Jaarverslag 2011 - Joods Historisch Museum

Commentaren

Transcriptie

Jaarverslag 2011 - Joods Historisch Museum
Jaarverslag 2011
Jaarverslag 2011
Joods Historisch Museum
Postbus (p.o. box) 16737
1001 RE Amsterdam
t + 31 (0)20 5 310 310
f + 31 (0)20 5 310 311
[email protected]
www.jhm.nl
www.jhmkindermuseum.nl
www.hollandscheschouwburg.nl
www.portugesesynagoge.nl
www.etshaim.nl
www.communityjoodsmonument.nl
www.joodsmonument.nl
www.mbii.nl
4Inleiding
6Tentoonstellingen
10 Marketing en Communicatie
12 Evenementen Joods Historisch Museum
14 Portugese Synagoge
16Educatie
18Bezoekersaantallen
20Collectie
28 Mediatheek en Digitaal Monument
30 Hollandsche Schouwburg
34 Menasseh ben Israel instituut (MbII)
36Wetenschap
38 Financiële ondersteuning in 2011
40 Verkorte jaarrekening JHM
42 Verkorte jaarrekening Hollandsche Schouwburg
44Personeelszaken
44 Besturen en medewerkers
50 Rondleiders en vrijwilligers
52Summary
2
Cover Saul Leiter, Festival, 1954.
© Saul Leiter, Courtesy Howard
Greenberg Gallery, New York
p. 2 Van Dada tot surealisme
p. 4 Isidor Kaufmann, Portret van
een joods jongetje, ca. 1900. Joods
Historisch Museum, ter nagedachtenis aan Josee Schelvis
p. 7 Saul Leiter, Sign Painter, 1954. ©
Saul Leiter, Courtesy Howard
Greenberg Gallery, New York
p. 9 Bij presentatie Tot het doek valt:
afbeelding programmaboekje van het
Griekse blijspel tAmphitryon in de
Hollandsche Schouwburg, 1930.
Collectie Theater Instituut Nederland
p. 13 © Victor Brauner, Voor mijn
geliefde Saşa Pană, 1930. Collectie
Vladimir Pană. C/o Pictoright
Amsterdam 2011
p. 15 Boekendepot Portugese
Synagoge. Foto: Peter Lange.
Collectie Joods Historisch Museum,
Amsterdam.
p. 16 Textieldepot Portugese
Synagoge. Foto: Peter Lange.
Collectie Joods Historisch Museum,
Amsterdam
p. 17 Brieven die Meier Vieijra in 1941
vanuit kamp Buchenwald stuurde
aan zijn vrouw Blanche. Collectie JHM
p. 19 Horace Cohen (Mijn naam is
Cohen. Foto Daniel Cohen, tekst
Mischa Cohen)
p. 21 Saul Leiter, Haircut, 1956. ©
Saul Leiter, Courtesy Howard
Greenberg Gallery, New York
p. 23 Zilverdepot Portugese
Synagoge: Siertorens.
Foto: Peter Lange. Collectie Joods
Historisch Museum, Amsterdam
p. 27 Boris Kowadlo, Schaftuurtje in
een cementen irrigatiebuis, Israël,
1950-1952. Stedelijk Museum
Amsterdam © Boris Kowadlo/
Nederlands Fotomuseum
p. 29 Sam Szafran, Imprimerie Bellini
(Printing House), 2006. Collectie
Triton Foundation
p. 31 Meier Vieijra met zijn broer Piet
(Louis). Privécollectie
p. 33 Hollandsche Schouwburg
tijdens Museumnacht. Foto: Ruud
van Zwet
p. 35 Textieldepot Portugese
Synagoge: Toramantels, Torakronen
en Siertorens. Foto: Peter Lange.
Collectie Joods Historisch Museum,
Amsterdam
p. 39 foto Museumnacht JHM
(bijvoorbeeld mand met pretsels)
p. 45 Salom Italia, detail van Esterrol,
ca. 1641. Perkament: gegraveerd en
manuscript. Coll. Joods Historisch
Museum, Amsterdam
p. 47 Amedeo Modigliani, Portret
van een jong meisje (Louise), 1915.
Collectie Triton Foundation
p. 49 Marianne Breslauer, Ruth von
Morgen, Berlijn 1934 © Marianne
Breslauer/Fotostiftung Schweiz,
Winterthur
p. 51 © Studio Ram Katzir, Hand,
2006. Collectie Joods Historisch
Museum
p. 52 Salom Italia, Esterrol, ca. 1641.
Collectie Joods Historisch Museum
Inleiding
Directeur Joël Cahen kijkt terug op een spannend, maar zeer succesvol
jaar. ‘We zijn er goed uitgekomen, dankzij onze kwaliteit.’
4
Het afgelopen jaar was een spannende tijd. De gevolgen van de
cruciale rol in de zichtbaarheid van het JHM. Met het exposeren van
economische crisis – en de onvermijdelijke bezuinigen – gingen niet
de eigen collectie op een andere locatie, bestaat altijd het risico dat je
onopgemerkt aan het JHM voorbij. Toch is het ons gelukt om met
als museum je eigen concurrent wordt. Maar het tegendeel bleek
steun van grote aantallen bezoekers en donateurs een heel succesvol
waar. Juist door de grote aandacht voor onze collectie en de vijfhon-
programma neer te zetten, van hoge kwaliteit. Al was het soms
derd unieke bruiklenen in De Nieuwe Kerk kwamen er méér mensen
buitengewoon ingewikkeld om die kwaliteit te financieren. We zijn
naar het JHM, en werd ons museum veel breder in de markt gezet.
erin geslaagd om het jaar financieel goed af te sluiten, en we hebben
Ook onze goede samenwerking met de Triton Foundation leidde tot
zo het verlies van subsidiegelden weten op te vangen. Ik kijk dus terug
twee bijzondere tentoonstellingen in het Kunstkabinet: Een ontmoe-
op een ongelooflijk succesvol jaar. Dankzij onze kwaliteit zijn we er
ting in Parijs. Amedeo Modigliani, Chaim Soutine en Ossip Zadkine en
goed uitgekomen.
Sam Szafran. Figuratief kunstenaar in een ‘abstracte’ tijd.
Vooral de exposities Saul Leiter. New York Reflections en Van dada tot
Vanaf 1 januari 2012 kent het Joods Cultureel Kwartier één entreebe-
surrealisme. Joodse avant-garde kunstenaars uit Roemenië, 1910-1938
wijs voor het JHM, de Portugese Synagoge en de Hollandsche
sprongen eruit. Beide zorgden voor een enorme bezoekersstroom,
Schouwburg. De doorstroom van bezoekers was gelijk te merken, en
waardoor het JHM sterk op de kaart werd gezet, als museum dat zich
het gezamenlijke entreebewijs vormt zo een natuurlijke verbinding
richt op het Jodendom in internationale context én als invloedrijk
tussen de drie instellingen. Overigens werd de restauratie van de
museum op het gebied van fotografie.
Portugese Synagoge gefinancierd, uitgevoerd en afgerond binnen het
De expressieve, veelkleurige New Yorkse foto’s van Saul Leiter waren
budget én de gestelde termijn, terwijl het gebouw toegankelijk bleef
gelijk een publieksfavoriet. Het vroege werk van de Roemeense
voor erediensten en bezoekers. Dat mag een klein wonder heten. Ik
kunstenaars bleef lange tijd verborgen achter het IJzeren Gordijn,
vond het een groot voorrecht om tijdens de opening op 20 december
waardoor het eigenlijk alleen bekend was bij de experts. Maar ook hier
samen met Hare Majesteit de Koningin door de prachtige, nieuwe
kwam het publiek massaal de topstukken bewonderen. In deze
poort te lopen.
tentoonstelling hebben we aan de hand van zeven joodse kunstenaars
Als museum moet je roeien met de riemen die je hebt, én met de
ook een onderbelicht stuk joodse geschiedenis kunnen vertellen. Zo
riemen die je niet hebt. Zoals in de fototentoonstelling Mijn naam is
kregen joden in Roemenië pas in 1923 burgerrechten – nogal een
Cohen, waarbij we met een beperkt budget toch veel voor elkaar
verschil met Nederland. Van dada tot surrealisme reisde door naar het
hebben gekregen. Het initiatief kwam van buiten het museum, maar
Israel Museum, en de catalogus werd helemaal uitverkocht. Net als de
haakte perfect in op Wie niet weg is, is gezien. Joods Nederland na 1945:
catalogus van Leiter.
onze eerste tentoonstelling van het jaar 2011. Dit vormde een
Sinds twee jaar heeft het JHM een fotoconservator. Dat is een bewuste
speerpunt in ons verzamelbeleid, en het vergaren van kennis over de
keuze, want fotografie is een populair medium, en daarmee essentieel
heropleving van de – zeer diverse – joodse gemeenschap in Neder-
voor een museum dat gericht is op cultureel en religieus erfgoed. We
land. Daarnaast had Wie niet weg is, is gezien een grote heilzame
zoeken daarbij naar fotografen met een duidelijke joodse link, die op
werking op de overlevenden, en de jongere generatie.
andere plaatsen nog niet helemaal tot hun recht zijn gekomen. Dat
Daarop gaan we verder bouwen, want het onderwerp lééft. Toen we
leidde tot exposities zoals Onbewaakte momenten. Foto’s van Marianne
vorig jaar de identiteit onthulden van Meier Vieijra – één van de
Breslauer, of die van Saul Leiter. Deze zijn mede tot stand gekomen
mannen op de iconische Amsterdamse razziafoto – leidde dat meteen
dankzij onze goede contacten met het Zwitserse Fotomuseum
tot een grote stroom bezoekers. In de Museumnacht bezochten meer
Winterthur en de Howard Greenberg Gallery in New York.
dan 3000 mensen de Hollandsche Schouwburg om daar op een
Vorig jaar speelde de samenwerking met De Nieuwe Kerk in de
uitdagende, interactieve manier het verleden te herdenken. En dat
grootschalige tentoonstelling Jodendom. Een wereld vol verhalen een
zonder gratis sushi of jazzband.
5
Tentoonstellingen
Wisseltentoonstellingen
The Triumph of Identity. Salom Italia’s Esterrollen en de
Nederlandse Gouden Eeuw
Wie niet weg is, is gezien. Joods Nederland na 1945
21 maart 2011 t/m 3 juli 2011
29 november 2010 t/m 8 mei 2011
Prentenkabinet JHM
Nieuwe Synagoge JHM
Projectleider: Mirjam Knotter
Projectleider: Hetty Berg
I.s.m. gastconservatoren Emily Bilsky en Sharon Assaf
Ruimtelijke en grafische vormgeving: Kossmann.dejong
Ruimtelijke en grafische vormgeving: MV LevievanderMeer
Publicatie:Uitgeverij Waanders
Eigen publicatie in de reeks van het Menasseh ben Israel Instituut
Een grote multimediale expositie over joods Nederland na de Tweede
De 17de-eeuwse graveur Salom Italia (Mantua, 1619-Amsterdam, sterfd.
Wereldoorlog, met persoonlijke objecten, interviews, filmmateriaal,
onbek.) ontwikkelde in het Amsterdam van de Gouden Eeuw een nieuwe
schilderijen en foto’s. Samengesteld op basis van uitgebreid nieuw
manier om de op perkament geschreven tekst van het bijbelboek Ester te
onderzoek.
versieren. Zes van Italia’s beroemde Esterrollen werden voor het eerst
samengebracht in Amsterdam en geplaatsts in hun (kunst)historische
Boris Kowadlo. Fotograaf tussen herinnering en toekomst
context.
29 november 2010 t/m 6 maart 2011
6
Prentenkabinet JHM
Van dada tot surrealisme. Joodse avant-garde kunstenaars uit
Projectleider: Bernadette van Woerkom
Roemenië, 1910-1938
Ruimtelijke en grafische vormgeving: MV LevievanderMeer
1 april 2011 t/m 2 oktober 2011
Publicatie: Uitgeverij Waanders
Nieuwe Synagoge JHM
Het eerste complete beeld van leven en werk van fotograaf Boris Kowadlo
Projectleider: Edward van Voolen
(1911-1959), die in de jaren ‘40 en ‘50 een uniek beeldarchief aanlegde
I.s.m. gastconservator Radu Stern
van het joodse leven in Nederland en Israël.
Ruimtelijke vormgeving: Rietbroek Oudijn Ontwerpers
Grafische vormgeving: MV LevievanderMeer
Jong & Joods
Uitgave in eigen beheer
29 november 2010 t/m 30 juni 2011
In de zomer van 2011 toonde het Joods Historisch Museum de eerste
JHM museumroute en wisselvitrine
overzichtstentoonstelling van joodse avant-garde kunstenaars uit
Projectleider: Barbara Bos
Roemenië. Van de ruim zeventig kunstwerken uit de periode 1910-1938
Grafische vormgeving: Sjoukje Kloostra
waren de meeste nooit eerder in Nederland en zelfs niet buiten Roemenië
In het kader van de tentoonstelling Wie niet weg is, is gezien verbeeldden
getoond.
negen joodse jongeren wat joods-zijn in Nederland in deze tijd voor hen
betekent.
Aanwinsten 10 jaar BankGiro Loterij als begunstiger van het JHM
1 juni 2011 t/m 10 oktober 2011
Beladen, betwist, bewaard Wisselvitrine JHM
29 november 2010 t/m17 oktober 2011
Projectleider: Irene Faber
Hollandsche Schouwburg
Een keuze uit belangrijke objecten die dankzij de BankGiro Loterij konden
Projectleider: Annemiek Gringold
worden verworven voor de collectie.
Productie: Esther Göbel
CD: Waar bleven de Joden van ons Amsterdam
Een ontmoeting in Parijs. Amedeo Modigliani, Chaim Soutine en
Een audiovisuele presentatie over de tot nu toe onderbelichte naoorlogse
Ossip Zadkine
geschiedenis van dit voormalige theater.
15 juli 2011 t/m 2 oktober 2011
JHM Kunstkabinet
Meier Vieijra (1918-1941)
Projectleider: Irene Faber
21 februari 2011 t/m 25 maart 2011
Het JHM toonde, in samenwerking met de Triton Foundation, in het
Hollandsche Schouwburg
nieuwe JHM Kunstkabinet een viertal werken van Amedeo Modigliani,
Projectleiders: Lonnie Stegink en Esther Göbel
Chaim Soutine en Ossip Zadkine.
Wereldbekend is de historische foto van de razzia op joodse mannen in
Amsterdam die aanleiding was voor de Februaristaking. Eén van de
mannen op de foto kreeg eindelijk een naam.
7
Onbewaakte momenten. Foto’s van Marianne Breslauer
Mijn naam is Cohen
15 juli 2011 t/m 13 november 2011
25 november 2011 t/m 15 april 2012
Prentenkabinet JHM
Prentenkabinet JHM
Projectleider: Bernadette van Woerkom
Projectleider: Bernadette van Woerkom
Ruimtelijke en grafische vormgeving: MV LevievanderMeer
I.s.m. Daniel Cohen en Mischa Cohen
Bruikleententoonstelling van de Fotostiftung Schweiz, Winterthur
Ruimtelijke en grafische vormgeving: Tijl Akkermans, Zinnebeeld
Duitstalige catalogus van de Zwitserse uitgeverij NIMBUS
Begeleidend boek uitgegeven door &Cohen
Engelse editie van de Nederlandse uitgever Parvenu
Fotoportretten en fragmenten uit interviews, door fotograaf Daniel Cohen
De Berlijnse fotografe Marianne Breslauer (1909-2001) wordt ondanks
en journalist Mischa Cohen. Twintig Amsterdamse ‘Cohennen’ deelden
haar kleine oeuvre als een van de belangrijkste avant-gardistische Duitse
ervaringen, emoties en meningen rond een achternaam – een verhaal over
fotografen van het interbellum gezien. Het JHM haalde de eerste
de beleving en vorming van identiteit.
overzichtstentoonstelling van haar werk naar Nederland.
Jodendom. Een wereld vol verhalen
Jaron Beekes. De lens van Spinoza
17 december 2011 t/m 15 april 2012
17 oktober 2011 t/m 27 november 2011
De Nieuwe Kerk
Wisselvitrine JHM
Projectleider namens JHM: Edward van Voolen
Projectleider: Irene Faber
Ruimtelijke en grafische vormgeving: Kossmann.dejong
De graphic novel De lens van Spinoza vertelt de veelbewogen geschiedenis
Een coproductie van De Nieuwe Kerk met het Joods Historisch Museum
van Nederlands grootste filosoof, Baruch de Spinoza (1632-1677) en geeft
Aan de hand van ongeveer vijfhonderd bruiklenen vertelde deze tentoon-
tegelijk een beeldende inleiding op zijn werk. Het JHM toonde een aantal
stelling het fascinerende verhaal van drieduizend jaar joodse religie,
originele tekeningen voor het boek.
cultuur, kunst en geschiedenis. Voor het eerst was een fragment van een
8
Dode Zee-rol in Nederland te zien.
