Untitled - The Haiku Foundation

Commentaren

Transcriptie

Untitled - The Haiku Foundation
Vol. IV-1 / May 2013
’t schrijverke
1
Colofon/Colophon
Redactie/Editors
Max Verhart, Klaus-Dieter Wirth, Norman Darlington en/and Marlène Buitelaar.
Kosten/Prices
Abonnement per jaar/
Annual subscription
Binnen Nederland /Within Netherlands:
€ 19,50
Elders in Europa/Elsewhere in Europe:
€ 23,50
Buiten Europa/Outside Europe:
€ 27,50 ($38.00)
Los nummer/
Single copy
€ 10,00
€ 13,50
€ 15,00 (US $20.00)
Prijzen inclusief verzending. / Prices include postage.
Betalingen/Payments
* Abonnees in de Eurozone betalen per bank (Nederland rekening 1547 27 075, andere landen IBAN
NL 22 RABO 0154727075, t.n.v. Max Verhart, ’s-Hertogenbosch). Abonnees elders betalen via
PayPal ([email protected]) of in contanten over de post.
* Subscribers in the Eurozone can pay by bank transfer (using IBAN NL 22 RABO 0154727075 to the
name of Max Verhart, ‘s-Hertogenbosch, Netherlands). Subscribers elsewhere can pay by PayPal
([email protected]) or with cash by mail.
Inzendingen/Submissions
* Inzendingen kunnen op elk moment worden gedaan. Nederlandse inzendingen liefst met Engelse
vertaling. Over ongevraagde inzendingen wordt niet gecorrespondeerd. Inzenders die geen
abonnee zijn, verplichten zich om bij publicatie van hun werk tenminste één exemplaar af te
nemen van het desbetreffende nummer tegen de losse nummerprijs.
* Submissions can be made at any time. No correspondence will be entered into concerning
unsolicited submissions. Should their work be accepted, submitters who are not subscribers
commit themselves to buying at least one copy of the issue in question for the single copy price.
Copyright en overname/Copyright and reproduction
* Het copyright van teksten en vertalingen berust bij de auteurs en vertalers. Zonder schriftelijke
toestemming van auteur en/of vertaler is geen overname toegestaan.
* Copyright of texts and translations remains with the authors and translators. No reproduction is
allowed without written consent by the author and/or translator.
Adres voor inzendingen en abonnementen / Address for submissions and subscriptions:
Per/By email:
[email protected]
Per post/By mail:
Whirligig
p.a. Max Verhart
Meester Spoermekerlaan 30
NL-5237 JZ Den Bosch
Netherlands
WHIRLIGIG: ISSN: 2210-4593
2
Inhoud/Content
Dichters/Poets
Bart Mesotten
Petar Tchouhov
J. van Tooren
Willy Cuvelier
Wally Swist
Alenka Zorman
Patrick Blanche (correction)
5-9
10-12
13-15
14-19
20-23
24-28
29
Haibun
Johannes Manjrekar
Bouwe Brouwer
Steven Carter
30-32
33
34
Gedichten/Poems
35-37
Haiga
Max Verhart
38-39
Schatkamer/Treasury
40/41
Regio/Region
Spain
42-52
Nieuw/New
53-60
Bronnen/Sources
61-63
Index
64
3
4
Bart Mesotten (1923-2012)
De Vlaming Bart Mesotten was een van de grondleggers van de haiku als een
geadopteerde letterkundige vorm in het Nederlandse taalgebied. Hij maakte er
kennis mee toen hij eind vijftiger jaren van de vorige eeuw een reeks schoolradioprogramma’s presenteerde over dichtkunst van over de gehele wereld. Mesotten,
toen een gewijd priester uit de Premonstratenzer (ook wel Norbertijner) orde,
werkte sinds 1942 als onderwijzer. Nadat hij tot rector van een nonnenklooster was
benoemd, publiceerde hij eigen haiku´s en artikelen over deze dichtvorm, waarmee
hij de belangstelling van anderen wekte. Met enkele van deze gelijkgestemden
richtte hij in 1976 het Haikoe-centrum Vlaanderen op, dat onregelmatig de nieuwsbrief Mededelingen uitgaf. Toen in 1980 in Nederland de Haiku Kring Nederland
werd opgericht, gingen de Mededelingen over in het kwartaalblad Vuursteen, dat
door beide organisaties gezamenlijk werd uitgegeven. Mesotten werd een van de
twee eerste hoofdredacteuren van het blad, dat tegenwoordige het oudste nog
steeds lopende haikublad van Europa is. Vele jaren was Mesotten een van de
drijvende krachten binnen de ontwikkeling van de Nederlandstalige haiku. Zijn
verdiensten vonden internationale erkenning toen hij tot de eerste haikudichters en
–promotors behoorde aan wie de prestigieuze Masaoka Shiki International Haiku
Award werd toegekend, die hij in 2000 kreeg uitgereikt in Shiki´s woonplaats
Matsuyama.
Bart Mesotten stierf op 23 november 2012 op de leeftijd van 89 jaar in de abdij
Averbode van de orde waartoe hij behoorde. Zijn naam en nalatenschap leven
echter onverminderd voort.
