Downloaden

Commentaren

Transcriptie

Downloaden
Onafhankelijk vakblad voor lassen, lijmen en snijden
Nummer 3 | maart 2016
Themanummer
Onderwijs en Opleidingen
LASTECHNIEK
VOORWOORD - maar t 2016
Colofon
Leerlingen en leermeesters
www.vakbladlastechniek.nl
Uitgave
ISSN 0023-8694
Lastechniek wordt uitgegeven in opdracht van het Nederlands Instituut
voor Lastechniek (NIL) in samenwerking met het Belgisch Instituut
voor Lastechniek (BIL).
Redactie
Bert de Jong, Fleur Maas, Peter Meys, Rolf Mul, Leo Vermeulen,
Bart Verstraeten, Margriet Wennekes
Eindredactie
Margriet Wennekes, Leo Vermeulen (techniek)
Uitgever
Bert de Jong
Advertenties
Con-Sell, Rolf Mul
T 06 12 50 90 58 - E [email protected]
Redactieadviesraad
Paul Barendse, Ruud van Bezooijen, Tim Blok, Leen Dezillie,
Rob Helmich, Marcel Hermans, Michel van ‘t Hof, Piet van der Horst,
Michael Jak, Pieter Keultjes, Marco Kraaijeveld, Maurice Mol,
Ed Mulder, Frank Smit, Erik Steenkist, Gregor Tokarenko,
Fred Vasquez, Adriaan Visser, Olaf van der Vliet
Herman Pruisken vierde in januari zijn vijftigjarig jubileum als
lasdocent. Wim de Groot vierde in dezelfde maand het twintigjarig bestaan van zijn eigen lasschool, nadat hij vijf jaar
ervaring had opgedaan als docent. Dat is bij elkaar 75 jaar
aan ervaring. Welke aanbevelingen hebben deze ervaren
leermeesters voor de toekomst van het lasonderwijs? We
vroegen het hen tijdens een bezoek aan het Stanislascollege in Delft, de school waar al duizenden jonge mensen zijn
begeleid naar een lasdiploma.
Aandacht en goede begeleiding, dat is waar het volgens
deze ervaren docenten in essentie om draait in het lasonderwijs. En vooral tijd. Tijd om te leren en om ervaring op te
doen. Een gedegen vooropleiding zou, meer dan nu het
geval is, een voorwaarde moeten zijn voor het certificeren
Adressen
Nederlands Instituut voor Lastechniek
Louis Braillelaan 80 - 2719 EK Zoetermeer
T 088 018 70 00 - www.nil.nl
van lassers.
Herman Pruisken begon als eerste in Nederland met het or-
Belgisch Instituut voor Lastechniek vzw
Technologiepark 935 - B-9052 Zwijnaarde, België
T +32 9 292 14 05 - F +32 9 292 14 01,
E [email protected] - www.bil-ibs.be
ganiseren van bedrijfsstages, wat sindsdien overal navolging heeft gevonden. Leermeesters zijn in de bedrijfspraktijk
onmisbaar om jonge lassers de fijne kneepjes van het vak bij
OPUS communicatie-ontwerp
Fruitweg 24 j - 2321 GK Leiden,
T 071 589 56 44 - F 071 541 41 50
E [email protected]
te brengen. Zo wordt Justin Balkaran op de werkvloer bij Cofely intensief begeleid door zijn leermeester Ben Wouden.
Daarnaast heeft hij een coach bij Goflex, het opleidingsbe-
Abonnementen
Voor particulieren in Nederland € 62,50 op privé-adres, voor bedrijven
in Nederland per abonnement.
Voor studenten en senioren geldt in Nederland een speciaal tarief.
drijf waar hij gedurende zijn BBL-traject in dienst is. In het
openingsartikel leest u alles over de filosofie achter Goflex
en haar partnerorganisatie Vakwijs Opleidingen.
Voor abonnementen in België kunt u contact opnemen met
[email protected]
Prijzen zijn excl. btw.
De NILBIL Verbindingsgids is een uniek naslagwerk voor professionals in de verbindingstechniek.
Technische informatietabellen en tekeningen vormen een belangrijk onderdeel van de gids.
Deze zorgvuldig geselecteerde informatie is bedoeld als een leidraad bij het interpreteren van normen,
procedures en specificaties. Verder bevat de gids informatie over de belangrijkste overkoepelende organisaties,
een overzicht van erkende opleidingsinstellingen en het stroomschema van las- en laskaderopleidingen.
De NILBIL Verbindingsgids is een uitgave van vakblad Lastechniek, in samenwerking met het NIL en het BIL.
De gids is uitgevoerd als een handzaam en robuust boekje, bedoeld voor intensief gebruik op de werkvloer.
Voor € 30, - excl. 6% btw en verzendkosten kunt u in het bezit komen van dit praktische naslagwerk.
Bestellen is eenvoudig. Ga naar www.vakbladlastechniek.nl en klik op de cover van de Verbindingsgids.
Om de belangstelling voor het lassersvak te stimuleren, or-
Lastechniek verschijnt tien keer per jaar en wordt toegezonden aan
deelnemers van het Nederlands Instituut voor Lastechniek (NIL) en het
Belgisch Instituut voor Lastechniek (BIL) en andere geïnteresseerden
en belanghebbenden in de verbindingstechniek. Voor vragen over
abonnementen kunt u terecht bij het NIL of het BIL voor België.
Het abonnement geldt voor een geheel jaar. Opzeggingen per aangetekend schrijven vóór 1 oktober van het lopende jaar.
ganiseert het NIL jaarlijks laswedstrijden voor vmbo-leerlin-
Verzendadres wijzigen?
Stuur dan het etiket met verbeterd adres retour.
Alle advertentiecontracten worden afgesloten conform de regels voor
het Advertentiewezen gedeponeerd bij de rechtbanken in Nederland.
van de landelijke media, en dat is natuurlijk de beste pro-
Ontwerp en lay-out
OPUS communicatie-ontwerp, Leiden.
Laswedstrijden zijn er ook op wereldwijd niveau. Richard
gen. Onze redacteur Jaap van Sandijk maakte een sfeerreportage van de voorronde in regio West, waar de wedstrijden goed staan aangeschreven onder docenten.
De voorronde in regio Oost trok dit jaar zelfs de aandacht
motie die “het vak” zich kan wensen.
Roolvink en Leroy De Ryck vertellen over de tijd van hun
Hoewel de informatie gepubliceerd in deze uitgave zorgvuldig is
uitgezocht en waar mogelijk gecontroleerd, sluiten de uitgever en
de redactie uitdrukkelijk iedere aansprakelijkheid uit voor eventuele
onjuistheden en/of onvolledigheid van de verstrekte gegevens.
©2016 - Overname van artikelen is slechts mogelijk na verkregen
schriftelijke toestemming van de uitgever.
leven bij WorldSkills in Brazilië en geven ons een kijkje achter de (las)schermen op de wedstrijdvloer. Daar kunnen
nieuwe kandidaten hun voordeel weer mee doen.
We wensen u veel leesplezier met deze uitgave vol verhalen van en over leerlingen en leermeesters.
De makers van Lastechniek
Inhoud #3 maart 2016
Lassen en lasinspectie zijn als vakgebieden nauw met elkaar verbonden. De behoefte aan gespecialiseerd personeel voor het uitvoeren van niet-destructief onderzoek en inspecties neemt toe, zoals u ook in deze uitgave kunt
lezen. Veel lastechnici volgen een aanvullende opleiding op dit gebied, om hun vakkennis en inzetbaarheid te vergroten.
LASTECHNIEK
04
08
12
18
21
22
25
26
wordt uitgegeven door OPUS communicatie-ontwerp in
opdracht van het Nederlands Instituut voor Lastechniek en
in samenwerking met het Belgisch Instituut voor Lastechniek
In Lastechniek willen we daarom structureel meer aandacht gaan besteden aan NDO en Inspectie. Dit was ook een
www.vakbladlastechniek.nl
kingen en tips aan ons kenbaar te maken: [email protected]
Vanuit de verbindingswereld
TechniShow berichten
Opleidingsbedrijf in actie bij Cofely
Laswedstrijden voor vmbo-leerlingen
Erkende opleidingsinstellingen
Stroomschema las- en
laskaderopleidingen
Portret 1, geslaagd voor IWE
Groeiende behoefte aan opleidingen
NDO en inspectie
Foto: Anita Baars, EQIN
wens die geuit werd door de leden van onze redactieadviesraad, en waar we als makers graag iets mee willen doen.
In welke vorm we dit gaan gieten weten we nog niet, maar bij deze de oproep om uw vragen, suggesties, opmer-
28
32
35
36
38
40
41
42
10
18
Over het niveau
zijn de examinatoren
tevreden.
“Er is in de juiste
posities gelast.
Maar we hebben
wel een tip voor
de aanwezige
opleiders: let op
de hoeklashoogtes!”
De Olympische Spelen voor lassers
Aan tafel met 75 jaar ervaring
in het lasonderwijs
Portret 2, geslaagd voor IWT
Vaktrots, de chillste lasleraar
Opleiding in de smederij
Portret 3, geslaagd voor IWT
Willem de Welder
Brancheregister
38
Foto: NGK
Foto: Steven Bemelman
36
Coverfoto: Fotostudio Barendrecht bij Cofely Dordrecht
LASTECHNIEK
BERICHTEN - maar t 2016
IAB Guideline
voor laskaderopleidingen
gaat op de schop
Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het IIW in Helsinki in 2015, werd door de IAB-A ledenvergadering
besloten om de bestaande ‘Guideline 252’ die de basis
vormt voor de inhoud van de lesstof voor de IIW-laskaderopleidingen (IWP, IWS, IWT, IWE), drastisch te
hervormen. In februari 2016 werden in Parijs de eerste
ideeën en tijdsplanningen gepresenteerd door de IABwerkgroep WG A #2a.
Transparanter
Roger van den Brekel, voorzitter van de werkgroep WG
A #2a: “De reden voor het aanpakken van de huidige
Guideline heeft enerzijds te maken met de wens om de
bestaande IIW/IAB/EWF-opleidingen een plek te geven
binnen het Europese kwalificatiesysteem voor opleidingen. Anderzijds willen we met een nieuwe Guideline
meer duidelijkheid verschaffen over de inhoud van het
lesmateriaal en de vereiste diepgang voor elk opleidingsniveau. Nu zijn de verschillen tussen IWE en IWT
qua lesstof vrij gering. Uiteindelijk wordt het niet alleen
voor de student, maar ook voor het opleidingsinstituut
transparanter aan welke eisen precies moet worden voldaan.”
Verkleinen van verschillen
Officieel zouden er wereldwijd geen verschillen mogen
bestaan in het kennisniveau dat behoort bij een bepaald
laskaderdiploma, maar de vaagheid waarmee de kenniseisen worden omschreven, in combinatie met het feit
dat het minimale eisen betreft, hebben ertoe geleid dat
er wel degelijk aanzienlijke verschillen bestaan tussen
bijvoorbeeld IWT’ers onderling, terwijl hun diploma’s
toch voldoen aan alle eisen van de Guideline. Veel werk
aan de winkel dus voor de
werkgroep WG A #2a, die
verantwoordelijk is voor
alle inhoud en nieuwe ontwikkelingen binnen de
252-Guideline.
Heldere, toetsbare leerresultaten
“Concreet betekent dit alle 67 hoofdstukken van de Guideline herzien moeten worden en wel zodanig, dat deze
past binnen de moderne regels van het onderwijs: duidelijke leerdoelstellingen en heldere, toetsbare leerresultaten. Dat is geen gemakkelijke opgave. Desondanks
hebben zich nu al twintig landen binnen de werkgroep
WG A #2a bereid verklaard om een deel van de werkzaamheden op zich te nemen”, laat Van den Brekel
weten.
Voorlopige planning
Vanuit het EWF is een gesubsidieerd EU-project opgezet. In dit project, MAKE-IT genaamd, zal een eerste
opzet worden gemaakt voor de herziening van de Guideline. Vervolgens zal de werkgroep WG A #2a deze
eerste opzet beoordelen en aanpassen. Uiteindelijk zal
tijdens de algemene ledenvergadering van de IAB moeten worden ingestemd met de definitieve uitgave van de
252-Guideline. Een eerste voorlopige planning loopt tot
in juli 2017, maar het is de vraag of dit haalbaar is. “Voor
alle betrokkenen is het wel zaak om de ontwikkelingen
op de voet te blijven volgen, omdat de nieuwe Guideline een nagenoeg ideale blauwdruk zal zijn voor alle
nieuwe lesstof voor laskaderopleidingen, zowel in print
als online, via e-learning, virtual reality, enzovoort.”
Volg de Vakkanjers op weg naar EuroSkills
15-18 maart 2016
TechniShow, Jaarbeurs Utrecht - CAD-tekenen, CNC-draaien, CNC-frezen,
Industriële Automatisering, Machinebankwerken fijnmechanisch
(bij ROC van FC Twente), Onderhoudsmontage, Plaatconstructie en Robotica.
6-8 april 2016
Klokgebouw, Eindhoven - Elektrotechniek gebouwen, Landbouwmechanisatie,
Lassen BMBE/MIGMAG, Lassen TIG, Mechatronica, Metalen dakdekken en
Sanitaire en verwarmingstechniek.
1-4 december 2016
EuroSkills 2016, Göteborg, Zweden
4
LASTECHNIEK
maar t 2016
Automatische lasbril
ontworpen door en voor lassers
Het ArcShield-513 systeem biedt met de ARC-513 lasbril een oplossing voor vele las- en slijpwerkzaamheden. De multifunctionele brillen kunnen ingezet
worden bij slijpen, snijden en booglassen, vanaf kleur
#5 tot en met kleur #13. De ArcShield-producten zijn
verkrijgbaar via toeleverancier Macknights in Haarlem.
krijgbare accessoires zijn de SoftshieldTM brandvertragende laskappen en maskers en het nylon ClipshieldTM. Het lichtgewicht ClipshieldTM wordt eenvoudig en binnen enkele seconden op de lasbril
gemonteerd, waardoor een complete lashelm ontstaat.
Ergonomisch ontwerp
De ARC-513 is de eerste automatische lasbril ontworpen door lassers voor lassers. De lichtgewicht lasbril is
ergonomisch vormgegeven en comfortabel. Naast de
korte reactietijd van 1/15.000 sec. biedt de lasbril een
aantal extra functies, zoals een schokabsorberende, hittebestendige siliconenafdichting en een ventilatiesysteem tegen condensvorming. De vervangbare
beschermlens is voorzien van een harde coating voor
extra duurzaamheid en bescherming tegen spatten, vuil
en stof.
Vele toepassingen
De ARC-513 automatische lasbril is een alternatief voor
de traditionele lashelm en kan voor veel toepassingen
worden gebruikt:
• bij het werken in zeer beperkte ruimten, mobiel lassen en inspectie;
• bij slijpen, snijden en booglassen (BMBE, MIG/MAG
en TIG);
• in combinatie met veiligheidshelm, adembescherming en andere accessoires voor maximale bescherming en flexibiliteit.
Over Macknights
De ARC-513 wordt standaard geleverd met brilmontuur.
Dit montuur vergroot de veelzijdigheid en het gemak van
het systeem voor brildragende gebruikers, doordat lenzen op sterkte ingemeten kunnen worden door een opticien. Het montuur is voorzien van een vervangbare
siliconen rok, voor een goede pasvorm. Optioneel ver-
Macknights richt zich als toeleverancier in de lastechniek op een uitgebreide range van lasaccessoires, waaronder elektrodehouders, aardklemmen, kabelkoppelingen, gutselektroden, lashelmen, laskappen en lashandschoenen. Een groot deel van de artikelen die
Macknights in het assortiment heeft, worden rechtstreeks bij fabrikanten betrokken.
5
LASTECHNIEK
BERICHTEN - maar t 2016
In memoriam André Stroeks
Onlangs bereikte ons het bericht dat André Stroeks
op 3 februari jl. is overleden. Hij heeft bijna 40 jaar bij
DSM gewerkt als technisch consultant op het gebied
van de toepassing en het verwerken van thermoplastische kunststoffen. Zijn contacten met het NIL
dateren al vanaf de jaren zeventig toen hij betrokken
was bij het opstellen van een aantal voorlichtingspublicaties over het lassen van thermoplastische kunststoffen. André is in 1988, na zijn pensionering bij
DSM, als adviseur door het NIL aangetrokken voor
activiteiten op het gebied van kunststoffen.
