Langs grote hoeven en kleine kapellen

Commentaren

Transcriptie

Langs grote hoeven en kleine kapellen
Zuidwest Pajottenland
Waarbeke
CO
R.
Oetingen
98
S
DU
. LE O N
AR
8
M OL E N S TR A AT
R
D C
Vollezele
E
NINOOFSESTEENWEG
BA
LD
EN
VE
1,1
M
GALMAARDEN
NST
R.
LA N G E S T
ES T R A
AT
3,6
RAA
T
31
LE
EN
ST
RA
AT
OLE
B O NT
AT
AN
ST
9
3,2
R E PE K O U T E
Viane
KO
ST
RA
N49
AT
5
Tollembeek
DR
78
U
R
TE
RC
HT
EE
CK
U
HO T
5
1
4
4,6
G
STILTECENTRUM
‘ROSARIO’
EY
SB
RO
K A M STRA AT
I
1,6
PUYDT
ECK
1
STR.
RE
AA
RD
Sint-Pieters-Kapelle
A
R OO
GER
SBE
N
RG
DR
I
37
RA
AT
4
5,2
SC
HE
RE
WE
ID E
36
AE
RE
BE
E
ES
SES
TEE
NW
E
G
KE
RK
HO
H
VE
BEVER
A AT
BU
Akrenbos
0,4
3
ST
KS
E
VE
R S TR
KR
HERNE K KA LROT OU SI ZT EE RR -
EN
BE
A
Herhout
ER
T R AA
T
1,5
U
IM
B
AAT
Langs grote
hoeven en
kleine kapellen
FI E T S LUSSE N
magazine
groene
gordel '10
6
4
ST
MA
6,6
RK
STR
A AT
LO O
KA
fietsroute
E
IT S
78
7
R A AT
0
fietsknooppunt
kilometeraanduiding
EDINGEN
2 km
Mark
MET DANK AAN TOERISME PROVINCIE VLAAMS-BRABANT VZW
NADRUK OF AANPASSING ONDER GELIJK WELKE VORM IS VERBODEN
© KAARTONTWERP SMETS & RUPPOL
36 km
De eigena ars van de hoeven wensen geen bezoekers op hun privéterrein. Gelieve hier
rekening mee te houden en de binnenkoer van de vierk antshoe ven niet te betreden.
Het Pajottenland ligt nog bezaaid met vierkantshoeven en watermolens die helaas meestal niet meer in gebruik zijn. De vierkantshoeve wordt eveneens carréboerderij of kwadraathoeve
genoemd. Het is een type boerderij die behoort tot de dwarshuisgroep (dwarshuis met de voordeur in de zijgevel en met een binnenhof).
De ontwikkeling tot een vierkantshoeve is het gevolg van de vergroting van het bedrijf en daarmee gepaard gaande de behoefte
aan meer werk- en bergruimte. Deze ontwikkeling verliep vanuit
de langgevelboerderij via de L-vorm en vervolgens de U-vorm tot
het uiteindelijk ‘binnenhoftype’, met vaak de mestvaalt op de binnenplaats.
De hoeve Vanopdenbosch staat al aangeduid op de kabinetskaart van de
Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik van graaf de Ferraris
(1777). Deze vierkantshoeve lag in de buurt van het nu verdwenen Beverbos. Het gehucht draagt nog de naam Eeckhout of “eikenhout”.
Op avontuur met
ridders en prinsessen
ST
MOL
65
F
R
EBA N
A
R
E S T A AT
WAT E
V IA N
ELL
1. Hoeve Vanopdenbosch
#1
G
TRA
KAP
Moerbeke
Bever
wandelen, fietsen, genieten
découvrir … à pied, à vélo
walk, bike, discover
ER
HEYS
3
3,3
Leuven
2010
OB
0,8
STILTEGEBIED
BO SS TR
Wat hebben Vlaams-Brabant en de
Groene Gordel je te bieden? Waar
kan je wandelen, fietsen, paardrijden? Waar staan de mooiste gebouwen? Waar kan je logeren? Alles is
mooi samengevat op deze toeristische kaart.
NG
2
S
Groene Gordel
Nieuwenhove
Onkerzele
N BO
Hageland
Lieferinge
Vierkantshoeven
Vlaams-Brabant nog
beter leren kennen?
