Goed Goed nieuws - Schone Kleren Campagne

Commentaren

Transcriptie

Goed Goed nieuws - Schone Kleren Campagne
Jeansnummer
Goed
Goed nieuws
Nummer 15, Winter 2011
Pagina 1
Inhoud
07
Ex-zandstraler Abdulhalim
04
Killer jeans
10
Hoe is het met Rumana?
09
Online actievoeren
18
Free Fashion Challenge
16
Jeans als specialisme
21
Made in Indonesia
20
Jeansmerk Cheap Monday
22
Column uit het netwerk
03Redactioneel
04Killer jeans en een interview met Yesim Yasin,
lid van het Turkse Zandstraal Arbeiders
Solidariteitscomité
07Zijn werk als zandstraler maakte Abdulhalim
Dermir ziek
09Online actievoeren, heeft dat nou zin?
10Hoe is het met Rumana?
12Urgent Appeals
16Jeans als specialisme – Draag je jeans maar wat
langer, dan komen die slijtplekken er vanzelf wel in
18Free Fashion Challenge – Dertig fashion addicts
kopen een jaar lang geen kleding
19Kort: SuperSobia, de Grote Klere Quiz, doneer jezelf
en blijf op de hoogte
20De spijkerbroek van jeansmerk Cheap Monday
21Made in Indonesia, een vakbondsstrijdster deelt
haar verhaal
22Column uit het netwerk: Martje Theuws en Pauline
Overeem van SOMO
23Over de Schone Kleren Campagne en colofon
Verslijt je jeans lekker zelf
Kijk nog eens naar beneden. Misschien heeft je broek
van die lichte plekken, die er al zaten toen je hem
kocht, al lekker oud en vaal gemaakt. Deze plekken zijn
ook gemaakt door mensen, vaak door onder grote druk
zand op de jeans te spuiten. Zandstralen dus. Helaas
blijkt deze methode ontzettend schadelijk te zijn voor
de gezondheid. Het veroorzaakt silicose, iets wat je
wellicht onder de naam stoflongen kent die mijnwerkers
kunnen krijgen door hun werk.
Sta er eens bij stil; hoe bizar is het eigenlijk dat
mensen een levensbedreigende ziekte krijgen, alleen
maar omdat onze jeans er versleten uit moet zien?
Hoe ontzettend niet van deze tijd is dat eigenlijk?
Nou, daar denken wij dus ook zo over en daarom is er
de afgelopen tijd campagne gevoerd door de Europese
Schone Kleren Campagnes. In Nederland gingen na
gesprekken WE en G-Star meteen al om. Andere merken
gaven aan de zandstraalmethode sowieso niet te gebruiken. Internationaal is de campagne al erg succesvol
geweest en zeggen steeds meer modemerken, zoals
onlangs nog Versace, Armani, het Deense Minimum en het
Australische Just Group met zandstralen te stoppen.
Redactioneel
Het SKC-team
Jeans. Als je op straat even om je heen kijkt
weet je meteen dat dit het meest populaire
kledingstuk ooit moet zijn. Of het nu een
strakke skinny is of een fijn versleten spijkerjasje,
heel Nederland lijkt wel iets van spijkerstof
in zijn kast te hebben hangen. Niet zo heel
verbazingwekkend dus dat er jaarlijks enorm
veel spijkerbroeken worden gemaakt. Het zijn er
maar liefst vijf miljard stuks. Vijf miljard. Laat
dat cijfer even bezinken zeg, dat is een enorme
berg broeken.
Al die spijkerbroeken worden door vrouwen en
mannen in Turkije, Bangladesh en andere landen
gemaakt. Kijk eens omlaag, naar de spijkerbroek
die je misschien nu aanhebt. De stiksels, de
knopen, de rits en de zomen. Allemaal genaaid
en erop gezet door mensen. Onwijs veel handen hebben
jouw jeans gemaakt voordat je die in de winkel paste, in
de spiegel keurde en er blij de winkel mee uitliep.
Maar er is nog een lange weg te gaan voordat deze
levensgevaarlijke techniek volledig is uitgebannen.
Daarbij vinden we een verbod op het zandstralen van
jeans niet voldoende. Om te zorgen dat dit verbod wordt
nageleefd zullen bedrijven dit goed moeten monitoren
in samenwerking met lokale vakbonden en organisaties.
Zandstraalarbeiders die nog werken, of al gestopt zijn
moeten medisch gekeurd worden. Als zij silicose blijken
te hebben, hebben zij recht op medische zorg en financiële compensatie. Omdat ook alternatieve technieken
schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid zullen
kledingbedrijven preventieve risico-assessments moeten
uitvoeren. Kledingarbeiders hebben immers recht op
een veilige en gezonde werkplek, zoals iedereen.
Zelf kun je het ook anders doen. Vraag in de jeanswinkel
hoe de spijkerbroek waar je je oog op hebt laten vallen
die versleten look heeft gekregen, en vertel dat je geen
gezandstraalde jeans aan je lijf wil. En vooral, bouw een
band op met je spijkerbroek. Draag hem langer. Dan
komen die slijtplekken vanzelf wel!
Niki de Koning
Coördinator Urgent Appeals en Netwerk
Pagina 3
Foto: Altemeier & Hornung Filmproduktion
Zandstraler in Bangladesh aan het werk
Killer jeans
Door Christa de Bruin
Per jaar worden er 5 miljard spijkerbroeken gemaakt.
Maar wist je dat de techniek die wordt gebruikt om
jeans een versleten, ‘gedragen’ look te geven dodelijk
kan zijn? Bij het zandstralen van jeans wordt onder
grote druk zand op denim gespoten. Tijdens het zandstralen breken de zandkorrels uiteen in minuscule
silica-stofdeeltjes die bij inademing zeer schadelijk zijn
voor de gezondheid. Blootstelling aan silica kan de ongeneeslijke en dodelijke longziekte silicose veroorzaken.
En omdat kledingarbeiders het lang achter elkaar doen,
zonder voldoende bescherming in slecht geventileerde
ruimtes, vallen er nog sneller slachtoffers. Ondanks
gezondheidsrisico´s is de methode volgens EU-richtlijnen
toegestaan op voorwaarde dat het materiaal minder dan
1 procent silica bevat en goede beschermingsmaatregelen
worden gebruikt. In Nederland is zandstralen sinds 1957
verboden.
Silicose werd voor het eerst in 2005 in Turkije in verband
gebracht met de jeansindustrie. In Turkije vindt zandstralen vaak plaats in kleine, informele werkplaatsen
waar vooral jonge, mannelijke migranten werken.
Een arts merkte op dat juist deze jeansarbeiders
ernstig ziek werden. Alleen al in Turkije is bij 1200
jeansarbeiders silicose vastgesteld, 52 arbeiders is het
fataal geworden. Het werkelijk aantal ligt vermoedelijk
veel hoger. Geschat wordt dat er de laatste tien jaar
zo´n 8 tot 10.000 arbeiders hebben gewerkt in Turkse
zandstraalwerkplaatsen. Veel arbeiders komen van het
platteland of uit Roemenië, Moldavië, Azerbeidzjan en
Georgië en zijn moeilijk te bereiken. Zieke arbeiders
stoppen met hun werk en keren in slechte gezondheid
terug naar hun dorp of land. Ook in landen als Bangladesh, Egypte, China, Turkije, Brazilië en Mexico vindt
zandstralen van jeans plaats.
Een interview met Yesim Yasin,
lid van het Turkse Zandstraal
Arbeiders Solidariteitscomité
In 2008 werd in Turkije het Zandstraal Arbeiders
Solidariteitscomité opgericht. Het comité voert
campagne tegen het zandstralen van jeans en komt
Pagina 4
Yesim Yasin
op voor de rechten van de slachtoffers. Het comité
brengt getroffen arbeiders, gespecialiseerde artsen,
advocaten, journalisten en vakbondsmensen bij elkaar.
Yesim Yasin, arts, is één van de leden en al betrokken
bij het comité sinds de oprichting. De Schone Kleren
Campagne sprak met haar.
Door een succesvolle campagne van het comité heeft
het Ministerie van Volksgezondheid in maart 2009 het
zandstralen van jeans officieel verboden. Dit was één
van jullie eerste successen. Wordt het verbod nageleefd
of gaat het zandstralen van jeans nu nog steeds door?