Zijn betrokkenheid bij NIL voorlichtingsactiviteiten op
kunststoflasgebied blijkt onder meer uit zijn grote bijdrage aan de publicaties over stuiklassen, extrusielassen, heetgaslassen, moflassen van thermoplastische
kunststoffen en een praktijkaanbeveling. Hij onderhield
hiervoor een aantal internationale contacten op ge-
noemd werkgebied met onder andere DVS en IIWCommissie XVI. André werd in alle stuurgroepen van
de collectieve onderzoeksprojecten op kunststofgebied erkend als een groot vakman en als een buitengewoon plezierig persoon. André was de eerste
vertegenwoordiger uit de kunststofsector die in 2000
de Professor Geerlingspenning heeft ontvangen, waarbij zeker ook moet worden vermeld zijn bijdrage aan
de totstandkoming van Europese normen en regelgeving op dit gebied.
We wensen zijn naaste familie veel sterkte met het verwerken van dit verlies.
Bestuur, Raad van Advies en (oud)medewerkers van
het Nederlands Instituut voor Lastechniek en het Projectbureau voor onderzoek aan Materialen en Productietechnieken (PMP).
YASKAWA presenteert
complete
automatiseringsoplossingen
Hal 11, A028 | Hal 10, H023
Yaskawa produceert en levert 'turnkey' robotsystemen
voor alle mogelijke toepassingen zoals lassen, snijden,
handling, montage, ontbramen, polijsten, frezen en
spuiten. ‘Total System Solutions’ in automatisering is
de slogan waarmee het bedrijf zich ook tijdens de
TechniShow profileert.
LASTECHNIEK
maar t 2016
HU houdt pleidooi
voor een leven lang leren
Waarom is het opleiden van lasprofessionals in toenemende mate belangrijk? Deze vraag roept vaak clichés
op zoals ‘De wereld verandert steeds sneller’ en ‘Kennis is macht’. Hoewel daarover geen discussie bestaat,
houdt het Centrum voor Natuur & Techniek van Hogeschool Utrecht een pleidooi voor een leven lang leren.
Toenemende globalisering
Optimale inzetbaarheid
Bedrijven opereren steeds meer op internationaal niveau. Dit proces van toenemende globalisering wordt
gestuurd door bedrijfseconomische principes, zoals de
wens om arbeid daar plaats te laten vinden waar dat het
meest rendabel is. Steeds vaker betekent dit dat massaproductie naar lagelonenlanden wordt verplaatst.
Toch houden multinationals die hun productie elders
hebben ondergebracht, hun hoofdvestiging vaak in Nederland.
In onze Westerse samenleving is de focus langzamerhand verschoven van (industriële) productie naar dienstverlening, logistiek en onderzoek. Fabricage in lagelonenlanden is voor specialistische producten veelal
echter geen goede optie gebleken, waardoor de vervaardiging van hightech producten voor Nederlandse
bedrijven een grote uitdaging blijft. De voor deze fabricage gebruikte technieken zijn aan snelle veranderingen onderhevig.
Onderwijs op het gebied van materialen, lasprocessen,
construeren en fabricage zorgt voor de integrale kennis
die daarvoor nodig is. Goede lastechnici zijn veelgevraagd en schaars. Hun werk groeit in waarde en aanzien, van het oplossen van problemen tot het vormen
van een sterke schakel in de waardeketen.
Het concept ‘een leven lang leren’ deed zijn intrede
begin jaren negentig. Het idee is dat medewerkers zich
hun leven lang moeten blijven ontwikkelen om optimaal
inzetbaar te blijven binnen een bedrijf. Kennis veroudert
snel en daarom is continue ontwikkeling van personeel
noodzakelijk voor de kenniseconomie die Nederland wil
zijn en blijven. Met het veranderende arbeidslandschap
neemt de behoefte toe om de ontwikkeling van personen weer te geven in de vorm van herkenbare en erkende eindkwalificaties. Dat is zeker het geval in de
laswereld, met de intrede van de EN 1090.
Aansluiten op kennisbehoefte
Vraagstukken worden complexer, en parate kennis is
hard nodig. Het cursusaanbod van ROC Midden Nederland en Centrum voor Natuur & Techniek biedt voor
werkende lasprofessionals veel ontwikkelingsmogelijkheden. Van de Schakelcursus International Welding
Technologist (SIWT) tot en met de opleiding International Welding Engineer (IWE), eventueel in combinatie
met Inspectie- en Keuringstechnieken niveau 2 en niveau 3 (IKT2 en IKT3). Met het brede cursusaanbod sluiten deze opleiders aan op de kennisbehoefte in de
industrie.
advertentie
ONLY THE BEST QUALITY
Lassen en handling
Op twee verschillende stands zullen verschillende lasrobots en een aantal handlingrobots te zien zijn. Hiermee laat Yaskawa zien op hoeveel manieren de
robotsystemen kunnen worden ingezet voor het automatiseren van een breed scala aan industriële omgevingen, zoals machinebouw, automotive, verpakking,
houtbewerking, textiel en halfgeleiderindustrie.
6
Technishow
Stand 07.B082
www.act-machinery.nl
7
LASTECHNIEK
BERICHTEN - maar t 2016
Rolan Robotics richt zijn
ontwikkelingen op
Smart Industry
Op drie verschillende stands zal Rolan Robotics tijdens de TechniShow laten zien dat het bedrijf zijn
steentje bijdraagt aan het verbeteren van productieprocessen met robots. “Dit past in het kader van Smart
Industry. Wat te denken van het draadloos versturen
van data, vanaf één draadloze teachpendant naar verschillende OTC lasrobots? Of hoe de 7-assige robots
van OTC net dat beetje meer hebben waardoor je er
wel bij kunt? Hoe het gebruik van offline software bijdraagt aan het verkorten van programmeertijd of inzicht biedt in cyclustijd en bereikbaarheid?”
7-assige robots
Van 1982 tot 1988 waren 5-assige knikarm-lasrobots de
standaard. Met de komst van de 6-assige lasrobots in
1989 werd een rotatie-as toegevoegd aan de bovenarm
van de lasrobot, waardoor het programmeren van lasbewegingen sterk werd verbeterd. “Nu, 26 jaar later, introduceert OTC als eerste robotfabrikant een complete
lijn lasrobots in een 7-assige uitvoering. Per direct zijn
alle robotarmen zowel met slangenpakket binnendoor
als buitenom in standaard en verlengde uitvoering te
verkrijgen in een 7-assige uitvoering.” De nieuwe types
krijgen de extensie S mee (van ‘seven axes’) en de complete serie bestaat uit: FD-B4S, FD-B4LS, FD-V6S, FDV6LS, V20S.
LASTECHNIEK
maar t 2016
Koike toont slimme
snijoplossingen
Hal 11, B028, F050, F060
Hal 7, C002 | Hal 10, G010
Om het hoekje lassen
Offline programmeren
De 7-assige robot is in staat om de extra elleboog-as te
roteren en daardoor om obstakels heen te bewegen.
Net als de 6-assige robot heeft de 7-assige robot een
bolvormig werkbereik, maar daarbinnen meer flexibiliteit. De 7-assige lasrobot kan op de sokkel blijven stilstaan en toch zijdelings bewegen. Hierdoor kan deze
robot "om het hoekje" lassen. Ook het werkbereik aan
de binnencirkel van de robot neemt toe. Dit biedt met
name voordelen voor ruimtelijk gevormde producten,
zoals meubels en producten waarbij zowel aan de binnen- als aan de buitenzijde gelast moet worden. Dankzij de compacte footprint van de robot kunnen twee
robots dicht tegen elkaar staan zonder dat ze in elkaars
vaarwater komen. Dit is een voordeel voor grote series
op een compact product, waarbij korte cyclustijden gewenst zijn.
Het Delfoi systeem is een generiek pakket voor offline
programmeren en daarmee geschikt voor OTC, maar
ook voor andere robotmerken. Vanuit het offlinepakket
wordt via een postprocessor het bewegingsprogramma vertaald voor het specifieke robotmerk en
model. “Het OTC-offlinepakket kenmerkt zich door een
zeer laagdrempelige manier van programmeren. Dankzij het virtuele OTC-offlineprogrammeerpaneel is nauwelijks aanvullende training nodig om het pakket te
kunnen gebruiken.”
Tijdens de TechniShow zal Koike dit jaar met twee
stands aanwezig zijn om de laatste innovatieve snijoplossingen te presenteren. De CNC machines zijn te
zien in hal 7, stand C002. In hal 10, stand G010 presenteert Koike het uitgebreide programma portable
machines en de PNC-12 Extreme.
CNC machines
Op de stand voor CNC machines worden zowel de Deltatex als de Monotec gedemonstreerd. “De Deltatex is
grensverleggend als het gaat om flexibiliteit en productiviteit bij het snijden met plasma en/of autogeen. De optionele 3D snijkop maakt het mogelijk om nauwkeurig
bevels aan te brengen op grote platen.”
Daarnaast zal de Europese primeur van de Monotec te
zien zijn. “De Monotec is een robuuste CNC-bestuurde
plasmasnijmachine voor het snijden van staal, aluminium en roestvast staal met 100 A conventionele luchtplasma van 0,5 tot 15 mm.”
Portable machines
Draadloos programmeerpaneel
Het draadloze programmeerpaneel van OTC is geschikt
voor 5 robots tegelijkertijd. Elke robot wordt daarbij
voorzien zijn van een ontvangststation en een extra controlelamp. Het paneel weegt 1350 gram, waarbij de verhouding tussen batterijduur en gewicht zo optimaal
mogelijk gekozen is. De batterij heeft een capaciteit van
5 uur non-stop. Het bedraad herladen van de batterij is
mogelijk tijdens het programmeren. Het programmeerpanel wordt geleverd conform ISO 13849 Performance
level D.
8
Koike beschikt over een uitgebreid programma aan
draagbare snij- en lasmachines (portables). Op de stand
van de portable machines zullen diverse modellen aanwezig zijn, zodat bezoekers zich beter kunnen oriënteren op alle mogelijkheden die er zijn. Zo worden de
nieuwe ‘Wel Handy Multi’ en de ‘Wel Handy Multi Advance’-besturing gepresenteerd, een Europese primeur.
“Elke machine levert dezelfde hoge kwaliteitsresultaten
en productiebesparingen als de grotere machines.”
Tot slot vraagt Koike aandacht voor de PNC-12 Extreme
portable CNC-snijmachine. Deze snelle machine, met
uitgebreide mogelijkheden, is leverbaar in standaard autogeen uitvoering of plasma-uitvoering. Beide uitvoeringen zullen op de stand te zien zijn.
9
LASTECHNIEK
BERICHTEN - maar t 2016
Nieuw systeem voor gezond
en energiezuiniger lassen
Venvulas Lastechniek B.V. uit Vught presenteert tijdens
de TechniShow een aantal noviteiten, waaronder een
nieuwe, modulair opgebouwde lastoorts met ingebouwde (regelbare) bronafzuiging en koeling. Deze is
gekoppeld aan een eveneens nieuwe afzuig/filterunit
waarmee 99,99% van de schadelijke deeltjes uit de lasrook wordt verwijderd. “Praktijktests laten zien dat de
deeltjesmeter zonder afzuiging op 828 microgram
staat. Na inschakeling van de bronafzuiging in de lastoorts op slechts 34”, aldus een woordvoerder van
Venvulas.
Hal 10, F022
Verbeteringen
Opvallend is de gewichtsafname van 550 gram, die bereikt is door aanpassing van de constructie en toepassing van nieuwe materialen, waaronder sterke lichtgewicht metaallegeringen. Een andere verbetering is dat
het slangenpakket is aangesloten via een kogelgewricht, waardoor de lasser meer bewegingsvrijheid
heeft. De afzuigkracht is regelbaar door het verdraaien
van de kop, waarnaast de handgreep is uitgerust met
een schuif (net als op de stang van een stofzuiger) die
even opengezet kan worden als (bijvoorbeeld in hoeken) ook het beschermgas dreigt te worden meegezogen. In overleg met de testlassers is de vormgeving van
de lastoorts aangepast, waardoor deze nu ook in ergonomisch opzicht optimaal is. Alle onderdelen van de lastoorts zijn vervangbaar, waarbij voor bepaalde delen verschillende opties zijn. De lasser kan de toorts hiermee
optimaal afstemmen op de eigen voorkeur en de lastechnische omstandigheden ter plaatse.
LASTECHNIEK
maar t 2016
Flexibeler produceren met
investering in fiberlaser
High mix, low volume, is de trend waar steeds meer
toeleveranciers hun machinepark en manier van produceren op aanpassen. Roestvaststaalindustrie Geton
in Veldhoven is daar een goed voorbeeld van. Vorig
jaar investeerde Geton in een 4 m Speedbend kantpers van Ermak en volgende maand wordt een fiberlaser van diezelfde fabrikant bij het bedrijf in Veldhoven
geïnstalleerd. De Ermak machines die in de Benelux
worden geleverd door Landré, vindt u op de TechniShow; Geton heeft een stand op ESEF.
Hal 7, B108
Hoogwaardige roestvaststaalproducten
Effectieve, energiebesparende afzuiging
Intensieve praktijkproeven
De lasapparatuur wordt in Dodewaard ontwikkeld en geproduceerd onder de merknaam Röwac. De nieuwe
RGA-450-SC lastoorts is een verbeterde versie van het
prototype waarmee Venvulas, onder andere bij diverse
grote scheepsbouwers, intensieve praktijkproeven heeft
uitgevoerd in combinatie met het Röwac afzuig/filtersysteem. “Alle opmerkingen en bevindingen van lassers
die met de toorts met geïntegreerde bronafzuiging hebben gewerkt, hebben geresulteerd in deze, op tal van
punten verbeterde, nieuwe RGA-450-SC lastoorts, die
als primeur op de TechniShow wordt geïntroduceerd.”
10
Ook de nieuwe RGA 3.0 afzuig/filterunit is een verbeterde versie van het vorig jaar geïntroduceerde Röwac
afzuig/filtersysteem. Ten opzichte van dit prototype, dat
eveneens onderdeel vormde van de praktijktests in
combinatie met de nieuwe toorts, is de unit voorzien van
een nieuw ontwikkeld filtersysteem. De afzuigcapaciteit
is ten opzichte van de vorige versie met 50% gestegen,
terwijl het opgenomen elektrische vermogen van de
aanzuigunit gelijk is gebleven. Tevens is de afzuig/filterunit voorzien van een ingebouwd reinigingssysteem
voor het filter en een snelheidsregeling voor de motor.
“Het nieuwe afzuig/filtersysteem kan worden ingebouwd
bij elke Röwac lasmachine en is ook als standalone unit
leverbaar voor gebruik met elk merk en type lasmachine.”
Geton verwerkt steeds meer orders voor hoogwaardige
roestvaststaalproducten in enkelstuks en stelt daarvoor
steeds hogere eisen aan de flexibiliteit van zowel organisatie als machinepark. Dat vraagt om een breed inzetbaar machinepark. Zo beschikt Geton over een ruim
aantal machines voor verspanen, buigen, ponsen en
snijden. Om bij een groeiende orderportefeuille de mogelijkheden voor flexibele productie te vergroten heeft
Geton gekozen voor de nieuwe generatie plaatbewerkingsmachines van Ermak, geschikt voor de verwerking
van plaatafmetingen tot 4 m lengte. Directeur d’Jeff van
der Ven: “De klant ziet een hoge kwaliteit tegenwoordig
als vanzelfsprekend. Prijs en levertijd worden dan bepalend om een order binnen te halen. Maar je kunt je
ook onderscheiden door vakmanschap, wanneer je enkelstuks en kleine series in een hoge nauwkeurigheid
kunt bewerken, waar een ander zich niet aan waagt.”