Fleming Bart Mesotten was one of the founding fathers of haiku as an adopted
literary form within the Dutch-language area (Flanders, which is the Dutchspeaking part of Belgium, and the Netherlands). He learned about it in the late
1950s while presenting a series of school radio programs about poetry from all over
the world. Mesotten, an ordained priest of the Premonstratensian (aka Norbertine)
order since 1942, was working as a teacher at the time. After being appointed rector
of a nunnery, he started publishing his own haiku as well as articles about this form
of poetry, thus raising the interest of others. In 1976, together with some of these
new-found likeminded spirits he founded the Haikoe-centrum Vlaanderen
5
(Flanders Haiku Centre), irregularly publishing its newsletter Mededelingen
(Announcements). When the Haiku Kring Nederland (Netherlands Haiku Circle)
was founded in 1980 in the Netherlands, the Mededelingen evolved into the
quarterly Vuursteen (Flint), jointly published by both organizations. Mesotten
became one of the two first editors-in-chief of the journal, which is by now the
oldest still-running haiku journal in Europe. For many years Bart Mesotten was a
driving force in the development of Dutch-language haiku. His achievements
received international recognition when he was among the first haiku poets and
promoters to receive the prestigious Masaoka Shiki International Haiku Award,
presented to him in Shiki’s home town Matsuyama in 2000.
Bart Mesotten died on November 23rd, 2012, aged 89, in the Averbode Abbey of the
order to which he belonged. His name and legacy however remain undiminished.
Zelfs in zijn lijkstoet
gaat hij voorbeeldig voorop;ofschoon gedragen.
Leading by example
even in his funeral procession; despite being carried.
Twee lange rijen narcissen:
zelfs bij nacht
kan de zomer landen.
Two long lines of daffodils:
even at night
summer may land.
Witte wolken
zijn vastgelopen in de wei.–
Kersenbloesems.
White clouds
have got stuck in the meadow.–
Cherry blossoms.
Eén dikke dauwdrop
op een wittekoolblad:
een volmaakt heelal.
One big dewdrop
on a white cabbage leaf:
a perfect universe.
6
Het is bitter koud:
de winter is afgedaald
tot in de metro.
Bitterly cold:
winter has descended
as far as the subway.
Een doodgereden kat,
aan het wegdek gekruisigd,
de poten gestrekt.
Roadkill cat,
crucified on the ground,
legs outstretched.
Wij schuiven voorbij.
De muren en de bomen
krijgen andere mensen.
We’re sliding past.
The walls and the trees
will have other people.
Ze brengt de boter
bij haar neus, sluit de ogen,
snuift langzaam, en knikt.
She raises the butter
to her nose, closes her eyes,
sniffs slowly, and nods.
Als een rode vis
wipt de steen op de hand
van de metselaar.
Like a red fish
the brick hops up and down
on the bricklayer’s hand.
Ik zal voortleven:
een paar rugjes met mijn naam
in een boekenrek.
I will live on:
a few spines with my name
on a bookshelf.
7
Ze kussen elkaar.
Hun brillen raken in strijd
als twee geweien.
They are kissing.
Their glasses engaging
like two sets of antlers.
De uurwerkmaker.
Met zijn zware monocle
doorschouwt hij de tijd.
The clockmaker.
With his heavy eyeglass
he sees through time.
De airhostess toont
het reddingsvest; haar stem
wekt slapende angst.
The airhostess demonstrates
the life jacket; her voice
awakens dormant fear.
Dit is een stilte
die slechts met orgelmuziek
gevuld wil worden.
This is a silence
that wants to be filled only
with organ music.
Op de groentemarkt.
Terwijl de dames het fruit keuren,
keur ik de dames.
Vegetable market.
While the ladies inspect the fruit,
I inspect the ladies.
Ziekenhuisgangen,
kamer vijfhonderdvijftien:
mijn moeder, verkleind.
Hospital corridors,
room five hundred and fifteen:
my mother, reduced.
8
Een donkere vogel
vliegt het avondraam voorbij.
Ik sluit de blinden.
A dark bird
passes the evening window.
I close the blinds.
De kaars is gedoofd.
In de geur van de nawalm:
mijn misdienaartijd.
The candle put out.
In the lingering smoke’s scent:
my altar boy days.
De vallei vol zon –
met het zingen van een hamer
op een ver aambeeld
Sun-filled valley –
with a hammer singing
on a distant anvil.
Ik hoor een vliegtuig
en zoek: het vliegt zijn geluid
een heel eind voorop.
I hear a plane
and look up: it’s flying
way ahead of its sound.
Diepblauwe hemel –
daaronder staan koeien zich
vol melk te grazen
Deep blue sky –
below cows are grazing
themselves full of milk.
Hoe oud ik ook ben:
ligt op mijn pad een denappel,
ik geef hem een trap.
Whatever my age:
if there’s a pine cone on my way,
I kick it.