Sinds de Turkse overheid in 2009 het zandstralen van
jeans verbood, is de omvang van het probleem drastisch
verminderd. Maar we hebben wel gehoord dat er nog
steeds op een klein aantal sweatshop-achtige locaties
voor een paar lokale merken illegaal gezandstraald
wordt. Zodra we daarover worden geïnformeerd, nemen
we contact op met de autoriteiten om juridische stappen
te zetten.
Welke andere technieken worden nu gebruikt? En welke
implicaties hebben deze alternatieve technieken voor
de arbeiders?
Er zijn altijd al alternatieve technieken voor zandstralen
geweest in de textielindustrie. De meest bekende is
stone-washing. Jeans en puimsteen worden dan samen
in een ketel gewassen. Zo zijn arbeider en puimsteen
van elkaar gescheiden en lijken gezondheidsrisico´s
niet aan de orde. Maar we hebben gehoord dat er ook
wel eens perliet wordt gebruikt in plaats van puimsteen,
soms in combinatie met zoutzuur wat de luchtwegen
irriteert.
Verder wordt jeans ook wel chemische behandeld.
Meestal wordt er dan met een spuitpistool kalium
permanganaat op de denim gesproeid. Net als zoutzuur
irriteert kalium permanganaat de luchtwegen. Bij
ernstige blootstelling kan zelfs mangaan vergiftiging
ontstaan. Omdat er na de behandeling een residu van
het chemisch middel achterblijft, is ook deze techniek
af te raden.
Een andere techniek is schuren met schuurpapier. Maar
deze techniek kost veel tijd en het is moeilijk. Daarbij
kan de stof die hierbij vrijkomt astma veroorzaken.
Misschien nog wel het beste alternatief is laseren.
Als de arbeiders veiligheidsbrillen dragen zijn hierbij
nagenoeg geen gezondheidsrisico’s. De investeringskosten voor een lasermachine zijn wel hoog.
Bij alle technieken geldt uiteraard dat er op de werkplaats maatregelen getroffen moeten worden om blootstelling aan schadelijke stoffen te kunnen meten en zal
er passende beschermingsmaatregelen voor de arbeider
geboden moeten worden.
Bestaat er een veilige manier van zandstralen zoals
sommige bedrijven beweren?
De kledingindustrie is wereldwijd altijd één van de
minst gecontroleerde sectoren geweest. Vanwege de
overweldigende competitie, knijpen overheden – vooral
die in productielanden – liever een oogje toe om de
informele en onveilige arbeidsomstandigheden in de
kledingindustrie niet te hoeven zien. Bedrijven besteden
productie uit aan kleine werkplaatsen om zo directe
aansprakelijkheid te ontlopen. Het is vrijwel onmogelijk
vast te stellen dat zandstralen op een 100% veilige
manier gebeurt. De controle op het toepassen van veiligheidsmaatregelen is gebrekkig. Omdat controle tekort
schiet, is ook het toestaan van een beperkte hoeveelheid silica bij deze techniek niet realistisch. En zelfs
een schuurmiddel dat maar 1 procent silica bevat, leidt
op de lange termijn tot silicose. Daarbij levert zandstralen
met zo’n lage hoeveelheid silica weer niet de juiste
versleten look op. Het comité concludeert daarom dat
er niet zoiets bestaat als veilig zandstralen.
Is het mogelijk om een EU-verbod op zandstralen te
realiseren? Zou je dat willen?
Het is heel goed mogelijk om een EU-verbod op zandstralen te realiseren, juist in de textiel. Zandstralen
in de jeansproductie is namelijk optioneel. Het is
een designkeuze, die inspeelt op een trend. En mode
verandert weer. Geen enkel mensenleven mag worden
opgeofferd om aan een trend mee te kunnen doen.
Bovendien zijn er alternatieve technieken die minder
schadelijk en niet dodelijk zijn. Daarom werken we
samen met de Schone Kleren Campagne aan een
EU-verbod.
Pagina 5
Onder hoge druk wordt zand gespoten op de jeans
(Bangladesh)
Het zandstralen van jeans vindt over de hele wereld
plaats. Wat weet je van de situatie in andere landen?
Werkt het comité samen met organisaties in andere
productielanden?
Een nationaal verbod dient uiteindelijk alleen de belangen van bedrijven. Zij verhuizen net zo gemakkelijk hun
jeansproductie naar een ander land. Nadat Turkije het
verbod op zandstralen instelde, verhuisden veel bedrijven
hun productie, hoofdzakelijk naar Bangladesh, maar
ook naar Syrië, Egypte, Vietnam en Mexico. Het is niet
rechtvaardig om het leven van mensen in het ene land
te redden en dat van anderen op te offeren.
We hebben geprobeerd in contact te komen met longdokters en ook met het Ministerie van Gezondheid in
Bangladesh, maar we hebben nog geen geschikte
counterpart kunnen vinden om de problemen te bespreken en om onze ervaring mee te delen.
Ook is het moeilijk om migrantarbeiders te bereiken.
We hebben brieven gestuurd naar de Ministeries van
Volksgezondheid in Georgië, Roemenië, Azerbeidzjan en
Moldavië. We zoeken geschikte partners in die landen,
en ook in China, India en Syrië. Wel hebben we onze
partners als de Schone Kleren Campagne en de internationale vakbonden geïnformeerd. Samen proberen we
de gezondheidsproblemen in deze landen te voorkomen.
Wat is jouw boodschap aan Nederlandse consumenten?
Nederlandse consumenten zijn goed geïnformeerd over
arbeidsomstandigheden. Het is onmogelijk om met het
blote oog een onderscheid te maken tussen een gezandstraalde spijkerbroek en een broek die op een andere
manier is bewerkt voor zo’n versleten look. Wel kunnen
consumenten de vraag naar versleten spijkerbroeken
doen afnemen door ze niet meer te kopen. Daarnaast
kunnen ze de Schone Kleren Campagne steunen door
de petitie te ondertekenen: http://www.cleanclothes.org/
urgent-actions/sandblasting#action.
Pagina 6
Foto: Altemeier & Hornung Filmproduktion
Door jullie werk besloot het Ministerie van Volksgezondheid in januari 2010 een wet aan te nemen die iedere
silicose-patiënt recht geeft op gratis gezondheidszorg.
Krijgen de arbeiders nu de juiste zorg? Krijgen de
arbeiders compensatie?
We zijn nog niet helemaal tevreden. Silicose is een
ongeneeselijke ziekte. Deze patienten zijn dankzij hun
werk nu arbeidsongeschikt. Door het werk van het comité
heeft de Turkse overheid in 2011 ingestemd met het
betalen van een arbeidsongeschiktheids’vergoeding’ aan
silicose-patiënten. Maar veel arbeiders hebben in de
informele sector of op ongeregistreerde werkplaatsen
gewerkt. En de Turkse overheid erkent ‘informele’
arbeiders niet als ‘echte’ werknemers. De patienten
worden nu dus wel gecompenseerd, maar krijgen nog
geen volwaardige uitkering. Wij vinden dat alle patienten
het recht hebben op de juiste medische zorg en een
passende uitkering van de overheid ongeacht hun
sociale zekerheidsstatus, ongeacht of zij in de formele
of informele sector hebben gewerkt. De ziekte die zij
hebben opgelopen komt immers door het werk.
Zijn werk
als zandstraler
maakte
Abdulhalim
Dermir ziek
Abdulhalim Demir komt uit Tascilay, een dorp in het
oosten van Turkije. Eind jaren negentig vertrok hij naar
Istanbul, op zoek naar werk. Hij kende er niemand. Al
snel kon hij als zandstraalarbeider aan de slag. Maar
dat had hij nooit gedaan als hij van tevoren de gevaren
had gekend.
De eerste twee maanden werkte Demir bij Leke Jeans,
daarna een jaar in een fabriek die aan Tommy Hilfiger
leverde. Hij werkte er niet alleen, hij sliep er ook, net
als sommige collega’s. “Ik denk dat ik in die tijd ziek
ben geworden. Later, tijdens militaire dienst, ontdekte
ik namelijk dat ik niet kon rennen, omdat ik moeite had
met ademhalen. Maar telkens werd me verteld dat er
niets mis met me was.”
