014
81
Mutatie jubileumvoorziening
- Dotatie
7
- Ontrekking
7
Stand per 31 december 2014
0
81
63
8. Kortlopende schulden
De voorschotten in het kader van Gelderland voor
Deze post is als volgt samengesteld:
Innovaties hebben een overwegend langlopend
karakter.
Onderhanden projecten:
(bedragen x € 1.000)
Crediteuren
31 december 2014
> Projecten waarin Oost NV wordt voorgefinancierd
31 december 2013
393
€ 1.872.000 (2013 € 456.000).
382
> Projecten die Oost NV zelf voorfinanciert € 1.480.000
81
> Er is een voorziening in mindering gebracht voor een
(2013 € 375.000).
Onderhanden projecten
392
bedrag van € 57.000 (2013 € 57.000).
Belastingen en sociale lasten
507
379
Dutch Venture Initiative betreft een verplichting jegens
Pensioenen
75
86
de Staat der Nederlanden voor het fonds Dutch Venture
Initiative.
Voorschot Gelderland voor Innovaties
2.236
3.550
Overige
1.147
1.222
28.982
17.008
0
1.317
33.732
24.025
Verplichting Dutch Venture Initiative
Schuld Saxion
64 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
Huurverplichtingen:
Subsidie Innovatiefonds Oost Nederland
Locatie Arnhem: tot 1 maart 2015, € 31.000.
Op 25 maart 2009 is door de provincies Gelderland en
Locatie Enschede: tot 1 maart 2015, € 14.000.
Overijssel € 13.636.000 beschikbaar gesteld in het kader van
Locatie Apeldoorn: t/m 28 februari 2025, € 235.000 per jaar.
het GO Programma (EFRO 2007-2013) en de Subsidieregeling
Vitaal Gelderland 2008. De subsidie is verstrekt voor de
Leaseovereenkomsten voor auto’s bedragen:
periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni 2015. Ultimo 2014
2015 € 52.000
is het gehele bedrag aangewend in het kader van deze
2016 € 42.000
subsidieregeling. Na afloop van het project dient een
2017 € 18.000
aanvraag tot subsidievaststelling te worden ingediend.
2018 € 5.000
Huurcontract voor kopieermachines/printers € 50.000 per
Subsidie Gelderland voor Innovaties
jaar. Daarnaast zijn er jaarcontracten voor ICT-zaken en
Op 8 januari 2009 is door de provincie Gelderland
telefonie.
€ 3.000.000 beschikbaar gesteld in het kader van het
GO Programma (EFRO 2007-2013). De subsidie betreft een
Toegezegde bedragen
garantieregeling en een innovatiekredietregeling voor de
Aan nieuwe participaties is ultimo 2014 reeds een toezeg-
periode tot 31 december 2013. Ultimo 2013 is het gehele
ging gedaan tot participatie door PPM Oost en tot het
bedrag aangewend in het kader van deze subsidieregeling.
verstrekken van leningen voor een totale waarde van
In 2014 is een aanvraag tot subsidievaststelling ingediend.
€ 5.078.000.
Gebeurtenissen na balansdatum
Fiscale eenheid omzetbelasting
Per 1 maart verhuizen Oost NV en haar dochter PPM Oost
De vennootschap vormt met dochtermaatschappij PPM Oost,
NV naar één locatie in Apeldoorn. De verhuizing brengt een
MKB Kredietfaciliteiten Gelderland en Topfonds Gelderland
investering van € 200.000 (aanpassingen in het pand) met
een fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Op grond van
zich mee. Voor inrichting zal ook € 200.000 benodigd zijn.
de standaardvoorwaarden is de vennootschap hoofdelijk
Daar zullen de komende jaren lagere huisvestingskosten
aansprakelijk voor ter zake door de combinatie verschuldigde
tegenover staan.
belasting.
65
Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening
(bedragen x € 1.000)
Opbrengsten
9
2014
2013
Opbrengsten uit ontwikkelingsactiviteiten:
3.489
2.329
1.004
1.210
> Provincie Overijssel
1.457
1.428
> Provincie Gelderland
1.464
1.430
23
39
Opbrengsten overige opdrachten
Boekjaarsubsidies:
> Staat der Nederlanden
Rentebaten liquide middelen
7.437
10
6.436
Opbrengsten uit participatieactiviteiten:
10.064
4.927
Aanschafwaarde verkochte participaties
-1.188
-2.968
Opbrengst participaties
8.876
1.959
Waardeverminderingen en faillissementen
3.329
5.866
Transactieresultaat
5.547
-3.907
326
722
1.537
1.078
181
142
362
334
20
48
0
1.193
3.077
1.757
Verkoop opbrengsten participaties
Dividend participaties
Rentebaten uit participaties
Overig
Rentebaten liquide middelen
Opbrengst compensatiegelden
Gelderland voor Innovaties
Opbrengsten beheervergoeding
Totaal
66 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
11.050
1.367
18.487
7.803
11. Personeelskosten
Per einde verslagjaar waren er 103 personen werkzaam,
Personeelsbestand
exclusief ingehuurd personeel (2013: 104). Gemiddeld aantal
Fte exclusief ingehuurd personeel: 93,1 (2013: 77,8).
(bedragen x € 1.000)
Specificatie:
2014
2013
Lonen en salarissen
6.501
5.802
Pensioenlasten
1.035
1.012
Sociale lasten
1.059
849
708
358
-4
-271
9.299
7.750
Inhuur personeel
Detachering
Verdeling personeelskosten naar activiteiten
2014
2013
Ontwikkelingsactiviteiten
5.574
4.707
Participatieactiviteiten
3.725
3.043
9.299
7.750
67
12. Overige kosten
De directe externe kosten betreffen kosten die gemaakt
worden om projecten uit te voeren.
(bedragen x € 1.000)
2014
2013
De algemene kosten betreffen onder andere overige
267
Directe externe kosten
307
personeelskosten, huisvestings-, kantoor-, inventarisen automatiseringskosten waarvan € 1.301.000
(2013: € 1.284.000) betrekking hebben op ontwikkelings-
Directe participatiekosten:
activiteiten en € 1.205.000 (2013: € 1.297.000) op
- Dotatie aan de voorziening
participaties
- Vrijval voorziening
desinvesteringen en
faillissementen
Overige kosten
8.718
4.715
-8.934
-6.366
198
640
Algemene kosten
68 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
participatieactiviteiten exclusief afschrijving ad € 175.000
waarvan € 78.000 PPM Oost.
-18
-1.011
2.506
2.581
2.755
1.877
Enkelvoudige balans per 31 december 2014
(bedragen x € 1.000, voor voorgestelde resultaatbestemming)
31 december 2014
31 december 2013
Activa
Vaste activa
13
Materiële vaste activa
47
132
Financiële vaste activa
84.105
78.197
84.152
78.329
Vorderingen
2.382
2.146
Liquide middelen
3.258
2.787
5.640
4.933
89.792
83.262
Vlottende activa
69
Enkelvoudige balans per 31 december 2014
(bedragen x € 1.000, voor voorgestelde resultaatbestemming)
31 december 2014
31 december 2013
Passiva
Eigen vermogen
14
Geplaatst en gestort
aandelenkapitaal
58.555
58.555
15
Agio reserve
12.046
12.046
16
Overige reserve
11.379
13.322
17
Onverdeeld resultaat
boekjaar
6.106
-1.943
88.086
81.980
50
57
1.656
1.225
89.792
83.262
Voorzieningen
Kortlopende schulden
70 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2014
(bedragen x € 1.000)
2014
2013
Opbrengsten
Opbrengsten
7.437
6.436
Bedrijfskosten
Personeelskosten
5.574
4.707
Overige kosten
1.568
1.591
97
112
Afschrijvingskosten
Totaal bedrijfskosten
7.239
6.410
198
26
Resultaat
deelnemingen
5.908
-1.969
Resultaat
6.106
-1.943
Resultaat uit gewone
bedrijfsuitoefening
71
Enkelvoudig kasstroomoverzicht over 2014
(bedragen x € 1.000)
2014
2013
Kasstroom uit operationele activiteiten
Resultaat
6.106
-1.943
97
-7
-5.908
-5.818
112
2
1.969
2.083
-175
-61
-236
101
311
19
431
-785
-369
-1.154
-61
-681
-34
-776
Aanpassingen
- Afschrijvingen vaste activa
- Mutatie voorziening
- Resultaat deelneming
Saldo aanpassingen
Mutaties werkkapitaal
- Debiteuren
- Overig
Totaal toename vorderingen
- Crediteuren
- Onderhanden projecten
- Overig
Afname kortlopende schulden
Kasstroom uit operationele activiteiten
483
-1.790
Kasstroom uit investeringen
Investeringen in vaste activa
Verworven deelnemingen
Kasstroom uit investeringen
-12
0
-58
-20.000
-12
-20.058
Kasstroom uit financieringsactiviteiten
Storting in aandelenkapitaal en agio
Kasstroom uit financieringsactiviteiten
Totaal kasstroom
0
20.000
0
471
20.000
-1.848
2.787
471
3.258
4.635
-1.848
2.787
Mutatie geldmiddelen
Stand per 1 januari
Kasstroom
Stand per 31 december
72 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Toelichting op de
enkelvoudige balans en
winst- en verliesrekening
Toelichting op de balans en winsten verliesrekening
Algemeen
13. Financiële vaste activa
(bedragen x € 1.000)
De enkelvoudige jaarrekening is opgesteld in overeenstemming
met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW en de stellige
De financiële vaste activa betreft de deelneming in PPM Oost.
uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven
door de Raad voor de Jaarverslaggeving.
Dit belang is 97,49% en is gewaardeerd tegen netto vermogenswaarde.
De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling voor de
enkelvoudige jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening zijn
gelijk. Deelnemingen in groepsmaatschappijen worden gewaardeerd
volgens de nettovermogenswaarde in overeenstemming de gecon-
Mutatieoverzicht:
solideerde jaarrekening.
Stand per 1 januari 2014
78.197
Resultaat deelneming 2014
5.908
Stand per 31 december 2014
84.105
Voor de grondslagen van de waardering van activa en passiva en voor
de bepaling van het resultaat wordt verwezen naar de toelichting op
de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening.
De deelneming in PPM Oost is in de enkelvoudige balans
gewaardeerd tegen de netto vermogenswaarde aangezien invloed
van betekenis kan worden uitgeoefend.
73
Eigen vermogen
14. Geplaatst en gestort kapitaal
De specificatie van het eigen vermogen is:
Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bedraagt
€ 80.000.000 en bestaat uit 80.000.000 aandelen ad € 1.
Het geplaatst aantal aandelen bedraagt 58.555.120 van elk € 1.
(bedragen x € 1.000)
31 december 2014
31 december 2013
Geplaatst en gestort kapitaal
58.555
58.555
Agio reserve
12.046
12.046
Overige reserve
11.379
13.322
Onverdeeld resultaat boekjaar
6.106
-1.943
88.086
81.980
Eigen vermogen
15. Agio reserve
Het agio is het meerdere wat is gestort bij de aandelenuitgifte naar aanleiding van de fusie en
de stortingen door aandeelhouders in 2010 en 2013.
Het verloop in 2014 is als volgt:
Stand per 1 januari 2014
Bij: storting aandeelhouders
Saldo per 31 december 2014
74 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
12.046
0
12.046
16. Overige reserves
Ultimo 2014 is van de overige reserves plus onverdeeld resultaat
Het verloop in 2014 is als volgt:
boekjaar een bedrag van € 13.636.000 in het kader van de subside
Innovatiefonds Oost Nederland niet vrij uitkeerbaar totdat de
subsidie in 2015 definitief is vastgesteld. In het kader van Gelderland
voor Innovaties is € 3.000.000 niet vrij uitkeerbaar totdat de subsidie
in 2015 is vastgesteld.
Stand per 1 januari 2014
13.322
Bij: verdeling resultaat 2013
-1.943
Saldo per 31 december 2014
11.379
17. Onverdeeld resultaat boekjaar
Het verloop is als volgt:
Stand per 1 januari 2014
-1.943
Af: toevoeging aan de algemene reserve
1.943
Bij: onverdeeld resultaat 2014
6.106
Saldo per 31 december 2014
6.106
75
Vergoedingen aan bestuurder en commissarissen
De bezoldiging van de bestuurder is gebaseerd op de BBRA schalen en bedroeg: 2014
Salarissen
2013
124.520
124.355
Pensioenen
17.257
19.551
Sociale lasten
1.764
1.764
De bezoldiging van commissarissen bedroeg
Deventer, 2 april 2015
€ 45.000 (2013: € 34.000).
De directie
Oost NV heeft geen pensioenverplichtingen naar haar
drs. C.W. van Willigen
commissarissen en heeft gedurende het jaar
geen bedragen verleend in de vorm van voorschotten,
De Raad van Commissarissen
presentiegelden of kredieten.
drs. A. Verberk RA drs. H. A. Doek
J. Schepers
G. Braaksma
drs. C.E. Habes
76 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Overige gegevens
Statutaire regeling omtrent de bestemming
van de winst
Het resultaat staat conform artikel 20 van de statuten
ter vrije beschikking van de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders.
Voorstel bestemming resultaat 2014
Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt
door de directie voorgesteld het gerealiseerde winst ad
€ 6.106.000 toe te voegen aan overige reserves.
Het hier vermelde voorstel is niet in de balans verwerkt.
Het gehele resultaat van het boekjaar is verantwoord als
onverdeeld resultaat boekjaar als onderdeel van het eigen
vermogen.
77
Controleverklaring van de onafhankelijke
accountant
onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands
Oordeel
recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden.
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld
Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende
van de grootte en de samenstelling van het vermogen
Aan: de Algemene Vergadering van
ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig
van Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV
plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid
per 31 december 2014 en van het resultaat over 2014 in
wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van
overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland
materieel belang bevat.
geldende Burgerlijk Wetboek (BW).
en met 77 opgenomen jaarrekening 2014 van
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden
Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV te
ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen
Verklaring betreffende overige bij of krachtens de
wet gestelde eisen
Deventer gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de
en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde
Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij
geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december
werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant
dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding
2014 en de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en-
toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het
van het onderzoek of het directieverslag, voor zover wij dat
verliesrekening over 2014 en de toelichting, waarin zijn
inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking
kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW is
opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen
van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.
opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met
voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.
Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de
h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden
accountant de interne beheersing in aanmerking die
wij dat het directieverslag, voor zover wij dat kunnen
Verantwoordelijkheid van de directie
relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor
beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist
De directie van de vennootschap is verantwoordelijk voor
het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten
in artikel 2:391 lid 4 BW.
het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het
van controlewerkzaamheden die passend zijn in de
resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het
omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter
opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming
niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de
met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk
effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
Wetboek (BW). De directie is tevens verantwoordelijk voor
Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid
drs. G.A. van der Leest RA
een zodanige interne beheersing als de directie noodzakelijk
van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving
acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken
en van de redelijkheid van de door de directie van de
zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van
vennootschap gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie
fraude of fouten.
van het algehele beeld van de jaarrekening.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel
informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing
over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben
voor ons oordeel te bieden.
Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de in dit verslag op pagina 47 tot
78 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Arnhem, 2 april 2015
Overzicht participaties per 31 december 2014
Aanvangsjaar
Belang deelneming
Statutaire zetel
2B Energy B.V.
2014
11,30%
Hengelo
3D Gold Printing B.V.
2013
lening
-
Nijkerk
Aemics B.V.
2005
lening
-
Hengelo
Ambient Holding B.V.
2008
53,83%
Enschede
Antimmune B.V.
2011
lening
-
Nijmegen
AnyBridge M2M Solutions B.V.
2012
lening
-
Nijkerk
Assistive Rehab B.V.
2013
lening
-
Didam
Aunti Aviaiton B.V.
2012
lening
-
Ermelo
Automotive Apeldoorn B.V.
2011
lening
-
Apeldoorn
BE Holding B.V.
2011
lening
-
Nunspeet
2,48%
Naarden
BioGeneration Ventures B.V.
2008
BioSenz B.V.
2014
lening
Blackolive B.V.
2008
30,77%
Arnhem
Bloomville Beheer B.V.
2011
49,00%
Nijkerk
Bouwpaco Packaging Equipment B.V.