9
Petar Tchouhov (Bulgaria)
Petar Tchouhov, born in Sofia (Bulgaria), is a poet and novelist, with nine collections of poetry to his name, as well as a novel and a children’s book. In addition to
his other achievements he holds degrees in library science and social science. His
poetry has been translated into sixteen languages and has been published in several
international collections. But in Bulgaria you cannot make a living as a creative
writer, so he is currently working for the Bulgarian National Library. He has won
several awards for his poetry, as well as a prize for a detective story. However, he is
not just interested and gifted in the literary arts, he has also played guitar and
written music and lyrics for various rock bands, as well as performing his own
poetry and music in several countries. This has also helped him develop into an
international connoisseur of beer. The selection below is from his volume Safety
Pins.
Petar Tchouhov, geboren in Sofia (Bulgarije), is dichter en romancier, met negen
bundels poëzie op zijn naam, evenals een roman en een kinderboek. Naast zijn
andere verworvenheden heeft hij ook kwalificaties als bibliothecaris en sociaal
wetenschapper. Zijn gedichten zijn vertaald in zestien talen en werden in verschillende internationale bundels gepubliceerd. Maar van creatief schrijven kan je in
Bulgarije niet leven. Daarom werkt hij tegenwoordig voor de Bulgaarse Nationale
Bibliotheek. Als dichter won hij verschillende prijzen, maar hij kreeg ook een prijs
voor een detective verhaal. Hij is evenwel niet alleen zowel geïnteresseerd als
begaafd in literaire kunst, hij speelde ook gitaar en heeft teksten en muziek geschreven voor diverse rock bands en is zelf met zijn poëzie en muziek opgetreden in heel
wat landen. Dit stelde hem bovendien in staat zich te ontwikkelen tot een internationaal bierkenner. Onderstaande keuze komt uit zijn bundel Safety Pins
(Veiligheidsspelden).
детска играчка
до надгробния камък
есенен здрач
an abandoned toy
next to the headstone
autumn dusk
naast de grafsteen
een achtergelaten speeltje
herfstschemer
10
петна от кръв
по игленика на мама
зимна вечер
blood stains
on my mother’s pincushion
winter evening
bloedvlekken
op mijn moeders speldenkussen
winteravond
задушница
отварям черния чадър
на баща ми
All Souls' Day
I open my father's
black umbrella
Allerzielen
ik open mijn vaders
zwarte paraplu
есенно слънце
две монети върху
очите на мама
autumn sun
two coins over
my mother’s eyes
herfstzonnetje
twee muntstukken
op mijn moeders ogen
пролетна нощ
астрономът открива
дупка на чорапа си
spring night
the astronomer finds
a hole in his sock
lentenacht
de sterrenkundige vindt
een gat in zijn sok
11
горещници
синоптикът
с нова прическа
dog days
the weatherman’s
new haircut
hondsdagen
de weerman is
naar de kapper geweest
отворен прозорец
съседката съблича
сянката си
open window
my neighbor undresses
her shadow
open venster
mijn buurvrouw ontkleedt
haar schaduw
малък парклис
осреща казиното –
залагам на Бог
a little chapel
opposite the casino –
I'm betting on God
een kapelletje
tegenover het casino –
ik gok op God
лечебна кал
сякаш Бог току-що
ни е създал
healing mud
we look as if God
just made us
heilzame modder
we zien eruit alsof God
ons net heeft geschapen
12
J. van Tooren (1900-1991)
“Toen ik in 1960 voor het eerst haiku las in een Engelse weergave troffen ze mij zo,
dat ik Japans leerde om ze te kunnen vertalen (…).” Aldus de Nederlandse mevrouw J. van Tooren in haar in 1981 verschenen bundeltje Oogwenken. Van Tooren
(pseudoniem van Anna Maria Mulder-Swanenburg de Veye) was toen 60 jaar oud.
In 1973 verscheen haar bundel Een jonge maan, met vertalingen van tal van klassieke
Japanse haiku’s en een uitgebreide inleiding over oorsprong en aard van het genre.
De bundel haalde tenminste tien drukken en inspireerde velen in het Nederlands
taalgebied. Later volgden soortgelijke bundels senryu en tanka, die eveneens een
groot aantal lezers bereikten en inspireerden. Van Tooren mag dan ook, naast de
Vlaming Bart Mesotten, gelden als één van de belangrijkste inspiratoren achter de
Nederlandstalige haikupraktijk. Ze is dat in de eerste plaats als vertaalster. Maar:
“Al vertalende schrijft men allicht eens eigen poëzie in deze vormen (…),” schrijft
ze in Oogwenken. Aan dat bundeltje uit 1981 – voor zover bekend het enige van haar
hand met eigen haiku’s – is dan ook onderstaande selectie ontleend.