Een familielid vertoonde dezelfde symptomen als Demir.
Bij zijn familielid werd silicose in een ver stadium
vastgesteld. Niet veel later overleed hij. De dokter die
hem diagnosticeerde, kende de problemen op de zandstraalwerkplaatsen. Bij Demir werd daarna ook silicose
vastgesteld.
Ook al had hij een contract en betaalde hij sociale
premies, Demir is al drie jaar bezig om te bewijzen dat
hij al die tijd als zandstraler heeft gewerkt en dat zijn
gezondheidsproblemen door dat werk zijn ontstaan.
“Pas veel later leerde ik over mijn rechten en dat we
werden bedrogen. Er werd bijvoorbeeld geknoeid met
de papieren rond de sociale verzekering. Mijn ziekte is
mijn bewijs. Maar de overheid zegt niet verantwoordelijk te zijn voor wat er gebeurt in de informele sector.”
46 procent van Demirs longen zijn aangetast en de
ziekte ontwikkelt zich verder. “Fysiek werk kan ik niet
meer doen en ik ben continu kortademig.” Verkouden
worden is zelfs gevaarlijk voor Demir. Hij vindt het
pijnlijk dat hij geen werk heeft en geen fatsoenlijk
inkomen kan verdienen om zijn gezin te onderhouden.
“Als ik van tevoren had geweten wat de gevaren van
dit werk zijn, had ik het nooit gedaan. Ik wil nu andere
zandstralers waarschuwen hoe ongezond dit werk is”,
zegt Demir.
Pagina 7
De Schone Kleren Campagne vraagt voor elke editie van Goed Goed nieuws kunstenaars, fotografen of vormgevers
om beelden te maken bij ons werk. Deze keer: Wouter Koster
Pagina 8
Online
actievoeren,
heeft dat
nou zin?
Door Paul Roeland
Het is de laatste tijd erg in opkomst en ook de Schone
Kleren Campagne gebruikt het volop: online actievoeren. Enkele jaren geleden werd er nogal sceptisch
tegenaan gekeken, maar dat is sinds de diverse
op-standen in de Arabische wereld wel anders geworden. Sterker nog, soms wordt de indruk gewekt dat er
hele revoluties via Twitter plaatsvinden.
Allemaal leuk en aardig natuurlijk, maar als praktisch
ingestelde idealisten willen we wel alle mogelijkheden
gebruiken, maar geen overdreven verwachtingen hebben.
De campagne tegen het zandstralen van jeans is een
ideaal onderwerp om flink met social media aan de
gang te gaan:
•Het onderwerp is helder, de vraag aan bedrijven is
helder: stoppen met die gevaarlijke praktijken!
•Er wordt direct een beroep gedaan op bekende
merken, die gevoelig zijn voor hun imago.
•De campagne is internationaal en is daarom ook
geschikt om samen te werken met groepen in de hele
wereld.
Vanaf begin dit jaar is de Schone Kleren Campagne,
samen met onze Europese zusjes, maar ook met Oxfam
Australia en een aantal groepen in de Verenigde Staten,
aan het werk om het zandstralen de wereld uit te
helpen. Via Twitter, Facebook, maar ook websites als
change.org werden diverse merken onder vuur genomen.
En, zoals al snel bleek, met succes! Een aantal merken
als H&M, Levi’s en C&A nam het voortouw en ondersteunde de ban op zandstralen, wat meteen een goede
opsteker was.
Maar een aantal merken bleek halsstarrig; zo ging
Versace pas overstag na flink veel druk.
Hier bleek de kracht van online actievoeren: honderden mensen begonnen kritische vragen te stellen op
de Facebook-pagina van Versace. De PR-afdeling van
het luxemerk was hier niet zo op gesteld en begon
deze vragen te verwijderen. Dom natuurlijk, want daardoor werd er alleen maar meer aandacht op gevestigd.
Toen Versace zelfs zover ging om álle commentaarmogelijkheden op zijn FB-pagina te sluiten, ging dit
nieuws als een lopend vuurtje de wereld over. Van Vogue
tot de Financial Times, iedereen had het erover!
Nog geen week later besloot Versace dat het misschien
toch maar eens tijd werd om de schade te gaan beperken.
De schade aan hun imago, weliswaar, maar daardoor
ook de schade aan de longen van de arbeiders, en daar
was het ons om te doen. Victorie!
Helaas is online-activisme soms niet genoeg. Ondanks
de 45.000 handtekeningen, vele kritische opmerkingen
op Facebook en Twitter, en een vernietigend item in het
grootste Italiaanse nieuwsprogramma, weigert Dolce &
Gabbana nog steeds om zandstralen uit te bannen.
Het merk is er van overtuigd dat het hun klanten
helemaal niets kan schelen onder welke omstandigheden
hun producten worden gemaakt en dat ze dus niet
hoeven te reageren op publieke druk.
Dat laat zien dat met creatieve inzet van veel mensen,
die online actief zijn, veel te bereiken valt. Maar helaas
nog niet alles en dus zal er ook nog ‘ouderwets’ gewerkt
moeten worden aan lobby en wetgeving om ervoor te
zorgen dat niemand hoeft te sterven voor het maken
van een broek.
Hierbij willen we iedereen hartelijk bedanken die mee
heeft geholpen om ‘killer jeans’ aan de kaak te stellen
en hopen we dat we ook in de toekomst op jullie kunnen rekenen om de kledingindustrie stukje bij beetje te
verbeteren!
Pagina 9
Hoe is het met Rumana?
Door Jenneke Arens
“Ik ben Rumana. Ik ben 23 jaar en woon in Dhaka, de
hoofdstad van Bangladesh. Ik werk in een kledingfabriek
waar kleren voor Nederlandse winkels worden gemaakt.
Ik naai dus misschien wel jouw jeans, shirt of jurkjes.”
Zo begon Rumana’s digitale dagboek Mijn leven, jouw
kleding. Van september 2009 tot maart 2010 hield
Rumana ons op de hoogte van haar dagelijks leven en dat
van haar vijfjarig dochtertje. De Schone Kleren Campagne
begon dit unieke project om mensen een inkijk te geven
in het leven van een kledingarbeidster elders in de
wereld. “De omstandigheden in de fabriek zijn verschrikkelijk”, schreef Rumana. “Er zijn maar 15 wc’s voor 8000
of 9000 arbeiders, en ze zijn misselijkmakend. Ik werk
de hele dag, vaak zelfs tot tien uur ’s avonds. Ik weet
nooit zeker of ik mijn overuren betaald krijg.” Als inkopers
op bezoek komen, worden de arbeiders door het management gedwongen leugens te vertellen. Van het loon dat
ze verdient kan Rumana niet leven. “Bijna elke maand
leen ik geld van anderen. Het is een vicieuze cirkel. We
kunnen het ons niet voorstellen elke maand vis, vlees of
kip te kunnen kopen.”
Hoe gaat het nu met Rumana, en wat is er in haar leven
veranderd? Onze lokale partner zocht haar op en vroeg
het haar.
Rumana ontving een hele stapel kaarten uit Nederland
Qua werk is er niet veel verbeterd. Rumana vertelt:
“Ik werk nog steeds in dezelfde fabriek. De leiding
schreeuwt nog altijd naar de arbeiders. Wel is er
minder overwerk en ons salaris is onlangs verhoogd.
Aan de andere kant: twee jaar geleden kregen we
voor een opdracht die binnen een bepaalde tijd klaar
moet zijn, 13 uur uitbetaald plus versnaperingen. Nu
krijgen we voor dezelfde soort opdracht maar 10 uur
uitbetaald, zonder dat we daarbij wat snacks krijgen.
Ik ben altijd heel moe als ik van mijn werk thuiskom.
Als ik vrij ben dan slaap ik, of kijk ik tv bij mijn buren,
het liefst soaps.”
Rumana’s persoonlijke leven is er ondertussen wel flink
op vooruit gegaan:
“Afgelopen juli ben ik opnieuw getrouwd. Op mijn huwelijksdag droeg ik een hele mooie roze salwar kameez,
een traditioneel driedelig kledingstuk bestaande uit een
lange tuniek, een pofbroek en een sjaal. We gingen vier
maanden met elkaar voordat we trouwden. Hij is opzichter op dezelfde verdieping in de fabriek. Iedereen in de
fabriek zei dat hij een aardige man is en dat we een leuk
stel zouden vormen. Ik heb hem het eerst een aanzoek
gedaan. Hij was verlegen, maar al gauw ging hij akkoord.