Hal 1, D075
Fibermak
De Ermak Fibermak voor Geton heeft een plaatafmeting
van 4 x 2 m. De Fibermak SM 2000 4x2 is standaard uitgerust met een interne camera die het snijproces op een
beeldscherm boven de besturing laat zien. Op de machine past ook een kleiner formaat plaat. De software
maakt het mogelijk CAD-files in te lezen en deze automatisch naar plaatuitslagen om te zetten, rekening houdend met buigverliezen voor de kantpers.
11
LASTECHNIEK
OPLEIDINGSBEDRIJF IN ACTIE - maar t 2016
maar t 2016
LASTECHNIEK
Goede begeleiding helpt
jongeren aan een baan in de techniek
Goflex is een opleidingsbedrijf dat gespecialiseerd
is in de techniek.
In samenwerking met het
ROC en de opdrachtgever
leidt Goflex leerlingen op
tot en met mbo-niveau 4.
Dit gebeurt in een
BBL-traject, een
effectieve combinatie van
werken en leren. Bij een
trainingscentrum van
Vakwijs Opleidingen
wordt zo nodig extra
ondersteuning en
aanvullende lesstof
geboden. Bij de
trainingscentra van Vakwijs
kunnen ook andere medewerkers terecht voor een
praktische (bij)scholing.
12
13
LASTECHNIEK
OPLEIDINGSBEDRIJF IN ACTIE - maar t 2016
Vergroten van instroom
Peter van Winssen richtte tien jaar geleden Goflex op.
“Ik had de ambitie om het beste opleidingsbedrijf in
de techniek te worden. Vanuit mijn praktijkervaring,
eerst als werktuigbouwkundige bij Hoogovens en
later als directeur van een installatiebedrijf, wist ik dat
het bedrijfsleven behoefte had aan de instroom van
technisch goed geschoolde arbeidskrachten. Het
verloop onder jongeren was groot, vooral door gebrek aan goede begeleiding. Daar wilde ik met Goflex
verandering in brengen.” Zijn bedrijf liep zo goed, dat
er vanuit zijn opdrachtgevers al snel belangstelling
kwam voor het bijscholen en trainen van hun eigen
technisch personeel. “Onder de naam Vakwijs Opleidingen hebben we inmiddels zeven trainingscentra
opgericht door heel Nederland, waar zowel de
BBL’ers vanuit Goflex als medewerkers van technische bedrijven terechtkunnen voor praktische trainingen.”
Hoe werkt Goflex
Gedurende het opleidingstraject is de BBL-leerling in
dienst bij Goflex, van waaruit de leerling wordt gedetacheerd bij een opdrachtgever. Een dag per week
volgt de leerling lessen op het ROC; de andere dagen
is hij of zij aan het werk bij de opdrachtgever, of volgt
aanvullende trainingen bij Vakwijs Opleidingen. Zodra
de opleiding is afgerond, komt de leerling bij diezelfde opdrachtgever in dienst. Opdrachtgevers zijn
bedrijven die actief zijn in de metaal-, elektro- en installatietechniek, meet- en regeltechniek en in de procestechniek/ maintenance. “We hanteren een strenge
selectie aan de poort, zodat we zeker weten dat we te
maken hebben met goed gemotiveerde leerlingen.”
Hoe werkt Vakwijs
Vakwijs Opleidingen is een erkend technisch opleidingsinstituut met zeven trainingscentra, verspreid
door Nederland. Cursisten - van schoolverlaters tot
ervaren medewerkers - kunnen hier terecht voor diverse vaktechnische trainingen en veiligheidsopleidingen. “Opleiden bij Vakwijs betekent praktisch
bezig zijn, leren door te doen. Door in het trainingscentrum aan de slag te gaan met realistische oefeningen en werkstukken wordt het een cursist al snel
duidelijk waar verbetering te halen valt. Deskundige
praktijkopleiders helpen cursisten hun leerdoelen te
bereiken. Menselijk falen is nooit volledig uit te sluiten, maar door een goede opleiding kunnen veel fouten worden voorkomen. Vakwijs zorgt ervoor dat
cursisten hun kennis op de juiste manier toepassen
en biedt zoveel mogelijk individueel maatwerk.”
14
LASTECHNIEK
maar t 2016
Justin Balkaran
wordt via Goflex
opgeleid tot
allround lasser
Cofely West Industrie in Dordrecht heeft voor
de instroom van jong talent de samenwerking gezocht met Goflex. Elk jaar starten er
gemiddeld tien tot twaalf nieuwe Goflex’ers
om de groep lassers en fitters van Cofely
aan te vullen. Ze starten in de zogenaamde
leerschool, een interne bedrijfsschool in de
shop van Cofely. Het is een continue carrousel die ervoor zorgt dat er voldoende
technici met grote toegevoegde waarde
voor het bedrijf worden opgeleid.
door Jolanda de Greef
fotografie Fotostudio Barendrecht
J
ustin Balkaran (22) is een van de leerlingen die het
opleidingstraject tot Allround Lasser volgt. “In eerste instantie deed ik beveiliging, en daarvoor de koksopleiding, maar dat ging niet zo goed. Ik zat thuis te
niksen, tot mijn stiefvader mij wees op het vak lassen. Ik
had er nog helemaal geen beeld bij, maar toen heb ik wat
gegoogeld en werd mijn interesse gewekt. Tijdens de testdag in het sollicitatietraject bij Goflex wist ik echt dat ik
dit wilde doen, en de kans om bij Cofely te starten in de
leerschool greep ik met beide handen aan.”
Ervaring opdoen
Justin was 19 jaar toen hij leerling-lasser werd bij Goflex.
Eén dag in de week ging hij naar school op het Albeda
College, waar hij met name leerde over lastechnieken en
materialen. Vier dagen werkte hij in de leerschool en in de
shop van Cofely. In twee jaar tijd doorliep hij de leerschool, en inmiddels heeft hij zijn mbo niveau 2 basislassen behaald. “Het eerste diploma is binnen, maar nu
begint het pas echt. Nu gaat het erom ervaring op te doen
in de shop en daarbuiten, diverse projecten en situaties
‘Misschien wil ik later wel leermeester worden’
Justin Balkaran (links) werkt onder toeziend (goedkeurend) oog van
Ben Wouden, zijn leermeester bij Cofely in Dordrecht
mee te maken om steeds beter te worden. Snelheid maken,
zekerder worden en alle certificaten halen.” Tijdens de opleiding heeft Justin de diploma’s TIG, MIG/MAG en elektrodelassen niveau 3 al behaald. Bij Cofely leert hij nu in
alle posities te lassen en krijgt hij voor elke mijlpaal een
certificaat uitgereikt. Het doel is om Justin in nog maximaal twee jaar op te leiden tot Allround Lasser.
Leermeester bij Cofely
Leermeester in de leerschool bij Cofely is Ben Wouden.
“Een rechtvaardige, strenge en vakkundige man”, volgens
Justin. “Ik leer ontzettend veel van hem en heb al veel aan
hem te danken.” De werkwijze van Ben spreekt Justin
aan. “Hij laat de leerlingen zelf het vak ondervinden; leren
door te doen. Ik hoef niet zoveel dagen naar school, maar
leren in de praktijk past beter bij mij.” Naast het leren van
de leermeester heeft de groep leerlingen ook veel aan elkaar. Er heerst een competitieve maar collegiale sfeer en de
jongens werken nauw samen. Justin: “Als ik zelf even niets
te doen heb, loop ik ook naar de leerschool om mijn hulp
aan te bieden.”
Coaching door Goflex
Naast zijn leermeester bij Cofely heeft Justin ook een
coach bij Goflex. Coaching door Goflex houdt in dat Justin wordt bijgestaan in het opdoen van werknemersvaardigheden, maar ook dat hij gestimuleerd wordt in zijn
persoonlijke ontwikkeling. De coach komt regelmatig
langs op de werkplek in Dordrecht om de voortgang te
bespreken. “Mijn coach van Goflex begeleidt mij in het
opleidingstraject. Ik kan bij hem met al mijn vragen terecht, van persoonlijk tot werkinhoudelijk”, vertelt Justin. “Mijn coach houdt mij scherp en geeft mij regelmatig
lastige opdrachten om mezelf te verbeteren.”
Afwisseling
“Het is elke dag volle bak lassen. De afwisseling zit in de
verschillende projecten. Ik wil mezelf steeds blijven verbeteren en mijn snelheid vergroten. Het moeilijkst vind ik
nu nog het lassen in positie HL-045 in MIG/MAG-lassen;
dan gaat alles automatisch en komt het aan op de juiste instellingen.” Aankomend jaar heeft Justin zichzelf als doel
gesteld alle certificaten en diploma’s te behalen en in alle
lasposities te kunnen lassen. In de toekomst zou hij het
leuk vinden om ook ervaring in het buitenland op te doen.
“En misschien wil ik daarna wel leermeester worden.”
15
LASTECHNIEK
OPLEIDINGSBEDRIJF IN ACTIE - maar t 2016
LASTECHNIEK
maar t 2016
Aart van Hemert, lasdocent bij Vakwijs Opleidingen
‘Leren lassen betekent
veel ervaring opdoen’
dige humor. Verder zorgt
hij er altijd voor dat er gewerkt kan worden in een
goede leeromgeving die
netjes, schoon en veilig is
en waar gebruik wordt gemaakt van goede apparatuur.
Aart van Hemert (55) werkt al ruim 25 jaar als
lasdocent. Daarvoor werkte hij als lasser. “Ik
volgde een cursus bij Centrum Vakopleiding
voor Volwassenen, toen de manager daar
mij als assistent-lasdocent vroeg. En dat
leek mij wel wat!” Vervolgens gaf hij jarenlang lascursussen bij Vakopleiding Techniek
Cuijk. Sinds 7,5 jaar werkt Aart bij Vakwijs,
waar hij via een open sollicitatie terecht is
gekomen. “Vakwijs was nog maar net in de
lucht, maar het concept sprak mij direct aan;
ik zag het als een uitdaging om bij een startend bedrijf te gaan werken.”
16
Aart van Hemert kijkt Justin op de TIG-toorts
door Jolanda de Greef,
foto: Fotostudio Barendrecht
A
art is dé lasdocent van Vakwijs. Hij werkt landelijk
op diverse vestigingen van Vakwijs maar ook bij
bedrijven zelf, waar hij de zogenaamde incompany-cursussen verzorgt. “Het is heel leuk om op verschillende locaties te werken met een diversiteit aan
cursisten.” Die cursisten zijn bijvoorbeeld medewerkers
van technische bedrijven die bijgeschoold worden of hun
niveau willen verhogen om zo beter of breder inzetbaar te
zijn. Maar ook particulieren: van starters en hobbyisten
tot ervaren lassers. “Ik heb introductiecursussen gegeven
aan een trauma-arts, een kaakchirurg en aan kunstenaars.
Op hoger niveau kom ik specialisten tegen waar ik zelf
weer veel van kan leren.”
Van beginners tot gevorderden
Vakwijs heeft een breed aanbod aan lasopleidingen. Aart
geeft cursussen in alle lastechnieken: TIG, MIG/MAG,
BMBE en Autogeen. Van introductiecursussen voor beginners tot handvaardigheidopleidingen op niveau 4. Lascursussen zijn hoofdzakelijk praktische lessen
gecombineerd met de nodige theorie maar altijd met de
focus op handvaardigheid. “Een cursus gaat altijd door.
Soms geef ik les aan een hele groep op verschillende niveaus en met verschillende lastechnieken. Maar het komt
ook voor dat ik individueel les geef.”
De docent Aart
Cursisten kunnen van Aart verwachten dat er een enthousiaste, gedreven docent staat met vakkennis en de no-
“Leren lassen betekent veel
ervaring opdoen. Het
vraagt discipline van de
cursist om tien keer eenzelfde las goed te doen.
Kwaliteit staat bij mij hoog
in het vaandel. Ik probeer
elke cursist op de juiste manier te stimuleren.” Maar
Aart is ook duidelijk in zijn
verwachtingen van de cursisten. “Van hen verwacht
ik de juiste motivatie en
inzet. Ik wil het onderste
uit de kan halen maar ben
ook eerlijk. Gaat het niet, dan vertel ik het ook.” Al
met al krijgt Aart veel energie van het vak. “Als je
mij hoort zingen, ben ik in mijn nopjes.”
Voldoening
Bij elk examen van een cursist doet Aart ook een
beetje examen. “Ik ben altijd gespannen”, vertelt hij.
“Natuurlijk wil ik een intensieve cursus goed afsluiten. Het is ook voor mij weer een test.” Als een cursist niet slaagt dan is dat uiteraard jammer, maar dan
evalueert Aart samen met de cursist en de examinator het examenstuk en bekijken ze wat er beter kan,
om zo het herexamen wel te halen. “Uiteindelijk gaat
het om het resultaat, het behalen van een lasdiploma.
Dat, en de enthousiaste reacties van de cursisten, zorgen ervoor dat ik er plezier in heb en houd.”
17
LASTECHNIEK
L ASWEDSTRIJDEN VOOR VMBO -LEERLINGEN - maar t 2016
maar t 2016
LASTECHNIEK
Voorronde Beste jonge lasser van Nederland
‘Presteren
onder druk is altijd goed’
De voorrondes van de verkiezing tot ‘Beste jonge lasser van Nederland’ zijn in volle gang.
Lastechniek volgde op 17 februari de voorronde in regio West. In Rozenburg namen
negentien vmbo-leerlingen het tegen elkaar op in de strijd om een finaleplaats.
door Jaap van Sandijk, fotografie Anita Baars, EQIN
M
et de trainingslocatie van EQIN Opleidingen,
middenin het haven- en industriegebied Botlek,
had het NIL een inspirerende plek voor de
krachtmeting tussen de jonge lassers uitgezocht. Omgeven
door petrochemische- en (tank)opslagbedrijven zetten de
vmbo’ers hun beste beentje voor om een plaats in de landelijke finale te bereiken. Van zowel de MAG- als de
BMBE-lassers gaan de twee besten door naar de eindstrijd.
Tijdens de voorrondes leggen de deelnemers een praktijkexamen NIL-niveau 1 af. Iedereen die hiervoor slaagt gaat
dus met het praktijkdiploma NIL 1 naar huis. En dat is
winst – ook als je je niet weet te plaatsen voor de eindstrijd.
Hoeklashoogte
Voorafgaand aan het startsignaal vertellen NIL-examinatoren Ed Groenendijk en Klaas van Spelden waar ze bij
de beoordeling goed op zullen letten. “We kijken heel
scherp naar de hoeklashoogte”, waarschuwt Van Spelden.
“Je las moet goed in de hoek liggen en schoon zijn.” Dan
begint de strijd. De jonge lassers gaan naar de cabines en
storten zich op hun werkstuk. Docenten mogen niet mee
en blijven achter in de nabijgelegen zaal. Het werkstuk
moeten de leerlingen volledig zelfstandig maken. Communicatie met de docent is uit den boze.
Competitie
Terwijl de jonge talenten zich buigen over hun examenopdracht raken in de nabijgelegen ruimte de docenten met
elkaar in gesprek. Daarbij vloeit de koffie rijkelijk. De gesprekken gaan over de competitie van het NIL en het lasonderwijs. De docenten vertellen dat ze de NIL-verkiezing
onder hun leerlingen flink stimuleren. Op verschillende
scholen is het zelfs noodzakelijk om een eigen voorronde
te organiseren om zo de kandidaten voor de regionale
18
NIL-voorrondes te kunnen selecteren. Het IJsselcollege in
Schiedam bijvoorbeeld organiseerde onderlinge wedstrijden waarin vier leerlingen hun beste twee werkstukken
moesten laten zien. De beste twee mochten naar de regionale voorronde. Lasdocent Gert-Jan Bras: “Wij doen al
zo’n acht jaar met veel plezier mee aan deze verkiezing. Ik
vind het belangrijk dat leerlingen met elkaar in competitie zijn en onder druk moeten presteren. Daar leer je van
en dat is altijd goed.”