2014
lening
-
Voorthuizen
BTN International B.V.
2013
lening
-
Arnhem
Business Angels Technostarters II B.V.
2008
40,00%
Haaksbergen
Bussman Verhuur Groep B.V.
2013
25,00%
Beuningen
Butterfly World Borculo B.V.
2014
lening
-
Borculo
Nijmegen
79
Overzicht participaties per 31 december 2014
Aanvangsjaar
Belang deelneming
Caffè Sotto
2014
Campus Business Center B.V.
-
Harderwijk
2004
20,00%
Hengelo
Can-IT B.V.
2009
16,00%
Wageningen
Carbon Space Frames B.V.
2014
lening -
Zutphen
Castbasics B.V.
2012
lening -
Barneveld
Check-Points Holding B.V.
2006
10,00%
Wageningen
CO2BO B.V.
2014
lening
-
Hengelo
CoolWave Processing B.V.
2013
lening
-
Wageningen
CTN Vastgoed B.V.
2014
lening
-
Nijmegen
CWR Mobility B.V.
2010
13,39%
Nijmegen
Deepwater-Energy B.V.
2013
lening
-
Arnhem
DHM Dental B.V.
2013
lening
-
Arnhem
EasyRiet B.V.
2014
lening
-
Harderwijk
E-Nose B.V.
2014
lening
-
Zutphen
E-Print Solutions B.V.
2011
lening
-
Dinxperlo
ETV Groep Beheer B.V.
1999
20,00%
Apeldoorn
ETV Groep Expl.- en Ontw.Mij C.V.
1999
lening
-
Apeldoorn
GOM Apeldoorn B.V. (ETV)
2000
100,00%
Arnhem
80 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
lening Statutaire zetel
Aanvangsjaar
Belang deelneming
Statutaire zetel
Extra Dimensies Holding B.V.
2009
25,00%
Deventer
Facility Point Arnhem B.V.
1999
37,80%
Arnhem
Feltest Equipment B.V.
2009
-
Eerbeek
20,00%
Ophemert
lening
Ferm RFID Solutions B.V.
2011
Fewle B.V.
2014
lening
Fibroned B.V.
2006
lening
Doesburg
-
Apeldoorn
FlexGen Holding B.V.
2011
15,30%
Nijmegen
Food Sense B.V.
2014
22,50%
Zwolle
Foodcase Holding B.V.
2012
lening
Foodcase International B.V.
2013
7,50%
Wageningen
Fresh Idea Factory
2013
lening
-
Lochem
Koninklijke FrieslandCampina N.V.
2010
lening
-
Wageningen
GATT Technologies B.V.
2014
lening
-
Nijmegen
GenAlice B.V.
2011
lening
-
Harderwijk
Global Cash Solutions B.V.
2010
lening
-
Putten
Green Insight B.V.
2013
20,00%
Enschede
Green Vision Holding B.V.
2005
34,67%
Arnhem
Grootverbruik Product Informatie B.V.
2012
-
Wageningen
lening
Wageningen
81
Overzicht participaties per 31 december 2014
Aanvangsjaar
Belang deelneming
ICOAN B.V.
2014
IMK Holding B.V.
-
Putten
2009
24,60%
Arnhem
IMT Beheer B.V.
2008
48,00%
Spijk
In2Care Holding B.V.
2014
lening
-
Wageningen
Informaat CXP B.V.
2013
16,25%
Deventer
InteRNA Technologies B.V.
2011
15,00%
Nijmegen
ITS Language
2013
lening
-
Doetinchem
JDB Didactics B.V.
2011
lening
-
Ede
Jutten Simulation & Training B.V.
2014
lening
Kaspar Koch Holding B.V.
2014
lening
Laad.NL Holding B.V.
2014
lening
Lead Pharma Holding B.V.
2007
25,84%
Nijmegen
Life Science & Health Fund B.V.
2014
25,00%
Tilburg
Logitrade Logistic Systems B.V.
2012
lening
-
Rossum
Macédes B.V.
2013
lening
Arnhem
Magic Mobs B.V.
2014
lening
Nijmegen
Medical2Market B.V.
2011
lening
-
Hattem
Micronit Microfluidics B.V.
2001
25,40%
Enschede
82 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
lening
Statutaire zetel
Malden
-
Nijmegen
Harderwijk
Aanvangsjaar
Belang deelneming
MilkWays Holding B.V.
2013
Mimetas
2014
Mobisep B.V.
2013
2004
Mosaïc Systems B.V.
lening
Statutaire zetel
-
Hattem
17,50%
Leiden
lening
-
Velp
43,31%
Enschede
23,28%
Didam
MPS Group B.V.
2013
MPS Holding B.V.
2005
lening
-
Didam
Music Maker Media Group B.V.
2014
lening
-
Arnhem
NBCL B.V.
2013
lening
-
Wijchen
NedAero Holding B.V.
2009
34,50%
Zevenaar
2003*
25,00%
Enschede
-
Nijmegen
Nederlands-Duitse Internet Exchange B.V.
Nice Brands Agency B.V.
2012
lening
NOVEK Group B.V.
2008
14,00%
Nunspeet
NovioGendix Holding B.V.
2007
40,75%
Nijmegen
NovioSense B.V.
2013
lening
-
Nijmegen
Novo language
2013
lening
-
Nijmegen
NSure Holding B.V.
2011
14,80%
Wageningen
ODIN Company
2013
-
Nijmegen
Ojah B.V.
2010
20,15%
Wageningen
lening
83
Overzicht participaties per 31 december 2014
Aanvangsjaar
Belang deelneming
Okimono B.V.
2014
Optisense B.V.
2009
Optixolar B.V.
2014
Panthera Group B.V.
lening
Statutaire zetel
-
Arnhem
14,94%
Enschede
lening
-
Amsterdam
2001
24,35%
Enschede
PB International B.V.
2011
lening
-
Zelhem
Pectcof
2014
lening
-
Wageningen
Pepscan Holding N.V.
2005
5,90%
Lelystad
Perrit B.V.
2011
27,29%
Hengelo
Phenovation B.V.
2012
lening
-
Wageningen
Phortman Medical B.V.
2011
lening
-
Ruurlo
Pieter Nieuwland Holding B.V.
2014
lening
-
Nijmegen
Pillkey Holding B.V.
2009
25,00%
Ede
Point-One Starter Fund U.A.
2008
9,24%
Eindhoven
PolyClaim B.V.
2011
lening
-
Epe
Polyketting B.V.
2014
lening
-
Zelhem
PriHealth B.V.
2013
lening
-
Nijkerk
ProductIP B.V.
2009
21,61%
Ede
Qalumma B.V.
2014
-
Nijkerk
84 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
lening
Aanvangsjaar
Belang deelneming
Statutaire zetel
Recore Systems B.V.
2009
27,06%
Enschede
Ringcredible B.V.
2014
22,00%
Enschede
RitAssist Nederland B.V.
2014
lening
-
Hattem
RotaQ B.V.
2014
lening
-
Beek
Rothec B.V.
2012
lening
-
Arnhem
Runbook Company B.V.
2007
13,61%
Ede
Salland Engineering International B.V.
2011
37,00%
Zwolle
Semantix B.V.
2010
15,00%
Zaltbommel
Service2Media B.V.
2013
12,92%
Enschede
Sigmascreening B.V.
2014
11,00%
Enschede
Sit & Heat B.V.
2013
-
Wijchen
SolMates B.V.
2011
27,97%
Enschede
Standing-Strong B.V.
2012
lening
-
Nijmegen
Stroke2Prevent B.V.
2014
9,71%
Hattem
Symetrics B.V.
2014
lening
-
Apeldoorn
Thermosmart
2013
lening
-
Arnhem
T-Fone B.V.
2011
lening
-
Woerden
Topell Energy B.V.
2013
5,20%
Duiven
lening
85
Overzicht participaties per 31 december 2014
Aanvangsjaar
Belang deelneming
Statutaire zetel
Transformator Beheer B.V.
2013
lening
-
Fleringen
Travel Technology HMA B.V.
2010
lening
-
Arnhem
TSC Solar B.V.
2010
lening
-
Nijmegen
Tumbolino B.V.
2012
lening
-
Wehl
Twente Medical Systems International B.V.