Hij heeft geen bruidsschat gevraagd, helemaal niets. Hij
weet in wat voor situatie ik zit, hoe zou ik me een bruidsschat kunnen veroorloven? Hij is heel goed voor me,
Rumana’s huis
Pagina 10
zoveel beter dan mijn vorige man, die drugs gebruikte en
me altijd sloeg. Ik vind hem ook romantisch. Regelmatig
brengt hij lekkere zoetigheden voor me mee waar ik gek
op ben. Ik vind het fijn om voor hem te koken. Hij is zo
liefdevol, ik wil heel graag een kind met hem.”
“Ik woon nog in hetzelfde huis, maar nu dus samen met
mijn nieuwe echtgenoot en mijn (inmiddels zevenjarig)
dochtertje. Met haar gaat het goed. Ze kan heel ondeugend zijn. Onlangs nam ze iemands schoenen mee en
liet die achter in een winkel omdat ze boos op mij was.
Ze zit in de tweede klas op een islamitische school.
Ze doet het goed in de les en ze gaat er graag naar toe.
Ik wil niet dat ze hetzelfde leven krijgt als ik. Daarom
zal ik er alles aan doen dat ze onderwijs krijgt en ik zal
zorgen dat ze niet jong trouwt.”
Over haar dagboek vertelt Rumana:
“Ik zal het nooit vergeten dat ik de blog voor jullie
maakte. Jullie brieven en kaarten hebben me heel blij
gemaakt, ik voelde me helemaal geliefd met al die
aandacht. Ik zou heel graag de mensen willen zien die
zoveel over mij willen horen, maar ik weet dat dat niet
mogelijk is. Hoe gaat het met jullie allemaal? Hoe zien
jullie er uit? Op wat voor plek wonen jullie? Ik ben ook
nieuwsgierig naar jullie geworden, er is zoveel om over
te praten.”
Buurt waar Rumana woont
Feiten en cijfers
over de kledingindustrie
in Bangladesh
Kleding is het belangrijkste exportproduct van Bangladesh en beslaat inmiddels 80 procent van de totale
export. Sinds 1976 is het aantal kledingfabrieken
uitgegroeid tot 4.825 fabrieken waar drie miljoen
mensen werken. 85 procent van hen zijn vrouwen, maar
vrouwen zitten vooral op de slechtst betaalde plekken.
De managers en opzichters zijn bijna allemaal mannen.
Door campagnes en acties van arbeiders en vakbonden
is in 2010 het minimumloon van kledingarbeiders
verhoogd van 1600 naar 3000 taka (ongeveer 30 euro).
Dit is nog steeds ver onder het niveau van een leefbaar
loon, een loon dat de kosten van de basisbehoeften
van arbeiders en hun families dekt, zoals schoon water,
voedsel, onderdak, kleding, onderwijs, gezondheidszorg
en vervoer. In Bangladesh zou dat 12.248 taka (121
euro) moeten zijn.
Pagina 11
Intimidatie tegen
BCWS gaat door
We berichtten al eerder over de intimidatie tegen onze
Bengaalse partnerorganisatie Bangladesh Center for
Workers Solidarity (BCWS). Die werd beschuldigd van
het creëren van onrust nadat kledingarbeiders massaal
de straat op waren gegaan om te protesteren tegen de
extreem lage lonen. Helaas is de intimidatie, nadat de
leiders van BCWS Kalpona en Babul vorig najaar op
vrije voeten kwamen, weer opnieuw begonnen.
De regering dwarsboomt Kalpona en Babul in de registratie van BCWS als officiële ngo. Er zijn weer nieuwe aanklachten tegen hen ingediend die uit dezelfde periode
(2010) stammen. Op de beschuldigingen in twee van de
zaken staat op dit moment de doodstraf en iedere zaak
bestaat uit een serie aanklachten met strafmaten variërend van drie maanden tot levenslange gevangenisstraf.
Voor de aanklachten is nooit bewijsmateriaal geleverd.
Tevens geldt voor zes van de tien zaken dat Babul
en Kalpona Ahkter in vergadering waren ver van de
plek waar de protesten plaatsvonden. Een onafhankelijk onderzoek heeft nooit plaatsgevonden. Naast de
ernstige rapporten over de detentie, mishandelingen
en bedreigingen aan het adres van de BCWS-leiders
en de verontrustende aanwijzingen dat werkgevers in
de kledingindustrie en de autoriteiten betrokken zijn
bij het fabriceren van aanklachten tegen Bengaalse
mensenrechtenverdedigers, zijn de huidige aanklachten
tegen BCWS-stafleden een voortdurende bron van intimidatie. Dit maakt hun dagelijks werk bijna onmogelijk.
In iedere rechtszaak worden de aangeklaagden minstens
één keer per maand opgeroepen om voor de rechtbank
te verschijnen. BCWS-stafleden brengen op deze manier
bijna de helft van de maand op de rechtbank door.
En omdat BCWS officieel nog niet is erkend als ngo,
kunnen zij geen buitenlandse fondsen ontvangen.
Een vreselijke en onwerkbare situatie. Wij helpen
BCWS, samen met onze Europese zusjes, door de druk
op de Bengaalse ambassade op te voeren. We houden
jullie uiteraard op de hoogte.
Charles Hector
heeft schikking
moeten treffen
Onze Twitter-volgers weten het al: we zijn erg teleurgesteld over de uitkomst van de rechtszaak die tegen
Charles Hector liep. Na zes maanden werd de zaak in
augustus dit jaar beëindigd doordat Charles Hector zich
gedwongen voelde een schikking te treffen. Deze komt
erop neer dat hij publiekelijk zijn excuses aan elektronicabedrijf Asahai Kosei moet aanbieden. In februari
werd Charles Hector voor het gerecht gedaagd door
Asahi Kosei. Hector, een mensenrechtenadvocaat die
opkomt voor rechten van arbeiders, publiceerde op zijn
blog over de arbeidsrechtenschendingen van Birmese
migrantarbeiders bij Asahai Kosei. Daarop eiste het
bedrijf een schadevergoeding van Charles Hector van
3,3 miljoen dollar en een publieke verontschuldiging.
Volgens Asahai Kosei vielen de Birmese arbeiders niet
onder hun verantwoordelijkheid, omdat ze via een agent
voor hen werkzaam waren. De positie van migrantarbeiders in Maleisië in de elektronicasector, maar ook in
andere sectoren, is ontzettend slecht. In deze zaak
blijven, ondanks de schikking, de slechte werkomstandigheden en arbeidsrechtenschendingen van de Birmese
arbeiders onopgelost.
Charles Hector
Foto: Labour Behind the Label
Urgent appeals
De Schone Kleren Campagne ontvangt vanuit
de hele wereld verzoeken van arbeiders en
hun organisaties voor steun bij misstanden in
kledingfabrieken. Wij onderzoeken de klachten,
bellen, schrijven en voeren gesprekken met
kledingmerken en helpen met constructieve
oplossingen. Veel kunnen we oplossen achter
de schermen. Als het nodig is makwen we een
zaak openbaar en vragen we consumenten
om steun. En dat heeft effect! In deze Goed
Goed nieuws een overzicht van actuele urgent
appeals. Deze keer vooral over human rights
defenders; mensen die zich inzetten om schendingen van mensenrechten aan te kaarten, in
de kledingindustrie en andere sectoren.
Pagina 12
Meer schone
kleren nodig?
Word
donateur!
goed goed?
Schone Kleren Campagne
Postbus 11584
1001GN Amsterdam
001gn11584
Wij willen dat de mensen die onze warme
kleding naaien niet meer zo worden uitgebuit dat je er koude rillingen van krijgt.
Steun ons hierbij! Word voor minimaal
10 euro per jaar donateur van de Schone
Kleren Campagne, of maak een vriend
donateur. Je ontvangt dan een ‘Ik ga voor
goed goed’- tas cadeau! (en 2x per jaar dit
blad). Deze actie loopt t/m februari 2012.
Ik word donateur en ontvang twee keer
per jaar het tijdschrift Goed Goed nieuws.