Sam Szafran. Figuratief kunstenaar in een ‘abstracte’ tijd
23 oktober 2011 t/m 4 maart 2012
Reizende tentoonstellingen
JHM Kunstkabinet
Projectleider: Irene Faber
Het JHM toonde in het Kunstkabinet twee grote pastels van Sam Szafran
Superhelden en Sjlemielen. Joodse herinnering in de stripkunst
uit de collectie van de Triton Foundation: Imprimerie Bellini/Printing-
4 april 2011 t/m 13 november 2011
house uit 2006 en L’Escalier uit 1986.
Judiska Museet, Stockholm, Zweden
Een tentoonstelling over stripverhalen en beeldromans van joodse
Saul Leiter. New York Reflections
stripkunstenaars. Deze coproductie van het JHM en het Musée d’art et
24 oktober 2011 t/m 4 maart 2012
d’histoire du Judaïsme in Parijs was eerder te zien in Parijs, Amsterdam,
Nieuwe Synagoge JHM
São Paulo en Berlijn en reisde in 2011 naar Stockholm.
Projectleider: Bernadette van Woerkom
Ruimtelijke en grafische vormgeving: MV LevievanderMeer
Charlotte Salomon: Life? or Theatre?
N.a.v. de tentoonstelling verscheen de 3e herdruk van Saul Leiter.
31 maart 2011 t/m 16 oktober 2011
Early Color bij de Duitse uitgeverij Steidl.
Contemporary Jewish Museum San Francisco, Verenigde Staten
Straatfotografie, modefotografie en abstracte schilderijen: het JHM toonde
Het JHM stelde een tentoonstelling samen van bijna driehonderd
een retrospectief van de Amerikaanse fotograaf en schilder Saul Leiter
gouaches uit de eigen collectie.
(1923). Na een periode van vergetelheid is Leiters werk sinds enige jaren
in de Verenigde Staten en Europa herontdekt.
Images from the land of the Bible. People, Lives and Landscapes
1898-1934
Tot het doek valt. Joods theater tijdens de Tweede Wereldoorlog
7 november 2011 t/m 30 september 2012
24 oktober 2011 t/m 20 maart 2012
Eretz Israel Museum, Tel Aviv, Israël
Hollandsche Schouwburg
In 2009 presenteerde het JHM een tentoonstelling samengesteld uit zijn
Projectleider: Annemiek Gringold
collectie van met de hand ingekleurde foto’s van Palestina, gemaakt door
Productie: Esther Göbel
de American Colony Photographers. Deze tentoonstelling was in
In deze audiovisuele presentatie, die in 2009 voor de Hollandsche
2009-2010 te zien in München en reisde in 2011 naar Israël.
Schouwburg werd gemaakt, brengen oude beeld- en geluidsfragmenten
de kleurrijke theatergeschiedenis van het gebouw tot leven.
Van Dada tot surrealisme. Joodse avant-garde kunstenaars uit
Roemenië
11 november 2011 t/m 18 februari 2012
Israel Museum, Jeruzalem, Israël
De tentoonstelling die het JHM samenstelde met gastconservator Radu
Stern vertrok na de sluiting in Amsterdam naar Jeruzalem.
9
Marketing en Communicatie
2011 was een goed jaar voor het Joods Cultureel Kwartier Amsterdam.
De Hollandsche Schouwburg werkt steeds vaker samen met de
Facebook Fans
De afdeling Publiekscontacten valt sinds 2011 onder de afdeling
In totaal werden 227.680 bezoekers ontvangen, waarvan 131.470 in
Mediatheek van het JHM om bijzondere ontdekkingen of aanwinsten
Realisatie 2009: 280
Marketing en Communicatie en heet voortaan Publieksservice en
het Joods Historisch Museum (het op één na hoogste aantal uit de
voor een breder publiek te ontsluiten en te presenteren. Soms levert
Realisatie 2010: 1.127
Sales. Dit om uit te drukken waar de afdeling voor staat, namelijk
geschiedenis van het museum), 55.419 in de Portugese Synagoge en
dat grote media-aandacht op.
Realisatie 2011: 2.080
dienstverlening aan het publiek en het werven van bezoekers voor de
Vanaf februari werden in een vitrine foto’s en brieven getoond van
Twitter Volgers
Het is inmiddels evident dat de samenhang tussen de verschillende
Meijer Vieijra. Naar aanleiding van een schenking kon na jaren
Realisatie 2009: 200
Samen met de afdeling Marketing en Communicatie richt de afdeling
instellingen onder beheer van het JHM – versterkt door combinatie-
eindelijk worden vastgesteld wie de man was op de iconische foto van
Realisatie 2010: 628
Publieksservice en Sales zich op het Joods Cultureel Kwartier om
tickets en gezamenlijke marketing en promotie – een positief effect
de razzia in februari 1941 op het Jonas Daniel Meijerplein. Het bleek
Realisatie 2011: 1.530
bezoekers naar alle locaties te verwijzen. Bij boekingen wordt gewezen
heeft op de bezoekcijfers. In 2011 is de samenhang versterkt door de
(vrijwel zeker) Meier Vieijra te zijn. Zijn dochter, geboren na zijn
introductie van een gezamenlijk entreeticket voor het Joods Cultureel
deportatie, schonk brieven en foto’s van de familie aan het Joods
Hyves Leden
Portugese Synagoge en de Hollandsche Schouwburg te bezoeken. Ook
Kwartier en het in gebruik nemen van de Museumkaart voor de
Historisch Museum.
Realisatie 2009: 128
bij educatieve programma’s, losse groepsboekingen en individuele
Realisatie 2010: 145
bezoeken wordt op deze mogelijkheid gewezen.
40.791 in de Hollandsche Schouwburg.
diverse locaties door middel van nieuwe initiatieven.
Portugese Synagoge en de Hollandsche Schouwburg. Dit alles is per 1
januari 2012 met veel succes in werking getreden.
In de aanloop naar de première in januari 2012 van de speelfilm
op de mogelijkheid om naast het Joods Historisch Museum ook de
Realisatie 2011: 168
Süskind (regie Rudolf van den Berg), toonde de Hollandsche SchouwTentoonstellingen en bijzondere evenementen
burg een themavitrine met informatie over Walter Süskind, Henriëtte
Website bezoek
Management, een nieuw boekingssysteem. SEM is behalve een
Het hoge aantal bezoekers in 2011 kwam mede door een aantal
Pimentel, de crèche en verschillende verhalen over redding uit de
JHM: 475.000 (353.250 uniek)
boekingssysteem ook een systeem dat inzicht geeft in het aantal
succesvolle tijdelijke tentoonstellingen, enkele drukbezochte
crèche.
HS: 45.000 (31.730 uniek)
bezoekers, de pieken en dalen in bezoekersstromen en de financiële
PS: 45.500 (34.750 uniek)
resultaten.
evenementen en de afronding van de restauratie van de Portugese
Synagoge en de opening van de schatkamers aldaar.
10
Eind 2011 is begonnen met de implementatie van SEM, Smart Event
Media
Alle JHM-tentoonstellingen en diverse presentaties kunnen rekenen
Samenwerking en collectieve marketing
Vanuit de afdeling zijn mailings naar basisscholen verstuurd en
Met name de tentoonstellingen Van dada tot surrealisme. Joodse
op belangstelling van de media. De meeste Nederlandse dag-, week-
Het JHM en de gerelateerde instellingen werken in toenemende mate
telefonische follow-ups gepleegd om meer boekingen en naamsbe-
avant-garde kunstenaars uit Roemenië, 1910-1938 en Saul Leiter. New
en maandbladen volgen onze activiteiten op de voet en schrijven er
samen met andere partijen om op een nog efficiëntere manier meer
kendheid voor het Joods Cultureel Kwartier te genereren. Verder zijn
York Reflections trokken veel publiek. In december opende in samen-
regelmatig over. Ditzelfde geldt voor de diverse media die zich richten
publiek aan te spreken en uit te nodigen voor een bezoek aan het
mailings verstuurd naar specifieke doelgroepen, zoals fotografieoplei-
werking met het JHM in De Nieuwe Kerk de tentoonstelling Joden-
op de internationale bezoeker in Nederland en voor een aantal
Joods Cultureel Kwartier.
dingen en -verenigingen om de fototentoonstellingen van Marianne
dom. Een wereld vol verhalen. Ook deze tentoonstelling, die groots
internationale media.
Het museum doet dit onder meer via:
Breslauer, Saul Leiter en Mijn naam is Cohen onder de aandacht te
JHM, werd goed bezocht. Het bracht joodse kunst en cultuur weer
In 2011 hebben de media ruim aandacht besteed aan de diverse
De Museum Plus Bus
in het Joods Historisch Museum, is met het Foam samenwerking
extra onder de aandacht, en mede door een gezamenlijke kortingsac-
tijdelijke tentoonstellingen en activiteiten in en rondom het JHM, aan
De Museum Plus Bus is een gezamenlijk initiatief van het Rijksmu-
gezocht om de individuele bezoeker te prikkelen zowel het JHM als het
tie en goede communicatie tussen de organiserende instellingen,
de officiële heropening van de Portugese Synagoge en de nieuwe
seum, Van Gogh Museum, Cobra Museum, Hermitage Amsterdam,
Foam te bezoeken.
werden vele bezoekers aangespoord om ook een bezoek te brengen
schatkamers, en aan de herdenkingen en de diverse presentaties in de
Mauritshuis, Kröller-Müller Museum en het Joods Historisch Museum,
aan het Joods Cultureel Kwartier.
Hollandsche Schouwburg. Ook het bijzondere project Joodse Huizen
en mogelijk gemaakt door de BankGiro Loterij. Ook in 2011 kon het
Op verzoek van de afdeling Publieksservice en Sales is door de afdeling
genereerde volop belangstelling in de landelijke pers.
JHM weer vele bezoekers van de Museum Plus Bus ontvangen. In
Educatie een speurtocht ontwikkeld voor leerlingen van het basison-
februari kreeg de Stichting Museum Plus Bus van de BankGiro Loterij
derwijs en een kijkwijzer voor het voortgezet onderwijs. Deze kunnen
ook worden gebruikt door de individuele bezoeker.
brengen. In het kader van In the Picture, de drie fototentoonstellingen
was opgezet met internationale topstukken en bruiklenen van het
Qua evenementen in 2011 sprong de Museumnacht eruit. Dit jaar was
het de tweede keer dat het JHM, de Portugese Synagoge én de
Nieuwe media/websites
de status van beneficiant en daarmee kon het over voldoende
Hollandsche Schouwburg geopend waren. Met een gezamenlijk
In de afgelopen twee jaar zijn de websites van het JHM, de Portugese
financiële middelen beschikken om, samen met enkele andere musea
bezoekersaantal van 13.273 bij de drie locaties was dit de meest
Synagoge, Ets Haim en de Hollandsche Schouwburg geheel ver-
in het land, ook de komende jaren met het project verder te gaan.
succesvolle editie ooit.
nieuwd. De sites bieden niet alleen een andere vormgeving, maar ze
zijn eveneens verrijkt met meer informatie en nieuwe-mediatoepas-
De Plantage Amsterdam
Portugese Synagoge
singen. De koppeling van de zeven websites waar het JHM verant-
Het Joods Historisch Museum, de Portugese Synagoge en de
In aanwezigheid van Hare Majesteit de Koningin werd op 20 decem-
woordelijk voor is via een systeem van tabbladen, heeft een toename
Hollandsche Schouwburg zijn alle deelnemer aan het project De
ber de twee jaar durende restauratie van de Portugese Synagoge
van het aantal bezoekers van de verschillende sites opgeleverd. Het is
Plantage Amsterdam. Het doel hiervan is om de Plantagebuurt, die
feestelijk afgesloten en kon de voorlopige inrichting van de nieuwe
nu duidelijk dat het JHM, het JHM Kindermuseum, de Hollandsche
rijk is aan kunst, cultuur en groen, via strategische samenwerking en
ondergrondse schatkamers worden getoond.
Schouwburg, de Portugese Synagoge, Ets Haim, Digitaal Monument/
marketing nationaal en internationaal te promoten. Andere deelne-
De restauratie was tevens aanleiding voor een regelmatig te verschij-
Community Joods Monument en het Menasseh ben Israel Instituut
mers zijn het Rembrandthuis, Hermitage Amsterdam, Artis, NEMO,
nen nieuwsbrief met daarin de laatste restauratie-ontwikkelingen en
met elkaar in verband staan. Dit is een van de vele stappen op weg
Tropenmuseum, Gassan Diamonds, Arcam, Theater Carré, Scheep-
achtergrondinformatie over de toekomstplannen.
naar nog meer onderlinge samenhang en samenwerking, intern en
vaartmuseum, Muziektheater en De Hortus.
Het bezoekersaantal van de Portugese Synagoge bleef onverminderd
extern.
De Cultuurbus en de Cultuurboot
hoog, ondanks de restauratiewerkzaamheden. De synagoge bleef ook
open en er werden gedurende het jaar weer diverse bijeenkomsten
Op het gebied van social media zijn eveneens grote stappen gezet.
De Cultuurbus en de Cultuurboot zijn in het leven geroepen door de
georganiseerd, zoals concerten bij kaarslicht, lezingen etc.
Het bereik hiervan is exponentieel toegenomen en het is inmiddels
gemeente Amsterdam en 17 Amsterdamse musea om basisschool-
een van de belangrijke instrumenten geworden voor de promotie van
scholieren op een makkelijke manier naar de culturele instellingen te
tentoonstellingen en evenementen.
kunnen vervoeren. Het project wordt gecoördineerd door Mocca, het
Hollandsche Schouwburg
Net als in eerdere jaren kwamen er ook in 2011 weer duizenden mensen
af op een van de drie herdenkingen in de Hollandsche Schouwburg.
expertisenetwerk cultuureducatie.
11
Evenementen Joods Historisch Museum
Instaprondleidingen
Speciale evenementen
• Familieportret rondleiden & tekenopdracht
• Theatergroep Barbaren & Co met o.a. Jair Stranders. Literatuurtheater
• Marokkaans/Joodse ontmoeting i.s.m. buurthuis Argan
Wandelingen
• Literaire avond met Hanneke Groenteman, Robert Vuijsje en Wanda Reisel
• Wandeling Diamantbuurt, i.s.m. Gassan Diamonds
• Kibboets reünie ; ontbijt en vertoning documentaire Keeping the Kibbutz
• Plantage Zondag, ‘Briljante Wandeling’ & rondleiding bij Gassan
(Ben Crosbie, Israel, 2010) documentaire
Diamonds
• Literaire Avond met Marcel Möring, Nachoem Wijnberg en Hanneke
Groenteman
Kinderevenementen / ateliers
• Burendag i.s.m. Nederlandse Museumvereniging
• Levens-stambomen met Eli Content
• Mokumse Verhalen; voorleesprogramma door Fajga Szmulewicz
• Poeriem! Kinderprogramma
(Museumweekend)
• Matzefeest! Pesach
• Hans Keilson geïnterviewd door Frans Weisz (Museumweekend)
• Sieraden Atelier; Kinderatelier met Ela Bauer
• Literaire Avond met Hanneke Groenteman, Hella en Freek de Jonge
• Familie Portret; Familie Rondleiding
• Ajax, de joden en Nederland; gesprek tussen Simon Kuper en Uri Coronel
• Jewish Salon getiteld Tongue Ties
Inleidingen op tentoonstellingen
• Willy Lindwer filmretrospectief i.s.m. NIOD, Nederlands instituut voor
• Engelse inleiding op de tentoonstelling Van Dada tot Surrealisme
oorlogs-, holocaust- en genocidestudies en EYE Filminstituut Nederland
• Gallery Talk bij Wie niet weg is is gezien door Hetty Berg
• Optreden van de Amerikaanse chazan Danny Maseng
• Gallery Talk; inleiding op Salom Italia door Mirjam Knotter
• Verplicht Gelukkig, theatermonoloog door Saskia Goldschmidt
• Shookbook, ruilmarkt voor Hebreeuwse boeken
12
Lezingen
• In den beginne. Eerste keren in de bijbel, boekpresentatie & interview
• Jong & Joods. Jaap van Velzen & Natascha van Weezel
Meir Shalev
• Verwerking als kunst, kunst als verwerking. Truus Wertheim-Cahen
• Roemeense muziek & dans i.s.m. Internationaal Danstheater & Dans in
• Jewish Philanthropy and Jewish Identity. Prof. dr. Gabriel Motzkin
School
i.s.m. Van Leer Jerusalem Institute
• Dada Soirée in het kader van Cultuurlab i.s.m. Gerrit Rietveld Academie,
• A chance to participate. Ute Eskilden
Afdeling Beeld en Taal
Lezingen in het kader van CultuurLab, een samenwerkingsverband met
• Plantage Zondag, thema: aan het Water
de Rietveld Academie:
• Joods Film Festival in Pathé Tuchinski (thema: Music in Motion) met o.a.