1999
23,13%
Enschede
Twente Technology Fund B.V.
2010
9,85%
Enschede
Twente Technology Solutions B.V. (3T)
2014
29,41%
Enschede
Urogyn B.V.
2011
lening
-
Zelhem
Varibel Innovations B.V.
2012
lening
-
Arnhem
Vicancy R&D B.V.
2014
lening
-
Wageningen
Vither Hyperthermia B.V.
2010
11,00%
Nijkerk
Watch-E B.V.
2013
lening
WMC Holding B.V.
2011
lening
-
Enschede
WRAP Spaces B.V.
2011
lening
-
Asch
WTW.Filters.nl B.V.
2006
28,00%
Apeldoorn
Xenikos B.V.
2012
7,28%
Nijmegen
Xio Photonics B.V.
2008
26,36%
Enschede
Yellow Pallet B.V.
2012
-
Wageningen
Borgstelling: Gampet Plastics BV (sinds 2010; uit Gelderland voor Innovaties)
86 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
lening
Arnhem
Bijlagen
87
Prestatie-indicatoren
Samenvatting resultaten per bedrijfsonderdeel
Ontwikkeling & Innovatie
Investeringsbevordering
Doelstelling 2014
Realisatie 2014
business cases in
ontwikkeling
51 gerealiseerde projecten
39 gerealiseerde projecten
319
beoogde (in)directe
arbeidsplaatsen
775 arbeidsplaatsen
1.109 arbeidsplaatsen
293
(in)directe (startende)
deelnemende bedrijven
€ 115 miljoen investeringen
€ 304 miljoen investeringen
Doelstelling 2014
Realisatie 2014
100 requests for information
90 requests for information
33 fact finding trips
51 fact finding trips
48 bidbooks
81 bidbooks
54 current investor development
56 current investor development
Doelstelling 2014
Realisatie 2014
40
137
2.000 beoogde (in)directe
arbeidsplaatsen
200
business cases
in ontwikkeling (in)directe (startende)
deelnemende bedrijven
€ 40 miljoen projectvolume
€ 15 miljoen projectvolume
Bedrijfsomgeving
Doelstelling 2014
Realisatie 2014
10
ontwikkeling business cases
6
ontwikkeling business cases
50
leads
45
leads
88 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
PPM Oost
PPM Oost investeerde in 38 nieuwe participaties.
19 bedrijven hebben een aanvullende financiering
ontvangen. In totaal staat dit voor een cash-out bedrag
van € 13,5 miljoen.
PPM Oost
(incl. Innovatiefonds
Oost-Nederland en
Gelderland voor Innovaties)
Prestatieindicatoren 2014
Realisatie prestatieindicatoren in 2014
t/m vierde kwartaal
2014
Uitzettingen t/m 31
december 2014 (b)
a
Als fondsmanager van fondsen die voor de provincies
Overijssel en Gelderland worden beheerd investeerde
PPM Oost in 20 nieuwe participaties en werd er aanvullend in 18 bestaande portfoliobedrijven geïnvesteerd.
Fondsen voor
derden (a)
Totaal
Nieuw: 31
Nieuw: 46
Nieuw: 77
Uitbreiding: 8
Uitbreiding: 17
Uitbreiding: 25
€ 10 miljoen
€ 51 miljoen
€ 61 miljoen
Nieuw: 38
Nieuw: 20
Nieuw: 58
Uitbreiding: 19
Uitbreiding: 18
Uitbreiding: 37
€ 13,5 miljoen*
€ 16,2 miljoen**
€ 29,7 miljoen***
Dit betreft fondsen voor provincie Gelderland, provincie Overijssel en Regio Twente.
b Exclusief rentebijschrijvingen, conversies en vendor loans.
*
Exclusief € 6,5 miljoen aan commitments.
** Exclusief € 51,5 miljoen aan commitments.
***
Exclusief € 58 miljoen aan commitments.
89
Eerste- en tweedelijnsdienstverlening
Eerste lijnsdienstverlening Tweede lijnsdienstverlening
Investeren
> Voorlichting algemeen (dit komt via het digitale
ondernemersplein, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
> Doorverwijzen ondernemers
> Ondernemers actief informeren op financieringsmogelijkheden
> Beheer fondsen
> Beheer participaties
> Verstrekken leningen
> Verstrekken participaties
> Fondsmanagement voor derden
> Acquisitie business cases
> Onderhouden en uitbouwen Business Angel netwerk
> Ondersteunen ondernemers bij Business Angel netwerk
Internationaliseren
> Internationale branding
> Internationale promotie
> Zichtbaar contractpunt voor buitenlandse delegaties,
toegang geven tot netwerk Internationaliseren
> Ondersteuning buitenlandse bedrijven die zich willen
vestigen
> Behouden en uitbreiding bestaand bedrijfsleven
> Internationale technologische matchmaking bedrijven
en organiseren technologische matchmakingsreizen
Innoveren
> Opzetten en onderhouden ledennetwerken in een specifieke
regionale prioritaire sector of regio
> Verspreiden van kennis, informatie en nieuws door
middel van websites, nieuwsbrieven en publicaties
> Contactpunt voor individuele ondernemers met vragen
> Doorverwijzen van ondernemers
> Matchmaking tussen ondernemers en ondernemers en
kennisinstellingen
> Organiseren van bijeenkomsten voor het netwerk,
open innovatie seminars, conferenties
90 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
> Business Development, ontwikkelen business cases
> Valorisatie en ondersteuning starters
> Ondersteuning van samenwerking in consortia en open
innovatiecentra
> Ontwikkeling en ondersteuning regionale programma´s
en projecten o.a. d.m.v. EU-innovatie instrumenten
> Ondersteuning regionale clusters
91
Raad van Commissarissen
De Raad bestaat uit de volgende leden:
drs. A. Verberk RA
(voorzitter RvC, lid remuneratiecommissie)
Functies:
> Voormalig President Directeur Martinair Holland N.V.
> President Commissaris Koninklijke Nederlandse
Munt NV
> President Commissaris Huisvuilcentrale
> Voorzitter Raad van Commissarissen PGN-Persgroep
Nederland
> Voorzitter Raad van Commissarissen Ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter
> Hoogleraar Universiteit van Amsterdam
> en een aantal bestuursfuncties
92 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
drs. H.A. Doek
(lid RvC, auditfunctionaris)
Functies:
> Voorzitter Raad van Commissarissen Rabobank
Arnhem en omstreken
> Voorzitter Stichting Kasteel Middachten
> Lid Raad van Commissarissen Robbers &
Van den Hoogen
> Lid Raad van Commissarissen Topfonds
Gelderland B.V.
> Lid Raad van Toezicht Stichting Nationaal Jeugd
Orkest
> Lid Bestuur Stichting Behoud en Herbestemming
Religieus Erfgoed
> Lid Vereniging Aegon NV
> Penningmeester Stichting Introdans
J. Schepers
(lid RvC, auditfunctionaris, lid remuneratiecommissie, vertrouwenspersoon)
Functies:
> Voorzitter Raad van Commissarissen ENO
Zorgverzekeringen (lid remuneratiecommissie)
> Vice-voorzitter Raad van Commissarissen Sallcon BV
(lid auditcommissie, lid remunereatiecommissie)
> Lid selectiecommissie Koning Willem I prijs OostNederland
> en een aantal bestuursfuncties, waarvan drie
voorzitterschappen
Bestuurder
G. Braaksma BSc EE
(lid RvC)
drs. C.E. Habes
(lid RvC)
vanaf 13 januari 2014
vanaf 8 mei 2014
Functies:
> Vice president en general manager Global Vehicle en
Off-road Market
> Voormalig vice president en general manager Sensors
Europe Business
> Algemeen directeur Sensata Technologies Holland BV
> Lid bestuur IKT Almelo
> Lid Industry Board HTSM Twente
Functie:
> Global head of HR, Aegon Asset Management
drs. C.W. van Willigen
(algemeen directeur Oost NV)
Functies:
> Lid Raad van Commissarissen COGAS
> Lid Raad van Commissarissen DAR
> Lid stichtingsbestuur TReNT
> Lid Stichtingsbestuur WMC
> Lid Stichtingsbestuur Gelderland Valoriseert
93
GRI tabel
Het GRI verslaggevingraamwerk dient als een algemeen
Meer informatie over de directie en Raad van Commissaris-
Verslagprofiel
aanvaard systeem voor verslaggeving over de economische,
sen vindt u in het jaarverslag en op de website.