Ik machtig hierbij de Schone Kleren Campagne om tot
wederopzegging maandelijks / jaarlijks .......... euro van
mijn bankrekening af te schrijven.
Als je het niet eens bent met de afschrijving, dan heb
je het recht deze binnen 30 dagen ongedaan te maken.
Je donatie is ook aftrekbaar van de belasting.
Naam:
................................................................................
Adres:
................................................................................
................................................................................
E-mail:
................................................................................
Rekeningnummer:
................................................................................
Handtekening:
Ik ontvang graag een ‘Ik ga voor goed goed’ tas.
Deze donateur is aangedragen door:
Naam:
...............................................................................
Adres:
...............................................................................
...............................................................................
E-mail:
...............................................................................
Ik ontvang graag een ‘Ik ga voor goed goed’ tas.
Goed goed?
Zojuist heb ik in uw winkel het volgende kledingstuk
gekocht / overwogen te kopen:
.............................................................................
Soort :
.............................................................................
Merk :
.............................................................................
Omdat de arbeidsomstandigheden in de kledingindustrie vaak erg slecht zijn maak ik me zorgen om
de mensen die aan dit kledingstuk hebben gewerkt.
Ik wil eigenlijk alleen maar kleren kopen die onder
goede arbeidsomstandigheden zijn gemaakt.
Kunt u mij vertellen:
Wat uw bedrijf doet om arbeidsomstandigheden te
verbeteren, en hoe u controleert of dit succesvol is?
Hoe u ervoor zorgt dat de arbeiders in de fabrieken
die uw kleding produceren zelf voor hun rechten op
kunnen komen?
Hoe u weet dat de arbeiders in hun levensonderhoud
kunnen voorzien op basis van de prijs die u voor de
kleding betaalt?
Waar ik extra informatie kan vinden over de arbeids omstandigheden in de fabrieken waar uw kleding
wordt gemaakt?
Anders, nl:
.............................................................................
.............................................................................
.............................................................................
Wilt u mijn vraag/vragen doorgeven aan de
bedrijfsleiding van uw winkel en het kledingmerk?
U kunt uw antwoord sturen naar:
Naam:
..............................................................................
E-mail- of postadres:
..............................................................................
.............................................................................
.............................................................................
Ik zou het op prijs stellen als u een kopie van uw
antwoord stuurt naar: [email protected] /
Schone Kleren Campagne, Postbus 11584, 1001 GN
Amsterdam. Vriendelijk bedankt!
Somyot vast op
grond van
majesteitsschennis
Zoals je in deze Goed Goed nieuws kunt lezen zijn heel
wat merken inmiddels overstag gegaan en hebben het
zandstralen van jeans in de ban gedaan. Daarmee is de
campagne tegen zandstralen een groot succes. Maar
toch zijn er merken die zich niets lijken aan te trekken
van de druk van campagneorganisaties en de klanten.
Zo’n merk is Dolce & Gabanna. Ondanks de meer dan
45.000 handtekeningen die via de website change.
org zijn opgehaald, blijven zij de campagne negeren.
Daarbij reageerde het merk vreemd toen de Italiaanse
Schone Kleren Campagne hen informatie over de impact
van zandstralen opstuurde, door ervoor te bedanken en
te zeggen dat het hen niet interesseerde. Begin oktober
organiseerde Labour Behind the Label (LBL), onze
zusterorganisatie in Engeland, een ‘begrafenis’ voor de
deuren van Dolce & Gabanna in Londen. We zijn het
eens met Anna van LBL: “Killer fashion doesn’t have
to cost lives.” Onderteken nu de petitie aan D&G op
http://www.change.org/petitions/dolce-gabbana-stopthe-killer-jeans
LBL-actie voor de deuren van D&G in Londen
Foto: Labour Behind the Label
Somyot Pruksakaemsuk (Thailand), een goede vriend en
partner van de Schone Kleren Campagne, zit sinds 30
april vast op beschuldiging van majesteitsschennis, een
beschuldiging die vaak wordt gebruikt om mensenrechtenactivisten de mond te snoeren. Somyot, journalist en
mensenrechtenactivist, werkte eerder met ons aan
verschillende urgent appeals en campagnes. Volgens de
beschuldiging publiceerde hij voor het tijdschrift Voices
of Taksin artikelen die de wet op majesteitsschennis
schonden. Twee dagen voor zijn arrestatie maakte
hij een petitie publiek om majesteitsschennis uit het
Thaise strafrecht te krijgen. Het lijkt er dan ook op dat
dit zijn arrestatie versnelde. Volgens artikel 112 van
de Thaise strafwet staat in Thailand een gevangenisstraf van 3 tot 15 jaar op majesteitsschennis. Somyot
zit sinds 30 april vast. Wij hebben contact met de
Nederlandse en Thaise ambassade over zijn hechtenis.
Ondertussen heeft de VN tijdens de Universal Periodic
Review van de mensenrechtenraad in Genève begin
oktober, zich uitgesproken voor een hervorming van
het Thaise artikel 112. VN-rapporteur Frank la Rue:
“Het artikel is vaag en te breed, en de harde straffen
zijn noch nodig, noch proportioneel om de monarchie
of de nationale veiligheid te beschermen.” Ook de
Nederlandse regering heeft op wijziging van het artikel
aangedrongen, omdat het nu de vrijheid van meningsuiting bedreigt.
Dolce & Gabbana
weigert alsnog het
zandstralen van
jeans uit te bannen
Pagina 15
Door Christa de Bruin
Chris Koeleman is docent aan het Amsterdam Fashion
Institute (AMFI). Hij heeft van denim en jeans zijn
specialiteit gemaakt. Speciaal voor dit jeansnummer
legden we hem een paar vragen voor, om te horen hoe
de industrie tegen zandstralen aankijkt.
Moet zandstralen verboden worden?
“Ik vind het goed dat er zoveel aandacht is voor het
zandstralen van jeans, want zandstralen heeft al veel
leed veroorzaakt. Nu is het wel zo dat welke techniek
voor het bewerken van jeans je ook toepast, je er altijd
voor moet zorgen dat de juiste veiligheidsmaatregelen
genomen worden en de werknemer goed beschermd is.
En het is moeilijk te zeggen of zandstralen echt zoveel
malen gevaarlijker is dan andere technieken. Er is
namelijk wel een redelijk veilige manier, met een helm
met overdruk, zodat deeltjes de longen niet in kunnen
en een dik beschermend pak, zodat het ook de huid
niet indringt. Maar de branche heeft daar onvoldoende
aandacht voor gehad. Bovendien zijn er altijd plaatsen
in de keten waar ondanks deze mogelijkheden of een
verbod op zandstralen toch onveilig gezandstraald
wordt. De branche heeft dus eigenlijk bewezen er niet
verantwoord mee om te kunnen gaan. Dus laten we het
maar verbieden. Het lijkt me goed om daar wettelijke
afspraken over te maken, wereldwijd.”
Wat zijn alternatieve technieken?
“Stone-washing en enzyme-washing worden wel genoemd
maar zijn geen alternatieven voor alle gevallen. Beide
maken de stof wel vaal, maar niet plaatselijk, zoals dat
met zandstralen kan. Met een schuurmachientje of door
handmatig te schuren lukt dat wel. En ook dan gaan er
stofdeeltjes met kleurstof de lucht in. Een ander alternatief is de stof chemisch te behandelen. Dat gebeurt
vaak met het chemisch bleekmiddel permanganaat.
Dit wordt vaak gesprayd, dus dat verspreidt zich door
de lucht. Om dit op te vangen kan een speciale kast
met een speciale natte achterwand gebruikt worden,
waar water langs loopt en de broek voor gehangen
wordt. Alles wat tijdens het sprayen naast de broek
gesproeid wordt, komt dan in het water terecht en wordt
afgevoerd en gezuiverd. Ik durf niet te garanderen dat
dat overal zo gebeurt. Ook kan het bijvoorbeeld met
een spons worden aangebracht. Werken met chemicaliën, daar zit altijd een risico aan, daar moet men de
juiste voorzorgsmaatregelen nemen. Arbeiders moeten
een goed pak en handschoenen aan en het water moet
goed gezuiverd worden. Het zandstraaleffect kan ook
goed nagebootst worden met lasermachines. Vooral de
duurdere lasermachines met fijnere stralen, kunnen
zandstralen behoorlijk goed nabootsen.