• Romanian anti-Semitism between 1910 and 1938. Diana Oncioiu
gospelzanger Joshua Nelson en sneak preview van de speelfilm Süskind
• De coup tegen de avant-garde. Pieter Hilhorst
• Museumnacht (thema Jew York) met o.a. Lomography, Hotmamahot,
• Ze kunnen allemaal dooddonderen... Europese avant-garde in het
Greg Shapiro, Gideon van Gelder, Tali Farchi en dj Mr. Mendel
interbellum. Marguerite Tuijn
• Alles gaat aan flarden, theatermonoloog door Stichting Droomproducties
• Gallery Talk. Edward van Voolen
• Gesprek over De bruid van Marcel Duchamp tussen K. Schippers en
Overige activiteiten
Robert Anker
• Joods Film Festival Amsterdam 26 t/m 30 oktober 2011
Films
Cursussen en workshops
• Kijken, Sjmoezen, Eten. Filmavond met Renée Sanders in de Film en
• Workshop Truus Wertheim-Cahen Verwerking als kunst, kunst als
Televisie Academie
verwerking
• Zonder Rabbinaal Toezicht (Netty Rosenfeld, 2001) documentaire
• Een nieuw huis voor onze kille (Frans Bromet, 2011) & Wat is nou een
Evenementen Kindermuseum
Jood? (Frans Bromet, 1997) documentaires
• Toe bisjevat (bomenfeest)
• Loekie Themans, vertoning familiefilms
• Famillieportret Familierondleiding en
• A Film Unfinished (Yael Hersonski, Israel, 2011) documentaire
• knutselopdracht voor de kinderen
• Eli Asser, man van woorden (Hans Polak, 2007) documentaire.
• Poeriem
Gevolgd door een interview met Eli Asser door Henk van Gelder
• Sieradenatelier met Ela Bauer
• Primo Levi (Netty Rosenfeld, 1991) documentaire
• Vormen met Merijn Bolink
• The Tale of Nicolai & The Law of Return (David Ofek en Elinor
• Granaatappelworkshop
Kowarsky, Israel, 2008) documentaire
• Schilderatelier: surrealisme
• Hey Hey It’s Esther Blueburger (Cathy Randall, VS, 2008) film in het
• Soekot
kader van Amsterdam Gay Pride
• Joods Film Festival (zie Speciale evenementen)
Inloopateliers
• Schilders gezocht
Inloopconcerten in de Grote Synagoge
• Chanoeka
• Concert in de Portugese Synagoge door het Jacques Thibaud
• Sjabbat
Ensemble
13
Portugese Synagoge
De eerste helft van 2011 stond geheel in het teken van de afronding
De concertavonden trokken in totaal ruim 2.500 bezoekers.
van de restauratiewerkzaamheden van het gebouwencomplex van de
Portugese Synagoge. In de tweede helft stond het verhuizen en de
Kristallnacht
(her)inrichting centraal. Na jarenlange voorbereiding is de restauratie
Op 9 november werd de Kristallnacht-herdenking gehouden in de
van de Portugese Synagoge een feit. De doelstellingen zijn gereali-
Portugese Synagoge met o.a. een toespraak door de burgemeester
seerd: een geoptimaliseerde publieksfunctie, het beter zichtbaar en
van Amsterdam. Aansluitend was er een kranslegging bij de Holland-
toegankelijk maken van het complex, het tonen van de ceremoniële
sche Schouwburg.
objecten in de nieuwe schatkamers en het zeker stellen van continu
religieus gebruik. Gedurende de werkzaamheden bleef de synagoge
Afronding restauratiewerkzaamheden
open voor het publiek. Eind juli 2011 ging de nieuwe, uitnodigende
Op 20 december 2011 werd de afsluiting van de restauratiewerkzaam-
glazen poort open aan de hoofdingang, Mr. Visserplein 3.
heden feestelijk gevierd in het bijzijn van Hare Majesteit de Koningin.
Deze feestelijke avond, met toespraken, een concert in de Esnoga en
De nieuwe schatkamers zijn ingericht met zo’n achthonderd
een receptie in het JHM, werd bezocht door ruim 750 personen.
spectaculaire ceremoniële voorwerpen uit de ruim vier eeuwen lange
Literair Programma
geschiedenis van de Portugees-joodse gemeenschap: zilver, kostbaar
In de maanden april t/m augustus 2011 waren er vijf literaire
textiel, en boeken en manuscripten uit de bibliotheek Ets Haim – Li-
programma’s van Fajga Szmulewicz – Over Snoge en Snogeiro’s, een
vraria Montezinos. De schatkamers van de Esnoga zijn geen museale
voorleesprogramma over de Portugese Synagoge.
vitrines, maar depots die in gebruik zijn en waarvan de bezoekers door
14
het joodse jaar heen de inhoud zullen zien veranderen. Een groot
Museumnacht
aantal ceremoniële objecten is nog altijd volgens een vast schema in
Op 5 november werd voor de vijfde keer meegedaan aan het grote
gebruik tijdens de joodse feest- en vastendagen. Sinds de feestelijke
publiekevenement de Museumnacht. Het bezoekersaantal was ook dit
afsluiting van de restauratiewerkzaamheden in het bijzijn van
jaar weer overweldigend.
Koningin Beatrix op 20 december 2011 is al dit prachtige erfgoed
permanent te bewonderen voor het publiek.
Rondleidingen
In 2011 hebben er diverse Hard Keppel Tours plaatsgevonden
Het synagogecomplex en de collecties ceremoniële objecten van de
(rondleidingen langs de restauratiewerkzaamheden van het synagoge-
Portugees-Israëlietische gemeenschap zijn sinds 2009 aan de zorg
complex). Diverse groepen en organisaties kregen rondleidingen,
van het Joods Historisch Museum toevertrouwd. De samenwerking
waaronder de Israël Bonds, Gemeente Amsterdam – Stadsdeel
met het JHM bracht een intensivering op gang tussen de twee
Centrum en de CIA (Collectieve Israël Actie).
instellingen; naast de in 2010 verstevigde promotie en verkoop van
combitickets, de afhandeling van alle groeps- en individuele
Joodse Gemeente
aanvragen door de afdeling Publiekscontacten van het JHM, werden
De Portugese Synagoge is een levende joodse gemeente met ca.
dit jaar de afdelingen Beveiliging, Entreezaken en de winkel samenge-
zeshonderd gemeenteleden. Op de wekelijkse sjabbat worden
voegd.
religieuze diensten gehouden, evenals tijdens de joodse feestdagen.
De Portugese Synagoge heeft in 2011, ondanks de restauratie, ruim
Tijdens Kol Nidré (de belangrijkste dienst van het jaar) zijn er rond de
55.000 bezoekers ontvangen (2.500 bezoekers meer t.o.v. 2010).
achthonderd bezoekers geweest vanuit de gehele joodse gemeenschap. In de tweede helft van 2011 werden er drie choepot (huwelij-
Evenementen in 2011
ken) voltrokken evenals enkele Bar en Bat Mitswa’s.
Ets Haim – Livraria Montezinos
Kaarslichtconcerten januari t/m december 2011
Gedurende de restauratie van het Portugese Synagoge complex was
Tussen januari en december 2011 werden tien succesvolle publieks-
de collectie van Ets Haim – Livraria Montezinos ondergebracht bij de
concerten bij kaarslicht georganiseerd met een gevarieerd muzikaal
afdeling Bijzondere Collecties van de universiteitsbibliotheek van de
programma. In juni werd voor de eerste keer een Witte Nacht-
VU en raadpleegbaar voor het publiek. De collectie is in het najaar
(midzomernacht)concert gehouden in samenwerking met de
teruggekeerd naar het Portugese Synagoge complex.
Plantage. In augustus werd voor de derde keer een concert georganiseerd in samenwerking met het Grachtenfestival.
In juni werd een privéconcert georganiseerd voor deelnemers van het
ITF-congres (International Taskforce for Cooperation on Holocaust
Education, Research and Remembrance).
In oktober werd een welkomstconcert gegeven voor de nieuwe
Israëlische ambassadeur in Nederland, Z.E. Haim Divon, georganiseerd door de Kamer van Koophandel Nederland – Israël.
15
Educatie
Ontmoetingen
Kindermuseum
De afdeling Educatie stuurde vrijwilligers aan bij zowel de JHM-infor-
Bij de multimediale tentoonstelling Jong & Joods is speciaal educatief
In 2011 werd het langlopende project ‘Ontmoetingen’ afgerond: een
Naast de reguliere programma’s in het Kindermuseum is er voor de
matiebalie (voor de publieksbegeleiding bij de wisseltentoonstelling
materiaal voor ROC-scholen ontwikkeld, bestaande uit een introduc-
publieksbenadering waarbij naast een effectieve kennisoverdracht ook
onderbouw van het primair onderwijs het programma ‘Max de Matze’.
Wie niet weg is, is gezien) als de informatiebalie van de Hollandsche
tieles op het ROC en een presentatieprogramma in het JHM.
het bevorderen van genuanceerd denken centraal staat. Om deze visie
Voor groepen van de buiten- en naschoolse opvang is het Mini
Schouwburg. Per november 2011 heeft het JHM een vrijwilligerscoör-
concreet en meetbaar te maken is een methode ontwikkeld die wij
Max-programma ontwikkeld.
dinator aangesteld, waardoor de vrijwilligers sinds die datum niet
In samenwerking met Delta Lloyd en IMC Weekendschool is een
‘ontmoetingen’ noemen. De methode is geïmplementeerd via training
Er is een concept uitgewerkt voor het interactief maken van het
meer vallen onder de afdeling Educatie.
programma voorbereid voor kinderen die de laatstgenoemde scholen
van de educatieve staf en de rondleiders. De effectiviteit ervan is
schilderij Sgt. Koshers Jewish Hearts Club.
gemeten door bureau Letty Ranshuysen, een in de cultuursector
De werkbladen voor scholen die zich voorbereiden op een bezoek aan
Rondleidingen (vaste collectie en lopende wisseltentoonstellingen)
locaties te bezoeken. In 2012 zullen zij het museum bezoeken rond
gespecialiseerd onderzoeksbureau. De geformuleerde suggesties ter
het Kindermuseum zijn aangepast aan de methode ‘Ontmoetingen’.
zijn aangeboden bij:
het thema tsedaka, liefdadigheid.
verbetering zijn door middel van training en intervisiesessies
Deze schoolwerkbladen en docentenhandleiding sluiten aan op het
Wie niet weg is, is gezien
inmiddels zoveel mogelijk geïmplementeerd.
boek Wat jij niet wil… kikker in je bil!
Van dada tot surrealisme
Voor het Joods Bijzonder Onderwijs, Rosj Pina en Maimonides
Saul Leiter. The Triumph of Identity
ontwikkelde het JHM in nauwe samenwerking met de scholen een
Het gehele proces en de vaardigheden die nodig zijn om met de
16
bezoeken. Zij krijgen in de weekenden de gelegenheid om bijzondere
methode te werken zijn vastgelegd in de publicatie Ontmoetingen. Ook
Ateliers
Onbewaakte momenten. Foto’s van Marianne Breslauer
concept voor museumlessen op structurele basis. In 2012 zullen de
is een film gemaakt waarop een deel van de methode is uitgewerkt in
Er zijn diverse ateliers georganiseerd rond de tentoonstellingen en
My name is Cohen
eerste klassen richting het JHM, Kindermuseum, Portugese Synagoge
een voorbeeldrondleiding in het museum.
feestdagen als Toe Bisjwat, Poeriem en Soekot. Beeldend kunstenaars
en Hollandsche Schouwburg komen voor diverse programma’s.
als Ela Bauer, Merijn Bolink, Eli Content en Ida Kleiterp leidden deze
De rondleidingen in de Portugese Synagoge zijn ondanks de restaura-
Tentoonstellingen
ateliers, die hoofdzakelijk op kinderen gericht waren, en in mindere
tiewerkzaamheden toch doorgegaan. Ook zijn er rondleidingen door
Presentatie en college
Bij de tentoonstelling Mijn naam is Cohen heeft de afdeling Educatie
mate op families. Daarnaast waren er ook verschillende succesvolle
de voormalige joodse wijk georganiseerd in samenwerking met
Hoofd Educatie Petra Katzenstein presenteerde tweemaal de methode
het concept voor publieksparticipatie ontwikkeld.
inloopateliers rond het thema Chanoeka, Sjabbat en schilderen.
Gassan Diamonds.
‘Ontmoetingen’ in het buitenland. In oktober in Ljublijana bij de
De Nieuwe Kerk heeft voor de tentoonstelling Jodendom input
Kinderen konden hieraan deelnemen tijdens vakanties, zonder
gekregen van de afdeling Educatie, met name met betrekking tot het
inschrijving en op elk moment van de dag.
educatief materiaal voor primair en voortgezet onderwijs, dat
conferentie Hands On! International Association of Children’s Museums,
In de zomer van 2011 hervatte Fajga Szmulewicz het in opdracht van
waar tachtig vertegenwoordigers van kindermusea aanwezig waren;
het JHM samengestelde literaire voorleesprogramma in de Portugese
en in november in Londen tijdens de jaarlijkse conferentie van de
ontwikkeld is door De Nieuwe Kerk en KlasseTV. Daarnaast zijn enkele
Rondleidingen
Synagoge: Snoge en snogeiro’s: verhalen over de Portugese Synagoge en
Association of European Jewish Museums. Een overweldigend aantal
rondleiders van het JHM opgeleid om rond te leiden in De Nieuwe
Alle rondleiders ontvangen structureel informatie bij nieuwe
haar bezoekers.
musea liet weten zeer geïnteresseerd te zijn in de methode en er
Kerk tijdens die tentoonstelling.
tentoonstellingen. Inspirerende intervisiebijeenkomsten maakten de
Er is een start gemaakt met de ontwikkeling van de tentoonstelling
rondleiders vertrouwd met de nieuwe methodiek. Middelen als de
Specifieke doelgroepen
Ook gaf Petra Katzenstein een gastcollege aan de Reinwardt Academie
over Koosjer, die eind 2012 getoond zal worden.
rondleidersnieuwsbrief en rondleidersbijeenkomsten hielpen om alle
De afdeling Educatie biedt verschillende op maat gemaakte program-
over de totstandkoming en didactiek van het Kindermuseum.
informatie en ontwikkelingen in en rond het JHM met elkaar te
ma’s voor specifieke doelgroepen waarvan een deel reeds is beschreven.
bespreken.
mogelijk mee te gaan werken.
17
Bezoekersaantallen
Aantal bezoekers JHM in 2011
Naar soort toegang
Januari
6.134
Volwassenen normaal tarief
Februari
8.052
13 t/m 17 jaar normaal tarief
19.439
1.370
Maart
8.086
6 t/m 12 jaar
3.676
April
10.915
Kinderen onder 6 jaar
1.465
Mei
9.798
65+ tarief
4.182
Juni
10.897
Algemene Museumkaart
Juli
15.076
Entree groep volwassenen
2.883
Augustus
15.849
Entree onderwijsgroepen
8.085
September
10.941
Vrienden Joods Historisch Museum
Oktober
10.957
Combi CEPIG
November
14.520
I Amsterdam Card
9.515
December
10.245
Totaal
131.470
Museumn8
3.920
3.634
Bezoek opening
1.703
Museum Plus Bus
1.106
818
CJP
651
Holland Pass
627
Vereniging Rembrandt
569
Tours en Tickets
487
Stadspas
311
Vrijkaart
140
Overigen
8.356
Totaal
Bezoek Portugese Synagoge 2011
2.190
13.792
International Youth Card
BankGiro Loterij Card
18
42.551
131.470
Bezoek Hollandsche Schouwburg 2011
Januari
1.732
Januari
2.389
Februari
2.405
Februari
2.325
Maart
3.279
Maart
3.029
April
5.182
April
6.638
Mei
4.720
Mei
7.564
Juni
5.445
Juni
3.506
Juli
5.940
Juli
1.875
Augustus
7.061
Augustus
1.355
September
3.610
September
1.524
Oktober
3.643
Oktober
3.205
November
8.299
November
5.895
December
4.103
December
1.486
Totaal
55.419
Vrienden van het JHM per 31-12-2011: 2.900
Totaal
40.791
19
Collectie
Museumcollectie
Dhr. E. Content
Aanwinsten in 2011
Een kartonnen knopenkaart met opgenaaide linnen knopen van de
Hema; een door Eli Content vervaardigde nieuwjaarswens voor het
Schenkingen
joodse jaar 5772.
Dhr. Max Abram
Mw. K. Content
Serie van zes tekeningen door Ronny Abram (1938-1999), getiteld O
Drie stalenboeken met diverse stofstalen van de firma M. van Dam &
amor natural.
zonen uit Enschede.