TOERISTISCHE KAART
VLAAMS-BRABANT
C ARTE TOURISTIQUE
BR ABANT FL AMAND
TOURISTIC MAP
FLEMISH BRABANT
Ontdek je dit stukje
groen in de meest
zuidwestelijke hoek van
het Pajottenland, dan
zal je versteld staan van
de pracht van deze drie
gemeenten: Bever, Herne
en Galmaarden. Je rijdt
er over meerdere heuvels
die je een sublieme kijk
op het Pajottenlands
landschap geven,
maar ook op enkele
stukjes Henegouwen en
Oost-Vlaanderen.
Het Pajottenland is hier
een lappendeken van
vruchtbare akkers en
weiden, omheind met
populieren of knotwilgen. Het Brabantse
trekpaard kent hier
zijn oorsprong en de
Markrivier met zijn
watermolens is nooit
veraf. Het landbouwleven
weerspiegelt zich in de
talrijke vierkantshoeven in
het landschap. Langs de
kronkelende wegjes
passeer je vele kapelletjes
die met zorg worden
onderhouden. Geniet met
volle teugen van de rust
die dit landschap je biedt.
3. Hof van Lumen, Tollembeek
Het Hof van Lumen is een gesloten hoeve uit het einde van de 18de eeuw
bestaande uit een boerenhuis en schuren. Op de zijpuntgevel aan de
straatkant hangt een kruisbeeld.
Herne
4. Hoeve van de Kartuis op Ekkelenberg 7
Gesloten hoeve met geplaveide binnenplaats waarvan de woning en de
hoevegebouwen recent zijn. De langsschuur wijst op een oudere toe-
Het geuzebier geeft
zijn geheimen prijs
Wandel mee in het
decor van Pieter Bruegel
In het wiel van Eddy Merckx
dossier 48 u in de groene
gordel met het gezin peleman
"de plezantste
korte vakantie
in eigen land"
Groene Gordel
ONTDEK DE
VLAAMS-B
RABANT
Deze twee brochures leiden je naar de mooiste plekjes
in de Groene Gordel rondom Brussel en het Hageland
ten oosten van Leuven. Van musea, over kinderplezier
tot uitgestippelde wandel-, fiets- of ruitertochten. En ook
gezellige terrasjes op de boerenbuiten of in pittoreske
provinciestadjes zijn nooit veraf.
Geïnteresseerd? Vraag de gratis publicaties aan via
[email protected], +32 (0)16-26 76 20.
Meer informatie? www.toerismevlaamsbrabant.be
Toerisme Vlaams-Brabant, Provincieplein 1 - 3010 Leuven
+32 (0)16-26 76 20 - [email protected]
COLOFON: Deze folder is een uitgave van Toerisme Vlaams-Brabant vzw. Eerste
druk: 2010 / ontwerp: Provincie Vlaams-Brabant, dienst informatie, grafische cel
druk: drukkerij Poot / foto’s: © Toerisme Vlaams-Brabant, Luc Bohez, Annelies
Desmet / Kaart: Smets-Ruppol / Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm, of op welke wijze ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever /
wettelijk depot: D/2010/4058/03
Galmaarden
2. Hof te Leysbroek,
Vollezele
Het Hof te Leysbroek is een
oude abdijhoeve die reeds
in 1231 vermeld wordt als
afhankelijkheid van het feodaal Edingen. Het huidige
gebouw vindt zijn oorsprong
in de 18de eeuw. De vijver is
een overblijfsel van het middeleeuws omwaterd hof.
Het Hof te Leysbroek is één
van de oudste hoeves van de
streek.
stand. Witgekalkt bakstenen gebouw met een rondboogpoort, afgedekt
met een zadeldak (kunstleien) met windwijzer. Mooie ligging aan het eind
van een lange populierendreef.
5. Hof ten Driesch
Hof ten Driesch is een gesloten hoeve met bakstenen gebouwen uit de 19de eeuw,
gegroepeerd rondom de geplaveide binnenplaats. De inrijpoort is opgenomen in het
dienstgebouw, met in de gevel
ingewerkte Onze-Lieve-Vrouwekapel. Hier vind je ook het
kenmerkend klokje terug op
het dak van het woonhuis, de
klokkeruiter.