Ruiken, voelen, proeven
De belangstelling voor (las)techniek in het onderwijs
groeit, al is het mondjesmaat, zeggen de docenten. Maar
ja, ga er als docent maar aan staan om bij een veertienjarige een onbekend vak onder de aandacht te krijgen. “Ik
vind: het is ruiken, voelen, proeven”, zegt Kees Komen,
teamcoach en decaan van het Tabor College, locatie
d’Ampte, in Hoorn. “In het eerste jaar vragen we van de
leerlingen: wie ben je en wat kan je? We bieden vaardigheden aan die ze in zogeheten talentlijnen doorontwikkelen. In het tweede jaar doen ze tien weken ervaring op in
bijvoorbeeld de bouw of de metaal.” Techniek is van
oudsher een van de sterke kanten van deze school, die
zeven jaar geleden een radicale keus maakte. Theorie- en
praktijkruimten zijn samengebracht op één techniekplein,
waar het een bedrijvigheid van jewelste is. “Je hoort de
lasboxen, je ruikt de motoren”, aldus Komen. “Daar is
het ook ruiken, voelen, proeven. Vanaf het tweede leerjaar kunnen onze vmbo’ers kennis maken met techniek.
We gaan ook op bedrijfsbezoek en nodigen ouders met
een technisch beroep uit als gastdocent. Zo krijg je ze
warm. Techniek is de laatste jaren sterk gegroeid bij ons,
vooral elektrotechniek. Metaal heeft wat meer tijd nodig,
maar inmiddels weten de leerlingen ook deze beroepstak
te vinden.”
19
LASTECHNIEK
L ASWEDSTRIJDEN VOOR VMBO -LEERLINGEN - maar t 2016
Theorie struikelblok
Theorie is voor veel leerlingen een struikelblok, daarover
zijn de docenten het eens. “Leerlingen zijn snel afgeleid,
kunnen dingen moeilijk onthouden”, zegt Jacco van den
Berg. Hij geeft lascursussen op (onder meer) Praktijkschool Het Segment in Gouda. Richard Evenwel, docent
(las)techniek aan het Life College in Schiedam, valt zijn
collega bij. “Vier van de tien zakken op de theorie. Taalgebruik – met name moeilijke woorden – zijn vaak een
probleem.” Moet de theorie dus maar makkelijker worden gemaakt? “Nee, er moet meer tijd aan worden besteed”, vindt Evenwel. Van den Berg ziet vooral kansen in
technische hulpmiddelen. Die kunnen helpen theorie inzichtelijker te maken. “3D is heel belangrijk bij het visualiseren van bijvoorbeeld tekeninglezen. En YouTube is
een zegen voor ons. Dat gebruiken we heel veel.” Hij
lacht: “Zo veel, dat de school hiervoor speciaal een
nieuwe server aanschaft!”
maar t 2016
ERKENDE OPLEIDINGEN NEDERL AND
LASTECHNIEK
Erkende opleidingsinstellingen per 18 februari 2016
International Welding Engineer (IWE)
EQIN Lasopleidingen, Rotterdam
Hogeschool Utrecht, Utrecht
contactpersoon: Dhr. K. de Hoog | [email protected]
contactpersoon: Mevr. L. Kok | [email protected]
International Welding Technologist (IWT)
DKD Lasopleidingen, Joure
DTO Dielemans Technische Opleidingen, Breda
EQIN Lasopleidingen
Rotterdam, Velsen-Noord, Weert
Hogeschool Utrecht, Utrecht
Kumoweld B.V., Assen
Lastechniek Oost, Hengelo
ROC Friese Poort, Drachten
TSH Vakopleidingen, Emmen
contactpersoon: Dhr. R. Dekker | [email protected]
contactpersoon: Dhr. P. Dielemans | [email protected]
contactpersoon: Dhr. K. de Hoog | [email protected]
contactpersoon: Mevr. L. Kok | [email protected]
contactpersoon: Dhr. F. Baas | [email protected]
contactpersoon: Mevr. R. Deen | [email protected]
contactpersoon: Dhr. A. van der Lei | [email protected]
contactpersoon: Dhr. S. Rumahloine | [email protected]
De belangstelling voor (las)techniek in het onderwijs groeit, al is het mondjesmaat,
zeggen de docenten. Maar ja, ga er als docent maar aan staan om bij een veertienjarige
een onbekend vak onder de aandacht te krijgen.
Tevreden
Inmiddels is de ochtendlichting klaar met het werkstuk.
Bij docent Jacco van den Berg pingelt de smartphone.
“Ziet er goed uit”, reageert hij tevreden. Eén van zijn leerlingen heeft een foto van zijn werkstuk geappt. Ondanks
het verbod van de jury is er dus toch contact tussen leerlingen en docenten. Techniek en technologie maken veel
mogelijk.
De examinatoren komen met de uitslag. “We hebben
streng en onpartijdig gekeken”, spreekt Groenendijk.
Over het niveau zijn de examinatoren tevreden. “Er is in
de juiste posities gelast. Maar we hebben wel een tip
voor de aanwezige opleiders: let op de hoeklashoogtes!
Maak daar werk van en de cijfers vallen de volgende
keer nog hoger uit.”
Na de lunch stapt een tweede groep het strijdperk in.
Daarin het enige meisje van de voorronde, de vijftienjarige Malika Meijsen van het IJsselcollege. Net als veel
andere kandidaten geeft zij aan ‘gezonde spanning’ te
hebben. Maar dat is in haar geval niet erg. “Bij mij
werkt dat in mijn voordeel”, zegt ze zelfverzekerd. Ze
heeft op school voor lastechniek gekozen omdat ze er
rustig van wordt. “En je kunt jezelf makkelijk en snel
beoordelen.” Of ze later ook echt lasser wordt weet
ze nog niet. Het ontwerpen van schepen lijkt haar
ook wel wat. “Maar dat ik straks kan lassen is wel
prettig, daar heb je altijd wat aan.”
En daaraan is geen woord gelogen.
20
International Welding Specialist (IWS) | International Welding Practitioner (IWP)
De Groot Lasopleidingen, Breda
DKD Lasopleidingen, Joure
EQIN Lasopleidingen, Rotterdam
Kumoweld, Assen
Lastechniek Oost, Hengelo
ROC Friese Poort, Drachten
ROC Rivor, Tiel
Summa Techniek, Eindhoven, Bladel
TSH Vakopleidingen, Emmen
Vakopleiding Techniek, Cuijk
contactpersoon: Mevr. A. Dirkzwager | [email protected]
contactpersoon: Dhr. R. Dekker | [email protected]
contactpersoon: Dhr. K. de Hoog | [email protected]
contactpersoon: Dhr. F. Baas | [email protected]
contactpersoon: Mevr. R. Deen | [email protected]
contactpersoon: Dhr. A. van der Lei |[email protected]
contactpersoon: Dhr. J. Adams | [email protected]
contactpersoon: Dhr. P. Manders | [email protected]
contactpersoon: Dhr. S. Rumahloine | [email protected]
contactpersoon: Dhr. H. Schepers | [email protected]
Alleen IWP:
EQIN Lasopleidingen, Velsen-Noord
contactpersoon: Dhr. K. de Hoog | [email protected]
International Welding Inspector (IWI)
DTO Dielemans Technische Opleidingen, Breda
EQIN Lasopleidingen,
Rotterdam, Velsen-Noord, Weert
Lastechniek Oost, Hengelo
contactpersoon Dhr. P. Dielemans | [email protected]
contactpersoon: Dhr. K. de Hoog | [email protected]
contactpersoon: Mevr. R. Deen | [email protected]
European Welding Coordinator Personnel (EWCP 1090-2), voorheen RWC
Bedrijfstakschool Anton Tijdink, Terborg
De Groot Lasopleidingen, Breda
Hatek, Wateringen
Kumoweld, Assen
Lastechniek Europa, Nieuwegein
SNS, Nieuwegein
Solutions 2 Connect, Gorinchem
Summa College, Eindhoven, Bladel
contactpersoon: Dhr. R. Smits | [email protected]
contactpersoon: Mevr. A. Dirkzwager | [email protected]
contactpersoon: Dhr. S. Achterberg | [email protected]
contactpersoon: Dhr. F. Baas | [email protected]
contactpersoon: Mevr. H. Kaspers | [email protected]
contactpersoon: Dhr. F. Vasquez | [email protected]
contactpersoon: Dhr. W. van de Graaf | [email protected]
contactpersoon: Dhr. P. Manders | [email protected]
21
LASTECHNIEK
STROOMSCHEMA L AS- EN L ASKADEROPLEIDINGEN - maar t 2016
maar t 2016
LASTECHNIEK
© 2016 NIL - Nederlands Instituut voor Lastechniek - OPUS communicatie-ontwerp
22
23
LASTECHNIEK
ERKENDE OPLEIDINGEN NEDERL AND EN BELGIË - maar t 2016
GESL AAGD VOOR IWE, EEN PORTRET (1) - maar t 2016
vervolg erkende opleidingsinstellingen
‘De combinatie van
werken met hoofd
én handen bevalt mij
uitstekend’
Lijmopleidingen (EAB, EAS, EAE)
Hogeschool Rotterdam, Rotterdam
Lijmacademie (EAB en EAS), Gilze-Rijen
contactpersoon: Dhr. M. Kolle | [email protected]
contactpersoon: Dhr. A. Knottnerus
[email protected]
Raillasopleidingen
Raillasschool Nederland
(EAWRJ, EAWRR en EAW), Vianen
contactpersoon: Dhr. Werner Smakman
[email protected]
European Thermal Sprayer (ETS)
Vereniging Thermisch Spuiten (VTS), Vlaardingen contactpersoon: Dhr. R. Vedder | [email protected]
Handvaardigheidopleidingen niveau 3 en 4 (HVO 3 en 4)
Albeda College, Metaaltechniek Rotterdam
Bedrijfstakschool Anton Tijdink, Terborg
Bronckhorst Lasopleidingen, Harderwijk
De Groot Lasopleidingen, Breda
Haprotech Lasopleidingen, Velsen-Noord
Kumoweld B.V., Assen
Lastechniek Europa, Nieuwegein
Lastechniek Oost, Hengelo
Perk Lasschool, Zaandam
ROC De Leijgraaf, Veghel
ROC Rivor, Tiel
SBC Sasbout Vosmeer, Delft
Tetrix Bedrijfsopleidingen,
Den Helder - Heerhugowaard
contactpersoon: Dhr. A. Kruithof | [email protected]
contactpersoon: Dhr. R. Smits | [email protected]
contactpersoon: Dhr. T. Bronckhorst | [email protected]
contactpersoon: Mevr. A. Dirkzwager | [email protected]
contactpersoon: Dhr. R. Brand | [email protected]
contactpersoon: Dhr. F. Baas | [email protected]
contactpersoon: Mevr. H. Kaspers | [email protected]
contactpersoon: Mevr. R. Deen | [email protected]
contactpersoon: Dhr. P. Muntjewerff | [email protected]
contactpersoon: Dhr. L. Oerlemans | [email protected]
contactpersoon: Dhr. J. Adams | [email protected]
contactpersoon: Dhr. H. Pruisken | [email protected]
Foto: Robert Koelewijn
Goedgekeurde IIW-EWF opleidingen in België per 01-01-2016
Belgisch Instituut voor Lastechniek (BIL), Brussel: IWE, IWT, IWS, EWCP 1090-2, IWI-C
CPE-HN, Charleroi: IWT, IWS, IW (International Welder) en IWI-C
Iris Tech+, Brussel: IW
KU Leuven Campus De Nayer, Sint-Katelijne Waver: IWE
Lascentrum Arrondissement Mechelen, Sint-Katelijne-Waver: IW
Technifutur, Seraing: IWE, IWT, IW, EAS (European Adhesive Specialist) EWCP 1090-2
VCL (VervolmakingsCentrum voor Lassers), Brussel: IW, MMA-Diver Welder
VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding), Antwerpen, BeverenRoeselare, Brugge, Haasrode, Hasselt, Ieper, Peer, Sint-Katelijne-Waver, Vilvoorde, Wondelgem: IW
De contactgegevens van alle opleidingsinstellingen zijn op te vragen bij de
Belgische Vereniging voor Lastechniek, Brussel, T 0032 (0)2 260 11 70.
Daar kunt u ook terecht voor nadere informatie over alle erkende lasopleidingen.
www.bvl-abs.be
24
De 27-jarige Mark Wille ontdekte zijn passie voor het lassen toen hij op zijn 17e in
zijn vrije tijd ging werken bij Willteco (tegenwoordig Allrig) in Broek op Langedijk.
Na de volwassenen-havo koos hij voor de
Hogere Zeevaartschool, een praktische
hbo-opleiding, waar hij werd voorbereid op
het werken in een machinekamer. Twee
langdurige stages op zee maakten duidelijk dat dit toch niet was wat hij wilde. Mark
besloot fulltime voor Willteco te gaan werken en zich te specialiseren in de lastechniek. In december 2015 mocht hij zijn
IWE-diploma in ontvangst nemen.
contactpersoon: Dhr. D. Aris | [email protected]
Pure concentratie
•
•
•
•
•
•
•
•
LASTECHNIEK
“Het lassen wordt een ‘bijzonder proces’ genoemd, en
dat is het ook”, vertelt Mark, als hij uitlegt waarom hij
zo gefascineerd is door het lassen. “Je maakt een complete verbinding in het materiaal, het vergt pure concentratie en is tegelijk heel rustgevend om te doen.” Mark
heeft, zo vertelt hij, vooral veel geleerd van oudere collega’s met passie voor het vak. Maar naast de praktijk
van het lassen wilde hij tot in detail alles weten over de
theoretische achtergronden. “Wanneer en waarom moet
je voorwarmen? Wat is de invloed van materiaalsoort en
leveringscondities op het lassen? Om antwoord te krijgen
op dit soort vragen en om mijn kennis verder te verdiepen, ben ik begonnen met de IWE-opleiding.” Mark
deed er anderhalf jaar over om zijn opleiding te voltooien.
Zijn werk bij Allrig, een servicebedrijf in de 24-uursindustrie en offshore-industrie, is in de loop der jaren heel
veelzijdig geworden. Regelmatig reist hij de wereld over
voor reparaties. Zo was hij pas geleden nog een klus aan
het voorbereiden voor een pootreparatie van een booreiland in Maleisië. “Naast uitvoerende laswerkzaamheden ben ik betrokken bij het oplossen van lastechnische
problemen en het uitvoeren van reparaties: van werkvoorbereiding tot en met uitvoering. Die combinatie van
werken met hoofd én handen bevalt mij uitstekend.”
Doorgroeien
Inhoudelijk vond Mark de IWE-opleiding behoorlijk pittig. “Zeker als je vanuit de werkplaats komt, is het allemaal erg theoretisch. Wat mij betreft zou er binnen de
opleiding nog wat meer aandacht mogen zijn voor de beroepspraktijk van de laspraktijkingenieur. We hebben
wel een aantal cases behandeld, maar dat mogen er wat
meer zijn, vind ik.”
Onlangs is Mark begonnen met de opleiding IWI-C. “Ik
ben blij met mijn praktijkervaring, maar daarnaast wil ik
me graag blijven verdiepen in vakkennis. Van mijn werkgever krijg ik gelukkig de ruimte om mijzelf te blijven
ontwikkelen en door te groeien.”
25
LASTECHNIEK
NDO EN INSPECTIE - maar t 2016
Groeiende behoefte aan
hoger gekwalificeerd
NDO- en inspectiepersoneel
De las- en de NDO-wereld zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. NDO (niet-destructief
onderzoek) biedt inzicht in de kwaliteit van lasverbindingen en zegt iets over de oppervlaktegesteldheid van een object. Niet alleen tijdens de nieuwbouwfase, maar ook tijdens
gebruik. Om complexe inspectieproblemen op te kunnen lossen en de integriteit van
installaties te kunnen waarborgen, is er een steeds grotere behoefte aan gespecialiseerd
onderwijs en hoger gekwalificeerd personeel.
door Eva Voorrecht, Applus RTD, met dank aan Michel Grijpink, Hogeschool Utrecht
M
eten is weten. Kennis is troef als het gaat om het
beheersen van risico’s en het duurzaam opereren
als organisatie. Eigenaren van werktuigbouwkundige installaties moeten hun assets integer houden om
hun positie in het mondiale speelveld te kunnen behouden. Kennis van de staat waarin de assets verkeren is essentieel om de integriteit te waarborgen. Mede daarom
worden niet-destructief onderzoek en inspectie alleen
maar belangrijker voor bedrijven in de olie- en gasindustrie, de (petro-)chemie en de energie-industrie, om maar
enkele grote industrietakken te noemen. Kostenefficiënt,
duurzaam en veilig werken zijn belangrijke speerpunten
voor alle industriële bedrijven.