Anoniem
Dhr. P.J.F. van der Does de Willebois
Een affiche voor een symposium in 2011 in Jeruzalem over de
Geschilderde ketoeba (huwelijkscontract) uit 1728.
geschiedenis van Joden in Nederland en een affiche voor de expositie
‘Alle kinderen, ze zijn weg’ in het Nationaal Monument Kamp Vught.
Mw. J. Dotsch
Een T-shirt van CIDI (n.a.v. een voetbaltoernooi) en een blouse van
Dhr. Rob F. van den Bergh
Haboniem.
Schenking ter nagedachtenis aan S. van den Bergh en S. van den
Bergh-Knurr, aangeboden door Rob F. van den Bergh aan R.C.
Mw. M. Dusseldorp
Musaph- Andriesse, erevoorzitter JHM: schilderij, olieverf (marouflé),
Twee elixerflesjes van het merk Catz.
met als voorstelling een zittende schoenpoetser, door Meijer de Haan
(1852-1895).
Mw. G. Evers-Lissauer
Speldje van Bne Akiwa Nederland.
20
Mw. D.I. Blanken-van Zanten en dhr. J.H. Blanken
21
Geschilderd portret van Dirkje (Ditje) van Zanten-Klaassen door
Mw. Y. Garcia
Baruch Lopes de Laeo Laguna (1864-1943).
Embleem van Bne Akiwa.
Blijdesteijn Mode
Dhr. B. J. van Gelder
Drie kleerhangers met reclameopdruk.
Twee slijpstenen en twee rituele slachtmessen, alsmede een
koosjerstempel, ooit eigendom van Salomon (Sal) van Gelder; een
Dhr. E. de Boer
eetlepel en bord door de schenker gebruikt in zijn onderduikgezin.
Collectebusje van de Rudelsheimstichting.
Dhr. M. Gerstenfeld
Dhr. Ilay den Boer
Een tafelkleed vervaardigd door leden van de handwerkclub van de
Twee affiches voor voorstellingen uit de reeks theatervoorstellingen
Sociale Afdeling van de Joodse Gemeente Amsterdam in 1975,
Het Beloofde Feest van Ilay den Boer.
alsmede een rol met namen van dames van de betreffende handwerkclub.
Dhr. H. Citroen
Een dameshoedje, twee hoedendozen, diverse verpakkingsdozen en
Dhr. F. Gompen
een luciferdoos van Maison de Bonneterie; een hoge hoed in
Een bronzen plaquette van de NV Koninklijke Chroomlederfabriek de
hoedendoos; een houten portret van Alex R. Citroen; een houten reliëf
Amstel v/h L.S. Gompen, waarop de namen van zes in de Tweede
voorstellende de firma NV Alex Citroen; twee wijnglazen vervaardigd
Wereldoorlog omgekomen werknemers.
ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van Berith Salom; een
collectebusje van het Joods Nationaal Fonds; twee bronzen reliëfs
Haboniem-Dror beHolland
voorstellende Izaäk Cohen Bendiks, waarvan een vervaardigd door
Pet, blouse en vlag met daarop het logo van de joodse jeugdbeweging
Mirjam Jacobson (1887-1945); een luciferboekje met reclameopdruk
Haboniem-Dror beHolland, alsmede een geschreven kaart waarop
voor Modehuis Gebr. Gerzon; een speldje voorstellende een miniatuur
leeftijdsgroepen aangegeven zijn.
menora; een menu voor een diner voor het veertigjarig bestaan van de
firma Matagalpa en een sigarettenkistje van deze firma; een liniaal
Dhr. F.J. Haneveer
met reclameopdruk voor de firma Wijnants van Leuven Citroen; een
Gipsen wandtegel van het Joods Nationaal Fonds.
verpakkingsdoos van modehuis Hirsch.
Annet en Suzan Hekkelman
Dhr. D. Cohen Paraira
Portret van S.P. Abas (olieverf op doek) door Else Berg (1877-1942);
Een keppel met de opdruk JPIG; een beker van Rosj Pina; een blikje
twee tekeningen door Clara de Jong (1928-2005), waarvan een met de
t.b.v. de Honingactie van het Joods Nationaal Fonds; een perspex
titel De wereld in het jaar 1918; een tekening voorstellende een liggend
herinneringsobject van Rosj Pina; diverse puzzeltjes n.a.v. een bat
vrouwelijk naakt door Mommie Schwarz (1876-1942).
mitswa; twee kaartspellen van verzekeringsmaatschappij Franco
Mendes & Co; een T-shirt met het logo van Bne Akiwa.
Mw. Pauline van Hulst-Kramers
Stichting Maatschappij tot Nut der Israëlieten in Nederland
Tekening, gemengde techniek, voorstellende een danseres, door Ro
Een blikken collectebus met de tekst Maatschappij tot Nut der
Mogendorff (1907-1967).
Israëlieten.
Studentenvereniging Ijar
Dhr. L.J. Marijnissen
Een beker, een frisbee en een ballpoint met het logo van de studen-
Twee stofstalen voor zijden talliethoeken afkomstig uit het archief van
tenvereniging Ijar.
de firma EE Labels, Van Engelen & Evers uit Heeze.
Dhr. Ies Jacobs
Rinet van Meel
Een serie van elf tekeningen door Ies Jacobs (1918-2011) met als
Twee muismatten en een memoblok van Stichting Sjalhomo; speldje
onderwerp café Bos in Purmerend, dinsdagochtend tijdens de veemarkt;
Awakening the Jewish heart.
een aquarel voorstellende het Concertgebouworkest; een ets getiteld
Oude Joodse Vrouw; twee aquarellen voorstellende de haven van Dieppe;
Firma Mouwes
een aquarel voorstellende een caféinterieur; een aquarel voorstellende
Een rol tape bedrukt met het logo van de firma Mouwes en een plastic
jeu-de-boule spelende mensen in een park; een plakboek met knipsels
tasje met reclameopdruk.
(voornamelijk cartoons) van de hand van Ies Jacobs.
Mw. A.E. Muller
Mw. C. de Jong-Buis
Een geschilderd zelfportret door Anne Muller.
Aardewerken bord als dank geschonken door Fietje Jacobs aan
mevrouw Buis-Hoffman bij wie zij tijdens de oorlog was ondergedoken.
Museon
Een Esterrol gedrukt ter herinnering aan een jeugdsjoeldienst in 1935
Mw. W.A.M. Koesen-van Frankfoort
in de Nieuwe Synagoge op het Jonas Daniel Meijerplein in Amsterdam.
Twee tekeningen met de titels De nachtmerrie van Antwerpen en Het
22
waschmeisje, door Jacques Hartog (1895-1942).
Nederlands Israëlitische Gemeente Zwolle
Een theelepeltje met als versiering de voorgevel van de synagoge in
Mw. S.R. Krieg en Mw. M. Krieg
Zwolle.
Twee zilveren sjabbatkandelaars afkomstig uit de familie van
componist/dirigent Hans Krieg.
Mw. I. Onderweegs
Een uitschuifbaar kidoesjbekertje voor op reis; een envelop met setjes
Bakkerij Laromme
naalden en een metalen kokertje met haaknaalden, beide reclamege-
Een affiche en een taartdoos.
schenkjes van het koosjere plantenbotermerk Tomor.
Mw. Ellis F. Latul-Jonker
Dhr. Benjamin Peleg (Flesschedrager)
Twee geschilderde vrouwenportretten door Salomon Garf (1879-1943)
Een schilderij getiteld On the road.
en drie vrouwenportretten door Willem van Nieuwenhoven (1879–
1973), uit de nalatenschap van Clara Legras (1937-2005).
Perlmuter Couzijn Foundation
Een geschilderd portret van de beeldhouwer Wessel Couzijn.
Dhr. Peter Leers
Een setje van zeven chanoekamunten, uitgegeven door de Bank van
Dhr. H. Philips
Israël ter gelegenheid van het 350-jarig bestaan van de joodse
Een tegeltableau van de Velenzo Rijwielfabriek, een ingelijst kranten-
gemeenschap in Curaçao.
artikel over een brand bij dit bedrijf en een kinderfietsje van dit merk.
Dhr. Ralph Levie
Dhr. E. Philipson
Een polsbandje van de joodse jeugdbeweging Haboniem Dror
Een speldje van de joodse jeugdvereniging Hasjalsjelet.
beHolland en een houten kleerhanger van manufacturenwinkel De
Magneet in Dieren.
Dhr. Theo van Praag
Een T-shirt van JONAG, een belangenvereniging voor de joodse
Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam
naoorlogse generatie.
Een straatnaambord van de Jacob Soetendorpstraat in Amsterdam,
een naambord voormalige synagoge en een herinneringsplaquette.
Dhr. H. Ree
Educatief gezelschapsspel ter voorbereiding van een bar mitswa; twee
Stichting Limmoed Nederland
aankondigingen voor een kennismakingsavond met een lezing van Abel
Een tasje met opdruk voor Limmoed.
J. Herzberg bij de Nederlandse Zionistische Studenten Organisatie; een
kistje met een omerbord en toebehoren; een oorkonde uitgereikt bij
Dhr. J.A. Luijten
Portret van lezende vrouw (tekening, gemengde techniek) door Fré
Cohen (1903-1943).
een bar mitswa in 1942 en een blouse waarop een jodenster.
23
Restaurant H’Baron
Dhr. S. (Simon) Tuinder
Verschillende soorten broodouwels en een taartdoos.
Acht tekeningen van stadsgezichten en portretten door Simon Blok
(1908-1943).
Dhr. A. Rodrigues Pereira
Overdrachten
Langdurige bruiklenen van derden
Dhr. Joost van der Lijn
Nederlands Isr. Gemeente Den Haag
Schilderij, olieverf op doek voorstellende het interieur van de oude
Gelila, olieverf op doek door Maurits Leon (1838-1865).
Een zilveren schaaltje, geschenk van de Nederlands Portugeesch
Dhr. B. van der Velde
synagoge in Utrecht tijdens de dienst op Grote Verzoendag, door
Israelietische gemeente te ‘s-Gravenhage aan het echtpaar Rodrigues
Een wit porseleinen kop en schotel met een goudkleurig Hebreeuws
Johan Paul Constantinus Grolman (1841-1927).
Dhr. R. Oudkerk
Pereira-Vaz Dias ter gelegenheid van hun 25-jarig huwelijksfeest, en
opschrift en idem versieringen.
Besnijdeniskist, eigendom geweest van de besnijder Leib Salomon de
Drie ingelijste textielapplicaties met een sprookje als voorstelling. De
Beer (1786-1875).
werken hingen oorspronkelijk in de creche op de Plantage Midden-
een zilveren kidoesjbeker.
Dhr. J. (Jaap) van Velzen
Rosj Pina
Affiche met als onderwerp een lezing door Isaac Lipschits.
Aankopen met steun van de Stichting Vrienden van het JHM
Mw. N. de Vries-Gokkes en dhr. J.I. de Vries
Dhr. O.P. Voitus van Hamme
• Affiche voor het toneelstuk Potasch en Perlemoer (1950-1970).
Beschilderd aardewerken bord met tekst. In 1954 geschonken door de
Reclamespeldje voor N.V. Tweka Tricotfabrieken.
• Affiche voor een tentoonstelling over diamant in kunst en
Leeuwarder metaalhandelaar Benjamin (Beike) Cohen aan David
industrie bij de firma Drukker en zoon nv in Amsterdam (1955).
Quiros ter gelegenheid van de verbouwing van diens koosjere
restaurant aan de Jodenbreestraat in Amsterdam.
Diverse kledingstukken (waaronder keppels en T-shirts) en een vlag,
alle met het logo van Rosj Pina of het JBO.
laan.
Dhr. Eddo Rosenthal
Twee slingers van papieren vlaggetjes uit Israël, twee Israëlische
Dhr. E. van Voolen
• Grafiek, gezicht op een aantal huizen, getiteld Waterlooplein door
vlaggen, waaronder een tafelvlaggetje, een door huisvlijt vervaardigde
Oranje suede keppel uitgereikt bij een bar mitswa.
P. le Grand (ca. 1930).
• Affiche, aankondiging voor een openbare vergadering over het lot
Dhr. M. van Zuiden
Mw. N. de Vries-Gokkes en dhr. J.I. de Vries
van het Joodse oorlogspleegkind (1949).
Tekening, portret van Nathan van Zuiden, door Leo Kok (1923-1945).
Identiteitspenning uit een R.K. meisjespensionaat met daarop de
• Grafiek, spotprent getiteld De Malle Actionisten naar Vianen of ’t
Dhr. en mw. M. Blog-Meijer
aangenomen onderduiknaam van mevrouw Gokkes en twee zeepjes
Peperland (ca. 1720).
Een kunststof lichtbak en papieren verkoopzakjes van Sal Meijer
waarop reclame voor restaurant Quiros.
• Ets, Giraffe, door Samuel Jessurun de Mesquita (1868-1944).
Restauraties en conserveringsprojecten met steun van
• Tekening, houtskool en krijt, landschap Gezicht op Certosa del
de BankGiro Loterij
Galluzzo door Else Berg (1877-1942).
•
vlag van Israel met Hebreeuwse tekst en een embleem van Hanoar
Hazioni.
Sandwichshop en een toiletzeepje met reclame voor restaurant
Quiros.
24
Mw. R. Schenk-Van Witsen
Mw. F. de Vries Robbé-Polak
(1838-1865).
Johannes Gustaaf Wertheim (1898-1977).
• Schilderij Gezicht op Tiel, olieverf op hardboard, door Moos (Mozes)
Aankopen met steun van de BankGiro Loterij
Cohen (1901-1942).
Dhr K. Walstra en mw. J. Walstra
• Een set zilveren Torabeugels aangeboden ter gelegenheid van het
• Aanvang van het zilverproject: schoonmaken en verpakken van
Een papieren mizrach met Hebreeuwse teksten en illustraties rond de
vijftigjarig bestaan van de synagoge te Oldenzaal door de vereniging
alle zilveren objecten in het depot.
tien geboden en met Nederlands wapenschild uit ca. 1850.
OurThouro.
• Realisering Kunstkabinet JHM: inrichting en productie van de
• Tekening uit de serie O amor natural door Ronny Abram (1938-
exposities in deze ruimte.
Een geschilderd portret van Joseph van Witsen, door Johan Jacob
Royaards.
Mw. Ella Schirmann-Vieijra
Een houten klomp op onderduikadres gedragen en een zinken
identiteitsplaatje uit militaire dienst van Meier Vieijra (1918-1941).
Lijst en schilderij Gelila, olieverf op doek, door Maurits Leon
Portretkop van keramiek, voorstellende Fia de Vries Robbé-Polak door
Mw. Juliane M.O. Wertheim
1999).
Een boek (halachische teksten) getiteld Sefer Asjlee Ravrevi (Sjoelchan
Slagerij Marcus
Restauratie met steun van het Johanna Rebecca Wolff Fonds en
Aroech, Joree Dea) uit het bezit van Hartog Jozua Hertzfeld (1781-1846).
Aankopen met steun van de Stichting Moos Cohen Fonds
Een oorkonde voor koosjer pekelvlees en diverse productverpakkingen.
Mw. A. Wietsma
Schilderij, olieverf op paneel, getiteld Schoone Herderin door Moses
Stichting Een Ander Joods Geluid
Een roze keppel, gedragen tijdens de Gay Pride Canal Parade
(Moos) Cohen (1901-1942).
Een collectebus en twee affiches voor de Israëlische organisatie
Amsterdam in augustus 2010.
Mw. Bernadette van Woerkom
Een button van de NIHS met daarop de tekst ‘Zonder Torah geen
Het boek Joodse Oudheden ofte Voor-Bereidselen tot de Bybelsche
Jodendom, Zonder Jodendom geen Israël’.
Wysheid, geïllustreerde uitgave in twee delen uit 1690.
Legaten
Dhr. W.J. Hoogsteder
Een houtskooltekening voorstellende een dorp in de bergen, door
Mw. Batya Wolff
Germ de Jong 1930-1940; een tekening voorstellende een zittende
Stichting Ralph Prins
Diverse hoofddeksels met opdruk, o.a. een met het logo van
vrouw in klederdracht en een tekening, zittend naakt, door Mommie
Zestien tekeningen van de hand van Ralph Prins met als onderwerp
Haboniem en een uit Israël.
Schwarz (1876-1942); en een houtskooltekening voorstellende huizen
in de schaduw, door een onbekende kunstenaar.
gedetineerden in Auschwitz, ‘Getto-types’, portretten en voorstudies
voor monumenten. Zes foto’s (voorstudies en vervaardigingsproces
Zwarts & Jansma Architecten
kunstwerken Ralph Prins), een affiche van het Verzetsmuseum
Een maquette van een – niet uitgevoerd – ontwerp voor een synagoge
Mw. N. Schmidt
Zuid-Holland en een affiche Anne Frank Portraits by Ralph Prins.
in Amstelveen.