Een nieuwe manier van zandstralen is ice-sanding.
Dan wordt er geen zand, maar bevroren CO2 op de jeans
gespoten. Er is mij verteld dat dit heel goed gebruikt
kan worden voor jeans. Na het proces zal de CO2
vloeibaar worden of vervliegen. Het klinkt mij wel goed
in de oren. Het zou mooi zijn als er meer technieken
onderzocht zouden worden, zoals walnut shell blasting.
Zandstralen zonder goede bescherming.
Foto: Altemeier & Hornung Filmproduktion
Jeans als
specialisme
‘Draag je
jeans maar
wat langer,
dan komen
die slijtplekken er vanzelf wel in’
Pagina 16
Het materiaal is afbreekbaar, te hergebruiken en zou geen
schadelijke neveneffecten hebben op de gezondheid.
De beste alternatieven voor zandstralen voor dit moment
lijken me: behandelen met de hand, met permanganaat,
via ice-sanding of via lasering. Mits natuurlijk veilig
toegepast. De technieken kunnen vergelijkbare resultaten
geven, maar er zijn toch ook vaak nuanceverschillen in het
uiterlijk van het eindproduct waarneembaar. Misschien zal
niet iedereen die nuanceverschillen opmerken, maar ze
spelen nog wel een rol bij de beslissingen in de industrie.
De techniek waarvan de industrie denkt dat dat het beste
verkoopt, zal ongeacht de duurzaamheidsaspecten het
lastigst eruit te krijgen zijn.”
Kunnen we een gezandstraalde jeans herkennen?
“Ik denk dat de consument zich niet afvraagt of het
effect door zandstralen is aangebracht of door een
andere techniek. De consument kiest wat hij of zij mooi
vindt. En als de industrie gelooft dat dat effect alleen
met behulp van zandstralen bereikt kan worden, dan
gebeurt dat gewoon. Een consument kan niet zien of
een broek gezandstraald is of een andere behandeling
heeft ondergaan. Maar ook voor professionals is het
lastig. De verschillende technieken hebben wel verschillende uitwerkingen op de stof, dus onder de microscoop
zou het misschien wel te zien zijn. Met stone-washing
wordt de stof namelijk beschadigd (op de ene plaats
meer dan de andere). Enzyme-washing beschadigt
de stof in principe niet (op enige verzwakking na) en
geeft een meer egaler gebleekt beeld. Met laseren
wordt er iets van de draad gebrand. Bij zandstralen
worden er deeltjes van de denimdraden als het ware
‘afgehakt’. Er zijn dus verschillen, maar er moet toch
behoorlijk onderzoek gedaan worden om een gezandstraalde spijkerbroek te herkennen.”
Is de ‘versleten’ look nog populair?
“Ja! Ik zie nog heel veel nieuwe finishtechnieken die
daarop gericht zijn. Het is de industrie nog steeds om
de gedragen look te doen. De markt zegt in principe
niet hoe het versleten moet worden. De industrie
bedenkt of ontdekt een leuke feature, iets nieuws en
kijkt of de klant het wil. Er wordt heel veel geprobeerd, zoals een goudteint, een glimmende denim,
slubs (verdikkingen) in de stof, of jeans met diverse
kreukeffecten, met verschillende kleuren, of verschillende garendiktes en slijtplekken gecombineerd met
tinting (de kleur net wat geler, groener of bijvoorbeeld
bruiner maken). Op het gebied van kleurtechnieken
zijn er de laatste tijd diverse milieuvriendelijkere
alternatieven op de markt gekomen. Dat geldt ook
voor de diverse soorten chemicaliën die in het productieproces van jeans gebruikt worden.”
Wat wil je nog kwijt?
“Zolang we ons nog prettig voelen in jeans, zullen er
jeans gemaakt worden. Ontwerpers kunnen sturen in
de techniek van het finishen. Probeer daarbij rekening
te houden met mens en milieu, zou ik zeggen. Het
beste advies zou natuurlijk zijn: draag het maar wat
langer, dan komen die witte plekken er vanzelf wel in,
dan wordt het echt persoonlijk en desnoods doe je er
een schuursetje bij.”
Pagina 17
Free
Fashion
Challenge:
Dertig
fashion
addicts
kopen
een
jaar
lang
geen
kleding
11 november 2011 stond bij dertig shopaholics rood
omcirkeld in hun agenda: die dag zat hun shopping
sabbatical er op. Ze deden mee aan de Free Fashion
Challenge. De dertig deelnemers, allemaal mensen uit
de internationale mode-industrie, mochten een jaar lang
géén kleding kopen.
De Free Fashion Challenge was een initiatief van Laura de
Jong, waarmee zij afstudeerde aan het Amsterdam Fashion
Institute. “Tijdens mijn opleiding liep ik stage in Stockholm waar ik een nieuwe visie op duurzame mode heb
ontwikkeld. Naar mijn idee heeft het Zweedse gevoel voor
stijl een duurzaam effect op mode. Zweden kopen kleding
die bij hun persoonlijke stijl past, voor de lange termijn en
onafhankelijk van trends. Ze zijn daardoor niet bang om
te investeren in duurdere, meer verantwoorde kledingstukken.” De Jong wil met het project de mode-industrie
aanjagen om zich meer op de kwaliteit te richten.
Er waren al eerder projecten waarbij mensen een jaar
lang geen kleding kochten, maar bij de Free Fashion
Challenge is duidelijk voor de mode-invalshoek gekozen.
Het moet mensen inspireren en tot nadenken zetten.
“Mode staat niet gelijk aan shoppen”, aldus De Jong.
“Het is niet ons doel om anti-mode te zijn. Juist niet,
alle deelnemers ademen mode. Mode moet weer gaan
over kwaliteit en creativiteit.”
De deelnemers aan de Free Fashion Challenge deden
elke twee weken een opdracht. Zo werden ze gevraagd
hun oudste en nieuwste outfit aan te doen, daar foto’s
van te maken en die aan iemand uit de modewereld
voor te leggen. Die beoordeelde de outfits op het fashion
level. Opvallend was dat bij heel veel mensen de oudste
outfit even fashionable werd bevonden als de nieuwste.
Het gevoel dat je per se iets nieuws moet, zit blijkbaar
in jezelf.
Het nieuws over de challenge verspreidde zich snel.
Voor de start van het project was het heel moeilijk om
deel-nemers te vinden. Maar tijdens de Free Fashion
Challenge kwamen er heel veel verzoeken van mensen
die wilden deelnemen. Uiteindelijk zijn meer dan 150
mensen de Free Fashion Challenge aangegaan.
Foto: Renee de Groot
Door Laura de Jong
Het project is voorbij. De ervaringen van de deelnemers
worden verzameld in een manifest waarmee de initiatiefnemers hopen de mode-industrie en consumenten te
inspireren tot een duurzamere productie en consumptie.
Daarnaast komt er een boek, met daarin alle opdrachten,
zodat mensen ook zelf de uitdaging aan kunnen gaan om
een jaar lang niet te shoppen.
Kijk voor meer informatie op
www.freefashionchallenge.com
Pagina 18
De Grote Klere Quiz
Waar komt jouw kleding vandaan? Midden oktober ging
‘SuperSobia (van rij 5)’ in première. In deze familievoorstelling van theatergroep Crash, geschikt voor
kinderen vanaf 6 jaar, krijg je een kijkje in het
leven van Sobia. In de klerenfabriek van meneer
Kamal maakt Sobia de mooiste broeken. Op een
dag krijgt ze een bijzondere opdracht: ze moet
een reuzenbroek maken. Maar nieuweling Savi
gooit roet in het eten. Gaat Sobia mee met de
mooie verhalen van Savi? Of krijgt ze de reuzenbroek toch op tijd af?
‘SuperSobia’ is een muzikale voorstelling over de kracht
van fantasie en grote dromen. De inspiratiebron is het
waargebeurde verhaal van de Pakistaanse Iqbal Masih,
die op tienjarige leeftijd ontsnapte uit de fabriek waar
hij moest werken. Zijn droom? Alle kinderen de fabriek
uit en naar school. Schone Kleren Campagne voorzag
Crash van informatie over werkomstandigheden in
kledingfabrieken.