3.1 Verslagperiode.
1 januari 2014 tot en met 31 december 2014.
milieugerelateerde en sociale prestaties van een organisatie.
Dit raamwerk is te vinden op de GRI website (www.globalre-
2.4 Locatie van het hoofdkantoor.
porting.org). Oost NV wil haar duurzaamheidverslaglegging
Enschede en Arnhem. Per 1 maart 2015: Apeldoorn.
3.2 Datum meest recente verslag.
Huidige verslag.
conform het GRI raamwerk verzorgen. In het jaarverslag
2014 rapporteert Oost NV op basis van GRI richtlijnen op
2.5 Aantal landen en namen van landen met grootschalige acti-
een applicatieniveau C en het GRI-niveau is ‘Self declared’.
viteiten of met specifieke relevantie voor duurzaamheidkwesties
3.3 Verslaggevingcyclus.
Onderstaand wordt een overzicht gegeven van de standaard
die in het verslag aan de orde komen.
Jaarlijks.
informatievoorziening en prestatie-indicatoren die door
Oost NV richt zich op Oost-Nederland voor wat betreft haar
Oost NV bij een GRI applicatieniveau C gebruikt worden.
dienstverlening.
verwijzingen naar het jaarverslag 2014.
3.4 Contactpunt voor verslag.
Zie contactgegevens op de omslag van dit jaarverslag.
Op de laatste bladzijden staat de GRI inhoudsopgave met de
2.6 Eigendomsstructuur en de rechtsvorm.
Zie verslag van de directie.
Strategie en analyse
Reikwijdte en afbakening van het verslag
3.5 Proces voor het bepalen van de inhoud van het verslag
1.1 Verklaring voorzitter Directie over relevantie van duurzame
2.7 Afzetmarkten (geografische verdeling, sectoren die worden
(relevantie, prioritering van onderwerpen, vaststellen welke be-
ontwikkeling voor de organisatie
bediend en soorten klanten/begunstigden).
langhebbenden het verslag naar verwachting zullen gebruiken).
en haar strategie.
Zie verslag van de directie.
Drie aandachtsgebieden:
Zie verslag van de directie.
Oost NV kent drie aandachtsgebieden voor Maatschappelijk
2.8 Bedrijfsomvang.
Verantwoord Ondernemen (MVO). De aandachtsgebieden zijn
Organisatieprofiel
Zie de kerncijfers in het jaarverslag en www.oostnv.nl/
vastgesteld in 2011 door de directie. Dit zijn de aandachtsge-
2.1 Naam organisatie.
medewerkers.
bieden op sociaal, milieu en economisch gebied.
Zie voorblad.
Doelgroep:
2.9 Significante veranderingen wat betreft omvang, structuur
De doelgroep voor dit verslag bestaat uit onze stakehol-
2.2 Producten en/of diensten.
of eigendom.
ders: klanten, investeerders, medewerkers, subsidiëntenen
Zie verslag van de directie.
Geen.
aandeelhouders.
Toetsing:
2.3 Operationele structuur.
2.10 Onderscheidingen die tijdens verslaggevingperiode werden
De informatie voor het verslag is aangedragen door diverse
Oost NV is een naamloze vennootschap. De vennootschap
toegekend.
organisatieonderdelen.
heeft een directie en een Raad van Commissarissen die
Geen.
alle bevoegdheden heeft die door de wet aan de Raad van
3.6 Afbakening van het verslag.
Commissarissen van een vennootschap worden toegekend.
De gegevens betreffen alle onderdelen van Oost NV.
94 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
3.7 Specifieke beperkingen.
van externe assurance van het verslag.
4.5 Koppeling tussen vergoeding voor leden van hoogste
Oost NV rapporteert over de gehele organisatie.
Jaarverslag wordt in eigen beheer opgemaakt, op de jaarreke-
bestuurslichaam en de prestaties van de organisatie.
ning vindt externe assurance plaats.
Er worden geen variabele vergoedingen toegekend.
dochterondernemingen.
Bestuursstructuur
4.6 Processen waarmee het hoogste bestuurslichaam waarborgt
In dit verslag rapporteert Oost NV over de gehele organisatie
4.1 Bestuursstructuur.
dat strijdige belangen worden vermeden.
inclusief Participatiemaatschappij Oost Nederland NV (PPM
De Directie is verantwoordelijk voor het vraagstuk van MVO
Oost NV heeft in 2014 veel aandacht besteed aan integriteit
Oost). Oost NV is voor 97,5% aandeelhouder van PPM Oost.
en wordt daarbij ondersteund door de afdelingen. Tevens is
van medewerkers (er is o.a. een geheimhoudingsverklaring
een MVO coördinator aangesteld binnen de organisatie.
in de arbeidsovereenkomst opgenomen, er is een klokken-
3.8 Basis voor verslaggeving over samenwerkingsverbanden en
3.9 De technieken en berekeningsgrondslagen voor gegevensme-
luidersregeling en een jaarlijkse inventarisatie van nevenacti-
tingen, waaronder de voor schattingen gebruikte aannames
4.2 Voorzitter hoogste bestuurslichaam/onafhankelijkheid.
en de technieken die zijn toegepast op de samenstelling van de
In de gevallen waarin de vennootschap een tegenstrijdig
indicatoren en de overige informatie in dit verslag.
belang heeft met de Directie of een van haar leden, wordt
4.7 Proces voor het bepalen van de kwalificaties en expertise van
Voor prestatie-indicatoren zie de informatie in het jaarver-
zij vertegenwoordigd door een der commissarissen, daartoe
de directie voor het sturen van de MVO-strategie.
slag. Voor de onderbouwing van geleverde prestaties laat
door de Raad van Commissarissen aangewezen.
Daar waar het gaat om MVO zaken met betrekking tot inves-
Oost NV confirmation letters en evaluatieformulieren invullen en ondertekenen door bedrijven.
terings- of projectvoorstellen zijn de managers verantwoor4.3 Onafhankelijkheid enkelvoudige bestuursstructuur.
delijk voor de interne beleidstoets. De genoemde goed-
Niet van toepassing.
keurende gremia tonen zich hierbij betrokken door bij de
3.10 Herformuleringen van eerdere verstrekte informatie.
Niet van toepassing.
viteiten), stakeholders en andere belanghebbenden.
plenaire behandeling van deze investerings- en projectvoor4.4 Mechanismen voor aandeelhouders en personeel.
stellen nader in te gaan op MVO gerelateerde onderwerpen.
De aandeelhouders worden door de Directie of de Raad van
3.11 Verandering in reikwijdte.
Commissarissen bijeengeroepen door middel van een schrif-
4.8 Intern ontwikkelde missieverklaringen en gedragscodes
Niet van toepassing.
telijke kennisgeving met vermelding van de te behandelen
die van belang zijn voor de MVO-prestaties, met de mate van
onderwerpen.
invoering ervan.
GRI inhoudsopgave
De Algemene Vergadering van Aandeelhouders stelt de jaar-
Niet van toepassing.
3.12 GRI inhoudsopgave.
rekening vast en geeft decharge aan de leden van de Directie
De bijgevoegde GRI Inhoudsopgave geeft aan waar in het
voor het gevoerde beheer en de Raad van Commissarissen
4.9 Procedures van de directie voor het overzien van de MVO-
verslag de standaard onderdelen zijn te vinden die worden
voor het gehouden toezicht. Er is een ondernemingsraad die
prestaties, met inbegrip van relevante risico’s en kansen en
genoemd in deze GRI tabel.
periodiek overleg heeft met de directie en minimaal eens per
naleving van internationaal overeengekomen standaarden en
jaar met de Raad van Commissarissen.
principes.
Assurance
Er wordt periodiek een medewerkers tevredenheidsonder-
Niet van toepassing.
3.13 Beleid en huidige praktijk met betrekking tot het betrekken
zoek uitgevoerd.
95
4.10 Processen voor het evalueren van de eigen prestaties van de
Belanghebbenden
Prestatie-indicatoren
directie in het bijzonder betreffende MVO-prestaties.