Zilveren bonbonschaaltje, door een joods echtpaar geschonken als
dank voor hulp tijdens de Duitse bezetting.
Stoffen & Fourniturenwinkel A. Boeken
Drie tasjes met reclameopdruk.
Mw. E. Schoon
Verwrongen davidster geboetseerd van was, model voor een bronzen
Dhr. J.F. Tjon A Ten
Twee koffers gebruikt tijdens de onderduik door Julie Drukker.
Schilderij Portret van Jacob de Pinto, olieverf op doek, door David van
Oven (1852-1929).
Breaking the Silence.
Stichting Mr. Roelse Fonds
de BankGiro Loterij
kunstwerk van Ralph Prins.
25
Collectiemobiliteit
JHM
Kortlopende bruiklenen aan derden (tentoonstellingen buitenshuis)
• Een set siertorens, mizrach, gebedsriemen, gebedskleed en een
chanoekia in het Museum Maarssen voor de tentoonstelling Sporen uit
de Mediene. Joods verleden van de Vechtstreek, van 21 september 2010
tot en met 15 januari 2011.
• Schoenlepel, kledingborstel, slachtmes, koosjerstempel, drie
koosjerloodjes, vrije tekening en verpakkingspapier Gebr. Quiros in het
Amsterdam Museum voor de tentoonstelling Buurtwinkels, van 25
maart tot en met 21 augustus 2011.
• 27 foto’s van de fotografen: Shirley Barenholz, Hester van de Belt,
Wouter de Boer, Maurice Boyer, Nathalie Ezendam Keller, Charles van
Gelder, Alex de Groot, Annaleen Louwes en Pauline Prior in de Joodse
Gemeente Breda voor de tentoonstelling Springlevend. Foto’s ter
gelegenheid van het 60-jarig bestaan van Cefina, van 31 januari tot half
maart 2011.
• Omerborden, talliet, jaartijdkalenders, doodskleding en een ring in
het Koninklijk Instituut voor de Tropen voor de tentoonstelling De
26
dood leeft, van 2 november 2011 t/m 9 september 2012.
• Een set siertorens, een kan en schaal en een gravure in het
Jüdisches Museum Hohenems voor de tentoonstelling Die Türken in
Wien, van 5 april tot 2 oktober 2011.
• Een medaille en een brochure in het Mémorial de la Shoah te
Parijs voor de tentoonstelling Berlin 1936-London 1948. The tragical
decade of European sports, van 3 november 2011 tot 29 april 2012.
• Het geschilderde portret van A.C. Wertheim in het Museum Van
Loon voor de tentoonstelling Therèse Schwartze aan de Gracht. De
Nederlandse fine fleur geschilderd door Therèse Schwartze, van 1 februari
tot en met 15 mei 2011.
• 89 objecten in De Nieuwe Kerk Amsterdam voor de tentoonstelling Jodendom, een wereld vol verhalen, van 17 december 2011 tot en
met 15 april 2012.
• 274 gouaches van Charlotte Salomon in The Contemporary Jewish
Museum, San Francisco voor de tentoonstelling Life? Or Theater?, van
31 maart tot 16 oktober 2011.
stichting Cultureel Erfgoed Portugees-Israëlietische Gemeente
Kruidenbus, chanoekia en kohaniemschaal in De Nieuwe Kerk
Amsterdam voor de tentoonstelling Jodendom, een wereld vol verhalen,
van 17 december 2011 tot en met 15 april 2012.
27
Mediatheek en Digitaal Monument
Mediatheek
Wereldbekend is de historische foto van de razzia op joodse mannen in
De mediatheek werd in 2011 bezocht door ruim 1400 personen.
Amsterdam die aanleiding was voor de Februaristaking in 1941. Maar
Daarnaast werden bijna 1900 informatievragen per e-mail behandeld en
wie de mannen op de foto zijn bleef decennia lang onbekend. De
570 telefonische en schriftelijke vragen beantwoord.
dochter van Meier Vieijra maakte onlangs de identiteit van haar vader
bekend aan het museum, waarmee een van de mannen op de foto nu
Aanwinsten
eindelijk een naam heeft.
De documentencollectie werd in 2011 aangevuld met bijna 100
Vanaf juli 2011 beschikt de mediatheek zelf over een wisselvitrine voor
schenkingen en een enkele bruikleen, variërend van losse brieven tot
bijzondere aanwinsten en kleine presentaties. De eerste presentatie
complete familiearchieven.
vond plaats ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum van de reis van
De fotocollectie werd verrijkt met 45 schenkingen, waarmee we ruim
de Wereldwandelaars. Van het viertal Abraham Mossel, Gerard Perfors,
900 foto’s en fotoalbums aan de collectie konden toevoegen. De
Frans van der Hoorn en Marie Zwarts is een indrukwekkende verzame-
AVM-collectie groeide met 66 producties. De collectie boeken en
ling brieven, foto’s, dagboeken en tekeningen in het JHM bewaard
catalogi nam toe met 427 titels, waarvan 60% schenkingen waren.
gebleven. Op 16 juli kwamen de nazaten van de reizigers in het Joods
Historisch Museum bijeen.
Digitaal Monument en Community Joods Monument
De presentatie vanaf oktober 2011 betrof bijzondere aanwinsten van de
De Community Joods Monument, gepresenteerd in september 2010,
mediatheek uit 2010 en 2011.
beleefde het eerste volle jaar. Nu iedereen zelf zijn of haar foto’s,
28
verhalen en aanvullingen kan plaatsen, is er veel activiteit op de website.
Partnerschappen
Dat blijkt uit de cijfers en uit de reacties die we krijgen. Er worden prach-
Oneindig Noord-Holland
tige verhalen geplaatst en aanvullingen gedaan. Met de honderden
De museumcollectie van het JHM werd toegankelijk via de website van
nieuw toegevoegde foto’s krijgen velen weer een gezicht.
Oneindig Noordholland. Het JHM publiceerde ook vijf verhalen op deze
Voor het plaatsen van aanvullingen kan men in de mediatheek terecht
website waarin JHM partner is.
voor hulp. Er is nu op woensdagmiddag een speciaal ‘spreekuur’. Een
van de vrijwilligers bezoekt ook mensen thuis om foto’s te scannen en
Europeana
gegevens op de site toe te voegen. Alle nieuwe bijdragen worden door
Vanaf november 2011 is de collectie van het JHM ook te vinden op de
een team van vrijwilligers bekeken. Zij reageren of geven aanwijzingen
website van Europeana, een Europees platform waarin erfgoed uit vele
als dat gevraagd wordt.
landen en van vele instellingen bijeengebracht is en doorzoekbaar in 29
De Community Joods Monument werd 234.000 keer bezocht in 2011. De
talen.
site is open voor iedereen, maar alleen leden kunnen een actieve
bijdrage leveren. Het aantal leden steeg van 1390 naar 3470. Zij zorgden
Nieuw Israëlietisch Weekblad online
in 2011 samen voor ruim 9000 commentaren, 545 nieuwe verhalen en
Samenwerking tussen het JHM, de UVA en de Koninklijke Bibliotheek
8100 afbeeldingen.
leidde er in 2011 toe dat de uitgaven van het NIW die verschenen zijn
tussen 1865 en 1995 volledig beschikbaar werden gesteld op de website
Joodse Huizen 2011
van de Koninklijke Bibliotheek. Hiermee is een rijke bron toegankelijk
Een enorme piek in het websitebezoek ontstond tijden de actie Joodse
geworden voor een breed publiek.
Huizen rond 4-5 mei. Het Joods Historisch Museum, Mediamatic en het
Amsterdams 4 en 5 mei Comité vroegen inwoners van Amsterdam om
Award
hun adres op te zoeken in de straatnamen van het Monument. Veel
In de rubriek ‘Beste Mobiele Concept’ ontving de IkPod, de mobiele
Amsterdammers hingen de poster uit het Parool, met de tekst ‘Dit is 1
variant van het Community Joods Monument, die gekoppeld is aan de
van de 21.662 huizen waaruit joden werden gedeporteerd’, voor hun
namenwand in de Hollandsche Schouwburg, een zilveren Spin-Award.
raam. Meer dan 1100 van deze huizen werden gefotografeerd en op de
website geplaatst.
Bijeenkomsten
Op 28 oktober vond in de Hollandsche Schouwburg een expertmeeting
Tweeduizend Getuigen Vertellen
plaats met wetenschappers van diverse universiteiten. De aanleiding
Het videoarchief Tweeduizend Getuigen Vertellen, met interviews met
voor deze bijeenkomst was een onderzoek door cultuurwetenschapper
tweeduizend overlevenden van de Sjoa, was tot mei 2011 te zien in de
Laurie Faro van de Universiteit van Tilburg naar verschillende monu-
tentoonstelling Wie niet weg is, is gezien. Joods Nederland na 1945.
menten en de waarop mensen ermee omgaan.
Tijdens de tentoonstelling en daarna hebben veel particulieren,
Dit onderzoek werd onder andere uitgevoerd met leden van de
studenten en enkele docenten de mediatheek bezocht om de interviews
Community Joods Monument.
te bekijken. Deze blijken veel toe te voegen aan de kennis over en het
begrip van de betekenis van vervolging, zowel op persoonlijk niveau als
Presentaties
in een breder historisch kader.
Community Jewish Monument (EVA Minerva Conference, Jerusalem,
november 2011), Anat Harel
Wisselvitrine presentaties
In het voorjaar van 2011 presenteerde de Mediatheek van het JHM in de
Community Joods Monument, KomJeOok, nr. 9, thema Crowdsourcing,
Hollandsche Schouwburg het verhaal van Meier Vieijra (1918-1941).
Amsterdam, 16 juni 2011, Lonnie Stegink
29
Hollandsche Schouwburg
deel te nemen aan de kinderherdenking. In totaal kwamen ruim 3000
Bezoekers
Museale presentaties
In 2011 bedroeg het aantal bezoekers van de Hollandsche Schouwburg
Buiten de vaste opstelling zijn er in 2011 twee tijdelijke audiovisuele
40.791. Net als vorig jaar waren het ook in 2011 groepen met zeer
presentaties in de Hollandsche Schouwburg te zien geweest en zijn er
uiteenlopende achtergronden. In het najaar van 2011 is een publieks-
vier themavitrines ingericht. Deze activiteiten vormen alle een
onderzoek gestart met het doel om de diversiteit van bezoekersgroe-
voorbereiding op de vernieuwing van de Hollandsche Schouwburg.
pen duidelijk in kaart te brengen. Het onderzoek is onderdeel van een
mensen naar deze drie herdenkingen.
stageproject van de Universiteit van Amsterdam.
Vanaf februari 2011 wordt aan bezoekers een vrijwillige bijdrage
Audiovisuele presentaties
gevraagd. Als gevolg hiervan hebben vooral in de beginperiode diverse
29 november 2010 t/m 17 oktober 2011
individuen en groepen besloten de Hollandsche Schouwburg niet te
Beladen, betwist, bewaard. De Hollandsche Schouwburg na 1945
bezoeken. Dit is een reden waarom de bezoekersaantallen een kleine
Deze audiovisuele presentatie toont de naoorlogse geschiedenis van
daling ten opzichte van 2010 laten zien.
de Hollandsche Schouwburg. Deze tentoonstelling, resultaat van een
groot collectie- en onderzoeksproject werd mede georganiseerd als
30
Bezoeken scholen
voorbereiding op de vernieuwing van de Hollandsche Schouwburg.
In 2011 bezochten veel schoolgroepen de Hollandsche Schouwburg.
Hiermee besteedde het JHM voor het eerst nadrukkelijk aandacht aan
Een groot deel van de Nederlandse groepen kwam uit het primair
de naoorlogse periode, zowel voor wat betreft collectievorming, als
onderwijs (2.387) en het voortgezet onderwijs (10.407). Daarnaast
wetenschappelijk onderzoek. Dit project past in de door de vernieuw-
ontving de Hollandsche Schouwburg groepen uit het HBO, WO en
de Hollandsche Schouwburg te behandelen naoorlogse periode van
middelbare beroepsopleidingen. Ook waren er weer enkele tientallen
opbouw, waarin verwerking, het onvermogen tot herdenken, en
scholen uit het buitenland, waaronder Engeland, Duitsland en België.
restitutie van ontnomen rechten en goederen thema’s zijn.
Educatie
24 oktober 2011 t/m 20 maart 2012
De educatieve producten van de Hollandsche Schouwburg zijn
Tot het doek valt (videopresentatie) belicht in oude beeld- en geluids-
aangepast aan de nieuw ontwikkelde educatieve visie ‘Ontmoetingen’
fragmenten de kleurrijke theatergeschiedenis van de Hollandsche
van het JHM. Groepen maken gebruik van gestandaardiseerde
Schouwburg, met nadruk op de muziek- en theaterstukken, de revues
programma’s die, waar nodig, kunnen worden aangepast aan een
en de operettes die er tot en met 1942 zijn opgevoerd. Deze presenta-
specifieke behoefte. Ook zijn er lesactiviteiten voor de groepen die
tie richtte zich op het element ‘Theater voor allen’, en ‘Theater voor
onder leiding van een schooldocent zelfstandig een bezoek brengen.
joden alleen’, beide onderdeel van de vernieuwingsplannen.
Deze worden aangeboden op de website van de Hollandsche
Schouwburg en kunnen leerlingen voorbereiden op een bezoek aan
Themavitrines
deze bijzondere plaats. Reserveringen voor de educatieve producten
Meier Vieijra
en programma’s lopen via de afdeling Publieksservice en Sales van het
1 februari 2011 t/m 20 mei 2011
JHM.
Naar aanleiding van een schenking kon na jaren eindelijk worden
vastgesteld wie de man op de iconische foto van de Februari-razzia in
Na een succesvolle studiedag voor leerkrachten in het joods onderwijs
1941 op het Jonas Daniel Meijerplein was. Het bleek (vrijwel zeker)
in november 2010 organiseerde de Hollandsche Schouwburg in
Meier Vieijra te zijn en zijn dochter, geboren na zijn deportatie, schonk
nauwe samenwerking met Yad Vashem in Jeruzalem een 7-daags
brieven en foto’s van de familie aan het Joods Historisch Museum. De
lerarenseminar voor deze groep in the International School For
persoon, zijn verhaal en zijn gezicht werden getoond in de namen-
Holocaust Education Yad Vashem in juni 2011.
wand in de Hollandsche Schouwburg waar Meier Vieijra ook wordt
Net als voorgaande jaren werkte de Hollandsche Schouwburg nauw
herdacht.
samen met Joods Maatschappelijk Werk in diverse programma’s ‘Niet
van Gisteren’.
De joden van Monnickendam
29 mei 2011 t/m 1 oktober 2011
Uiteraard organiseerde de Hollandsche Schouwburg weer de
In het kader van deelname aan de kinderherdenking 2011 ontwikkelde
herdenking van de Jom Hasjoa, de joodse gedenkdag voor de sjoa, die
de basisschool de Gouwzee uit Monnickendam verschillende posters
samenvalt met de herdenking van de opstand in het ghetto van
over de joden uit Monnickendam die tijdens de Tweede Wereldoorlog
Warschau, en ook een Nationale Dodenherdenking op 4 mei. Beide
werden vermoord. Naast deze posters was er een aantal objecten van
waren zeer drukbezocht. De aparte kinderherdenking, georganiseerd
de joodse gemeente uit Monnickendam opgesteld, waaronder een
door medewerkers van de Hollandsche Schouwburg en de leerlingen
lesboek.
van de Boekmanschool en de school Rosj Pina, werd uitgebreid met
deelname van nog twee basisscholen. De kinderherdenking werd
Siem Vos, acteur in de Hollandsche Schouwburg
daarmee een intensieve beleving. Er wordt gewerkt aan een stan-
29 oktober 2011 t/m 20 mei 2012
daardprogramma waarbij de kwaliteit van de kinderherdenking voorop
Toen nabestaanden van Siem Vos vernamen dat de Hollandsche
blijft staan en toch kan worden voldaan aan de groeiende vraag om
Schouwburg zou gaan vernieuwen, besloten ze documenten van Siem
31
Vos te schenken. Vos werkte als acteur in de Hollandsche Schouwburg
Samenwerkingen
voor de oorlog en in de Joodsche Schouwburg tijdens 1941-1942. Met
Overleg Oorlogs- en verzetsmusea
zijn vrouw Roza Rijksman werd hij in 1944 via Westerbork naar
In 2011 nam de Hollandsche Schouwburg deel aan het reguliere
Auschwitz gedeporteerd. Zelfs daar wist hij met haar contact te
overleg met de oorlogs- en verzetsmusea op zowel educatief als
houden en onder andere een ring en een gedicht naar haar te
directieniveau. Het Directeurenoverleg is in 2011 geformaliseerd tot
smokkelen. Siem Vos kwam om enige dagen voor de bevrijding, zijn
een stichting, om samenwerking en afstemming in het veld beter te
vrouw overleefde en schonk foto’s, de ring en het gedicht aan de
coördineren.