Vakspecialist niveau 3
Een van de manieren om kostenefficiënt en veilig te werken is het inzetten van slimme onderzoekmethoden die de
‘Total Cost of Ownership’ (TCO) kunnen verlagen, door
bijvoorbeeld de levensduur van objecten te verlengen. Of
door lasnaden efficiënter te onderzoeken met niet-destructieve onderzoekmethoden. Om dit te bereiken zijn
vakexperts van groot belang. Daarom wordt de vraag
naar hoog opgeleide NDO-specialisten op niveau 3 steeds
groter.
De opleiding voor vakspecialist NDO niveau 3 is een opleiding op post-hbo-niveau. Ruud Helderop, Manager
Training en Opleiding bij Applus RTD: “Niet-destructief
onderzoekers op niveau 3 hebben, wanneer zij een persoonscertificatie hebben ontvangen volgens de ISO 9712
norm, de bevoegdheid de juiste methode voor een inspectieprobleem te kiezen. Daarnaast heeft de NDO’er van niveau 3 de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van
26
het onderzoek, alsmede voor de interpretatie van de meetresultaten.”
maar t 2016
LASTECHNIEK
TECHNOLOGY FOR THE WELDER’S WORLD.
druk. Om deze objecten te vervaardigen en in stand te
houden, moet hun toestand (gedurende de gehele levensduur van de asset) voortdurend worden vastgelegd door
middel van inspecties en onderzoek. Om dit op verantwoorde wijze uit te voeren zijn goed opgeleide deskundigen nodig.
In Nederland kan men zich kwalificeren op IKT (Inspectie- en Keuringstechnieken) niveau 2 en niveau 3. Inspecteurs op IKT niveau 3 zijn bevoegd om naast het uitvoeren
van inspecties ook inspectieplannen en procedures te
schrijven.
McCor
approved
Krachtig, robuust
en flexibel:
ABIMIG® WT.
Hoog performante
vloeistofgekoelde pistolen
met snel wisselbare hals
Combinatie IWT en IKT 2
Naast de lastechnische kaderopleidingen IWE (International Welding Engineer) en IWT (International Welding
Technologist) biedt de Hogeschool Utrecht ook de opleidingen IKT 2 en IKT 3 aan, waarbij de opleidingen IWT
en IKT 2 deels geïntegreerd worden aangeboden. Ruud
Helderop: ”Bij deze opleidingen worden ook specialisten
uit de praktijk ingezet; Applus RTD levert specialisten uit
haar eigen organisatie die vakken doceren bij deze opleiding. Als Applus RTD zijn wij er trots op om met onze
expertise een bijdrage te leveren.”
■
Slechts 3 types met capaciteit van 350 tot 600A
■
Onovertroffen verhouding capaciteit /grootte
■
Snel wisselbare en positioneerbare zwanenhals
■
Groot aantal zwanenhalzen met aangepaste geometrie
Persoonscertificaat
Voor sommige inspectieproblemen of situaties volstaat een standaardprocedure of werkinstructie
niet. Ook voor het schrijven van specifieke procedures en werkinstructie kan een onderzoeker op
niveau 3 worden ingezet. Helderop: ”De opleiding
NDO niveau 3 kan worden gevolgd bij de Hogeschool Utrecht. Op basis van specialistische expertise wordt het opleidingsprogramma samen
met Applus RTD Training en Opleiding uitgevoerd. Al enige jaren werken beide organisaties
nauw samen.” Uitgangspunt is volgens Helderop
het aanbieden van een kwalitatief zo hoogwaardig
mogelijke opleiding. “Hierin is deze opleiding
uniek te noemen in de NDO-wereld. Cursisten
krijgen naast de persoonscertificatie de mogelijkheid om een post-hbo-diploma te behalen. Met dit
diploma hebben zij een belangrijke toegevoegde
waarde in bijvoorbeeld de wereld van de lastechniek. De kandidaten kunnen zich daarnaast kwalificeren door middel van een persoonscertificaat
via Stichting Hobéon SKO.”
Inspectie- en Keuringstechnieken
Naast het NDO worden ook inspecties steeds belangrijker bij de kwaliteitscontrole van zowel nieuwe producten
als bestaande assets. In de petrochemische industrie, de
staalbouw en de offshore wordt gebruikgemaakt van complexe constructies en insluitsystemen, al dan niet onder
Tot slot
De kwaliteit en integriteit van assets en lasverbindingen
moet gewaarborgd zijn. Om te bepalen in welke staat installaties verkeren, moeten deze met regelmaat worden onderzocht. Hiervoor is het vereist om goed gekwalificeerd
personeel in te zetten, zodat complexe vraagstukken kunnen worden ondervangen en de integriteit wordt gewaarborgd. Alleen hierdoor zal de Nederlandse industrie haar
concurrentiepositie kunnen behouden.
27
LASTECHNIEK
WORLDSKILLS - maar t 2016
Olympische Spelen
voor lassers
Meedoen aan de laswedstrijden van WorldSkills vergt meer dan een goede hand van lassen. De deelnemers moeten in staat zijn om onder grote druk te presteren en flexibel om
te gaan met allerlei onvoorziene problemen. Richard Roolvink en Leroy De Ryck vertellen
over dé laservaring van hun leven in São Paulo.
door Margriet Wennekes, met dank aan Aa-Dee Staalbouw Schijndel voor de gastvrije ontvangst
H
et voelde een beetje als de Olympische Spelen: de
saamhorigheid binnen de landenteams, de gedeelde passie voor een bepaalde tak van sport, de
indrukwekkende openingsceremonie, de medailles, …
Leroy De Ryck (22) uit Kruibeke en Richard Roolvink
(19) uit Hengelo kijken met veel plezier terug op hun deelname aan WorldSkills in Sao Pãulo, Brazilië, afgelopen
zomer. Ze hebben er de tijd van hun leven gehad, en
enorm veel geleerd. Beide jonge lassers hadden er graag
een vrije middag voor over om te komen praten over hun
ervaringen rondom het grootste internationale evenement
voor jonge vakmensen. We zijn voor ons interview te gast
bij Aa-Dee Staalbouw in Schijndel, waar we gastvrij ontvangen worden door operational manager Reyndert van
Aspert. Aan de vergadertafel, voorzien van koffie en frisdrank, komen de tongen al snel los. “De ervaring om met
zoveel mensen van over de hele wereld dezelfde passie te
delen, dat is onvergetelijk. Ook al versta je de talen niet,
er hangt een sfeer van vakmensen onder elkaar, en dat voel
je.”
Robots
Leroy en Richard hebben in São Paulo een prestatie van
formaat geleverd, door van de 40 deelnemende landen als
19e respectievelijk 14e te eindigen op de wereldranglijst.
Ze hebben het moeten opnemen tegen Aziatische deelnemers die drie tot vier jaar lang, dag in dag uit getraind
hebben, met als enige doel om hier medailles te winnen.
“Het leken wel robots. Vooral de deelnemers uit China,
Chinees Taipei, Korea en Thailand staan onder grote
druk. Tijdens de wedstrijden werden er camera-opnamen
gemaakt van de best presterende landen, en die beelden
gebruiken ze voor hun toekomstige deelnemers om van te
leren.”
Voor Leroy in België zag het voorbereidingstraject voor
28
deelname aan WordSkills er heel anders uit. In slechts
negen weken werd hij klaargestoomd voor het leveren van
zijn topprestatie. “Het was een intensieve trainingsperiode bij VCL, waarin ik acht uur per dag oefende, onder
permanente begeleiding van expert Raf Colle. Door tijdens de selectiedag als beste te eindigen, plaatste ik mij
rechtstreeks voor deelname aan WorldSkills. Gelukkig
verleende mijn werkgever, Stork, alle medewerking.”
Richard Roolvink doorliep een langer, maar minder intensief voortraject van in totaal anderhalf jaar. Naast zijn
werk voor een plaatwerkbedrijf oefende hij in zijn vrije
tijd in de verschillende lasprocessen. “Ik heb mezelf veel
moeten aanleren, zoals elektrodelassen en het TIG-lassen
van rvs en aluminium. Ik kreeg wel training van Edwin
Mabelis, de expert die alle Nederlandse kandidaten begeleidde, maar die zag ik maar één keer per maand, vanwege
de lange reistijd. Hij woonde in Zeeland.” Het vele oefenen wierp zijn vruchten af en Richard wist na de voorrondes door te dringen tot de Nederlandse finale van de
Vakkanjers, waar hij Nederlands kampioen werd. Daarmee verdiende hij zijn ticket voor deelname aan WorldSkills.
LASTECHNIEK
maar t 2016
apparatuur getraind, maar toch was er een groot verschil
met het lassen in België. “De stroom was geregeld via generatoren en die konden het enorme verbruik gewoon niet
aan. De instellingen die we opgeschreven hadden klopten
niet meer, en die hebben we allemaal moeten aanpassen.
Dat zorgde wel voor een beetje paniek.”
15 elektroden
Een ander probleem was dat elke lasser niet meer dan 15
elektroden tegelijk mocht meenemen naar de lascabine.
“Er lag een tafel vol nieuwe elektroden, maar uit angst
voor verspilling mocht je er niet meer dan 15 meenemen
naar je cabine. Dat betekende heel vaak op en neer lopen,
en dan was je weer uit je concentratie.” Ook gebeurde het
dat een expert uit een concurrerend land ineens de cabine
binnenkwam om de lasafzuigkap een beetje ‘beter’ te han-
gen. “Als dat één keer gebeurt is dat tot daaraan toe, maar
als dat vaak gebeurt, ga je je daaraan ergeren en ook dat
brengt je natuurlijk uit je concentratie.” Europeanen kunnen zich volgens Leroy en Richard overigens wel het best
aanpassen op het moment dat er iets tegenzit of aangepast
moet worden. Richard: “De inrichting van de lascabine
bijvoorbeeld. Ik laat alles gewoon staan zoals het staat,
maar de deelnemers uit Brazilië, Korea en China verplaatsen alles, zodat het precies staat zoals ze het gewend
zijn. Het eerste wat ze doen is de stoel eruit gooien en de
tafel laag zetten, zodat ze op de grond of op hun knieën
kunnen zitten lassen.”
Twee minuten over
De te maken werkstukken zijn van tevoren bekend, maar
elke deelnemer krijgt pas vlak voor de wedstrijd te horen
Profiel
Naam: Richard Roolvink
Land: Nederland
Leeftijd: 19 jaar
Werk: lasser bij Apparatenbouw Ootmarsum
Richard behaalde voor Nederland de 14e plaats tijdens
WorldSkills 2015 in São Paulo en verdiende met 519 punten
een Medaillon for Excellence
Problemen oplossen
Ondanks alle voorbereidingen en het vele oefenen bleken
de omstandigheden tijdens de wedstrijden toch anders,
wat veel vergde van het aanpassingsvermogen van de deelnemers. “Eigenlijk ben je de hele dag bezig met het oplossen van problemen, want er gaat van alles fout”, vertelt
Richard, en hij geeft een voorbeeld. “De apparatuur waarmee ik geoefend had, bleek toch van een ander type dan
de apparatuur op de wedstrijdvloer. Dat betekende dat ik
mijn stroombron anders moest instellen dan ik gewend
was. Ik heb alles 2 volt hoger moeten lassen, wat voor
mijn gevoel heel gek was.” Leroy had wel met dezelfde
Profiel
Naam: Leroy De Ryck
Land: België
Leeftijd: 22 jaar
Werk: lasser bij Stork in Antwerpen
Leroy behaalde voor België de 19e plaats tijdens
WorldSkills 2015 in São Paulo en verdiende met 510 punten
een Medaillon for Excellence
29
LASTECHNIEK
WORLDSKILLS - maar t 2016
OM HET HOEKJE LASSEN?
Leroy en Richard halen
bij Aa-Dee Staalbouw in
Schijndel herinneringen op
aan hun avontuur in São Paulo
welke lasnaad in welke positie met
welk proces gelast moet worden. “Je
hebt bijvoorbeeld vier opties voor het
lassen van een bepaalde V-naad van
16 mm”, vertelt Leroy. “Stapelend of
uit de zij, met elektrode of met MAG.
De experts beslissen op dat moment
pas wat je moet gaan doen. We hebben daar wel op getraind, door alle
lasnaden in elk proces te oefenen.”
Richard vult aan: “De beslissing van
de experts heeft ook invloed op de volgorde van werken.
In ons werkstuk kwamen zeven lassen samen op een plek.
Dan moet je wel weten wat de beste volgorde is, afhankelijk van de processen waar je mee moet werken.” De deelnemers staan behoorlijk onder tijdsdruk, wat inhoudt dat
ze in totaal 18 uur krijgen voor het maken van zeven
werkstukken. “Ik had serieus maar twee minuten over”,
vertelt Richard. De Hengelose lasser geeft nu zelf training
aan toekomstige deelnemers aan de Skills. “Ik mag zelf
niet meer meedoen, maar ik vind het leuk om mijn wedstrijdervaring in te zetten om anderen verder te helpen.”
Leroy mag vanuit Skills Belgium nog wel meedoen, en hij
probeert een plek te bemachtigen voor de komende EuroSkills in Göteborg.
Met onze range
7-assige robots komt
u er WEL bij!
Bezoek ons op stand 11 B028
“Een enthousiaste docent die
algemeen goed lasonderwijs.
Ik heb een vrij goede school gehad,
GTI Beveren, waar ze proberen
jongeren te motiveren om
een lasopleiding te kiezen.
Ook bij VCL heb ik veel geleerd.”
Lasonderwijs
Teambuilding
Zowel Leroy als Richard zouden in de toekomst wel als
lasdocent of lasinstructeur willen werken. Over het lasonderwijs in hun eigen land zeggen ze dat er veel afhangt
van de leerkracht. Leroy: “Een enthousiaste docent die
vakbekwaam is, geeft over het algemeen goed lasonderwijs. Ik heb een vrij goede school gehad, GTI Beveren,
waar ze proberen jongeren te motiveren om een lasopleiding te kiezen. Ook bij VCL heb ik veel geleerd. Het is
niet alleen maar werken, er wordt ook gelachen. Maar ze
nemen je echt serieus en zoeken naar het verbeteren van
minpunten.” Richard vertelt dat hij het meest heeft geleerd in de werkplaats van zijn bedrijf. “In mijn regio is
een lasser vaak ook een fitter. Op school leer je dat vak
niet echt in 1 à 2 uurtjes lassen per week. Nu ik werk bij
een bedrijf waar alleen maar goede lassers zijn, leer ik pas
echt goed lassen.”
Welke wijze raad hebben Leroy en Richard tot besluit nog
voor jonge lassers die ook willen meedoen aan Skills?
Leroy: “Je moet er vooral zelf achterstaan, want er wordt
veel van je verwacht; het gaat niet enkel om lasvaardigheid. Als Belgische kandidaat ga je een paar keer op teambuilding, ook om erachter te komen hoe je reageert als je
je minder prettig voelt.” Richard beaamt dat. “Je staat behoorlijk onder druk en daar moet je mee om kunnen gaan.
In Nederland hebben we een assessment-dag waarbij je
mentaal wordt voorbereid. Deze dag telt voor 20% mee
bij de selectie. Stel doelen die realistisch zijn, zoals het behalen van een plek bij de eerste twintig. Je moet er rekening mee houden dat je niet kunt winnen. Een teamgenoot
van mij had daar een hele mooie uitspraak over: ‘Rozen
zijn rood, viooltjes zijn blauw, er is altijd een Aziaat beter
dan jou.’”
30
T 0229 - 248484
vakbekwaam is, geeft over het
NIEUWE GE N ERA
ATIE
T
BEDIE N I N GE N !