Na de première volgt nu een landelijke tour langs
theaters en scholen. Kijk op de website http://tgcrash.nl
wanneer SuperSobia bij jou in de buurt komt. Scholen
kunnen de voorstelling ook boeken.
Hou je van spelletjesavonden, kledingruilfeestjes of
quizprogramma’s? En doe je graag iets leuks voor
schone kleren? Speel dan de Grote Klere Quiz. Deze
set spannende kaarten vol opdrachten, kennisvragen
en uitdagingen over eerlijke kleding kun je voor 7,50
euro bestellen. Stuur meteen een e-mail naar [email protected]
schonekleren.nl. Leuk om te geven en te spelen met de
feestdagen!
Kort
SuperSobia van rij 5
Doneer jezelf
Doneer je tijd en kennis! We kunnen expertise op verschillende vlakken vaak heel goed gebruiken – bijvoorbeeld op
het gebied van vormgeven, fotografie, social media, perswerk, juridische zaken en (politieke) lobby. Heb jij kennis
in huis die je zou willen inzetten voor de Schone Kleren
Campagne? Dan horen we dat heel graag. Alvast bedankt!
Vraag hoe je kleren
zijn gemaakt
Dat helpt! Wanneer de winkel en het merk beseffen
dat hun klanten het belangrijk vinden dat hun kleding
onder goede arbeidsomstandigheden is gemaakt, dan
moeten zij daar iets mee doen. In het midden van deze
Goed Goed nieuws vind je de vragenkaart die je daarvoor kunt gebruiken. Laat deze achter in de winkel als
je kleren gaat kopen.
Blijf op de hoogte
Schrijf je in voor onze e-mail nieuwsbrief en je krijgt
een aantal keer per jaar informatie over activiteiten van
de Schone Kleren Campagne, mogelijkheden om zelf
actie te ondernemen en oproepen om je stem te laten
horen bij een acute mensenrechtenschending (´urgent
appeal´). Schrijf je nu in via
www.schonekleren.nl/doe-mee/schrijf-je-in
Foto: Luis Rios Zertuche
Volg de Schone Kleren Campagne ook op
www.facebook.com/schonekleren en
www.twitter.com/schonekleren
Pagina 19
De spijkerbroeken van Cheap Monday – herkenbaar aan
het schedeltje – zijn strak en trendy, maar vooral ook
goedkoop. Het populaire jeansmerk uit Zweden werd in
2007 deelnemer van de Fair Wear Foundation. De Fair
Wear Foundation helpt kledingbedrijven bij het verbeteren van arbeidsomstandigheden in de fabrieken en
beschouwt Cheap Monday als een voorloper. De Schone
Kleren Campagne vroeg Cheap Monday wat het doet om
de eigen productieketen op te schonen.
“Al onze leveranciers hebben een gedragscode ondertekend waarin mensenrechten zijn vastgelegd”, zegt
Irene Häglund van Cheap Monday. “Om er zeker van
te zijn dat de gedragscode wordt nageleefd, worden
de fabrieken gecontroleerd. De Fair Wear Foundation
verifieert deze fabriekscontroles in samenwerking met
lokale organisaties. Fabrieken met wie we samenwerken
worden getraind op arbeidsomstandigheden en gezondheids- en veiligheidsprogramma´s zodat duidelijk is wat
wij van hen verwachten.”
Cheap Monday onderschrijft een leefbaar loon, maar
erkent dat het moeilijk is om dit alleen te kunnen
invoeren. Häglund: “Het is moeilijk om als merk alleen
iets te veranderen. Uitbetalen van een leefbaar loon is
een verantwoordelijkheid van kledingbedrijven samen.
We vinden het daarom belangrijk om samen met andere
merken op te trekken. Ook bouwen we langdurige
relaties op met leveranciers en vinden we het belangrijk
een goede werkrelatie met hen te hebben.” De Fair
Wear Foundation heeft onlangs een nieuwe wage
ladder gepubliceerd, een instrument dat inzicht geeft
in lonen in verschillende landen en regio´s gerelateerd
aan verschillende referentiepunten zoals de armoedegrens, minimumlonen en berekeningen hoe hoog een
leefbaar loon in het betreffende land zou moeten zijn.
“Het is om te beginnen heel goed dat er uitgebreide
aanbevelingen over leefbaar loon beschikbaar worden
gesteld”, aldus Häglund.
In reactie op de vraag welke technieken Cheap Monday
gebruikt om haar spijkerbroeken een ‘gedragen’ look te
geven, antwoordt Häglund: “Toen we hoorden over de
hoge risico´s voor kledingarbeiders, zijn we een aantal
jaar geleden gestopt met het zandstralen van jeans. Om
onze producten te bewerken, passen we een combinatie
van verschillende technieken toe, zoals het wassen met
enzymen en puimsteen, bleken, en handmatig schuren.
Onze leveranciers worden regelmatig bezocht en gecontroleerd of de arbeiders voldoende beschermd worden
tegen eventuele risico’s.”
De spijkerbroek van
jeansmerk Cheap Monday
“We verkopen onze jeans in 38 landen in zo´n 1800
winkels. We houden het personeel in onze winkels op
de hoogte van ons MVO-beleid en de vooruitgang die we
daarbij boeken”, zegt Häglund. “Klanten kunnen ook
op onze website terecht.” “We hechten groot belang
aan goede arbeidsomstandigheden voor de arbeiders in
onze productieketen.”
Pagina 20
‘Made in
Indonesia’
Een vakbondsstrijdster
deelt haar verhaal
Negen jaar werkte Emelia Yanti als arbeidster in verschillende kledingfabrieken. Toen de fabriek waar zij
werkte haar deuren sloot, stonden Yanti en honderden
collega´s op straat, met nog vier maanden loon te goed.
Een paar jaar later sprak Yanti op uitnodiging van de
Schone Kleren Campagne op een internationaal forum
in Brussel over de werkomstandigheden in de kledingindustrie in Indonesië. Daar ontmoette zij arbeiders
uit andere landen en realiseerde zij zich dat kledingarbeiders elders in de wereld met dezelfde problemen
kampen. Om wat aan het onrecht te doen besloot Yanti
samen met collega´s een vakbond op te richten. Deze
vakbond (GSBI) is inmiddels een belangrijke partner
voor de Schone Kleren Campagne.
Eind oktober was Yanti een paar dagen op bezoek in
Nederland. Tijdens een info-avond in politiek/cultureel
café Vrankrijk in Amsterdam deelde zij haar verhaal met
zo’n 45 bezoekers. “Veel mensen kennen de problemen
uit de kledingindustrie misschien wel. Maar om het
uit de eerste hand te horen maakt wel indruk op me”,
vertelde een bezoeker.
Op TMO, Hogeschool voor Modemanagement in Doorn,
daagde Yanti aanstormende modeprofessionals uit om
na te denken over hoe zij de kledingindustrie eerlijker
kunnen maken. Yanti vertelde wat voor impact de inkooppraktijken van kledingmerken hebben op arbeiders
in de productieketen. Een studente na afloop: “Toen ik
stage liep bij een kledingbedrijf stuurden we weleens
twee of drie keer per week een order terug omdat we
het niet goed vonden. Nu realiseer ik me pas wat voor
impact zoiets heeft op de mensen die onze kleding
maken.”
Vakbondsactiviteiten worden nog altijd stelselmatig
onderdrukt. Gelukkig boekt de GSBI ook verschillende
successen. Afgelopen juni maakten vakbonden in Indonesië (inclusief de GSBI) afspraken met sportmerken als
Adidas, Puma en Nike en grote leveranciers in Indonesië
over vakbondsvakbondsvrijheid in de sportkledingindustrie. In het protocol waarin de afspraken zijn vastgelegd,
is heel concreet uitgewerkt wat vakbondsvrijheid en recht
op organisatie in de praktijk betekent. Bijvoorbeeld dat
een vakbondsvertegenwoordiger vrijgemaakt moet kunnen worden van arbeidsverplichtingen om vakbondswerk
te kunnen doen en dat er ruimte in de fabriek en andere
faciliteiten beschikbaar gesteld moeten worden om vakbondsactiviteiten te kunnen organiseren.