4.14 Lijst van betrokken belanghebbenden.
Zie hoofdstuk MVO.
De stakeholders die zijn benoemd door Oost NV zijn:
Prestatie-indicator economisch/financieel
aandeelhouders, klanten, investeerders, medewerkers en
EC1 Directe economische waarden die zijn gegenereerd en
Verplichtingen i.v.m. extern initiatieven
subsidiënten.
gedistribueerd, waaronder inkomsten, operationele kosten,
4.11 Toelichting over de toepassing van het voorzorgsprincipe.
Minimaal eens per jaar belegt de Directie een algemene aan-
personeelsvergoedingen, donaties en overige maatschappelijke
Zie de paragraaf met betrekking tot risicobeheer in de jaar-
deelhoudersvergadering. In deze vergadering legt de Directie
investeringen, ingehouden winst en betalingen aan kapitaal-
rekening.
onder meer verantwoording af op het gebied van doel-
verstrekkers en overheden.
stellingen, bedrijfsstrategie, beleid en financiële resultaten.
Zie jaarrekening in het jaarverslag.
sociale handvesten, principes of standaarden die de organisatie
4.15 Selectie van belanghebbenden.
EC3 Dekking van de verplichtingen in verband met het vastge-
onderschrijft.
Oost NV treedt regelmatig in contact met haar stakeholders.
stelde (pensioen)uitkeringenplan van de organisatie.
Nederlandse Vereniging van Participatiebedrijven PPM Oost
De stakeholders zijn aandeelhouders, subsidiënten, klanten,
Zie informatie hieromtrent in de jaarrekening.
is aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Participa-
investeerders, medewerkers, overheid en toezichthouders. De
tiebedrijven (NVP). De NVP hanteert een gedragscode, waar-
contacten vinden op periodieke basis plaats, maar soms ook
EC4 Significante financiële steun van een overheid.
aan ook PPM Oost zich verbonden heeft.
naar aanleiding van specifieke ontwikkelingen.
De aandeelhouders van Oost NV zijn het Ministerie van
4.12 Extern ontwikkelde economische, milieugerelateerde en
Economische Zaken en de Provincies Overijssel en
European Venture Capital Association
4.16 Benadering van het betrekken van belanghebbenden,
Gelderland. Voor de financiële bijdrage van het Ministerie
Het voorzieningen en waarderingssysteem van PPM Oost
waaronder de frequentie ervan per type en groep belanghebben-
en de Provincies zie de jaarrekening.
voldoet aan de richtlijnen van de European Private Equity and
den. Subsidiënten: middels jaarlijkse werkplannen, kwartaal-
Venture Capital Association (EVCA). In de richtlijnen van EVCA
rapportages (welke tevens mondeling worden toegelicht) en
EC7 Procedure voor lokale personeelswerving en aandeel van
staat de wijze waarop met voorzieningen en waarderingen
jaarverslag/jaarrekening.
het topkader dat afkomstig is uit de lokale gemeenschap of
van individuele participaties moet worden omgegaan.
Raad van Commissarissen: idem, 6 keer per jaar.
belangrijke bedrijfslocaties.
Aandeelhouders: middels jaarverslag/jaarrekening.
We maken voornamelijk gebruik van de sociale media bij
werving en selectie.
Corporate Governance (‘Code Tabaksblat’)
Zie de bijlage Corporate Governance.
4.17 Onderwerpen en vraagstukken die naar voren zijn gekomen
Zie ook www.oostnv.nl/mvo.
door de betrokkenheid van belanghebbenden en hoe daarop
Milieuprestatie-indicatoren
door de organisatie is gereageerd.
EN 5 Energie die bespaard is door besparingen en efficiëntie-
4.13 Lidmaatschap van verenigingen.
Onderwerpen betreffen doelstellingen, bedrijfsstrategie,
verbeteringen.
Oost NV heeft als beleid dat er alleen lidmaatschappen
beleid en financiële resultaten.
Oost NV bezit geen eigen kantoorpanden maar huurt
worden aangegaan als het daadwerkelijk een toegevoegde
kantoorruimte in bedrijfsverzamelgebouwen.
waarde heeft voor de onderneming.
Met verhuurders is periodiek overleg verbeteringen welke
96 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
moeten leiden tot verbetering van klimaat en besparing van
LA12 Percentage medewerkers dat regelmatig wordt ingelicht
HR7 Activiteiten waarvan is vastgesteld dat er een aanzienlijk
energie. We zijn in 2015 verhuisd naar een gebouw met een
omtrent prestatie- en loopbaanontwikkeling.
risico is van gevallen van (1) het ontnemen van het recht op de
hoog duurzaamheidsniveau, door gebruik van de allernieuw-
Oost NV kent een systeem van Resultaat- & Ontwikkelings-
uitoefening van de vrijheid van vereniging en collectieve
ste installatie warmte- koude opslag en ledverlichting. Het
gesprekken. Daarin vindt een beoordeling van het functio-
arbeidsonderhandelingen, of (2) kinderarbeid, of (3) gedwongen of
gebouw heeft energie label A.
neren van de medewerker plaats en wordt tevens aandacht
verplichte arbeid, alsmede de maatregelen om dit uit te bannen.
geschonken aan de ontwikkeling. De beoordeling gebeurt op
Dergelijke activiteiten komen niet bij ons, noch bij onze
EN 28 Monetaire waarde van significante boetes en totaal
basis van de resultaat afspraken die met medewerkers wordt
deelnemingen of bedrijven waarvoor we werken, voor zover
aantal niet-monetaire sancties wegens het niet naleven van
gemaakt. Naast terugkijken worden er ook afspraken ge-
ons bekend is, voor.
milieuwet- en regelgeving.
maakt over het werkprogramma en doelstellingen/te behalen
Geen.
resultaten voor de komende periode.
Maatschappelijk prestatie-indicatoren
Daarnaast zijn er halfjaargesprekken (evaluatiegesprek). Deze
S07 Totaal aantal rechtszaken vanwege concurrentiebelem-
Prestatie-indicator
Sociaal: arbeidsomstandigheden
zijn per definitie tweerichtingsgesprekken. Het gaat niet
merend gedrag, anti-kartel en monopolistische praktijken,
primair om een oordeel over het functioneren van de me-
alsmede de resultaten van deze rechtszaken.
LA1 Totale personeelsbestand naar type werk, arbeidsovereen-
dewerker, maar meer om de wijze waarop situaties worden
Er zijn geen rechtszaken gevoerd.
komst en regio.
besproken en opgelost. Het gesprek staat centraal. De rol
Zie verslag van de directie en www.oostnv.nl/medewerkers.
van de leidinggevende is hier coachend en niet beoordelend.
S08 Monetaire waarde van significante boetes en totaal aantal
Het halfjaargesprek is niet verplicht maar vindt plaats op
niet-monetaire sancties wegens het niet naleven van wet- en
initiatief van de medewerker of leidinggevende.
regelgeving.
LA2 Totaal aantal en snelheid van personeelsverloop per leef-
Geen.
tijdsgroep, geslacht en regio.
Zie verslag van de directie.
LA13 Onderverdeling van medewerkers per categorie naar
LA4 Percentage medewerkers dat onder CAO valt.
pelijke minderheid en andere indicatoren van diversiteit.
Prestatie-indicatoren voor
productverantwoordelijkheid
Geen van de medewerkers vallen onder een CAO.
Zie verslag van de directie.
PR 5 Beleid ten aanzien van klanttevredenheid, met inbegrip van
LA7 Letsel, beroepsziekte, uitvaldagen en verzuimcijfers.
LA14 Verhouding tussen basissalarissen van mannen en vrou-
Bij afronding van projecten worden er evaluatieformulieren
Zie verslag van de directie.
wen per medewerkerscategorie.
opgevraagd bij de betrokken projectpartners. Daarnaast wor-
Er is geen onderscheid in salariëring.
den de resultaten van ontwikkelingsmaatschappijen gemid-
geslacht, leeftijdsgroep, het behoren tot bepaalde maatschap-
resultaten van onderzoek klanttevredenheid.
deld eens in de vijf jaren geëvalueerd door het Ministerie van
LA10 Gemiddeld aantal uren dat een medewerker per jaar
besteedt aan opleidingen, onderverdeeld naar werknemers-
Sociale prestatie-indicatoren: mensenrechten
Economische Zaken. In 2012 is een klanttevredenheidsonder-
categorie.