Kapellen
Alle kapellen die het Pajottenland rijk is, getuigen van een grote devotie voor heiligen
geëerd in de rooms-katholieke godsdienst. Nochtans bestonden er voor de opkomst
van het christendom reeds bidplaatsen. Om het ontstaan van kapellen te verklaren
dient er een onderscheid te worden gemaakt tussen de officiële grote kapellen en de
volkskapellen.
Grote kapellen zijn als het ware kleine kerkjes die opgericht werden als bijhuis van
een hoofdkerk omdat deze laatste te ver af lag of omdat de parochiegemeenschap te
groot was geworden. De mis werd er gelezen en meestal werd zo’n kapel bediend door
een speciaal aangestelde geestelijke. Een voorbeeld van zo’n kapel is het bidhuis in
Kokejane dat uitgegroeid is tot een volwaardige kerk.
Naast de grote kapellen bestaan de niet-officiële cultusplaatsen langs wegen, in velden
of tegen huizen, die heel talrijk zijn. Tot de 18de eeuw waren evenwel kruisen blijkbaar
overheersend in het landschap, nadien stijgt het aantal volkskapellen gevoelig.
Herne
HERNE, het groene kwadrant heeft voor ieder wat wils, een
beetje cultuur, een beetje devotie, landbouw, erfgoed, watermolens, een Kartuizerklooster met een rijke geschiedenis, een
groene omgeving en een gezellig fietsparcours. Geniet van alles
wat deze groene gemeente te bieden heeft maar vergeet vooraf
niet eventjes op onze website te snuisteren in de geschiedenis
van alle bezienswaardigheden. Meer info over alle vierkantshoeven en kapellen op www.herne.be.
A. Kapel Ter Helle
Deze arduinen staakkapel werd in
de volksmond ‘ter helle’ genoemd
wegens de verre afstand naar de
kerk, markt en station. Dit is één
van de oorspronkelijke 7 quasi
identieke arduinen kapellen, die
zich op een oude bedevaartsweg
van Zeven Weeën bevonden. Tijdens de kruisdagen werd deze kapel, toegewijd aan O.L.-Vrouw, bezocht door groepen die in wijzerzin
rond het hof Wilgendam gingen.
Galmaarden
Bever
De gemeente GALMAARDEN bezit heel wat MARKante troeven
uit een ver of minder ver verleden. Langs de oevers van de meanderende rivier de Mark vind je watermolens, grote en kleine hoeves,
trekpaarden, kerken, kastelen, herinneringen aan het mijnwerkersverleden en de folklore van de Pauwel.
Ook de vele kapellen getuigen van de vroegere volksdevotie in
de gemeente. Ondanks dat het geloof steeds meer zijn glans verliest, vinden we momenteel nog een 50-tal kapellen terug van allerhande types en architecturale stromingen. Om dit waardevolle
erfgoed te bewaren voor de toekomst werd het kapelletjescomité
opgericht.
Van de vier toegankelijke kapellen die je op de route van de themalus tegenkomt, krijg je hieronder extra informatie. Voor de beschrijving van alle kapellen zie: www.galmaarden.be
De gemeente BEVER is een open erfgoedmuseum van kapellen en
kruisen. Op tocht doorheen de gemeente kan je de architecturale
verscheidenheid ervan bewonderen: staande niskapellen, gevelniskapellen, montjoie-kapellen, kamerkapellen, Lourdesgrotten
en kalvaries en veldkruisen. Waar je ook fietst, je komt ze tegen.
C. Kapel van H. Barbara
De kapel bevindt zich in de Repekouter te midden van de velden en dateert
uit de 19de eeuw. Om de devotie tot haar patroonheilige nieuw leven in te
blazen, liet vzw De Mijnwerker er een beeld van de H. Barbara in plaatsen.
D. Kapel van Vogelzang
Pastoor Jan Emmanuel Sannen liet in 1905 de 18de-eeuwse kapel verbouwen naar aanleiding van zijn vijfentwintigjarig jubileum. Het is een
bedehuis met neogotische kenmerken, opgetrokken uit baksteen. De kapel bezit een rechthoekig grondplan en een driezijdige koorsluiting. In het
arduinen timpaan in de voorgevel is een tekst gegrift: “Cadens ex vetustate
cura parochi jubilaris iterum exsurgo” ( Door ouderdom vervallen, herrijs ik
door de zorg van pastoor-jubilaris). De kapel is toegewijd aan het H. Hart
van Maria.