Hollandsche Schouwburg.
In 2011 werkte de Hollandsche Schouwburg samen met een aantal
32
Walter Süskind en redding uit de creche
collega-instellingen en -organisaties. Zo leverde de Hollandsche Schouw-
Vanaf 29 oktober 2011
burg een bijdrage aan het internationale samenwerkingsprogramma
In de aanloop naar de speelfilm Süskind (regie Rudolf van den Berg)
Holocaust Education in European Perspective (HEEP), dat geïnitieerd is
die in januari 2012 in première ging, toont de Hollandsche Schouw-
door de Anne Frank Stichting en het Auschwitz State Museum. In 2011
burg een themavitrine met informatie over Walter Süskind, Henriëtte
was de educatief medewerker van de Hollandsche Schouwburg
Pimentel, de crèche en verschillende verhalen over redding uit de
uitgenodigd mee te denken aan de conceptfase van het nieuw in te
crèche.
richten Kindermuseum van het Verzetsmuseum Amsterdam.
Overige activiteiten
In mei 2010 begon een promovendus van de Universiteit van
Internationale Expertmeeting 10-12 april 2011
Amsterdam aan zijn dissertatie over de Hollandsche Schouwburg als
In het kader van het Nederlands voorzitterschap van de International
‘Lieu de Memoire’. Dit onderzoek kon mogelijk worden door samen-
Taskforce for International Coöperation on Holocaust Education,
werking tussen NWO, de Universiteit van Amsterdam en de Holland-
Remembrance and Research (ITF) organiseerde de Hollandsche
sche Schouwburg, en vindt plaats in het kader van het onderzoekspro-
Schouwburg een expertmeeting over educatie over de sjoa en andere
ject ‘Dynamiek van de Oorlog’.
genociden. Aanwezig waren 25 experts uit 8 landen. Onderwerp was
De beoogde monografie over de Hollandsche Schouwburg die in het
onder andere of het in het onderwijs relevant en wenselijk is om te
kader van dit onderzoek zal worden geschreven, zal mede worden
spreken over een relatie tussen de sjoa en andere genociden, hoe zo’n
geschreven door medewerkers van de Hollandsche Schouwburg.
relatie effectief kan worden gelegd in het formele onderwijs en of er
een rol ligt voor instellingen zoals de Hollandsche Schouwburg,
De collectieve herdenkingen op Jom Hasjoa en 4 mei worden al
Westerbork of Kazerne Dossin (B). Experts waren het erover eens dat
jarenlang in samenwerking met vaste partners georganiseerd. Voor de
authentieke plekken van jodenvervolging zich moeten blijven
Jom Hasjoa-herdenking is dat het Comité Jom Hasjoa, dat 22 joodse
focussen op hun eigen geschiedenis.
organisaties vertegenwoordigt en voor de 4 mei-herdenking wordt er
door de Hollandsche Schouwburg samengewerkt met de Plantage
Van Site naar Site
Weesperbuurt-vereniging, de Vereniging Vrienden van de Plantage, en
Expertmeeting i.s.m. de Universiteit van Tilburg en het JHM, 29
de IVKO-school (Individueel Voortgezet en Kunstzinnig Onderwijs).
oktober 2011
In het kader van een promotieonderzoek naar de rol van digitalisering
Voor de kinderherdenking wordt samengewerkt met ten minste twee
bij herdenking, waarbij het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap
basisscholen: de joodse basisschool Rosj Pina en de Openbare
en de toepassing van dit monument in de Hollandsche Schouwburg
basisschool Boekman, beide in Amsterdam.
een casestudie is, discussieerden 20 experts op het terrein van
herdenken, ritualiseren en geschiedenis, over de ontwikkeling van een
Het hoofd van de Hollandsche Schouwburg, mevrouw A. Gringold,
authentieke ‘site’ naar een digitale ‘site’.
heeft ook in 2011 op verzoek van het ministerie van VWS deelgenomen aan de vergaderingen van de Education Working Group van de
Internationale conferentie
International Taskforce for International Coöperation on Holocaust
The Use, Misuse and Abuse of the Holocaust Paradigm, 27-28 november
Education, Remembrance and Research (ITF). Deze vonden plaats in
2011
Amsterdam en Den Haag onder Nederlands voorzitterschap.
In nauwe samenwerking met het NIOD, NH Kamp Westerbork en de
Anne Frank Stichting organiseerde de Hollandsche Schouwburg een
Communicatie
internationale conferentie over bovengenoemd thema in het
In 2011 hebben de media ruim aandacht besteed aan de diverse
Vredespaleis in Den Haag. De conferentie met circa 250 deelnemers
activiteiten in en rondom de Hollandsche Schouwburg, zoals de
uit meer dan 30 landen was in het kader van de plenaire ITF-vergade-
tijdelijke presentaties en evenementen, waaronder herdenkingen,
ring onder Nederlands voorzitterschap. De Hollandsche Schouwburg
lezingen, boekpresentaties en filmvertoningen. De Hollandsche
verzorgde de dagdelen waarbij lezingen en presentaties over onderwijs
Schouwburg werd door meerdere filmploegen van uiteenlopende
centraal stonden.
omroepen (KRO, IDTV, NOS, Max, NCRV) bezocht, meestal in het
kader van een documentaire. Zo werd in de Hollandsche Schouwburg
ook een zgn. ‘stiltespot’ van het Nationaal Comité 4 en 5 mei i.s.m. de
NOS (met Claudia de Breij) opgenomen. Ook het project Joodse Huizen
genoot ruimschoots aandacht in de landelijke pers.
33
Het Menasseh ben Israel Instituut (MbII)
Het Menasseh ben Israel Instituut (MbII) is een van de wetenschap-
Online Inventarissen van Nederlands-joodse archiefcollecties in
pelijke verbindingen tussen het museum en de academische wereld.
de Bibliotheca Rosenthaliana
Dit instituut voor joodse sociaal-wetenschappelijke en cultuurhistori-
Dit project werd afgerond in 2011, en voorzag in de beschrijving van
sche studies is voortgekomen uit de samenwerking tussen het
vijftig nog goeddeels onbeschreven Nederlands-joodse archiefcollec-
museum en de Universiteit van Amsterdam.
ties aanwezig in de Bibliotheca Rosenthaliana.
Bestuur:
Hartog Beem Prijs 2011
Prof. dr. I.E. Zwiep - voorzitter (namens UvA)
De Hartog Beem Prijs wordt om de twee à drie jaar toegekend aan een
Drs. J.J Cahen - secretaris-penningmeester (namens JHM)
recente Nederlandse MA-scriptie over joodse geschiedenis en cultuur
Dr. E.G.L. Schrijver (namens UvA)
door een auteur onder de 35 jaar. In 2011 werd deze prijs uitgereikt
Drs. R.C. Musaph-Andriesse (namens JHM)
aan Tsila Rädecker voor haar scriptie ‘En op dezelfde manier dat ze me
Prof. dr. C.L. Davidson
zullen vergeven hier voor de aardse rechtbank zo zullen ze me vergeven
Directeur dr. David Wertheim
voor de hemelse rechtbank’. Kerktucht bij de Hoogduitse Joodse Gemeente
Uitvoerend secretaris: drs. M. Witvoet, drs. E. Beijk, dr. M. Hageman
1737-1764. (In samenwerking met de commissie voor de Geschiedenis en de Cultuur van de Joden in Nederland).
Activiteiten
Leerstoelen
Lezingenreeks
Sinds 2005 is vanwege het MbII aan de Universiteit van Amsterdam
Joodse Loyaliteiten. Tussen mei en oktober 2011 werden vier avonden
de bijzondere leerstoel ingesteld voor ‘Jiddische taal en cultuur, in het
georganiseerd in de Balie, met achtereenvolgens de onderwerpen:
bijzonder in Nederland’. Deze leerstoel werd bekleed door prof. dr.
joodse loyaliteiten in Nederland (met sprekers Bart Wallet, Ido Abram
Shlomo Berger.
en Hans Goedkoop), Israël (met Ruth Gavison), Frankrijk (Shmuel
34
Trigano) en de Verenigde Staten (Deborah Dash Moore). Tijdens de
Sinds 2010 is de leerstoel ‘Hedendaags jodendom, zijn geschiedenis
eerste avond werd in samenwerking met de commissie voor de
en cultuur’ ondergebracht bij het MbII. Deze leerstoel werd ook in
Geschiedenis en Cultuur van de Joden in Nederland de bundel Borders
2011 bekleed door prof. dr. Evelien Gans. Vanuit de leerstoel werden
and Boundaries in and around Dutch Jewish History gepresenteerd en
een collegereeks over joodse familiegeschiedenis, en een symposium
vond de uitreiking van de dertiende Hartog Beem Prijs plaats.
en een geënsceneerde lezing over de Fassbinderaffaire georganiseerd.
Boekpresentatie in het JHM-auditorium:The Vatican Manuscript of
Spinoza’s Ethica, Leen Spruit en Pina Totaro’s (Brill, Leiden/Boston
2011) i.s.m. uitgeverij Brill en Vereniging Het Spinozahuis, o.a. met
prof. dr. Jonathan Israel, Princeton University. 20-9
Debatavond Dierenwelzijn en Godsdienstvrijheid i.s.m. Crescas, het
Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland en het NGJS
n.a.v. het Eerste Kamerdebat over de wet Onverdoofd Slachten. 13-12
Viering van het 15-jarig jubileum van het MbII met o.a. lezingen van
Judith Belinfante en Robert Menasse. 19-12
Publicaties
Sharon Assaf and Emily D. Bilski, Salom Italia’s Esther Scrolls and the
Dutch Golden Age, MbII/Joods Historisch Museum, Essay Series in
Jewish Culture and Art.
Judith Frishman, David J. Wertheim, Ido de Haan, Joël Cahen (eds.),
Borders and Boundaries in and around Dutch Jewish History, Aksant,
Amsterdam 2011, commissie voor de Geschiedenis en Cultuur van de
Joden in Nederland/MbII
Adri Offenberg, Menasseh ben Israel (1604-1657). A Biographical Sketch,
Menasseh ben Israel Instituut Studies vi
35
Wetenschap
Joel Cahen
• Redactielid Jaarboek Studia Rosenthaliana
Judith Frishman, David J. Wertheim, Ido de Haan, Joël Cahen (eds.),
36
Borders and Boundaries in and around Dutch Jewish History
David Duindam
(Amsterdam: Aksant, 2011).
Voordrachten
• ‘Synagoge of museum, de herinrichting van de Portugese
Edward van Voolen
Synagoge in relatie tot de herinrichting van de Grote Synagoge in het
Publicaties
JHM’, Gastcollege museologie voor 80 studenten van de minor
• Van Dada tot Surrealisme. Joodse avant-garde kunstenaars uit
museumstudies, onderdeel van Algemene Cultuurwetenschappen,
Roemenië, 1910-1938 / From Dada to Surrealism. Jewish Avant-Garde
Universiteit van Amsterdam, 4 oktober 2011.
Artists from Romania, 1910-1938, (edited with Radu Stern), Joods
Historisch Museum, Amsterdam 2011.
• ‘Urban Memory: Imagining the Past’, University of Helsinki,
Jelka Kröger
Jodendom. Een boek vol verhalen. De Nieuwe Kerk, Amsterdam 2011.
Julie-Marthe Cohen
interdisciplinary conference, Imagining Spaces/Places, 24 augustus
Overig
Fifty Jewish Artists You Should Know. Prestel, München, London, New
Publicaties
2011.
Registratie van Hebreeuwse opschriften op de ceremoniële voorwer-
York, 2011.
• Julie-Marthe Cohen, with Felicitas Heimann-Jelinek (eds),
• ‘The Hollandsche Schouwburg between Jewish memory and
pen en hun vertaling in de objectbeschrijving van Adlib.
• 50 Jüdische Künstler die Sie kennen sollten, Prestel, München,
Neglected Witnesses. The Fate of Jewish Ceremonial Objects During
Dutch society.’ University of Copenhagen, XXIV biennial conference of
the Second World War and After, (Institute of Art and Law/Jewish
IAMHIST: Media History and Cultural Memory, 9 juli 2011.
Bart Wallet
• Joods leven thuis en in de synagoge, Parthenon, Almere 2011
Historical Museum Amsterdam, 2011).
‘Performing urban memory. The façade of the Hollandsche Schouw-
Publicaties
(vijfde herziene druk).
• Julie-Marthe Cohen and Felicitas Heimann-Jelinek, Introduction,
burg: theater, site of terror, site of memory.’ The Lisbon Consortium: I
Sjehechejanoe – Die ons heeft laten leven. De geschiedenis van de
• ‘Die Leere’ in: Kritische Berichte. Zeitschrift für Kunst- und
in Neglected Witnesses. The Fate of Jewish Ceremonial Objects During
Lisbon Summer School for the Study of Culture: Performaticity, 1 juli
Joodse Gemeente Amsterdam [NIHS] van 1945 tot 2010, met Paul van
Kulturwissenschaften, Jahrgang 39, Heft 2 (2011), S.37-47.
the Second World War and After, pp. 11-27.
2011. Naar aanleiding van deze presentatie wordt volgend jaar een
Trigt en Hans Polak, Amsterdam: NIHS, 2011.
• Julie-Marthe Cohen, ‘Theft and Restitution of Judaica in the
artikel gepubliceerd.
Netherlands During and After the Second World War’, in Neglected
• ‘The Hollandsche Schouwburg as a dialogical monument:
Voordrachten
‘Contemporary Synagogue Architecture.’ Universiteit Leiden, 7
Witnesses. The Fate of Jewish Ceremonial Objects During the Second
Performing Jewish identity.’ Universiteit van Antwerpen, 4th Contact
• ‘De laatste eenheidsgemeente van Europa. De Joodse Gemeente
december 2011
World War and After, pp. 199-252.
Day Jewish Studies on the Low Countries, 31 mei 2011.
Amsterdam 1945-2010’, ledenavond Nederlands-Israëlietische
London, New York, 2011.
Voordrachten
• ‘The Hollandsche Schouwburg as stage for the performance of
Hoofdsynagoge Amsterdam. Joods Cultureel Centrum Amsterdam,
Voordrachten
memory’, Duitsland Instituut Amsterdam: Graduiertenkolleg mit
21 september 2011.
• ‘Jewish museums and the dispersion of identified ceremonial
Aleida Assmann, 15 april 2011
Co-referent bij lezing van Yair Sheleg, ‘Religion and State in Israel’,
VISOR, Vrije Universiteit Amsterdam, 10 november 2011.
objects’, presentatie Art Restitution Panel, in het kader van het
‘Program Masters in Art Business at Sotheby’s Institute of Art - New
Gastcolleges
• ‘The Great Eagle, the Pride of Jacob. Joseph Hirsch Dünner in
York’. Hotel Krasnapolsky Amsterdam, 17 maart 2011.
• ‘Erfgoed, herinnering en artefact: de Hollandsche Schouwburg.’
Dutch Jewish Memory Culture’, conference Religious Cultures of
• ‘De Joodse gemeenten en de roof van ceremoniële voorwerpen
Erfgoedstudies Universiteit van Amsterdam, 15 december 2011.
Dutch Jewry. Hebrew University, Jerusalem, 22 november 2011.
tijdens de Tweede Wereldoorlog’, lezing voor De Nederlandse Kring voor
• ‘The Hollandsche Schouwburg as heritage: performing identity.’
‘Eenheid en ideologie. Zionisme in naoorlogs Nederland (1945-1955)’.
Joodse Genealogie. Openbare Bibliotheek Amsterdam, 19 juni 2011.
Amsterdam University College, 9 november 2011.
Seminar socialistisch-zionistische jeugdbeweging Haboniem,
2 december 2011.
• Rondleiding voor de Nederlandse Museumvereniging in het kader
van het museumonderzoek Museale Verwervingen vanaf 1933, 7 juli 2011.
N.B. David Duindam doet als AIO promotie-onderzoek naar de
• ‘Het politieke debat over ritueel slachten: historisch perspectief.’
• ‘Het lot van joodse ceremoniële voorwerpen in Nederland tijdens
Hollandsche Schouwburg bij de UvA in het kader van het NWO-pro-
Studieavond ‘Ritueel slachten. Over dierenrechten en godsdienstvrij-
en na de Tweede Wereldoorlog’, lezing voor het Genootschap voor de
ject: Dynamiek van de herinnering. Nederland en de Tweede
heid’, Uilenburgersynagoge Amsterdam, 13 december 2011.
Joodse Wetenschap in Nederland. Joods Cultureel Centrum Amster-
Wereldoorlog.
N.B. Bart Wallet doet postdoc onderzoek naar de naoorlogse
dam, 8 september 2011.