HR4 Totaal aantal gevallen van discriminatie binnen de organi-
zoek uitgevoerd met goede beoordelingen. Op onze website
In 2014 is gemiddeld per medewerker € 1.500 aan opleiding
satie en de getroffen maatregelen.
is een klachtenprocedure opgenomen. Klachten worden door
besteed.
Er is geen sprake van discriminatie.
onze directeur behandeld.
97
GRI Disclosures
1.1 Strategie en analyse 18
2.1 Naam organisatie omslag
2.2 Producten en diensten 15
2.3 Operationele structuur 13
2.4 Locatie hoofdkantoor 52
2.5 Landen van vestigingen 52
2.6 Eigendomsstructuur en rechtsvorm52
2.7 Markten 14
2.8 Bedrijfsomvang16
2.9 Significante organitorische wijzigingen
n.v.t.
2.10 Onderscheidingen n.v.t.
3.1 Verslagperiode 94
3.2 Voorgaand verslagn.v.t.
3.3 Verslaggevingcyclus 94
3.4 Contactgegevens omslag
3.5 Proces bepaling inhoud jaarverslag 94
3.6 Afbakening van jaarverslag n.v.t.
3.7 Specifieke beperkingen n.v.t.
3.8 Basis verslaglegging dochters/samenwerkingsverbanden 20
3.9 De technieken en berekeningsgrondslagen voor gegevensmetingen, waaronder de voor schattingen gebruikte aan-
names en de technieken die zijn toegepast op de samenstelling van de indicatoren en de overige informatie in dit verslag
88
3.10 Herformuleringen eerdere verstrekte informatie n.v.t.
3.11 Verandering in reikwijdten.v.t.
4.1 Bestuursstructuur95
4.2 Voorzitter hoogste bestuurslichaam 95
4.3 Onafhankelijkheid leden enkelvoudige bestuursstructuur n.v.t.
4.4 Mechanismen voor aandeelhouders en personeel 95
4.5 Koppeling tussen vergoeding voor leden van hoogste bestuurslichaam en de prestaties van de organisatie
95
4.6 Processen waarmee het hoogste bestuurslichaam waarborgt dat strijdige belangen worden vermeden
95
4.14 Lijst van betrokken belanghebbenden 96
4.15 Selectie van belanghebbenden 96
98 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
99
Afkortingen en begrippen
AFIC
Australian Foundation Investment Company
AvA
Algemene vergadering van Aandeelhouders
BCS
Business Cluster Semiconductors
BOMBrabantse Ontwikkelingsmaatschappij
BRIC
Brazilië, Rusland, India, China
CAOCollectieve Arbeidsovereenkomst
CEO
Chief Executive Officer
CMI
Centre for Medical Imaging
c.q.casu quo
DIAMANT
Development and Innovations in Advanced Micosystems and NanoTechnology
E-Healthelectronic Health
EFRO
Europees Fonds Regionale Ontwikkeling
EUEuropese Unie
EVCA
European Private Equity and Venture Capital Association
EVDEconomische Voorlichtingsdienst
FSCForest Stewardsip Council
ftefull-time eenheid
GON
Glasvezel Oost Nederland
GREAT
Growing Renewable Energy Applications and Technologies
GRI
Global Reporting Initiative
HAN
Hogeschool Arnhem Nijmegen
HFO
Houdstermaatschappij Fondsen Overijssel
HRM
Human Resource Management
ICT
Informatie Communicatie Technologie
IFOInnovatiefonds Overijssel
IFT
Innovatiefonds Regio Twente
IPC
Innovatie Prestatie Contract
IPKW
Industriepark Kleefse Waard
100 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
KIC
Knowledge and Innovation Community
KvK
Kamer van Koophandel
LIOF
Limburgse Ontwikkelings- en Investeringsmaatschappij
mkb
midden- en kleinbedrijf
MVO
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
NBSO
Netherlands Business Support Offices
NDIX
Nederlands-Duitse Internet Exchange
NDL
Nederland Distributie Land
NFIA
Netherlands Foreign Investment Agency
NVP
Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen
OEM
Original Equipment Manufacturer
RCT
Regionale Centra voor Technolgie
R&D
Research & Development
RFID
Radio-frequency Identification
ROMsRegionale Ontwikkelingsmaatschappijen
RvC
Raad van Commissarissen
SLA
Service Level Agreement
TPRC
ThermoPlastic composite Research Centre
UWVUitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
VKON
Veterinair Kenniscentrum Oost-Nederland
VMO
Verenigde Maakindustrie Oost
WTC
World Trade Center
101
Corporate Governance
De visie van Oost NV op de oorspronkelijke corporate
III) de Raad van Commissarissen, de RvC;
hierover aan de Raad van Commissarissen. Niet toepasbaar
governance code van december 2003 is vastgesteld door de
IV) de (Algemene vergadering van) Aandeelhouders, de AvA;
is de best practice bepaling die stelt dat een bestuurder voor
Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Oost NV op
V) de audit van de financiële verslaggeving en de positie van
een periode van maximaal vier jaar wordt benoemd. Oost
30 mei 2005. De visie is geactualiseerd op basis van de aan-
de interne audit functie en van de externe accountant.
gepaste corporate governance code van december 2008.
NV stemt het beloningsbeleid met haar aandeelhouders af
en houdt zich aan de normen die binnen de overheid gelden.
Per hoofdstuk geeft de code principes en nader uitgewerkte
Binnen die beloningsstructuur was het niet mogelijk een
Op 9 december 2003 publiceerde de commissie Corporate
best practice bepalingen. Als bij Oost NV een principe dan
arbeidscontract voor bepaalde tijd aan te gaan.
Governance (de commissie Tabaksblat) “De Nederlandse
wel best practice bepaling niet (volledig) wordt toegepast c.q.
corporate governance code: Beginselen van deugdelijk onder-
niet toepasbaar is, geven we dit expliciet aan. Er volgt een
Oost NV volgt de code, voor zover van toepassing, waar het
nemingsbestuur en best practice bepalingen”. De code verving
beschouwing op de codehoofdstukken (vet), de bijbehorende
de hoogte, samenstelling, vaststelling en openbaarmaking
het rapport “Corporate Governance in Nederland; De Veertig
principes en de daaraan gekoppelde best practice bepalingen.
van de bezoldiging van de directie betreft. Volledigheidshalve
Aanbevelingen” uit 1997 van de commissie Peters. De code is
zij ook vermeld dat de directie en ook de medewerkers en
van toepassing op alle beursgenoteerde vennootschappen en
Over de naleving en handhaving van de code rapporteren we
commissarissen geen aandelenbezit hebben, noch in Oost
trad in werking vanaf het boekjaar beginnend op of na
elk jaar in onze jaarverslagen. Dit onderwerp leggen we ter
NV, noch in de participaties van PPM Oost, noch direct, noch
1 januari 2004. De code is diverse keren geactualiseerd
bespreking voor aan de AvA van Oost NV, steeds als een apart
indirect. De vaststelling van de bezoldiging en de andere
(commissie Frijns, Streppel en Van Manen).
agendapunt. Ten aanzien van de principes en bepalingen die
arbeidsvoorwaarden gebeurt bij Oost NV door de Algemene
onder taak en werkwijze van het bestuur (c.q. de directie)
Vergadering van Aandeelhouders.
Hoewel Oost NV geen beursgenoteerde vennootschap is, zijn
zijn opgenomen, geldt dat we deze in hoofdzaak al toepas-
de directie en RvC van Oost NV van opvatting dat de code op
sen. Het instrumentarium dat de directie daarvoor hanteert,
De pensioenregeling en de overeengekomen regeling voor
onderdelen betekenisvol is voor een verdere implementatie
bestaat vooral uit het beleidsplan, de begroting en het op
vervroegd uittreden, voor zover deze bestaat, zijn conform
van een goede corporate governance.
de organisatie toegesneden handboek administratieve
de reguliere arbeidsvoorwaarden van Oost NV medewerkers.
organisatie.
We houden ons aan wat in de code is gesteld ten aanzien van
In deze paragraaf geeft Oost NV aan op welke wijze en in
de belangenverstrengeling tussen de vennootschap en de
welke mate zij invulling geeft aan de naleving van de code.