De afspraken zijn nodig, omdat de wet en gedragscodes
van bedrijven algemeen blijven wat betreft vrijheid van
vakvereniging en collectieve arbeidsonderhandelingen.
“Dit protocol is een belangrijke stap voor arbeiders in de
sportkledingindustrie”, zegt Yanti. “Het versterkt onze
onderhandelingspositie. Nu komt het op de implementatie aan.”
Het Indonesië-protocol was het resultaat van een langdurige campagne op sportmerken om stappen te zetten die
moeten leiden tot verbetering van arbeidsomstandigheden
in de productieketen.
Emelia Yanti is weer terug in Indonesie. De Schone Kleren
Campagne houdt nauw contact met haar en haar werk.
Pagina 21
Column uit het netwerk
Kleine stapjes
De Schone Kleren Campagne is er trots op een
netwerkorganisatie te zijn. Daarom laat Goed
Goed nieuws elke editie een organisatie uit ons
platform aan het woord om in een column
meningen en observaties te delen over ons
werk en werkveld. Deze keer: Martje Theuws
en Pauline Overeem van Stichting Onderzoek
Multinationale Ondernemingen (SOMO).
“Indiase textielarbeiders uitgebuit voor C&A en
H&M.” Het is al meer dan een jaar geleden dat
dit nieuws de Volkskrant haalde. De aanleiding:
een bezoek van SOMO met journalisten aan een
kledingfabriek in Zuid-India waar de rechten
van arbeiders werden geschonden.
Afgelopen mei publiceerden SOMO en de Landelijke India Werkgroep (LIW) vervolgens het
rapport ‘Captured by Cotton’ waarin beschreven
wordt hoe jonge vrouwen uit kwetsbare Dalitgemeenschapen onder valse voorwendselen
worden gerekruteerd voor slecht betaald, zwaar
werk in de kledingindustrie. Kleding voor Europese en Amerikaanse merken. Meisjes van 16
tot 18 jaar worden naar de fabrieken gelokt met
de belofte dat ze na drie jaar werk een groot geldbedrag
ontvangen waarmee ze hun bruidsschat kunnen betalen.
Ook wordt hun comfortabele woonruimte en drie maaltijden per dag beloofd. Eenmaal aan de slag blijkt de
werkelijkheid heel anders: extreem lange werkdagen,
ongezonde omstandigheden en overvolle slaapzalen.
De meisjes mogen het terrein niet verlaten en worden
constant in de gaten gehouden. Van een bonus is helemaal geen sprake: de fabriek houdt een deel van het
loon in, wat pas wordt uitbetaald na drie jaar werk. Dit
is een vorm van dwangarbeid. Het onderzoek toont aan
dat dit een wijdverbreid probleem is; bij alle uit India
afkomstige kleding bestaat de kans dat deze vorm van
uitbuiting eraan te pas is gekomen.
‘Captured by Cotton’ ontving veel aandacht van de
media en politiek. CDA, ChristenUnie, GroenLinks en
D66 spraken er schande van dat negen maanden na de
eerste berichten dezelfde kledingbedrijven met dezelfde
misstanden in verband werden gebracht. Staatssecretaris
Bleker kondigde daarop aan C&A op het matje te roepen.
In de tussentijd hebben een aantal producenten en
afnemers stappen gezet om het zogenaamde ‘Sumangali
systeem’ af te schaffen. Bij Eastman, één van de
onderzochte producenten, zijn hoopvolle verbeteringen
doorgevoerd, bijvoorbeeld rond rekrutering van nieuwe
werknemers. Inmiddels hebben 14 kledingmerken zich
aangesloten bij het Engelse Ethical Trading Initiative
om samen met producenten, vakbonden en ngo’s de
problemen grondig aan te pakken.
Foto’s: Daria Mnych
Dat is mooi, maar vooralsnog constateren we dat er
voor de meisjes zelf nog veel te weinig veranderd is. Het
blijft nodig om druk uit te oefenen op producenten en
merkbedrijven om verbeteringen af te dwingen. SOMO
en LIW doen dat samen met lokale partners en organisaties als de Schone Kleren Campagne.
Op dit moment doen we verder onderzoek naar de
arbeids- en leefomstandigheden van de arbeidsters en
naar de effectiviteit van de stappen die de kledingindustrie heeft aangekondigd. De resultaten hiervan
worden begin 2012 gepubliceerd. Bedrijven die achterblijven kunnen campagnes tegemoet zien.
Pagina 22
Over de Schone Kleren
Campagne
De Schone Kleren Campagne gaat voor een wereld
waarin alleen kleding te koop is die onder goede arbeidsomstandigheden is gemaakt. We zien het als onze uitdaging en missie om een brede beweging te creëren die
eerlijke kleding - goed goed - vraagt en mogelijk maakt.
Daarom informeren we mensen over de manier waarop
hun kleren worden gemaakt, en geven we ze de mogelijkheid daar iets aan te doen. We stimuleren bedrijven
hun verantwoordelijkheid te nemen, ondersteunen
arbeiders in hun strijd voor gerechtigheid en vragen
overheden goede wetten te implementeren, en zelf
verantwoord in te kopen.
De Schone Kleren Campagne bestaat sinds 1989 en
brengt verschillende organisaties samen zoals de FNV,
Oxfam Novib, CNV, Max Havelaar, de Landelijke India
Werkgroep, SOMO en de NJR. De SKC is onderdeel van
het internationale platform Clean Clothes Campaign.
We baseren ons werk op de normen van de International
Labour Organisation (ILO), de Universele Verklaring van
de Rechten van de Mens en de ervaringen en input van
de miljoenen, voornamelijk vrouwelijke arbeiders die nu
nog zoveel uren gedwongen moeten overwerken voor een
hongerloontje. Dat moet en kan anders.
Zie www.schonekleren.nl voor meer informatie.
Colofon
De volgende Goed Goed nieuws vind je bij je organisatie
als die lid is van het SKC-platform, of bij je thuis als
je donateur bent. Nog geen donateur? Geld hebben
we hard nodig, om ervoor te zorgen dat de mensen die
de kleding maken die ons warm houdt, niet meer zo
worden uitgebuit dat je er koude rillingen van krijgt.
Je krijgt dan twee keer per jaar dit blad, boordevol
informatie, actiemogelijkheden en achtergrondverhalen,
en je maakt een uitbuitingsvrije kledingindustrie mede
mogelijk. Ga naar www.schonekleren.nl om je aan te
melden, of stuur de kaart uit het midden van deze Goed
Goed nieuws in. Alvast veel dank.
Goed Goed nieuws is het blad van de Schone
Kleren Campagne – voor betere arbeidsomstandigheden in de wereldwijde kledingindustrie.
Redactie Niki de Koning, Christa de Bruin
Eindredactie Johan Vogels
Vormgeving Roel Dalhuisen, roeldalhuisen.nl
Tekstbijdrages Paul Roeland, Jenneke Arens,
Laura de Jong, Martje Theuws, Pauline Overeem
Model voorpagina Alana Proctor
Fotografie voorpagina Inigo Garayo
Model foto pagina 14 Joline Gelok
Fotografie pagina 14 Valerie Granberg
Druk Drukkerij PrimaveraQuint, Amsterdam
ISSN print 1877-9980, ISSN online 1877-9999
Goed Goed nieuws verschijnt twee keer per jaar en
wordt verstuurd aan de vrienden van de Schone Kleren
Campagne. Ook ontvangen? Word donateur via www.
schonekleren.nl. De opvatting van derden en die van de
Schone Kleren Campagne hoeven niet overeen te komen.
Schone Kleren Campagne
Postbus 11584, 1001 GN Amsterdam
T 020 4122785 F 020 4122786
[email protected]
www.schonekleren.nl
www.facebook.com/schonekleren
www.twitter.com/schonekleren
Onderdeel van de Clean Clothes
Campaign: www.cleanclothes.org
Pagina 23

Vergelijkbare documenten

Goed Goed nieuws - Schone Kleren Campagne

Goed Goed nieuws - Schone Kleren Campagne Een nationaal verbod dient uiteindelijk alleen de belangen van bedrijven. Zij verhuizen net zo gemakkelijk hun jeansproductie naar een ander land. Nadat Turkije het verbod op zandstralen instelde, ...

Nadere informatie