Annemiek Gringold
geschiedenis van de joden in Nederland bij de UvA in het kader van
Ceremonial Objects During the Second World War and After en de aan
Publicaties
het NWO-project: ‘Dynamiek van de herinnering. Nederland en de
de Tweede Wereldoorlog gerelateerde database van het JHM (jhm.nl/
• ITF Subcommittee paper. Co-auteur Lesgeven over de Holocaust
Tweede Wereldoorlog’.
looted), tijdens het symposium ‘Reconstructing the Record of Nazi
en andere genociden, aanbevelingen voor het onderwijs ten behoeve
Cultural Plunder: A Survey of the Dispersed Archives of the Einsatzstab
van de Taskforce for the International Cooperation on Holocaust
David J. Wertheim
Reichsleiter Rosenberg’, georganiseerd door het JHM, het Internatio-
Education, Remembrance and Research
Publicaties
naal Instituut voor Sociale Geschiedenis en het Nederlands Instituut
• Lid redactieraad Bundel voor leerkrachten over het lesgeven over
• David J. Wertheim Salvation Through Spinoza, A Study of Jewish
voor Oorlogsdocumentatie, Holocaust en Genocide Studies. JHM,
de Sjoa in relatie met andere genociden (verwacht voorjaar 2012) .
Culture in Weimar Germany (Leiden: Brill, 2011).
• Presentatie van Neglected Witnesses. The Fate of Jewish
Amsterdam,19 oktober 2011.
Judith Frishman, David J. Wertheim, Ido de Haan, Joël Cahen (eds.),
• ‘Roof en restitutie van Joodse ceremoniële voorwerpen in
Overige
Borders and Boundaries in and around Dutch Jewish History
Nederland tijdens en na de Tweede Wereldoorlog’. Publiekslezing,
Adviezen en informatie t.b.v. de makers van de speelfilm Süskind en
(Amsterdam: Aksant, 2011).
Joods Historisch Museum Amsterdam, 19 oktober 2011.
van het lespakket over het leven van Walter Süskind.
• David J. Wertheim ‘The Political Significance of Anne Frank. On
• Workshop (2x) ‘Provenance Research and WW II database JHM’,
Crossing Boundaries and Defining Them’ in: Judith Frishman, David J.
tijdens de Association of European Jewish Museums Annual Confe-
Mirjam Knotter
Wertheim, Ido de Haan, Joël Cahen (eds.), Borders and Boundaries in
rence. Jewish Museum London, 19-22 november 2011.
Publicaties
and around Dutch Jewish History (Amsterdam: Aksant, 2011).
‘Vijf “tassas” uit de Haagse en Amsterdamse Portugese synagogen
Overige
nader toegelicht’, in: De Stavelij jaarboek 2010/2011, pp. 99-115
• Voorzitter Nederlands Genootschap Joodse Studiën
Voordrachten
• Spinoza and the Signature of Weimar’s Jewish Era. Hebrew
• Secretaris Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Voordrachten
University, Jeruzalem, 24 november 2011.
• Lid van de Judaica and Jewish Cultural Property Working Group of
• ‘Van Mokum tot in de Mediene, joods ceremonieel erfgoed in
• De Weimar Renaissance als generatieconflict. Universiteit van
the Advisory Council of the European Shoah Legacy Institute (ESLI),
Nederland’, voor de vereniging Hebreeuws in de synagoge te Dieren,
Amsterdam,16 maart 2011.
Praag
26 mei 2011.
37
Financiële ondersteuning in 2011
Frederik Polak en Griet Polak-Asscher Fonds
Sponsors, subsidienten
Hans & Elly Jaffé Fonds
Gerard Metzelaar Fonds
Harry Philips Fonds
Subsidiënt
Helmuth Mainz & Lore Bachararch Fonds
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Het Joshua, Mila, Sari, Badu, Isi en Mace de Swaan Fonds
Inge & Alfred Nijkerk-von der Laden Fonds
Voor behoud, restauratie en uitbreiding van de collectie
Johanna Rebecca Wolff Fonds
BankGiro Loterij
Kahn Fonds
Marcelle Hertzdahl Fonds
Begunstigers
Margot Rehfisch en Fiep Westendorp Fonds
Aktion Sühnezeichen Friendendienste
Nora Salomons Fonds
Broere Foundation
Prof. dr. Herman Musaph Fonds
Centraal Joods Overleg
Sam Waagenaar Fonds
Cyrte Investments
Socher Kirzner & Fania Kirzner-Shusterman Fonds
David Roos Weijl Stichting
Van Hessen Fonds
Delta Lloyd
Deutsche Bank Nederland
Subsidiënt Hollandsche Schouwburg
Etty Hillesum Fonds
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Fonds voor Cultuur Participatie
38
Goethe Instituut
Begunstigers Hollandsche Schouwburg
Kerk en Wereld
A. Markus-Treston
Maatschappij tot Nut der Israëlieten in Nederland
Aktion Sühnezeichen Friendendienste
Machseh Lajesoumiem
Frederik Polak en Griet Polak-Asscher Fonds
Menasseh ben Israel Instituut
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Mondriaan Fonds
Nettie van Zwanenberg Stichting
Moos Cohen Fonds
Prins Bernhard Cultuurfonds
Nationaal Fonds voor Vrijheid
Stichting Collectieve Maror-gelden Nederland
Nijkerk Holding
Diverse particulieren
Polak-Mainz Stichting
Pon Holdings
Subsidiënt Portugese Synagoge
Pro Helvetia
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
SALOMON DE JONG Stichting
Stichting ’t Trekpaert
Begunstigers Portugese Synagoge
Stichting Arthur Bosnak
Mondriaan Fonds
Stichting Collectieve Maror-gelden Nederland
Nationaal Restauratiefonds
Stichting Dioraphte
Prins Bernhard Cultuurfonds
Stichting Iton
Provincie Noord-Holland
Stichting Levi Lassen
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Stichting Maror-gelden Overheid
SNS REAAL Fonds
Stichting Morasha
Stichting Maror-gelden Overheid
Stichting Shalom Foundation
Diverse particulieren
Stichting Vrienden van het Joods Historisch Museum
Stichting Woudschoten
Wij danken alle gevers voor hun enorme steun, waardoor wij ook dit
Teva Pharmaceuticals Europe BV
jaar in staat waren ons tentoonstellingsprogramma met zoveel succes
The Foundation for the Jewish Historical Museum in Amsterdam, Inc.
te hebben kunnen realiseren
The Lucius N. Littauer Foundation
The Zantker Charitable Foundation Inc.
We also thank all our US donors for their donations and support.
Wechsler Family Foundation
Will en Rita Jaeger Fonds
Diverse particulieren
Fondsen op naam beheerd door de Stichting Vrienden van het
Joods Historisch Museum
Ankie Hak Fonds
Etty Hillesum Fonds
Familiefonds Gompen
Fonds Kattenburg 826
Verkorte jaarrekening JHM
Balans per 31 december
Staat van baten en lasten
2011
2010
2011
2010
2011
2010
2011
2010
€
€
€
€
€
€
€
€
ACTIVA
PASSIVA
BATEN
LASTEN
VASTE ACTIVA
Eigen vermogen
Opbrengsten
Salariskosten
3.409.050
3.757.028
Materiële vaste activa
1.722.537
1.835.056
VLOTTENDE ACTIVA
Besteedbaar vermogen
-31.478
-74.769
Directe opbrengsten
919.846
815.741
Afschrijvingen
385.052
395.083
Indirecte opbrengsten
213.705
105.850
Huur
195.400
195.400
Overige lasten
2.126.309
2.209.731
Som der lasten
6.115.811
6.557.242
Rentebaten/-lasten
2.387
4.069
Exploitatieresultaat
75.513
-44.167
Bestemmingsfonds OCW
44.165
11.943
Overige reserves
_
_
Totaal opbrengsten
Voorraden en onderhanden
activiteiten
257.493
382.332
Totaal eigen vermogen
12.687
1.133.551
921.591
-62.826
Bijdragen
Vorderingen
Debiteuren
Voorzieningen
121.788
56.006
Pensioenen
Op gelieerde rechtspersonen
173.215
282.309
Overige vorderingen
129.529
208.711
Langlopende schulden
Overlopende activa
489.407
282.015
Investeringssubsidie
Totaal vorderingen
913.939
829.041
Kortlopende schulden
TOTAAL ACTIVA
217.306
3.111.275
110.381
3.156.810
1.648.184
3.179.211
Overige subsidies en bijdragen
1.931.546
2.408.204
Totaal bijdragen
5.055.386
5.587.415
Het resultaat is als volgt bestemd
Som der baten
6.188.937
6.509.006
Mutatie algemene reserve
43.291
-9.169
97.640
1.738.758
577.519
Mutatie bestemmingsfonds OCW
32.222
-35.000
sociale verzekeringen
99.778
111.070
Exploitatiesaldo
75.513
-44.167
Vooruit ontvangen subsidie
250.000
392.594
Overige schulden
292.181
247.331
Overlopende passiva
119.778
54.724
Totaal kortlopende schulden
1.378.324
1.383.238
TOTAAL PASSIVA
3.111.275
3.156.810
Belastingen en premies
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Aan: Stichting Joods Historisch Museum
3.123.840
616.587
Crediteuren
Liquide middelen
72.080
Subsidie OCenW
samenvatting daarvan, bevatten geen weergave van gebeurtenissen
die hebben plaatsgevonden sinds de datum van onze controleverkla-
Bijgesloten samengevatte jaarrekening, bestaande uit de samengevatte
ring van 27 maart 2012.
balans per 31 december 2011 en de samengevatte exploitatierekening,
De samengevatte jaarrekening bevat niet alle toelichtingen die zijn
zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening van de Stichting
vereist op basis van het Handboek Verantwoording Cultuursubsidies
Joods Historisch Museum per 31 december 2011. Wij hebben een
Instellingen. Het kennisnemen van de samengevatte jaarrekening kan
goedkeurend oordeel verstrekt bij die jaarrekening in onze controle-
derhalve niet in de plaats treden van het kennisnemen van de
verklaring van 27 maart 2012. Desbetreffende jaarrekening en deze
gecontroleerde jaarrekening van Stichting Joods Historisch Museum.
Verantwoordelijkheid van het bestuur
Oordeel
Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van een samenvat-
Naar ons oordeel is de samengevatte jaarrekening in alle van
ting van de gecontroleerde jaarrekening.
materieel belang zijnde aspecten consistent met de gecontroleerde
jaarrekening van Stichting Joods Historisch Museum per 31 december
Verantwoordelijkheid van de accountant
2011.
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de
samengevatte jaarrekening op basis van onze werkzaamheden,
Amsterdam, 27 maart2012
uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands Recht, waaronder de
Nederlandse Standaard 810, ‘Opdrachten om te rapporteren
MAZARS PAARDEKOOPER HOFFMAN N.V.
betref-fende samengevatte financiële overzichten’.
T. Haremaker RA
Verkorte jaarrekening Hollandsche Schouwburg
Balans per 31 december
Staat van baten en lasten
2011
2010
2011
2010
2011
2010
2011
2010
€
€
€
€
€
€
€
€
ACTIVA
PASSIVA
BATEN
LASTEN
VASTE ACTIVA
Eigen vermogen
Opbrengsten
Salariskosten
314.630
306.487
Afschrijvingen
13.546
13.546
Overige lasten
203.500
153.632
Som der lasten
531.676
473.665
Rentebaten / -lasten
1.315
591
Exploitatieresultaat
53.811
-125.107
Mutatie algemene reserve
21.941
-65.024
Mutatie fonds op naam
31.870
-60.083
Exploitatiesaldo
53.811
-125.107
Materiële vaste activa
21.735
35.282
Algemene reserve
Fonds op naam
5.783
65.445
-16.158
Totaal opbrengsten
Vorderingen
46.204
54.819
Liquide middelen
111.243
3.516
Totaal eigen vermogen
58.335
20.578
32.316
68.111
93.617
sociale verzekeringen
2.499
4.923
Overlopende passiva
16.766
9.975
Totaal kortlopende schulden
87.376
43.884
TOTAAL PASSIVA
179.182
Subsidie OCenW
272.508
270.635
Overige subsidies en bijdragen
285.261
73.703
Totaal bijdragen
557.769
344.338
Som der baten
584.172
347.967
Het resultaat is als volgt bestemd
93.617
Controleverklaring van de onafhankelijkeaccountant
Aan: Stichting Hollandsche Schouwburg
3.629
28.986
Belastingen en premies
179.182
26.403
17.417
Kortlopende schulden
Crediteuren
TOTAAL ACTIVA
3.629
Bijdragen
Langlopende schulden
157.447
71.228
26.403
33.575
VLOTTENDE ACTIVA
Totaal vlottende activa
Indirecte opbrengsten
samenvatting daarvan, bevatten geen weergave van gebeurtenissen
die hebben plaatsgevonden sinds de datum van onze controleverkla-
Bijgesloten samengevatte jaarrekening, bestaande uit de samengevatte
ring van 27 maart 2012.
balans per 31 december 2011 en de samengevatte exploitatierekening,
De samengevatte jaarrekening bevat niet alle toelichtingen die zijn
zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening van de Stichting
vereist op basis van het Handboek Verantwoording Cultuursubsidies
Hollandsche Schouwburg per 31 december 2011. Wij hebben een
Instellingen. Het kennisnemen van de samengevatte jaarrekening kan
goedkeurend oordeel verstrekt bij die jaarrekening in onze controle-
derhalve niet in de plaats treden van het kennisnemen van de
verklaring van 27 maart 2012. Desbetreffende jaarrekening en deze
gecontroleerde jaarrekening van Stichting Hollandsche Schouwburg.
Verantwoordelijkheid van het bestuur
Oordeel
Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van een samenvat-
Naar ons oordeel is de samengevatte jaarrekening in alle van
ting van de gecontroleerde jaarrekening.
materieel belang zijnde aspecten consistent met de gecontroleerde
jaarrekening van Stichting Hollandsche Schouwburg per 31 december
Verantwoordelijkheid van de accountant
2011.
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de
samengevatte jaarrekening op basis van onze werkzaamheden,
Amsterdam, 27 maart 2012
uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands Recht, waaronder de
Nederlandse Standaard 810, ‘Opdrachten om te rapporteren
MAZARS PAARDEKOOPER HOFFMAN N.V.
betref-fende samengevatte financiële overzichten’.
T. Haremaker RA
Personeelszaken
Besturen en medewerkers
Stand per 31-12-2011
Joods Historisch Museum
JHM
47.7 FTE + 0.7 oproep
HS
1.5FTE
MC 2.47 FTE
MS
1.48FTE
BESTUREN
Raad van Toezicht Joods Historisch Museum
CEPIG5.2 FTE
dhr. J. Krant
MbII 1.3FTE
drs. D.H. Kat
TAB voorzitter
mr. S.G.M. Asser-Ribbert
Personeelsopbouw JHM
dr. H.S.A. Heijmans
aantal FTE
mr. S.M. Léons
formatie tijdelijk
drs. M.E. Paktor
mannen 28
17.8
3.25
drs. Ph. van Tijn
vrouwen 49
19.7
7.65
totaal
77
37.5
10.9
type dienstverband
type aanstelling
drs. J.H. Gerson
vasttijdelijk
fulltime parttime
dhr. J. Krant
21 7
5
23
drs. J. Wertheim
26 23
7
42
47 30
12
65
31-12-11
aantal personen
Raad van Toezicht Hollandsche Schouwburg
mr. E.E. van der Laan
44
TAB voorzitter
Bestuur Stichting Vrienden van het Joods Historisch Museum
drs. M.E. Paktor
waarvan 14 oproepkrachten met een gezamenlijk arbeidspercentage
mr. S. Léons
van 0,7 FTE
dhr. T Kirzner
voorzitter
mr. M.W.B. Asscher
tot 31-12
instroom11
prof.dr. L.M. Uhlaner
tot 1-4
uitstroom16
vacatures per 1-1-2012 vervuld met:
Mw. Mariette Koster-Herz
Ondernemingsraad
Dhr. Robert Voet
Tot en met 08-12-2011
Aartjan Nooter
Board of the Foundation for the Jewish Historical Museum in
voorzitter
Ria Smitsecretaris
Amsterdam, Inc. (V.S.)
Carl Cabenda
Leo S. Ullman
lid
De OR en de directie zijn in 2011 12 maal bij elkaar geweest, en er is 3
Harvey M. Krueger
maal een personeelsvergadering gehouden.
Louis van Leeuwen
Op 8 december vonden de verkiezingen plaats voor een nieuwe OR,
MEDEWERKERS
president and treasurer
bestaande uit 5 leden.