Oost NV heeft met betrekking tot de relatie met PPM Oost
directie. Mocht belangenverstrengeling aan de orde zijn, dan
Ook de directie en RvC van PPM Oost (Oost NV heeft een
een charter en een Service Level Agreement (SLA) opgesteld.
rapporteren we hierover in het jaarverslag.
ruim meerderheidsbelang) onderschrijven onze visie op de
We hanteren een checklist om de naleving te controleren van
corporate governance en hanteren deze voor PPM Oost.
alle bepalingen uit statuten, beleidsnotities en/of andere
Oost NV heeft voorzien in een zogenoemde klokkenluider-
documenten die hiervoor van belang zijn. In het jaarverslag
regeling.
De code zelf is onderverdeeld in vijf hoofdstukken:
rapporteert de directie over de werking van het interne risico-
I) naleving en handhaving van de code;
beheersings- en controlesysteem. Dit systeem is binnen Oost
Met betrekking tot de taak en werkwijze van de Raad van
II) het bestuur;
NV bij de medewerkers bekend. Periodiek rapporteren we
Commissarissen leven we nagenoeg alle in de code vermelde
102 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
best practice bepalingen na. Het RvC-reglement is vervat in
De door de commissies voorbereide besluiten leggen we altijd
te vermelden dat het ‘aandeel Oost NV’ niet op de financiële
de statuten en het jaarverslag verschijnt standaard met een
ter goedkeuring voor aan de Raad van Commissarissen.
markten wordt verhandeld. Daarom is dit principe niet aan
bericht van de Raad van Commissarissen. Een profielschets
De code stelt dat elke vorm en schijn van belangenverstrenge-
de orde. Aangezien zich onder de aandeelhouders van Oost
van de leden van de raad nemen we jaarlijks in het jaarver-
ling tussen vennootschap en commissarissen moet worden
NV geen institutionele beleggers bevinden, gaan we hier ver-
slag op. De bepalingen betreffende het toezicht van de raad
vermeden. Oost NV heeft in haar RvC geen bestuurders die nog
der niet in op de hierover opgenomen principes in de code.
op het bestuur leven we na in de reguliere raadsvergaderin-
actief zijn in het openbaar bestuur.
gen. Verder bespreekt de raad minstens eenmaal per jaar
Ten aanzien van de financiële verslaglegging houdt de raad via
buiten aanwezigheid van de directie zowel zijn eigen functio-
Mochten tegenstrijdige belangen aan de orde zijn, dan rap-
de auditcommissie meerdere malen per jaar (in de reguliere
neren (en gewenste competenties) als dat van de individuele
porteren we hierover in het jaarverslag. De (systematiek van
vergaderingen) toezicht op het volgen van de interne procedu-
commissarissen en de directie.
de) bezoldiging van de commissarissen is goedgekeurd door
res die verband houden met het opstellen en de publicatie van
de AvA. Het jaarverslag vermeldt het totale bezoldigingsbedrag
het jaarverslag, de jaarrekening en de halfjaar- of kwartaalcij-
van de raad.
fers. De instrumenten die de directie daartoe hanteert omvat
Aangaande de onafhankelijkheid van de commissarissen
wordt wat hierover in de code is gesteld, met inbegrip van
onder andere het jaarplan, de jaaragenda van de RvC (vergade-
de rapportageverplichting, gerespecteerd. We voldoen aan
Betreffende de bevoegdheden van de (Algemene vergadering
ringen) en het handboek Administratieve Organisatie.
de diverse bepalingen die de code stelt op het gebied van de
van) Aandeelhouders noemt de code Tabaksblat best practice
Met betrekking tot de informatieverstrekking van PPM Oost
deskundigheid en samenstelling van de raad: de gewenste
bepalingen die niet van toepassing zijn op de situatie bij Oost
aan groot- en minderheidsaandeelhouders merken we op dat
deskundigen, waaronder (zelfs) meerdere financiële experts
NV. Zo kent Oost NV geen financieringspreferente aandelen en
het bilaterale overleg tussen Oost NV en PPM Oost geformali-
per raad, zijn voor handen. Elke nieuw benoemde commis-
wordt er niet onderhands geboden op een bedrijfsonderdeel of
seerd is.
saris ontvangt een introductieprogramma waarbij we het hele
een deelneming. Ook vindt er geen certificering van aandelen
managementteam betrekken. Het aantal commissariaten van
plaats.
één persoon is zodanig beperkt dat een goede taakvervulling
Betreffende de rol, benoeming, beloning en beoordeling van
het functioneren van de externe accountant leven we de
gewaarborgd is. Bij Oost NV kan een commissaris maximaal
Het principe van inzet van certificering van aandelen als
bepalingen uit de code na. De externe accountant bevragen we
twee maal herbenoemd worden voor een periode van vier
middel om te voorkomen dat door afwezigheid ter AvA een
standaard in de RvC (en in de toekomst ook in de AvA) over zijn
jaar volgens een vastgesteld rooster van aftreden. Aan de rol
minderheid van aandeelhouders de besluitvorming naar haar
verklaring over de betrouwbaarheid van de jaarrekening.
van de voorzitter van de raad en die van de secretaris c.q. het
hand zet, kunnen we niet toepassen. Bij Oost NV is statutair
secretariaat van de vennootschap geven we invulling conform
bepaald dat besluiten slechts met algemene stemmen kun-
Voorts rapporteren de directie en de raad aan de AvA over
het gestelde in de code.
nen worden genomen in een vergadering waarin het gehele
de onafhankelijkheid van de externe accountant. Ze brengen
kapitaal aanwezig of vertegenwoordigd is of in een tweede
een weloverwogen voordracht uit tot benoeming van een
Van de drie kerncommissies (audit, remuneratie, selectie &
vergadering met algemene stemmen ongeacht het aanwezige
externe accountant. Hiertoe maken directie en raad perio-
benoeming) kent Oost NV er twee (remuneratie en audit) per-
of vertegenwoordigde kapitaal.
diek, ten minste eenmaal in de vier jaar, een grondige beoor-
manent en één (selectie & benoeming) ad hoc. De controller
deling van het functioneren van de externe accountant in
maakt geen deel uit van de auditcommissie, wel is hij als gast
Inzake informatieverschaffing aan de aandeelhouders en de
de diverse entiteiten en capaciteiten waarin deze accountant
aanwezig bij de commissievergaderingen.
invloed die dit op het koersaandeel kan hebben, dienen we
functioneert.
103
De benoeming van de externe accountant door de AvA vindt
jaarlijks opnieuw plaats.
Naar aanleiding van de controle van de jaarrekening betrekt
de directie de externe accountant bij het opstellen van het
werkplan van de financial controller. Oost NV heeft geen
interne audit functionaris, de externe accountant beoordeelt
de opzet en werking van het systeem van interne controlemaatregelen.
Bevindingen worden opgenomen op in de Management
Letter van de externe accountant. Deze Management Letter
bespreken wij tijdens een raadsvergadering waar de externe
accountant (actief) bij aanwezig is. De externe accountant
rapporteert datgene wat hij onder de aandacht van de directie en de raad wil brengen over zijn controle van de jaarrekening en de daaraan gerelateerde controles. Daarmee voldoen
we aan de bepalingen behorende bij het laatste principe in
de code “relatie en communicatie van de externe accountant
met de organen van de vennootschap”.
104 Jaarverslag 2014 - Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland
Colofon
Oost-Nederland, mei 2015
Ontwerp
Neerlandsvlak, Zutphen
Redactie
Zoltan Laszlo, Oost NV
Met het gebruik van woorden als ‘wij’, ‘onze’ en ‘ons’
wordt verwezen naar Oost NV. Wij streven er continu
naar om onze MVO-activiteiten en verslaglegging te
verbeteren. Daarom stellen we alle feedback, vragen
en opmerkingen over ons jaarverslag zeer op prijs.
Neem hiervoor contact op via [email protected]
Vormgeving
Marise Euverink, Oost NV
Fotografie
Shutterstock
105
Laan van Malkenschoten 40
Postbus 1026
7301 BG Apeldoorn
088 667 01 00
[email protected]
www.oostnv.nl