“When I read haiku for the first time in an English rendition, they affected me so
much that I learned Japanese so I could translate them (…).” That’s what the
Dutchwoman Mrs. J. van Tooren relates in her 1981 chapbook Oogwenken (Moments
{literally Eye Winks}). Van Tooren (pen name for Anna Maria Mulder-Swanenburg
de Veye) was 60 years old at the time. In 1973 her book Een jonge maan (A Young
Moon) was published, a collection of translations of many classical Japanese haiku
with a lengthy introduction about the origin and characteristics of the genre. The
volume ran to at least ten editions and inspired many people in the Dutch-language
area. Later on, similar volumes of senryu and tanka followed, which also reached
and inspired a great number of readers. Van Tooren can therefore be counted, along
with Bart Mesotten from Flanders, as one of the most important sources of inspiration behind the practice of Dutch-language haiku. She is so primarily as a translator. However: “While translating, you are likely to write something of your own in
these formats (…),” she states in Oogwenken. That volume – as far as we know the
only one with haiku of her own – is therefore the source for the selection below.
Een verre vogel
vluchtte in mijn huis een winter;
nog zingt hier alles.
A distant bird
flew into my house one winter;
everything here is still singing.
13
Een zwaar paard staat als
zijn eigen standbeeld; meeuwen
cirkelen erboven.
Like its own statue
a heavy horse is standing; gulls
circling over it.
Om koeienoren
staan aureolen, ’s avonds,
in ’t zomerzonlicht.
Around cows’ears
aureoles appear, in the evening,
in summer sunlight.
Recht boven mijn hoofd
een brede meeuw; morgenrood
onder zijn vleugels.
Right above my head
a broad gull, red morning light
under its wings.
Drie bruine paarden
zwaaiende met hun staarten
in de zomerwei.
Three brown horses
in the summer meadow
swinging their tails.
Vliegend rond het ven
langs gele bloemenranden
paren libellen.
Circling the fen
along yellow edges of flowers
dragonflies mate.
Nazomerregen;
zonnevlekken vallen zacht
door bladerkruinen.
Late summer rain;
sunspots drop softly through
crowns of foliage
14
Zacht glijdt het maanlicht
tot aan mijn hand – die wit wordt
en opeens eenzaam.
Softly moonlight slides
up to my hand – which turns white
and suddenly lonesome.
Aan ’t eind van de laan
een poort vol licht; één bruin blad
tikt aan de voorruit.
At the lane’s end
a gate full of light; one brown leaf
tapping the windscreen.
Woorden en woorden
en al om niet; hoor hoe zacht
fluitert de regen.
Words and words
and all in vain; hear how softly
the rain whispers.
15
Willy Cuvelier
Nadat hij in 1994 zijn opwachting als haikudichter maakte, groeide de Vlaming
Willy Cuvelier uit tot één van de meest gewaardeerde beoefenaars van dat genre in
de Nederlandstalige haikugemeenschap – en daarbuiten. Zijn werk verscheen in het
kwartaalblad Vuursteen (waaraan hij trouwens als adviseur verbonden is), in enkele
eigen bundels, in bundels van de haikukring De Fluweelboom, waarvan hij een van
de leden is, in bloemlezingen, en elders. Herhaaldelijk werden haiku van Cuvelier
bekroond in het land van herkomst, Japan. Vertalingen verschenen in diverse talen.
Eerder plaatste Whirligig een viertal van zijn haiku in November 2010.
After he made his debut in 1994 as a haiku poet, the Fleming Willy Cuvelier
developed into one of the most appreciated practioners of the genre within the
Dutch-language haiku community – and beyond. His work has been published in
the quarterly Vuursteen (for which he also is an advisor), in several individual
volumes, in the collections published by the Fluweelboom (Staghorn Sumac) haiku
group, in anthologies, and elsewhere. Haiku by Cuvelier have repeatedly been
awarded in the country of origin, Japan. Translations have been published in
several languages. Whirligig presented four of his haiku in November 2010.
Door de vlasaard
woelt de zomerwind een doolhof
en verdwaalt erin.
In the field of flax
the wind churns a labyrinth
and gets lost in it.
Met zijn vingertjes
toont hij dat hij nu vier is
het jaar van de pink.
With his little fingers
he shows he’s four years old:
the year of the pinkie
Note: Dutch ‘pink’ can either mean ‘little finger’ or ‘one year old calf’.
De kersenboomtak
draagt een verroeste schommel
en duizend bloesems
The cherry tree bough
carries a rusty swing and
a thousand blossoms.
16
De rotte planken
van de oude havenpier
in visgraatmotief
The old jetty’s
rotten planks
herringbone design
Tussen regenschermen
wandelt een natte hoed
eenzaam door de straat.
Between umbrellas
a wet hat walks the street
all by itself.
Naast ieder paaltje
gele sneeuw en ook sporen
van hondepoten.
Next to each pole
yellow snow as well as
dogs’ pawprints.
Koude winterdag –
gesprek en witte adems
vloeien in elkaar.
Cold winter day –
conversation and white breaths
blend into each other.
Winterochtend –
mijn witte adem wordt één
met de kosmos.
Winter morning –
my white breath becomes one
with the cosmos.
Twee olijfpitten
de ogen van een sneeuwman
die uitzien naar zon.
Two olive stones
the eyes of a snowman
looking for the sun
17
De kerstklokken
gieten over het landschap
bevroren klanken.
The Christmas bells
pour frozen sounds
over the landscape.
Van zijn levensfilm
miste hij het begin
en ook het einde.
The movie of his life –
he missed the beginning
as well as the end.