MANAGEMENT
Vanaf 09-12-2011:
Anton Kras
voorzitter
Barbara Reuten
secretaris
drs. Joël Cahen
algemeen directeur
Marije van der Laan
lid
drs. Adriaan Dönszelmann
zakelijk leider tot 1-7
Peter Lange
lid
Peter Rijntjes
ad interim zakelijk manager vanaf 1-9
Ted de Leeuw
lid
drs. Hetty Berg MMA
museaal leider
Petra Katzenstein
leider Kindermuseum, Educatie en Hollandsche Schouwburg
Ziekteverzuim
2008 20092010
2011
totaal verzuim
2.96
4.50 2.47
3.34
Staffuncties
exclusief langdurend verzuim 1.65
2.64 2.37
1.20
drs. Moncef Beekhof
hoofd marketing en communicatie, en zwangerschaps-
publieksservice & sales
en bevallingsverlof
mr. Jacqueline Hartgers
pt hoofd P&O en beleidsmedewerker drs. Martijn van Seventer
pt beleidsmedewerker
Gerda Sabbé-Timmerman
juridische zaken
medewerker fondsenwerving
45
MUSEALE ZAKEN
Mediatheek
Marketing en Communicatie
drs. Moncef Beekhof
drs. Barbara Reuten
drs. Annelie Spaans
hoofdredacteur JHM Magazine
pt medewerker communicatie pt
hoofd mediatheek
dr. Peter Buijs
pt
senior medewerker mediatheek
Anton Kras
pt
senior medewerker mediatheek
Helma Beeuwkes
pt
medewerker mediatheek
dr. Ariane Zwiers
pt
medewerker mediatheek
drs. Anat Harel
pt medewerker onderzoek en hoofd marketing en communicatie
pt senior medewerker communicatie, Lonnie Stegink
Kindermuseum en Hollandsche Schouwburg
projecten
drs. Anita Soer
pt coördinator evenementen
Shani Revivi BA
pt medewerker evenementen
Tentoonstellingen en presentatie
Margriet Kotek-van Poppel
pt senior medewerker communicatie drs. Martine Stroo
Rosanne Boas
Portugese Synagoge en Ets Haim
pt medewerker digitale media
pt medewerker tentoonstellingen en presentatie
Margreet Udo
pt redacteur
(gedetacheerd)
Publieksservices & Sales
KINDERMUSEUM, EDUCATIE EN HOLLANDSCHE SCHOUWBURG
Linda Andriesse
coördinator publieksservices & sales
Kindermuseum
drs. Monique Haan
Gittan von Raesfeld Meijer pt floormanager Kindermuseum
Suzanne Grunfeld
pt educatief medewerker en
pt medewerker publieksservices & sales tot 1-11
Francisca van Nieuwenhuizen BA
46
gastvrouw Kindermuseum
pt medewerker publieksservices & sales
Educatie
Inga Schlosser
Batya Wolff
pt conservator educatie
pt medewerker publieksservices & 47
sales tot 1-9
drs. Ieke Spiekman
pt coördinator educatie tot 1-11
drs. Caspar Stalenhoef
medewerker publieksservices & ir. Mirjam van Emden
pt medewerker educatie vanaf 1-6
drs. Ardjuna Candotti
pt medewerker educatie tot 1-7
sales
drs. Karolina Winkel
pt medewerker publieksservices & sales
Hollandsche Schouwburg
Carolin Starke
vrijwilliger publieksservices & sales
drs. Annemiek Gringold-Martinot
tot 24-8
pt hoofd Hollandsche Schouwburg
Juliane Harland
vrijwilliger publieksservices & sales
Judith Whitlau
pt medewerker educatie Hollandsche vanaf 19-9
Schouwburg
drs. Sarah Feirabend
Wetenschap
pt coördinator vernieuwing / drs. Edward van Voolen
pt conservator judaïca
drs. Esther Göbel
drs. Julie-Marthe Cohen
pt conservator cultuurhistorie
drs. Mirjam Knotter
pt conservator Portugees erfgoed
drs. Bernadette van Woerkom pt conservator fotografie
Batya Wolff
floormanager tot 1-9
pt educatief medewerker presentaties
tot 1-11
BEDRIJFSVOERING
pt conservator educatie
Automatisering
Collectiebeheer
drs. Aartjan Nooter
pt systeem- en netwerkbeheerder
drs. Irene Faber
pt hoofd collectiebeheer
Alex Bouwman
pt medewerker automatisering
drs. Erik Koopman
pt wetenschappelijk medewerker Klaas de Wit
pt medewerker automatisering collectiebeheer
Peter Lange
(gedetacheerd)
pt medewerker collectiebeheer/
registrator
P&O/Financiële administratie/Stichting Vrienden
Netty Wenderich
pt medewerker collectiebeheer
mr. Jacqueline Hartgers
Marischka de Louw
pt medewerker collectiebeheer
drs. Jelka Kröger‑Verhorst
pt wetenschappelijk medewerker Majenka de Hey
pt coördinator Stichting Vrienden
Lo Woudstra
pt coördinator vrijwilligers vanaf 24-10
Ria Smit‑Libert
pt hoofd financiële administratie
Elma van Loenen-Eekhof pt administratief medewerker
Lohryn Singor
pt assistent financiële administratie
collectie
pt hoofd P&O en beleidsmedewerker Hetty Jacobs
juridische zaken
tot 1-4 vanaf 1-7
pt gedetacheerde bij P&O
Secretariaat
MUSEUMCAFÉ
Annette Zwar
coördinator
Jeanine Moestadja
medewerker secretariaat tot 1-11
Bestuur
Ella Dingemans
medewerker secretariaat vanaf 8-7
dhr. M. de Groot
voorzitter
Robert de Bruyn
medewerker postkamer secretariaat
drs. D.H. Kat
penningmeester
drs. A. Dönszelmann
secretaris tot 31-12
Hetty Jacobs
pt gedetacheerd
Technische Dienst
Medewerkers
Ted de Leeuw
pt hoofd technische dienst
Otto Visser
Alex de Leeuw
pt medewerker TD en tt-bouw
Iris Gelber
Ruud Visser
pt medewerker TD
Méuget Lavertu
pt eerste cafémedewerker
Niels Bakker
pt medewerker TD
Jeany Ramanand
pt eerste cafémedewerker
Ingrid Aas
pt cafémedewerker
Bewaking
pt beheerder tot 1-2
manager café
Marianne Bakker
pt cafémedewerker tot 1-4
René de Waardt
pt assistent hoofdbewaker
Mylene van Ginkel
pt cafémedewerker tot 1-3
Carl Cabenda
pt bewaker/suppoost
Charlotte Karman
pt cafémedewerker van 1-2 tot 1-5
drs. Monique Haan
pt bewaker/suppoost
Thierry Mertens
pt cafémedewerker tot 1-6
Jan Henzen
pt bewaker/suppoost
Charley Reijnders
pt cafémedewerker tot 1-3
Rob Kloek
pt bewaker/suppoost
Rianne van der Veen
pt cafémedewerker tot 1-4
Guus Bergman
pt suppoost
Suzan Visser
pt cafémedewerker tot 1-4
Beate van Bragt
pt suppoost
Sara Nerone
oproepkracht tot 1-4
David Warnink
pt suppoost
Muus Visser
oproepkracht tot 1-4
Sjoerd de Vries
hoofd
48
49
OPROEPMEDEWERKERS EN -ASSISTENTEN KINDERMUSEUM
CEPIG
Theo Kemperman
hoofd bedrijfsvoering CEPIG
Lea Abram
Frederik Reinders
assistent bibliothecaris
Sharon Asscher
Margriet Kotek-van Poppel
pt medewerker communicatie vanaf 15-2
Dayah Gay
vanaf 1-4
Portugese Synagoge en Ets Haim
Raviv Gay
vanaf 17-1
Meir Dori
hoofd beveiliging, assistent shop
Lisa Goudsmit
vanaf 1-11
Jossi Babila
pt medewerker beveiliging, assistent Esther Hertog
shop
Annemaria van Hilst
Ricki Margalit BA
pt shopmanager
Iris Kessels
Marja van Nassou-Franken
pt algemeen assistent
Emmelien Kramer
vanaf 1-2
Jan Kras
Giza Landweer
MUSEUMSHOP
vanaf 1-6
Lily Minco
drs. Marike Pluis
Bestuur
mr. M.B.W. Asscher
voorzitter
Elisabeth Rodenburg
drs. D.H. Kat
penningmeester
Guido Straub
drs. A. Dönszelmann
tot 31-12
vanaf 15-5
PROJECTMEDEWERKERS
drs. Daniël Metz
Medewerkers
pt coördinator digitaal monument
tot 1-9
Otto Visser
pt beheeerder
dr. Serge ter Braake
pt medewerker digitaal monument
Marije van der Laan
pt verkoop- en informatiemedewerker
drs. Maarten-Jan Vos
pt projectmedewerker Joods Vastgoed
Yair Aschkenasy
oproep verkoop- en
tot 1-7
informatiemedewerker
dr. Serge ter Braake
Eli Content
tot 1-7
informatiemedewerker
Mijke Derksen
tentoonstelling Van dada tot Anneke Walvoort
surrealisme van 1-2 tot 1-6
oproep verkoop- en
oproep verkoop- en
informatiemedewerker
pt projectmedewerker Joods Vastgoed
Sophie Heijkoop
Nieuwe Kerktentoonstelling Jodendom van 1-2 tot 30-9
Rondleiders en vrijwilligers
STAGIAIRES
50
RONDLEIDERS
Rosalie Anstadt
Evenementen van 27-4 tot 15-9
Stephanie Archangel
Communicatie vanaf 28-6
drs. Debby Abram-Uijenkruijer
mw. Suzanne Rodrigues Pereira
Barend Blom
Koosjer! Vanaf 1-9
Bernie Aschkenasy-Joosten
dhr. Lucas Romviel
Mijke Derksen
Van dada tot surrealisme/Jodendom
drs. Daniëlle van den Bos
mw. Simone Suzan-Wolf
tot 1-2
drs. Touria Bouhkim
dhr. Lo Woudstra
Olmo Garcia Koel
Evenementen tot 1-7
drs. Victor Brilleman
Digitaal Monument
Dagny van Hagen
Collectiebeheer tot 10-7
Evelyn Cnossen
dhr. Leo Arbeid
Sophie Heijkoop
Van dada tot surrealisme/Jodendom
Mia Corbey-van Praag
dhr. Ernest Gompers
tot 1-2
dr. Jozien Driessen-van het Reve
dhr. Jeff Overste
Merel de Kok
Hollandsche Schouwburg
Dan Einhorn
mw. Marga Pepping
vanaf 19-9
Gloria Fein
Aniek Menko
Joden in de Nieuwe Wereld
Rose Marie Frijda-Bouman
Museum Plus Bus
vanaf 6-4
Annabel Jansen
mw. Yvonne Juda
Mariëlle de Munnik
Communicatie van 3-2 tot 24-6
Martin Leeda
Assuntha Overvliet
Evenementen vanaf 1-10
Marcella Levie BA
Joden in de Nieuwe Wereld
Naomi Poelsma
Communicatie tot 14-1
Anita Liemburg
drs. Hans Ziekenoppasser
Jelline Reutlinger
Maatschappelijke stage van 24-1
Jeanette Loeb
tot 29-10
drs. Emma Meijler
Publieksservice & Sales
Soraya Welvaart
Educatie 12-9 tot 31-12
drs. Marike Pluis
mw. Linda Gompelman
Anna de Wilde
Wetenschap vanaf 28-11
drs. Simone Rubens-Neumann
mw. Tal Lurie
Mara Willemstein
Maatschappelijke stage
Fajga Szmulewicz
dhr. Jan Jelle de Meyer
van 3-5 tot 12-7
Monique de Vos
dhr. Sjoerd Wolter
Noga Zohar
Billha Zussman
Hollandsche Schouwburg
mw. Marjan Bijkersma (BA)
mw. Abeline van der Bijl
VRIJWILLIGERS
mw. Anais van der Braak
drs. Madelon Broekhuis
Informatiebalie
mw. Gerda Buter (Bed)
mw. Marjan Bijkersma (BA)
mw. J. Coldenhoff
mw. Abeline van der Bijl
mw. Anne Cukier
mw. Ytha Bijlstra
mw. Elena Domela Nieuwenhuis-
mw. drs. Madelon Broekhuis
Trisotto (BA)
mw. Gerda Buter (Bed)
mw. Richelle Edens
drs. Roty van Buuren
mw. Marijke Gravemaker
mw. Juliko Coldenhoff
mw. Willie de Groot
mw. Richelle Edens
mw. Juliane Harland
mw. Gonny Fischel-Schipper
mw. Tosca Heyligers
mw. Rose Marie Frijda
dhr. Gerry Hulst
mw. Hans van Gelder-Jacobson
dhr. John Melkman
dhr. drs. Leo van Geuns
mw. Stephanie Poelman
mw. Marianne Gilijamse-Kanis
mw. Monique Reijnen
mw. Nettie Groot
mr. Sascha de Wied
dhr. drs. Harry Hess
dhr. Lo Woudstra
mw. drs. Sophie Josephus Jitta
mw. Yvonne Juda
Esnoga
mw. Jacqueline van Leeuwen-
dhr. Thys Booij
Klein
dhr. John Melkman
Technische Dienst
mw. Tzeepy Mock-Gavra
dhr. Wim Roos
mw. Yvonne Muntjewerf-den
Hartog
mw. Ellen Pouwels
mw. Dafna Revivi
51
Summary
52
Last year, the impact of the economic crisis – as well as the unavoida-
planned deadline, while the building remained open for religious
ble government budget cuts – did not go unnoticed at the Jewish
services and visitors – a minor miracle. The new underground
Historical Museum (JHM). Nevertheless, with the support of our many
treasuries now contain some eight hundred spectacular ceremonial
visitors and donors, we were able to put together a successful,
objects from the more than four hundred year history of the Sephardic
high-quality programme of events. The JHM managed to end the year
community in the Netherlands.
with good financial results.
For the past two years, the JHM has had a photography curator. This is
The exhibitions Saul Leiter: New York Reflections and From Dada to
a deliberate choice. Photography is a popular medium, and therefore
Surrealism: Jewish Avant-Garde Artists from Romania, 1910–1938 were
an essential one for a museum that emphasizes cultural and religious
especially popular, placing the JHM firmly on the map as a museum of
heritage. Partly thanks to our close contacts with the Fotomuseum
Judaism and Jewish life in an international context, and as an
Winterthur in Switzerland and the Howard Greenberg Gallery in New
influential organization in the field of photography. Saul Leiter’s
York, the JHM has been able to organize exhibitions such as Unguar-
evocative, polychromatic New York photographs were an instant hit
ded Moments: Photographs by Marianne Breslauer and Saul Leiter’s New
with our visitors, and our exhibition about Romanian artists shed light
York Reflections.
on an underexamined aspect of Jewish history – life behind the Iron
Our cooperation with De Nieuwe Kerk on the major exhibition
Curtain.
Judaism: A World of Stories also raised the profile of the JHM. The high
After its run in Amsterdam, From Dada to Surrealism travelled on to
level of interest in our collection and the five hundred unique
the Israel Museum. Three other JHM exhibitions also travelled the
international loans brought additional visitors to the JHM and brought
world. Superheroes and Schlemiels: Jewish Memory in Comic Strip Art
the museum to the attention of a much broader public. Our close
was exhibited at the Judiska Museet (Stockholm), Charlotte Salomon:
partnership with the Triton Foundation led to two special exhibitions:
Life? or Theatre? at the Contemporary Jewish Museum (San Francisco),
An Encounter in Paris: Amedeo Modigliani, Chaim Soutine, and Ossip
and Images from the Land of the Bible: People, Lives and Landscapes,
Zadkine and Sam Szafran: Figurative Artist in an “Abstract” Age.
1898–1934 at the Eretz Israel Museum (Tel Aviv).
Last year we discovered the identity of one of the men in an iconic
In 2011, the Jewish Cultural Quarter attracted 227,680 visitors, 131,470
photograph, known around the world, of a German raid in Amster-
of whom went to the Jewish Historical Museum (the second highest
dam. His name is Meier Vieijra. This discovery immediately led to a
number of visitors in the museum’s history), 55,419 to the Portuguese
large influx of visitors. During Museum Night on 8 November, 13,273
Synagogue, and 40,791 to the Hollandsche Schouwburg. On 1 January
people – a record number – visited the Hollandsche Schouwburg, the
2012, the Jewish Cultural Quarter introduced a single admission ticket
Portuguese Synagogue, and the JHM to explore the past in a
for these three organizations. The positive effect was immediately
provocative, interactive way.
apparent.
We will continue building on that foundation, because our work
The restoration of the monumental Portuguese Synagogue was
matters to the public.
financed, carried out, and completed within budget and within the

Vergelijkbare documenten

Jaarverslag Hollandsche Schouwburg 2009

Jaarverslag Hollandsche Schouwburg 2009 Van Dada tot surrealisme. Joodse avant-garde kunstenaars uit Roemenië 11 november 2011 t/m 18 februari 2012 Israel Museum, Jeruzalem, Israël De tentoonstelling die het JHM samenstelde met gastconse...

Nadere informatie