E. Sint-Leonarduskapel
De kapel staat op het gelijknamig gehucht en dateert uit
de 18de eeuw. Van oudsher
is er een bedevaart op paasmaandag. De heilige Leonardus wordt aangeroepen bij
verlamming, blindheid, leven
in gevangenschap en door
vrouwen in barensnood.
B. Kapel van Aerebeek
De kapel op de hoek van de Aerebeek- en de Processiestraat is een
publiek toegankelijke kapel en is in 1924 gebouwd door de familie Decorte en ingewijd door een pater kapucijn. Deze kapel werd opgericht
met de belofte dat de 5 overblijvende kinderen van het gezin gezond
en wel mochten opgroeien. De kapel bevat binnenin een metalen afsluiting, waarachter een altaar staat met Christus aan het kruis, tussen
Maria en Jozef met kind. De zijwanden zijn versierd met een gepolychromeerde kruisweg. In de kapel staat ondermeer ook een St. Antonius Abt met varken. De binnenwanden zijn gedecoreerd met sjablonen
in nagemaakte Franse steen. Op de achtergevel onder de nok hangt
een uitgetand kruisbeeld waar de processie en bedevaarders bij elke
rondgang bleven stilstaan.
G. Sint-Martinuskapel in Burght
De Sint-Martinuskapel in
Burght is geklasseerd. Het
is een van de mooiste kamerkapellen van Bever.
Kamerkapellen behoorden
toe aan adellijke geslachten. Vóór 1600 was Burght
het belangrijkste gehucht
van Bever. Daar bevond
zich ook het Mottekasteel.
In oude geschriften wordt er melding gemaakt van een huiskapel, die
zich op enkele meters van de “burcht” bevond en gesticht werd door
Seger van Edingen, kasteelheer van Bergen, die er verbleef van 1295 tot
1310. Het zou Louis Ferdinand Joseph de Croy, hertog van Havré en
Heer van Bever zijn, die in 1760, na het verval van het kasteel en de bijhorende kapel, op enkele meter van de baan een nieuwe kapel liet bouwen
ter ere van de patroonheilige van de parochie. Wanneer de familie de
Croy in Bever verbleef, moest de priester de mis opdragen “ad libitum”
(naar de wens) van de familie de Croy.
H. Rosario
Het klooster van de zusters van SintFranciskus van Sales werd met diep
respect voor mens en omgeving gerestaureerd tot een oase van stilte
waar je als individuele gast, groep
of bedrijf kan verblijven. Om te vertragen, stilte te proeven, gewoon te
‘zijn’ ... Om mee aan te schuiven aan
de lange kloostertafel en samen de
maaltijden te nuttigen… Het klokje
in de toren van Rosario roept nog
steeds de gasten aan tafel. De leidraad van Rosario is duurzaamheid,
respect voor mens, milieu en cultuur.
In de kapel van het klooster worden
regelmatig klassieke concerten georganiseerd.
I. O.-L.-V.-kapel, Kamstraat
De kapel van de Kamstraat, toegewijd aan de “Mouder der Bermhertigheyt” dateert uit 1725. Ze behoorde toe aan de famlie de Massiet die
een slot bewoonde in het centrum van de gemeente. Vlak boven de getraliede afscheiding in de kapel merk je een vierkante steen. Er staat een
heer op afgebeeld, in zittende houding met de armen gekruist.
F. Heilige Kruiskapel
De kapel is een van de eerste kapellen op de aloude ommegang van het
Heilig Kruis van Galmaarden, waarop ooit 72 kapellen zouden hebben gestaan. De kapel ligt tevens op de processieweg. Tijdens de jaarlijkse processies op dinsdag na de pinksterkermis en op het fieëst van Uuëgwèèrdeg
(14 dagen na Pinksteren) werd de kapel speciaal versierd. De oudste verwijzing van haar bestaan dateert van 1773.

Vergelijkbare documenten