Op de achterkant
van de doodsbrief tekende
mijn kleinzoon een zon,
On the mourning card’s
reverse my grandson
drew a sun.
In de steile klim
ging het enthousiasme
bergafwaarts.
During the steep climb
the enthusiasm
went downhill.
Openluchtconcert:
viool, piano, cello
en een kettingzaag.
Open air concert:
violin, piano, cello
and a chain saw.
Herverkaveling –
een rij wilgen volgt de weg
die er niet meer is.
Land redistribution –
a line of willows still follows
the road that’s gone.
18
Op de snelweg.
Achtervolgd door auto’s
racen schaduwen.
On the highway.
Pursued by cars
racing shadows.
Het was de waarheid
want sneller nog dan zijn hoofd
knikte zijn pruikje.
It was the truth
for even faster than his head
his toupée nodded.
19
Wally Swist (USA)
Nature predominates in the poems – including haiku – by Wally Swist. But it is not
a romanticized nature. He records, but in such a manner that the experience, the
relation between outer and inner phenomena, hitches a ride on the straightforward
record. His poems have been published in numerous magazines, including widely
distributed ones like Rolling Stone, in anthologies and in more than twenty
individual volumes. Of the estimated six thousand haiku he has composed, about a
thousand have been published. From 1986 to 1996, Swist was also the book
reviewer for Modern Haiku, the most important haiku journal outside of Japan. He
was general Book Manager at the University of Massachusetts’ store, Visiting
Writer at Southern Illinois University, and was and is in still other ways involved in
literary projects. The haiku below are selected from his 2005 collection The Silence
Between Us.
De natuur is dominant aanwezig in de gedichten – waaronder haiku – van Wally
Swist, maar het is geen geromantiseerde natuur. Hij registreert, maar zodanig dat
de beleving, de relatie tussen uiterlijke en innerlijke verschijnselen, op de simpele
registratie meelift. Zijn gedichten verschenen in tal van tijdschriften, waaronder
breed verspreide, zoals Rolling Stone, in bloemlezingen en in ruim twintig eigen
bundels. Van de naar schatting zesduizend haiku die hij dichtte zijn er omstreeks
duizend gepubliceerd. Daarnaast was Swist in de jaren 1986-1996 boekbespreker
van Modern Haiku, het belangrijkste haikutijdschrift buiten Japan. Hij was algemeen
manager van de boekensectie van de Universiteitswinkel aan de universiteit van
Massachusetts, gastschrijver aan de Soutern Illinois Universiteit en hij was en is op
nog andere manieren betrokken bij letterkundige projecten. Onderstaande haiku’s
zijn gekozen uit zijn bundel The Silence Between Us (De stilte tussen ons in) uit 2005.
at the stop light
in separate cars
we yawn together
voor het stoplicht
in afzonderlijke auto’s
gapen we gelijk
spring mist
Japanese silk
on her breasts
lentemist
Japanse zijde
op haar borsten
20
tugging the snarl
out of its chain –
neighbor’s watchdog
hij rukt de wirwar
uit zijn ketting –
buurmans waakhond
one unbroken pane
remaining in the shed
full moon
één niet gebroken ruit
zit er nog in het schuurtje
volle maan
a sparrow
tries to mount a mate
dandelion gone to seed
een mus probeert
een andere te bestijgen
paardenbloem pluist al
pelting rain
the cow’s black spots
move through mist
plenzende regen
de zwarte vlekken van de koe
bewegen door de mist
crow carcass
cleaned to the bones
the feathers fluttering
kraaienkarkas
geschoond tot op het bot
de veren wapperen
the farther into it,
the farther it moves away –
spring mist
hoe dieper erin,
hoe verder hij wijkt –
lentemist
21
towhee’s song –
the smell of drying dew
across the meadow
gorzenliedje –
de geur van verdampende dauw
over het weiland
a song for every direction
mockingbird atop
the weathervane
een liedje voor elke kant
spotvogel bovenop
het weervaantje
plummeting
into a silent pool
the frozen waterfall
neerstortend
in een geluidloze vijver
bevroren waterval
scraping across snow
the unlocked gate
glazed with ice
over sneeuw schraapt
het openstaande hek
bedekt met ijsglazuur
letting go
of my disappointments
first night of peepers
one strand of mist
ik laat ze los
mijn teleurstellingen
eerste kikkernacht
then the mountain
één sliert mist
22
dan de berg
mountain trail . . .
the fragrance of horses
mingling with pine
bergpad . . .
paardengeur mengt zich
met dennengeur
spring rain –
an ancient pattern gleaming
on the turtle’s shell
lenteregen –
een oeroud patroon glinstert
op het schildpadschild
dusk fading . . .
straggling geese in silhouette
trumpet their return
de avondschemer vervaagt . . .
achterop geraakte ganzen in contour
tetteren hun terugkomst
illuminating
the silence between us . . .
firefly
hij verlicht
de stilte tussen ons in . . .
gloeiworm
for Raymond Roseliep
summer pasture –
a child appears
in the old man’s eyes
zomerweide in de ogen van de grijsaard
verschijnt een kind
walking into and out of
the sound
of the brook
erin en eruit lopen
het geluid
van de beek
23
Alenka Zorman
Alenka Zorman, living in Ljubljana (Slovenia), studied law and worked for 33 years
in human resources. In late 1999 she started to write haiku and developed a great
interest in, if not passion for, this type of poetry. In time she became president of
the Haiku Club of Slovenia and for many years was the editor-in-chief of and
driving force behind Letni časi (Seasons), the club's journal. She also joined several
national and international haiku organizations and visited some international haiku
meetings. Her haiku have been widely published, both at home and abroad. Her
first book of haiku, Metulj na rami (Butterfly on the Shoulder), was published in
2004. It’s the main source for the selection below, with the addition of a few from
several issues of Letni časi.