Exclusieve demonstratie
op stand 10.C0174
www.plymovent.com
www
w.pl
. ymovent.com
I www.rolan-robotics.com
LASTECHNIEK
maar t 2016
L ASMEESTERS - maar t 2016
LASTECHNIEK
Lastechniek ging in gesprek met twee docenten die terug kunnen kijken op een mooie
en lange carrière in de lastechniek. We vroegen hoe zij in het lasonderwijs terecht zijn
gekomen, wat ze het mooist vinden van hun vak, wat de belangrijkste veranderingen zijn
geweest en wat hun aanbevelingen zijn ten aanzien van de toekomst.
door Margriet Wennekes, foto Bert de Jong
H
erman Pruisken (“mijn leeftijd is niet belangrijk”)
vierde in januari zijn vijftigjarig jubileum als lasdocent. Onvermoeibaar, streng, maar met hart
voor zijn leerlingen. Het grootste deel van zijn carrière
was hij verbonden aan het Stanislascollege in Delft. Als
docent, maar ook dertig jaar lang als adjunct-directeur.
Daarnaast gaf hij in de avonduren les aan de deeltijd-lerarenopleiding voor vmbo- en mbo-docenten (lassen,
plaatwerk en constructie/bankwerken). Herman Pruisken
was een van de oprichters van de Stichting Bedrijfsgerichte
Cursussen Sasbout Vosmeer, waaraan hij nog steeds verbonden is als coördinator. Ook geeft hij nog twee uur per
week les aan de Laurentius Praktijkschool.
Wim de Groot (56) zit vijfentwintig jaar in het lasonderwijs, waarvan de laatste twintig jaar als directeur van De
Groot Lasopleidingen. Hij is onderwijzer én ondernemer
in hart en nieren. Zijn bedrijf is inmiddels uitgegroeid tot
De Groot Lastechniek, een middelgrote onderneming in
Breda, die zich naast het verzorgen van lasopleidingen en
certificeringen bezighoudt met het uitzenden van technisch
personeel, en sinds kort ook het leveren van lasapparatuur en -toebehoren. Vanuit zijn betrokkenheid bij de
kwaliteit van het lasonderwijs vervult hij in zijn vrije tijd
al jaren de functie van voorzitter van de NIL Examencommissie voor Handvaardigheidopleidingen. Ook is hij
lid van de Raad van Advies van het NIL.
Aan tafel met
75
Hoe bent u lasdocent geworden?
jaar
ervaring in het
lasonderwijs
32
Herman Pruisken wist al vroeg dat hij het onderwijs in
wilde. “Naast mijn werk bij Machinefabriek Reineveld
begon ik op mijn zeventiende met een lerarenopleiding.
Dat gebeurde in de avonduren en op zaterdag. Zodra ik
mijn eerste onderwijsbevoegdheid had behaald, werd ik
aangenomen op het Stanislascollege, als leraar smeden,
vaktekenen, handvaardigheid en lassen. Ik vond het altijd
belangrijk om mijn onderwijsaktes te halen. Toen de moderne lasprocessen hun intrede deden: MAG, TIG, enzovoort, ben ik dan ook meteen de diploma’s gaan halen om
ook die lascursussen te kunnen geven.” Herman Pruisken
onderhield altijd nauwe contacten met het bedrijfsleven.
“Ik was de eerste die bedrijfsstages organiseerde in Ne-
derland, en daar ben ik best een beetje trots op. Destijds
ontmoette ik veel weerstand, maar tegenwoordig zijn bedrijfsstages de normaalste zaak van de wereld.”
Wim de Groot begon zijn loopbaan als loodgieter. “Ik had
plannen om mijn eigen bedrijf te beginnen, maar de verdiensten waren laag: ik verdiende minder dan mijn vrouw,
die werkte als tandartsassistente. Ik besloot te gaan werken als fitter bij Wescon, waar ik 400 gulden per maand
meer ging verdienen. Toen ik 23 was dreigde ik mijn baan
te verliezen door de economische recessie van begin jaren
80. Mijn baas bood aan om mij een lasopleiding te laten
volgen. Sindsdien ben ik gefascineerd geraakt door de lastechniek en heb ik niets anders meer willen doen. Als lasdocent ben ik begonnen bij de bedrijfsschool van
Machinefabriek Breda, waar ik vijf jaar laslessen heb gegeven aan meisjes, in het kader van een project om de instroom van vrouwen in de techniek te bevorderen. Toen
het bedrijf in 1995 in financiële problemen kwam, werd
de bedrijfsschool opgeheven. Dat was het moment om de
uitdaging aan te gaan en zelf een onderneming te beginnen. Op 29 januari 1996 zijn we begonnen.”
Wat vindt u het mooiste van lesgeven?
“Het mooiste is als je iets terugziet van jezelf”, vindt Wim
de Groot. “Ik vind het wel een mooie gedachte dat elke
lasser zijn eigen, herkenbare ‘handtekening’ heeft. Mensen komen blanco binnen, maar als je het goed doet, gaan
ze weg met een handtekening. Ze hebben dan hun eigenheid als lasser ontwikkeld.” Herman Pruisken: “Je ziet dat
sommige leerlingen erbovenuit stijgen. Dat geeft natuurlijk een kick hè? Maar je hoopt vooral dat ze allemaal slagen. Ik heb vandaag toevallig een leerling die herexamen
komt doen, maar 90% van de leerlingen slaagt bij ons in
één keer voor niveau 3 en 4. Het landelijk gemiddelde ligt
op 50%. Dat goede resultaat hebben we te danken aan
een keurkorps van lasdocenten uit het hele land. Zij organiseren extra avonden voor theorie en tekeninglezen.”
Wim vult aan: “Het geeft vooral voldoening als je bijna de
hoop hebt opgegeven dat een leerling ooit een diploma
gaat halen, maar dat het dan toch lukt. Als de extra energie die je erin stopt toch zijn vruchten afwerpt.”
33
LASTECHNIEK
L ASMEESTERS - maar t 2016
Wat maakt iemand tot een goede lasdocent?
Als lasdocent moet je vooral je vak verstaan, anders kom
je niet over. Daarover zijn beide docenten het eens. Wim
de Groot: “Zelf sta ik niet meer dagelijks voor de klas,
maar ik moet af en toe wel invallen. In principe beheers ik
elk proces nog.” Herman Pruisken: “Het is belangrijk dat
je het goed weet over te brengen. Een goede lasser is niet
per definitie een goede lasdocent. Een goede docent weet
het maximale uit een leerling te halen en helpt vooral de
zwakkeren.” Wim de Groot: “Je moet zien wat iemand
verkeerd doet en dat goed kunnen uitleggen, om daar verbetering in aan te brengen. Naast smeltbadbeheersing is
een goede lashouding belangrijk. Zo laat ik een rechtshandige leerling ook met links lassen, omdat je daarvan
gemak hebt bij het lassen van moeilijke werkstukken.”
Pruisken houdt er als docent bovendien een strakke discipline op na. Achter op de absentielijst heeft hij een aantal
taken opgeschreven, zoals elektroden opruimen, slijpkast
opruimen, prullenbak legen, boxen schoonvegen … “Elke
leerling krijgt een taak toegewezen en ik spreek ze erop
aan als die niet naar behoren is uitgevoerd. Zo weten mijn
leerlingen precies waar ze aan toe zijn.”
Ook de leerlingen zijn veranderd. Volgens Herman hebben
jongeren tegenwoordig veel meer aan hun hoofd. “Maar
ik ga niet zeggen dat ze vroeger harder werkten dan nu.”
Volgens Wim hebben leerlingen meer moeite gekregen met
de theorie. “Leerlingen van nu zijn visueel ingesteld. Ik
vergelijk het geven van theorie met een toneelspel: filmpje, plaatje en zo weinig mogelijk tekst.”
Herman Pruisken houdt er als docent
bovendien een strakke discipline op na.
LASTECHNIEK
‘Ik weet van
tevoren niet
hoe mijn dag
eruit zal zien’
Achter op de absentielijst heeft hij een
aantal taken opgeschreven, zoals
elektroden opruimen, slijpkast
opruimen, prullenbak legen,
boxen schoonvegen …
Hoe zou het lasonderwijs zich moeten ontwikkelen?
“Een groot verschil met vroeger is de prijs van de lasopleidingen. Sinds het lasonderwijs is geprivatiseerd is het
bijna onbetaalbaar geworden”, begint Herman Pruisken.
Verder wordt volgens hem in de laswereld veel te veel het
accent gelegd op certificeren. “Ik snap die bedrijven wel;
zij kijken naar hun portemonnee, maar het gaat ten koste
van de kwaliteit. Lasopleidingen worden ook steeds korter.” Wim de Groot is het met zijn collega eens. “Als je
het mij vraagt moet je eerst een goede theoretische basis
meegeven en daarna pas certificeren. De theorie van het
voorwarmen bijvoorbeeld. Veel lassers snappen dat niet.
Maar ja, de klant bepaalt.” Herman Pruisken: “Er zijn natuurlijk ook goede lassers die gecertificeerd worden. Dat
is geweldig, maar mijn zorg betreft het vooral het grote
aantal zzp’ers dat zich alleen maar zo snel mogelijk laat
certificeren.”
Wim de Groot: “Als ik het voor het zeggen had, zou ik
elke lasser laten beginnen met niveau 1 en 2 elektrodelassen. De smeltbadbeheersing in alle posities met dat proces vergt zoveel vaardigheid: de stappen naar MIG/MAG
en TIG zijn daarna veel gemakkelijker. Herman: “Ik zou
autogeen lassen daar ook bij willen vermelden, als voorbereiding op het TIG-lassen. Maar als er iemand komt
voor een opleiding MAG-lassen, dan leer je hem dat. Dat
proces is nou eenmaal sneller en je doet daar niks aan.
Maar belangrijker vind ik de uitspraak die Henk Bodt ook
een keer deed: ‘eerst opleiden, dan pas certificeren’. Daar
doet het NIL te weinig aan vind ik.” Beide docenten vinden dat de opleidingsduur niet ingekort zou mogen worden. “Een goede lasopleiding vraagt de nodige tijd en
aandacht. Alleen dan kun je de kwaliteit van lassend Nederland borgen.”
Ellen Eerland-Boer (43) behaalde in december 2015 haar IWT-diploma. Ze was de enige
vrouwelijke kandidaat onder de tachtig geslaagden, al heeft zij met dat feit desgevraagd niet veel. Ellen is fulltime werkzaam
als QA/QC-medewerker en inspecteur voor
ExxonMobil Refinery.
Het uitvoeren van lasinspecties, het controleren van lasdocumenten en materiaalcertificaties op uiteenlopende locaties behoren
tot haar dagelijkse taken. Toch is de laswereld relatief nieuw voor haar.
Foto: Robert Koelewijn
Technische veranderingen zijn er ook: de machines zijn
verbeterd, compacter en gemakkelijker in te stellen.
“Maar”, zegt Wim, “ik laste twintig jaar geleden niet anders dan nu.”
Wat zijn de belangrijkste veranderingen
geweest in het lasonderwijs?
34
GESL AAGD VOOR IWT, EEN PORTRET (2) - maar t 2016
Calculator
Volgende stap
“Ik heb jarenlang gewerkt als werkvoorbereider en calculator in de bouw. Tijdens de crisis verloor ik mijn baan
en ben ik mij gaan oriënteren op andere vakgebieden. In
2013 kwam ik via een detacheringsbureau terecht bij
Shell. Omdat ik mij verder wilde bekwamen in lasinspecties, ben ik in 2013 begonnen met de Schakelcursus
IWT, om daarna in te kunnen stromen in de IWT-opleiding. Sinds januari 2015 ben ik gedetacheerd bij ExxonMobil als fulltime inspecteur.”
Ellen is er wel aan gewend om als vrouw in een mannenwereld werkzaam te zijn, maar ze ziet voor zichzelf
geen rol weggelegd om meer vrouwen enthousiast te
maken voor haar vak. “Het gaat er in de eerste plaats
om dat je je werk leuk vindt. Het maakt niet uit of je
man of vrouw bent. Mijn dochter heeft toevallig als een
van de weinige meisjes gekozen voor procestechniek,
maar dat is vooral een kwestie van aanleg en interesse.”
Het aantrekkelijkste van haar huidige werk vindt Ellen
de grote afwisseling. “Ik weet van tevoren niet hoe mijn
dag eruit zal zien, ik kom op veel verschillende afdelingen en moet snel kunnen inspelen op onverwachte problemen.”
De IWT-opleiding, die door haar detacheringsbureau
werd gefinancierd, kostte haar beduidend meer moeite
en tijd dan de schakelcursus. “Doordat ik al gewend was
met cijfers om te gaan, rolde ik heel gemakkelijk door
de schakelcursus.”
“De IWT-opleiding vond ik een stuk moeilijker. Een lastoorts bijvoorbeeld, had ik nog nooit in mijn handen
gehad, en ik moest ook veel meer theoretische lesstof verwerken. Daarnaast werkte ik fulltime, dus voor de examens heb ik heel wat vrije uren moeten opofferen om te
leren. Daar kwam ook nog een verhuizing tussendoor,
waardoor ik twee examens over heb moeten doen.” Het
komende jaar wil Ellen even niets doen op het gebied van
opleidingen, maar ze heeft wel al zitten kijken naar de
IWI-opleidingen, als mogelijke volgende stap. Want dat
ze in dit vakgebied werkzaam wil blijven, is voor haar
wel duidelijk. “Ik zou niet meer terug willen in de bouw.
Ik vind het erg leuk wat ik nu doe en heb het goed naar
mijn zin. Ik ben Exxon dan ook dankbaar dat ik de kans
krijg om ervaring op te bouwen in een leuke werkomgeving.”
35
LASTECHNIEK
VAKTROTS - maar t 2016
LASTECHNIEK
maar t 2016
door Jaap van Sandijk, fotografie Steven Bemelman
F
’Als lasser kun je jezelf
steeds verbeteren’
Metaaldocent Nick van den Berg is de chillste leraar van het Teylingen College KTS in
Voorhout. Daarover zijn de twee 4-vmbo’ers die in deze Vaktrots een woordje meepraten
het roerend eens. Chill of niet, de docent vindt het vooral belangrijk dat zijn leerlingen hun
talenten ontdekken en dat ze zich goed kunnen ontwikkelen.
36
lorent van Eldik en Diego
van der Geest zijn er
vroeg bij. De twee vijftienjarigen hebben al een afgetekend beeld van hun toekomst. “Ik wil na mijn vmbokaderopleiding een BBL-opleiding doen bij scheepsbouwer
Van Lent”, zegt Diego zelfverzekerd. “En daarna wil ik bij
dat bedrijf een baan in de
werktuigbouw.” Florent, die
vmbo-basis doet, wil graag als
zzp’er aan de slag, als allround
constructiewerker. “Dat is breder dan alleen lassen, al vind ik
het wel heel gaaf om te lassen.”
Florent en Diego zijn twee talentvolle leerlingen van Nick
van den Berg. De lasdocent legt
uit wat het tweetal zo goed
maakt. “Jullie zijn kritisch op
jezelf en vragen altijd door.
Willen weten hoe iets gelast is
en hoe alle processen werken.”
De jongens knikken. De docent
vervolgt: “En als iets niet lukt,
is dat goed te merken.” Een
korte stilte, gevolgd door een
harde lach. “Ja”, zegt Diego
tegen zijn lasdocent, “wat had
ik een rotweek hè, een tijdje
terug. Echt, ik was helemaal
klaar met dat lassen.” Hij verduidelijkt: “Tsja, soms zit het
weleens tegen en dan word ik chagrijnig. Dan ga ik maar
in een rustig hoekje zitten.”
Op zo’n moment laat Van den Berg zien waarom hij een
goede docent is, zegt Diego. “U zegt dan niet: je moet
doorgaan met je werk, zoals de meeste andere docenten.”
Van den Berg: “Iedereen heeft wel eens een slechte dag.
Dus dan zeg ik: ga maar tekeninglezen. Als iemand mij
iets laat doen tegen mijn zin, werkt dat toch ook niet?
Voor leerlingen is dat precies hetzelfde.” Florent: “Hij is
echt de chillste leraar van onze school.”