Alenka Zorman, woonachtig in Ljubljana (Slovenië), studeerde rechten en werkte
33 jaar in human resources. Eind 1999 begon ze haiku te schrijven, waarvoor ze een
grote belangstelling, zo niet passie ontwikkelde. Na enige tijd werd ze voorzitter
van de Haiku Club van Slovenië en ze was gedurende een reeks van jaren hoofdredacteur van en drijvende kracht achter Letni časi (Seizoenen), het tijdschrift van de
club. Ook werd ze lid van verschillende nationale en internationale haikuverenigingen en bezocht ze enkele internationale haikubijeenkomsten. Haar haiku’s
werden ruim gepubliceerd, zowel in eigen land als daarbuiten. Haar eerste haikubundel, Metulj na rami (Vlinder op de schouder), verscheen in 2004. Het is de voornaamse bron voor onderstaande keuze, met daaraan toegevoegd enkele gedichten
uit diverse nummers van Letni časi.
cvetoča češnja –
nič pomladnega
v njegovih besedah
cherry in bloom –
not any sign of spring
in his words
bloeiende kers –
geen spoortje lente
in zijn woorden
24
svetlo jutro
pajek plete mrežo
pred ogledalom
bright morning
a spider weaves his web
in front of the mirror
heldere ochtend
een spin weeft haar web
voor de spiegel
breskvini popki
njegov pogled
pod mojo bluzo
peach buds
his glance
under my blouse
perzikknoppen
zijn blik
onder mijn bloes
cvetovi regrata
le kam je sedel
citronček?
dandelion flowers –
where has the yellow butterfly
landed?
paardenbloemen de citroenvlinder, waar
is hij neergestreken?
pomladna moda
iz izložbe se mi nasmehne
aranžer
spring fashion
a window dresser
smiles at me
lentemode
een etaleur
glimlacht me toe
25
topel veter
svileni šal se dotakne
mimoidočega
warm wind
her silky scarf touches
a passerby
warme wind
haar zijden sjaal beroert
een voorbijganger
žerjav je spustil
črn oblak – drugi
dviga mavrico
a crane
had dropped a dark cloud –
another raises a rainbow
de ene kraan verloor
een donkere wolk – een andere
hijst een regenboog
divje morje
luske mrtve ribe
mavrične
rough sea
the scales of a dead fish
iridescent
ruwe zee
de schubben van een dode vis
vol regenboogkleuren
jesenska rosa
vsaka travna bilka
s svojo mavrico
autumn dew
every blade of grass
with its rainbow
herfstdauw
iedere grasstengel
zijn eigen regenboog
26
prometna konica
listi v vetru
hitrejši
rush hour
leaves in the wind
faster
spitsuur
bladeren in de wind
sneller
megla se zgošča
stolpnica ima le
dve nadstropji
fog thickens
the skyscraper has
only two floors
mist wordt dikker
de wolkenkrabber heeft
maar twee verdiepingen
svež sneg
hčerkine stopinje
večje od mojih
fresh snow
daughter’s footprints
bigger than mine
verse sneeuw
mijn dochters voetsporen
groter dan de mijne
jutranji sneg –
sprevod razdeli
pokopališče na dvoje
morning snow
the funeral procession splits
the cemetery in two
ochtendsneeuw
de begrafenisstoet deelt
het kerkhof in twee
27
v sunkih
prihaja pomlad –
skozi ključavnico
spring
is coming in gusts –
through the keyhole
de lente
komt in vlagen –
door het sleutelgat
pri Mercatorju
regrata v razpoki
razpreta cveta
by the supermarket
two dandelions in the crack
open their blossoms
bij de Albert Heijn –
twee paardenbloemen in de barst
komen in bloei
28
Patrick Blanche (France)
Rectificatie/Correction
De vertaling van twee haiku van Patrich Blanche in het vorige nummer was niet
adequaat. Deze gedichten worden daarom hier herhaald met een vertaling die meer
recht doet aan de originelen. Met dank aan Raf Verstegen.
The translation in the previous issue of two haiku by Patrick Blanche was inadequate. Therefore these poems are repeated in this issue with a translation which
does more justice to the originals.
Cette mouche n’en
déplaise à Issa j’ai bien
envie de la frapper !
Die vlieg niettegenstaande Issa ik zou hem
best willen meppen!
That fly notwithstanding Issa I’d really
like to hit it!
Givre du matin
Un clochard à la Santôka
se fond dans la brume
Ochtendrijp
Een Santôka-achtige zwerver
lost op in de mist
Morning hoarfrost
A Santôka-like tramp
dissolves in the mist
29
Johannes Manjrekar
Roots
The plumbing and heating have been redone, the old coal oven is gone, but other
than that the house seems unchanged. There it is, the cupboard on which the chocolate bunnies, arranged in descending order of height, stood for months after
Easter because I couldn't bring myself to eat them. There the black and white TV on
which I watched the Sandman - in both West and East German avatars - make his
appearance every day before bedtime. (How on earth did they come up with a new
story every night?) And there the cuckoo clock I used to wait for to run down so I
could wind it up by its metal pine cone. The hat and coat stand too has survived; so
has the little barometer with the summer-skirted girl who would come dancing out
when good weather was forecast, and the umbrella-equipped man charged with
announcing gloomy atmospheric conditions. It is not enough to see them, I go
around touching, lifting and putting down these bits of memory come alive. My
wife looks on with a mixture of awe and amusement.
But none of this has prepared us for the stash of family memories shut away in a
drawer in the living room. Rebate coupons from an era of thrift. Vaguely humanshaped wooden clothespins that went out of use maybe half a century ago.
Wooden-handled forks and butter knives, dainty teaspoons with elaborate designs.
But most of all, the photographs.
My mother glowing on her wedding day beside my father, nattier than I have
ever seen him and gallantly carrying my mother's purse.
My beloved grandaunt, tall, imposing and with a no-nonsense look even in her
youth. Was this before or after her brief marriage, the marriage that was never
mentioned in her lifetime and that I learnt of only after her death?
My grandfather, of whom I had only known that he fought in World War II and
came home to die of tuberculosis. Nobody had told me that he was a Nazi party
member.
Two men in military uniforms, posing with thrown-out chests on the driveway
where as a child I used to set out a saucer of milk every evening for a hedgehog.
Had these men been Nazis too, enshrined in their family histories as good sons,
husbands and fathers?
30
And. And a postcard - was this the only one, or had other copies been enthusiastically sent to friends and relatives? - a postcard of an avuncular Adolf Hitler
displaying his love of children towards a child of Goebbels. My wife and I look at
each other and we both need to sit down.
It is two in the morning when we have finished photographing all the photographs and returned them to their resting place in the drawer. In the end, I steal a
few of them anyway. After all, this is where one part of me comes from.
"Haven't seen you in a while."
The neighbour mistakes me
for my uncle
Johannes Manjrekar
Wortels
De waterleiding en de verwarming zijn vernieuwd, de oude kolenkachel is weg,
maar verder is het huis onveranderd. Daar heb je de kast, waarin de paashaasjes
van chocola, opgesteld in afnemende grootte, maanden na Pasen bleven staan,
omdat ik mezelf er niet toe kon brengen ze op te eten. Daar is de zwartwit tv,
waarop ik de Zandman – zowel in oost- als in west-duitse incarnaties – elke avond
voor bedtijd zijn opwachting zag maken. (Hoe kwamen ze in hemelnaam toch elke
avond weer op een nieuw verhaaltje?) En daar is de koekoeksklok, waarvan ik
oplette of hij afliep, zodat ik hem weer kon opwinden met zijn metalen dennenappel. De kapstok is er ook nog, net zoals de kleine barometer, met het meisje in
zomerjurk, dat naar buiten kwam dansen als er mooi weer was voorspeld, en het
mannetje met paraplu, die de taak had sombere weersomstandigheden aan te
kondigen. Het is niet genoeg dat allemaal te zien, ik loop rond, raak aan, til op, zet
neer en deze stukjes herinnering komen tot leven. Mijn vrouw ziet het aan met een
mengeling van eerbied en verbazing.
Maar dit alles heeft ons niet voorbereid op het geheime voorraadje familieaandenkens die zijn weggesloten in een la in de woonkamer. Kortingsbonnen uit
een spaarzame periode. Wasknijpers die enigszins een mensengedaante hebben en
misschien al een halve eeuw geleden buiten gebruik raakten. Vorken en botermes-
31
jes met houten heften, sierlijke theelepeltjes met een fijn uitgewerkt ontwerp. Maar
toch het meest, de foto’s.
Mijn moeder opgetogen op haar trouwdag naast mijn vader, chiquer dan ik hem
ooit heb meegemaakt, gallant met mijn moeders tasje in zijn hand.
Mijn geliefde oudtante, lang, ontzagwekkend en zelfs al met een geen-flauwekul-blik toen ze nog jong was. Was dit voor of na haar kortstondige huwelijk, het
huwelijk waarover tijdens haar leven nooit werd gesproken en waarover ik pas
hoorde na haar overlijden?
Mijn grootvader, waarvan ik alleen had geweten dat hij in de tweede wereldoorlog had gevochten en die naar huis kwam om aan de tering te sterven. Niemand
had me verteld dat hij lid was van de nazipartij.