Jongerenwerker
De dertigjarige Van den Berg is van huis uit jongerenwerker. Tot vier jaar geleden werkte hij in de onderbouw van
het middelbaar onderwijs als onderwijsassistent techniek/beeldende vormgeving en docent science. Daarnaast
gaf hij een aantal uren techniek. Toen het vak techniek
verdween, stopte Van den Berg met zijn opleiding techniekdocent tweede graad. Hij kreeg de kans om metaaldocent te worden aan het Teylingen College KTS. Van den
Berg behaalde zijn NIL-diploma’s MIG/MAG, BMBE en
TIG en werd docent én leerlingbegeleider. Ondertussen behaalde hij ook zijn papieren op het gebied van elektrotechniek – “maar dat vak geef ik sporadisch.”
De niet-klassikale manier van lesgeven is Van den Berg op
het lijf geschreven. “Ik sta samen met de leerlingen in een
werkplaats vol dynamiek. Ik speel met de ruimte en geniet van de groepsprocessen. Waar het uiteindelijk om
gaat is dat leerlingen ontdekken waar ze goed in zijn en
dat ze zich goed kunnen ontwikkelen. Wat ik ook belangrijk vind is dat ze open leren staan voor kritiek en dat ook
in hun houding uitstralen. Een cruciaal onderdeel van het
onderwijs.”
Leukste plek van school
Maar hoe zijn de twee jonge vmbo’ers eigenlijk tot hun
overtuigde keuze voor het lasvak gekomen? “In het eerste
vmbo-jaar wilde ik de opleiding koken doen, maar toen ik
de werkplaats van metaaltechniek zag vond ik dat meteen
de leukste plek van de school”, zegt Diego. En zo viel alles
op zijn plaats. “Al jarenlang kijk ik graag naar Discovery
Channel, vooral de programma’s over grote bouwwerken.
Ik wil graag weten hoe dingen gemaakt worden. En ik
vind lassen leuk omdat je je er steeds in kunt verbeteren.”
Florent, die in het vierde jaar onder meer praktisch booglassen en domotica en automatisering als keuzevakken
heeft, koos voor het lasvak vanwege de veelzijdigheid. “Ik
vind het een leuk en interessant beroep. Je kunt er veel
mee, van onderwaterlassen tot het lassen op grote hoogtes.” Al in 3 vmbo maakte hij heel mooie werkstukken,
zegt zijn docent. “Je hebt echt aanleg.” Florent lacht.
“Complimenten voel ik als een stimulans. Die helpen mij
beter te worden. En ik wórd ook steeds beter.” Van den
Berg hoort het tevreden aan. Deze twee leerlingen hebben
hun talenten ontdekt en hebben daar grote plannen mee.
37
LASTECHNIEK
OPLEIDING SMEDEN - maar t 2016
LASTECHNIEK
maar t 2016
ROC als specialisatie binnen de opleiding Metaalbewerken. Een unieke kans voor jongeren die graag met hun
handen werken en oog hebben voor vormgeving. Die een
vak willen leren waarin oude én moderne technieken worden toegepast”, aldus de informatie op de website.
Back to basic, het spelen met de elementen vuur, wind en water, in combinatie met het
mooie materiaal staal. Dat is de uitdaging die smeden heet. Net zoals een lasser het
smeltbad leest, zo leest de smid zijn stuk materiaal in het vuur en op het aambeeld.
door Geri van Krieken, fotografie NGK
S
meden is een van de oudste metaalbewerkingsmethoden, een ambacht dat heden ten dage nog steeds
wordt uitgeoefend. Zowel het handsmeden, met
hamer en aambeeld, als het industrieel smeden voor het
maken van grote werkstukken (denk aan assen, ringen
voor grote tandkransen, hijshaken, enzovoort). In dit artikel wordt de aandacht gericht op het hand- en siersmeden en de opleidingen die op dit gebied worden
aangeboden.
Rake klappen
Bij het smeden wordt het staal verhit tot in het austenietgebied, waarbij het geelwit van kleur wordt. Op die temperatuur is het materiaal gemakkelijk vervormbaar. Dan is
het zaak om in korte tijd zoveel mogelijk rake klappen te
geven, want bij elke vuurgang is er
1 tot 1,5% materiaalverlies.
Vooral bij smeedwerk dat aan
strenge maatvoeringseisen moet
voldoen is dit iets om terdege rekening mee te houden. Met de
juiste ervaring en technieken kan
men echter de mooiste werkstukken maken, waarbij de smid het
materiaal en de vorm helemaal
naar zijn hand kan zetten.
technische tekening. Voor restauratiewerk heeft de smid
als uitgangspunt vaak niet meer dan een oude foto of
schilderij, of een oud stuk verweerd smeedwerk. Dan moet
de tekening helemaal opnieuw opgebouwd worden, beginnend met een tekening op schaal en eindigend met een
1-op-1-tekening op een krijtbord, om tijdens het smeden
de maatvoering goed in de gaten te kunnen houden.
38
De opleiding Smeden is te volgen op mbo-niveau 2 en 3.
“De leerlingen gaan direct aan het werk in de BBL-variant
of kiezen voor de theoretische opleiding in de BOL-variant. Tijdens de opleiding leren zij de basis van het smeden, waarna zij in een smederij aan de slag kunnen om
zich het vak verder meester te maken.”
Op verschillende locaties in Nederland worden workshops
smeden aangeboden; een aanrader voor iedereen die met
staal werkt en de liefde voor het materiaal deelt. Het volgen van een workshop biedt een unieke kans om zelf aan
het smidsvuur te staan en je wil op te leggen aan het staal.
Het blijft mooi om een ervaren smid aan het werk te zien.
Het ziet er allemaal bedrieglijk eenvoudig uit, maar het
zelf uitvoeren blijkt iets minder makkelijk. Smeden is en
blijft een ambacht, net als lassen. Wie even rondkijkt op
internet zal verrast worden door het aanbod van mogelijkheden om nader kennis te maken met dit ambacht.
Over het NGK
Het Nederlands Gilde van Kunst-, Sier- en Restauratiesmeden (NGK) is de branchevereniging voor professionele, ambachtelijke smederijen in Nederland.
Tijdens manifestaties en smeeddagen laat het NGK aan
het grote publiek zien hoe mooi het smidsvak kan zijn.
Ook draagt het NGK zorg voor het erkennen van smederijen, zodat opdrachtgevers weten dat ze bij een
‘NGK Erkende Smederij’ te maken hebben met een
vakbekwame smid. Het NGK organiseert cursussen en
verzorgt opleidingen voor beginnende en gevorderde
smeden. Zo kan er een intensieve 8-daagse cursus Basisvaardigheden Smeden worden gevolgd, maar ook
een meer specialistische cursus als Gereedschap smeden, Hang- en sluitwerk smeden, Vuurlassen, Patineren, of Tekenen voor smeden. Alle cursussen worden
verzorgd door ervaren smeden die zijn aangesloten bij
het NGK.
advertentie
Opleiding
Net als lassen is smeden een vak waar een gedegen opleiding voor nodig is. In Nederland is er voor het smidsvak
een opleidingsstructuur opgezet door het Nederlands
Gilde van Kunst-, Sier- en Restauratiesmeden (NGK).
Voor jongeren die smid willen worden, biedt het NGK de
opleiding Smeden. “De opleiding wordt gevolgd aan een
Helder inzicht in
integriteit
Bij het beheersen van risico’s en duurzaam
opereren, zijn kennis en goed gekwalificeerde
vakmensen onze toegevoegde waarde. Applus RTD
denkt mee over de juiste oplossing op het juiste
moment.
Naast NDO en Inspectie diensten, zetten wij deze
expertise in voor het opleiden van NDO specialisten
op Level 1, 2 en 3.
TD
Ons eigen certificaiteonderdeel, Applus R
RTD
Certification
Certification B.V.
B.V
V. , verzekert u ervan dat uw
installatie off las geschikt is voor veilig gebruik.
Tekeningen
Niet alleen industrieel smeedwerk,
ook het werk van een siersmid
moet vaak voldoen aan specifieke
afmetingen. Om dat te bereiken
maakt de siersmid gebruik van tekeningen. Deze houden het midden tussen een schets en een
Workshops
Tijdens een kennismakingsdag komen leerlingen van alles te weten over smeden
[email protected]
Inspectie
Niet-destructieff onderz
on
oek
onderzoek
C
ertificatie (NoBo & A
AKI)
Certificatie
AAKI)
Lasmethodek
walificatie
Lasmethodekwalificatie
Las
serskwalificatie
Lasserskwalificatie
T
raining en Opleiding
Training
Stralingsbescherming
www.ApplusRTD.nl
39
LASTECHNIEK
maar t 2016
GESL AAGD VOOR IWT, EEN PORTRET (3) - maar t 2016
’Kennis is een goede investering’
Patrick de Boet (31) is in het dagelijks leven
inspecteur van drukapparatuur. Regelmatig
gaat hij voor zijn werkgever Vinçotte op pad
om visuele inspecties uit te voeren “Dat varieert van een stoomketeltje in een wasserette of grote drukvaten bij een fabriek tot het
kwalificeren van lassers en lasmethoden.”
Onlangs behaalde hij zijn IWT-diploma; cum
laude, wat betekent dat hij gemiddeld een 8
of hoger scoorde op alle onderdelen.
Zijn praktische lasachtergrond heeft zeker meegeholpen
om dit mooie resultaat te bereiken, denkt hij. Patrick
begon zijn loopbaan namelijk als productielasser op de
scheepsbouw- en offshore-werf van Keppel Verolme. Na
verloop van tijd kwam hij terecht op de QC-afdeling en
werd hij ondergedompeld in de wereld van normen en regelgeving. Om zich verder te bekwamen in inspectie- en
keuringswerkzaamheden begon hij avondcursussen te volgen. Hij doorliep een heel opleidingstraject: van IWP, IWS,
Schakelcursus IKT, IKT-2, tot en met de IWT-opleiding,
die hij eind 2015 met hoge eindcijfers afrondde. “Mensen
zonder lasachtergrond hebben het een stuk lastiger met
het verwerken van de lesstof, omdat ze alles uit de boeken moeten halen en zich moeilijker een voorstelling kunnen maken bij het proces. Met goed luisteren naar een
leraar, kom ik al een heel eind om het te snappen. Daarom
verbaast het me dat ik een intake nodig had om toegelaten te worden tot de opleiding met een Schakelcursus IKT
(in plaats van IWT) en IKT-2. Kandidaten zonder affiniteit met lassen, met alleen een diploma werktuigbouwkunde, kunnen zo instromen. Als IWT’er in de laspraktijk
kun je problemen toch beter ondervangen als je kunt putten uit eigen ervaring.”
Pittig
Ondanks zijn voorkennis en ervaring vond Patrick de opleiding nog behoorlijk pittig. “Ik ben er van september
2014 tot juni 2015 mee bezig geweest en heb flink wat
overuren gemaakt. Voor mijn werk ben ik altijd veel op
pad en dan komt het er overdag niet van om nog even iets
na te kijken voor school. Daarnaast 1 of 2 keer per week
naar school tot tien uur ’s avonds valt aan het einde van
het schooljaar toch tegen.” Toch is hij nog niet uitgeleerd.
40
Foto: Robert Koelewijn
“Ik wil nu graag de opleiding IWI-C gaan doen, om mijn
kennis van inspectie vast te leggen via een diploma en
certificaat.” Inmiddels staat Patrick ook al voor de klas,
als docent bij de opleiding VT2 van Vinçotte. Hij geeft
lessen in materiaalkunde, lasprocessen en lasonvolkomenheden. Hoewel hij het goed naar zijn zin heeft in zijn
huidige functie, zijn er ook wel dingen die Patrick mist
van het QC-werk. Het zelf sturing geven aan een project
en het bedenken van oplossingen voor lastechnische problemen vindt hij nog steeds het leukst.
Goede investering
“Kennis is een goede investering voor een bedrijf”, zegt
hij. “De investering die een werkgever doet in het bijscholen van zijn medewerkers, verdient hij dubbel en
dwars terug door een hoger kosten- en kwaliteitsbewustzijn en kennis van nieuwere technieken. Deze kennis kan het bedrijf helpen naar een betere efficiëntie.”
LASTECHNIEK
Een beursbiertje
De TechniShow is van 15 tot en met 18 maart en dat
komt goed uit. ’s Morgens drink ik daar na aankomst
met de trein een kop koffie, maar na een dag rondsjouwen op de beurs ben ik toe aan iets anders. Een
bekende leverancier van stroombronnen tapt een lekker pilsje en het is goed daar de beurs te beëindigen.
De tijdsperiode van de TechniShow kan voor mij niet
beter gepland zijn. In navolging van de Engelse ‘Dry January’ is er een Nederlandse variant ontstaan van een
maand geen alcohol drinken. Van 10 februari, gelukkig
na carnaval, tot en met 20 maart, is het de bedoeling
volledig droog te staan. Dat 15 maart in die periode valt
doet er niet toe, want na een maand vasten maken een
paar dagen niets uit, toch? De Nederlandse variant van
Dry Januari is opgezet door de GGD, de verslavingszorginstellingen, het Trimbos Instituut en de Hogeschool Windesheim in Zwolle. De actie heeft de naam
gekregen IKpas en als deelnemer kun je een armbandje met de gelijknamige tekst aanschaffen. Dat armbandje heeft de toepasselijke kleur blauw, dat kon ook
eigenlijk niet anders. Waarom Hogeschool Windesheim
meedoet is me niet helemaal duidelijk. Wellicht heeft iemand een ‘wetenschappelijke’ promotie in gedachten
op het volgen van de geheelonthouders voor een
maand. Er zijn wel meer van dergelijke onzinnige onderzoeken en promoties.
Putten uit eigen ervaring
COLUMN
De Nederlander, en zeker de wat oudere staatsburger,
is te dik en drinkt te veel. Je bent al een overmatige
drinker als je als man meer dan 21 glazen bier drinkt
per week. Voor de dames geldt een maximum van 14
glazen. Dat is toch een flink verschil en het is me niet
helemaal duidelijk waarom je als man meer dan 50%
meer mag drinken dan als vrouw. Wat levert een maand
vasten nu precies op? Een van de voordelen van het
niet-drinken is een gering gewichtsverlies, circa 1,5 kg
per maand. Dat is dan mooi meegenomen voor die
dikke 55+’ers. Verder slaap je beter als geheelonthouder. Met een borreltje op val je als een blok in slaap,
maar je slaapt wel veel onrustiger. Ook ben je veel alerter op je werk. Dat laatste betwijfel ik, want Barney dart
het beste met een slokje op. Bij een lastige doorlassing
zou een borrel vooraf wellicht helpen. Ik ga het in elk
geval niet uitproberen, want ik moet ’s avonds nog naar
huis met de auto. Op de beurs ga ik dus echt genieten
van mijn biertje. Genieten, want onderzoek heeft uitgewezen dat de deelnemers aan Dry January bewuster
met alcohol omgingen en minder gingen drinken.
Proost.
Lastechniek #6
verschijnt in juni en wordt een
themanummer over mechanisering,
automatisering en robotisering
Voor redactionele bijdragen en advertenties kunt u ons bellen
071 589 56 44 of mailen naar [email protected]
Lastechniek #4 en #5 verschijnen in april en mei
41
LASTECHNIEK
ADVIES en CONSULTANCY
Zekeringstraat 33
1014 BV Amsterdam
T +31 (0)20 556 35 55
E [email protected]
Voorerf 18 - 4824 GN Breda
T +31 (0)76 5424 300
E [email protected]
www.element.com
Locaties Benelux:
Amsterdam, Antwerpen, Beek,
Breda, Hengelo, Rotterdam,
Veendam.
De Groot Lastechniek
Weidehek 24 - 4824 AS Breda
T 076 541 07 20 - F 076 542 72 95
E [email protected]
www.lasopleidingen.nl
Lastechnische opleidingen,
advisering, certificering, uitzenden
(las)technisch personeel en
verkoop lasapparatuur, lastoevoegmateriaal en lasbenodigdheden
Drachten | Zutphen | Rotterdam
Hoofdkantoor
Dukdalf 11 - 9206 BE Drachten
Postbus 505 - 9200 AM Drachten
T 0512 52 40 08
E [email protected]
www.weldmij.com
BRANCHEREGISTER - maar t 2016
AFZUIGINSTALLATIES EN
LUCHTBEHANDELING
Nederman Nederland BV
Wiekenweg 33
3815 KL Amersfoort
Postbus 2646
3800 GD Amersfoort
T 033 298 81 22 - F 033 201 12 10
E [email protected]
www.nederman.nl
LASAPPARATUUR EN
ANDERE TOEBEHOREN
Air Liquide Welding Nederland BV
Rudonk 6b - 4824 AJ Breda
Postbus 6902 - 4802 HX Breda
T 076 541 00 80 - F 076 541 58 96
E [email protected]
www.airliquidewelding.nl
LASTECHNIEK
maar t 2016
LASTOEVOEGMATERIALEN
Perk Lastechniek
Vredeweg 14-16
1505 HH Zaandam
Postbus 355 - 1500 EJ Zaandam
T 075 653 37 49
E [email protected]
www.perklastechniek.nu
Air Liquide Welding Nederland BV
Rudonk 6b - 4824 AJ Breda
Postbus 6902 - 4802 HX Breda
T 076 541 00 80 - F 076 541 58 96
E [email protected]
www.airliquidewelding.nl
LASACCESSOIRES EN
GEREEDSCHAPPEN
MANIPULATOREN EN
MECHANISATIE
Air Liquide Welding Nederland BV
Rudonk 6b - 4824 AJ Breda
Postbus 6902 - 4802 HX Breda
T 076 541 00 80 - F 076 541 58 96
E [email protected]
www.airliquidewelding.nl
De Groot Lastechniek
Weidehek 24 - 4824 AS Breda
T 076 541 07 20 - F 076 542 72 95
E [email protected]
www.lasopleidingen.nl
Lastechnische opleidingen,
advisering, certificering, uitzenden
(las)technisch personeel en
verkoop lasapparatuur, lastoevoegmateriaal en lasbenodigdheden
LASKWALIFICATIES/
CERTIFICERING
KEURINGEN
Lincoln Smitweld BV
Lincoln Electric Europa BV
Nieuwe Dukenburgseweg 20
6534 AD Nijmegen
Postbus 253 - 6500 AG Nijmegen
T 024 352 29 11 - F 024 352 22 02
E [email protected]
www.lincolnelectric.nl
ONDERHOUD EN
NIEUWBOUWINSPECTIE
Zekeringstraat 33
1014 BV Amsterdam
T +31 (0)20 556 35 55
E [email protected]
Lincoln Smitweld BV
Lincoln Electric Europa BV
Nieuwe Dukenburgseweg 20
6534 AD Nijmegen
Postbus 253 - 6500 AG Nijmegen
T 024 352 29 11 - F 024 352 22 02
E [email protected]
www.lincolnelectric.nl
GEAUTOMATISEERD SNIJDEN
MACKNIGHTS
Mollerusweg 106
2031 BZ Haarlem
T +31 (0)6 34 55 22 22
E [email protected]
www.macknights.nl
NDO/DO ONDERZOEK
Voorerf 18 - 4824 GN Breda
T +31 (0)76 5424 300
E [email protected]
www.element.com
3P Project Services BV
Nijverheidsweg 4 - 4854 MT Bavel
T 0161 43 85 00 - F 0161 43 85 01
E [email protected]
www.3pgroup.com
Locaties Benelux:
Amsterdam, Antwerpen, Beek,
Breda, Hengelo, Rotterdam,
Veendam.
Totaalproject in inspectie,
lastechnische ondersteuning en
projectmanagement
MECHANISATIE EN
AUTOMATISERING
Drachten | Zutphen | Rotterdam
Air Liquide Welding Nederland BV
Rudonk 6b - 4824 AJ Breda
Postbus 6902 - 4802 HX Breda
T 076 541 00 80 - F 076 541 58 96
E info.alw-nederlan[email protected]
www.airliquidewelding.nl
Materiaal Metingen Testgroep BV
MME Group
Rietdekkerstraat 16 - Ridderkerk
Postbus 4222
2980 GE Ridderkerk
T 0180 48 28 28 - F 0180 46 22 40
E [email protected]
www.mme-group.com
Hoofdkantoor
Dukdalf 11 - 9206 BE Drachten
Postbus 505 - 9200 AM Drachten
T 0512 52 40 08
E [email protected]
www.weldmij.com
Kwaliteitsmanagement |
Lasconsultancy | Inspectie
Zekeringstraat 33
1014 BV Amsterdam
T +31 (0)20 556 35 55
E [email protected]
AIB-Vinçotte Nederland BV
Takkebijsters 8 - 4817 BL Breda
Postbus 6869 - 4802 HW Breda
T 076 571 22 88 - F 076 587 47 60
E [email protected]
www.vincotte.nl
Lincoln Smitweld BV
Lincoln Electric Europa BV
Nieuwe Dukenburgseweg 20
6534 AD Nijmegen
Postbus 253 - 6500 AG Nijmegen
T 024 352 29 11 - F 024 352 22 02
E [email protected]
www.lincolnelectric.nl
Voorerf 18 - 4824 GN Breda
T +31 (0)76 5424 300
E [email protected]
www.element.com
Locaties Benelux:
Amsterdam, Antwerpen, Beek,
Breda, Hengelo, Rotterdam,
Veendam.
Dumeta import / export BV
Marconistraat 26
7575 AR Oldenzaal
T 0541 53 33 69 - F 0541 53 33 71
E [email protected]
www.dumeta.nl
AIB-Vinçotte Nederland BV
Takkebijsters 8 - 4817 BL Breda
Postbus 6869 - 4802 HW Breda
T 076 571 22 88 - F 076 587 47 60
E [email protected]
www.vincotte.nl
Kwaliteitsmanagement |
Lasconsultancy | Inspectie
Lorch Lastechniek BV
Postbus 5 - 2200 AA Noordwijk
T 071 362 56 27 - F 071 362 38 85
E [email protected]
www.lorch.eu
De Groot Lastechniek
Weidehek 24 - 4824 AS Breda
T 076 541 07 20 - F 076 542 72 95
E [email protected]
www.lasopleidingen.nl
Lastechnische opleidingen,
advisering, certificering, uitzenden
(las)technisch personeel en
verkoop lasapparatuur, lastoevoegmateriaal en lasbenodigdheden
42
43
LASTECHNIEK
OPLEIDINGEN EN CURSUSSEN
De Groot Lastechniek
Weidehek 24 - 4824 AS Breda
T 076 541 07 20 - F 076 542 72 95
E [email protected]
www.lasopleidingen.nl
Lastechnische opleidingen,
advisering, certificering, uitzenden
(las)technisch personeel en
verkoop lasapparatuur, lastoevoegmateriaal en lasbenodigdheden
Hogeschool Utrecht,
Centrum voor Natuur & Techniek
en ROC Midden Nederland
NIL erkende opleidingen voor alle
niveau’s en processen.
•
•
•
•
International Welding Engineer (IWE/ LPI)
International Welding Technologist (IWT/ MLT)
Verkorte combinaties van IWT met Inspectie en
keuring mogelijk.
Lastechnisch construeren, Workshop lasnormen,
Lasopleidingen MIG/MAG, BMBE, TIG, Autogeen,
Laskwalificalties/ certificeringen, SMLT
Ook cursussen op gebied van
Materialen, Procestechnologie,
Onderhoud & Inspectie,
Engineering, Bedrijfskunde (hbo,
post-hbo en masterniveau).
Meer informatie CvNT
Lenneke Kok
T 088 481 88 88
E [email protected]
www.cvnt.nl
Meer informatie ROC
Joost Zijderveld
T 030 754 69 03
E [email protected]
bedrijfsopleidingen.rocmn.nl
BRANCHEREGISTER - maar t 2016
PERSOONLIJKE
BESCHERMINGSMIDDELEN
MACKNIGHTS
Mollerusweg 106
2031 BZ Haarlem
T +31 (0)6 34 55 22 22
E [email protected]
www.macknights.nl
PUNTLASSEN
Laskar Puntlastechniek BV
Avelingen West 26
4202 MS Gorinchem
Postbus 3604
4200 EB Gorinchem
T +31 (0)183 61 88 88
F +31 (0)183 66 61 01
E [email protected]
www.laskar-puntlastechniek.nl
Puntlas- en Projectielasmachines
Rolnaadlas- en Stuiklasmachines
Puntlaselektroden | Componenten
Stiftlasmachines en bouten
Automatisering en mechanisering
Training, onderhoud en Verhuur
ROBOTS EN ROBOTISERING
Rolan Robotics BV
De Corantijn 6 - 1689 AP Zwaag
Postbus 135 - 1620 AC Hoorn
T 0229 24 84 84 - F 0229 27 27 07
E [email protected]
www.rolan-robotics.nl
STIFTLASSEN
Laskar Puntlastechniek BV
Avelingen West 26
4202 MS Gorinchem
Postbus 3604
4200 EB Gorinchem
T +31 (0)183 61 88 88
F +31 (0)183 66 61 01
E [email protected]
www.laskar-puntlastechniek.nl
WARMTEBEHANDELING
Delta Heat Services BV
Scheelhoekweg 2
3251 LZ Stellendam
Postbus 52 - 3250 AB Stellendam
T 0187 49 69 40 - F 0187 49 68 40
E [email protected]
www.delta-heat-services.nl
• Elektrisch voorwarmen
en gloeien
• Inductie verwarmen
• Stationaire gloeiovens
• Mobiele gloeiovens
• Uitdrogen beton / coatings
• Verhuur / verkoop
• Advisering
WEERSTANDLASSEN
Automatisering en mechanisering
Training, onderhoud en Verhuur
Laskar Puntlastechniek BV
Avelingen West 26
4202 MS Gorinchem
Postbus 3604
4200 EB Gorinchem
T +31 (0)183 61 88 88
F +31 (0)183 66 61 01
E [email protected]
www.laskar-puntlastechniek.nl
Puntlas- en Projectielasmachines
Rolnaadlas- en Stuiklasmachines
Puntlaselektroden | Componenten
Stiftlasmachines en bouten
Automatisering en mechanisering
Training, onderhoud en Verhuur
WORKWEAR
Perk Lastechniek
Vredeweg 14-16
1505 HH Zaandam
Postbus 355 - 1500 EJ Zaandam
T 075 653 37 48
E [email protected]
www.perk.nu
44
)('&%$#"! '"''"''$$#"'!"
"!"%$%'"''!"'"%!"
'"%!"'''"!
"' "' ' ' $#$' $$' %!' "
'#%!#'"'!"'$"!$'
'"!"'$!""!"!
3P Quality Services B.V. bemiddelt vanuit een projectmatige aanpak en/of vanuit een vaste bemiddeling binnen de
vakgebieden Engineering, Construction management,
Shutdown management en Project management.
[email protected]?>=<A;<@:98>B:97<@<:@>:8<A:98>B:97<@65:48><;@[email protected]<8
1<0><[email protected]=9:@>:;3<48><@<:@99:=<A/9:8<@?><:;8<:[email protected]>,:@/>,
?BBA7B3<:[email protected]@-B<[email protected]:99A*
Puntlas- en Projectielasmachines
Rolnaadlas- en Stuiklasmachines
Puntlaselektroden | Componenten
Stiftlasmachines en bouten
@597>[email protected]<A=>4<;@-B<+8*
!%"%%"''"$%
)<@>?<97<@+9:?>?98<:@0<;42>++<:@(>:>([email protected]=<A*
' &%$#"%[email protected]/<A+85>10B5/+5:?<@
' $37<>?>:[email protected]! # @!!#[email protected]@<:#[email protected]&##[email protected]
' %<2<<A;>:[email protected]=9:@&>4AB;[email protected]$66>4<@
' B<?<@4B:89485<7<@<>1<:;42933<:@
' AB8<@(98<@=9:@-<76;89:?>12<>?
3P Quality Services biedt kansen en mogelijkheden ook
voor 50 plussers en starters op de arbeidsmarkt. 3P Quality Services is gecertificeerd volgens ISO 9001/VCA. Een
kwaliteitsgarantie gaat echter niet alleen om systemen en
standaarden, maar vooral om mensen. Daarom investeren
wij voortdurend in onze professionals door middel van opleidingen en coaching.
[email protected](<<[email protected]>:6BA(98><@<:@=A91<:@+5:[email protected]@4B:[email protected]:<
(<:@(<[email protected])[email protected]@?<@[email protected]@)[email protected] @=9:@$<=<7<:@
@@
Carharrt BV, EMEA
Cruquiusweg 111 - N
1019 AG Amsterdam
T +31 20 715 02 10
F +31 20 715 02 22
E [email protected]
www.carhartt-europe.com
%<:[email protected]@B:-<@,5>;8<@+9:?>[email protected]&9>[email protected]?9:@5/@;B77>4>898><
(<[email protected]@:[email protected];31AB534B( B:?<[email protected]=<A(<7?>:[email protected]=9:
@-B<[email protected]/<A+85>10B5/+5:?>1<:@<:@,B:[email protected]<:[email protected]
)('!'''!$#!
@ 2<<[email protected] >:@ ;9(<:/<A+>:[email protected] (<[email protected] ?>=<A;<@ +79:8<:@ <<:@ B=<A<<:
+B(;[email protected](@,B:1<@897<:8<:@<<:@+9:;@8<@1<=<:@@<:@B:-<@+79:8<:
/>77<:@[email protected]>:=<;8<A<:@[email protected]:[email protected]<:@>:@?<@8B<+B(;[email protected]<:@@=<A
-B<[email protected]+9:?>?98<:@?><@97;@79;;<[email protected]@)$<[email protected]@A<<?;@@,[email protected]<A=9A>:1
2<00<:@<:@<<:@&@?>37B([email protected]<00<:@<:#[email protected]?>[email protected]/>77<:@0<297<:@8<
;B77>4>8<A<:
!:@B=<A7<[email protected]<:@>:@;9(<:/<A+>:[email protected](<[email protected]:-<@+79:8<:@-B<[email protected]@<<:
1<;42>+8<@/<A+7B498><@B(@@[email protected]<A(>,:@[email protected]<@1AB<><:@:[email protected]<<:
=B7/99A?>1<@<[email protected]<:#[email protected]>:;3<48<[email protected]@
[email protected]<<:@=B77<?>[email protected]=<A->[email protected]=9:@?<@=94985A<;@0<+>,[email protected]<[email protected]:0B?
B3*@///31AB534B(
B:8>:58<>[email protected][email protected]
?<;+5:?>12<>?
LASTECHNIEK VERBINDT ONS.
Lastechniek/Engineering
• Laspraktijk Ingenieur (LPI) /
International Welding Engineer (IWE)
- Bereidt voor op NIL-examen
- Hoog slagingspercentage
- Jarenlange ervaring
- Face to face onderwijs
• Middelbare Lastechniek (MLT) /
International Welding Technologist (IWT)*
• Lastechnisch Construeren
• Workshop Lasnormen
• Procestechnologie
*Voor MLT’ers bestaat de mogelijkheid
(met vrijstellingen) deel te nemen aan IKT2.
Materialen
• Introductie Metaalkunde
• Introductie Corrosiebeheersing
• Corrosie en Corrosiebeheersing
• Hogere Gieterijtechniek
• Post-HBO Metaalkunde
IWT EN IKT2
STARTE
5 SEPTEMBNER
2016
Onderhoud & Inspectie
• Post-MBO Onderhoudstechniek
• Post-HBO Onderhoudstechnologie
• Post-HBO Onderhoud en Management
• Inspectie- en Keuringstechnieken
(IKT2 * en IKT3)
• NDO Vakspecialist Level 3
• U HEEFT EEN LPI- OF IKT3 DIPLOMA EN WILT EEN COMBINATIE VAN BEIDEN?
• U HEEFT EEN MLT-DIPLOMA EN WILT IKT2 VOLGEN?
INFORMEER NAAR DE MOGELIJKE VRIJSTELLINGEN!
Voor alle cursussen en opleidingen geldt: naast individuele deelname behoort maatwerk
voor meerdere medewerkers tot de mogelijkheden.
Meer weten? Bel 088 481 88 88, of kijk op www.cvnt.nl
ER VALT NOG GENOEG TE LEREN

Vergelijkbare documenten