Twee mannen in soldatenpak, met de borst vooruit poserend op de oprit ,
waarop ik als kind elke avond een schoteltje melk neerzette voor een egel. Zijn ook
die kerels nazi’s geweest en in hun familiegeschiedenissen vereeuwigd als goede
zonen, mannen en vaders?
En. En een ansichtkaart – was dit de enige of zijn er andere exemplaren enthousiast verzonden aan familie en vrienden – een ansichtkaart van een oomachtige
Adolf Hitler, die zijn kinderliefde demonstreert tegenover een kind van Goebbels.
Mijn vrouw en ik kijken elkaar aan en we moeten allebei nodig gaan zitten.
Het is twee uur in de ochtend als we klaar zijn met het fotograferen van alle
foto’s en ze weer hebben opgeborgen in hun rustplaats in de la. Uiteindelijk pik ik
er toch een paar. Een deel van mij is daar immers uit voortgekomen.
“Lang niet gezien.”
De buurman ziet mij aan
voor mijn oom.
32
Bouwe Brouwer
Klompen
Het pad naar school ligt er verblindend wit bij in de ochtendzon. Vannacht is er een
vers pak sneeuw gevallen. Hij loopt op klompen. Zijn gespleten rechterklomp
wordt bijeen gehouden door een stuk ijzerdraad eromheen, waarvan de uiteinden
in elkaar zijn gedraaid. Het zijn boerenklompen, geel gelakt en beschilderd met een
rood en zwart motief op de wreven.
Sommige kinderen op zijn school noemen hem Bartje (of misschien is dat maar
één maal gebeurd). Niemand anders op school draagt klompen.
Terwijl hij het pad afwandelt blijft er bij elke stap een laagje sneeuw onder zijn
klompen plakken. Op deze manier wordt hij stap voor stap groter. Zo zal hij het
schoolplein opstappen. Zeker vijf centimeter langer.
wilde ganzen –
een jeugdboek
herlezen
Clogs
The path to the school stretches blinding white in the morning sun. During the
night a fresh layer of snow has fallen. He walks on clogs. His split right shoe is held
together by a piece of metal wire wound around it, with the ends twisted together.
They are peasant clogs, varnished yellow and decorated with a red and black motif
on the insteps.
Some kids at school call him Huck (or maybe that only happened once). No one
else in school wears clogs.
With every step he takes, a thin layer of snow sticks to the bottom of his
footwear. Thus he becomes taller step by step. That way he will walk into the
schoolyard. At least two inches taller.
wild geese –
rereading
a childhood book
33
Steven Carter
L. G.
He wore humiliation like a cloak of honor.
How could that be? Part of it was that circumstances seemed to inveigh against
him—a lousy job market, a stingy wife with a good income who obliged him to take
50 bucks worth of pennies and nickels to the bank to exchange for paper money. It
didn’t help matters that the girl at the window was beautiful.
Inherent stoicism helped; and, oddly, that he didn’t believe in love—no, he
wasn’t a hater or a misanthropist—he simply didn’t believe in the existence of love.
And he was happy, or so it seemed.
the teller’s low-cut blouse
did I say withdrawal?
I meant deposit
L. G.
Hij droeg vernedering als was het een eremantel.
Hoe was dat mogelijk? Voor een deel kwam dat omdat de omstandigheden zich
krachtig tegen hem schenen af te zetten – een beroerde arbeidsmarkt, een gierige
vrouw met een goed inkomen die hem dwong vijftig dollar in centen en stuivers op
de bank te gaan inwisselen voor bankbiljetten. Dat het meisje aan het loket mooi
was maakte het er niet beter op.
Ingebakken onverstoorbaarheid hielp wel; en, gek genoeg, ook dat hij niet in
liefde geloofde – nee, hij was niet haatdragend en geen misantroop – hij geloofde
stomweg niet dat er liefde bestond. En hij was gelukkig, of dat leek tenminste zo.
het decolleté van de kasjuffrouw
zei ik opnemen?
storten bedoel ik
34
Bill Cooper (USA)
matching yellow pails
she asks him to be
her ocean friend
gelijke gele emmertjes
ze vraag of hij
haar zeevriendje wil zijn
Lydia Lecheva (Bulgaria)
dry flowers
sour wine
time for a new man
dorre bloemen
zure wijn
tijd voor een nieuwe man
drip drip of water
my dream
all wet
drup-druppend water
mijn droom
helemaal nat
kate s. godsey (USA)
I am
you are, he is
jellyfish
ik ben
jij bent, hij is
kwal
cumulus clouds
my father’s walk
to the cliff’s edge
stapelwolken
mijn vaders wandeling
naar het randje van de klif
35
Susan Diridoni
a lowering moon
pouring light between us
his sable eyes
een dalende maan
giet licht tussen ons uit
zijn donkere ogen
Ria Giskes (Netherlands)
de rouwkaart
ik snijd het brood
voor de vogeltjes
mourning card
I cut the bread
for the birds
Kevin Goldstein-Jackson (Great Britain)
watching the woodpecker
she wishes her husband
had a tongue that long
spechtwaarneming
had haar man maar
zo’n lange tong
dawn
cock rises
another screw
dageraad
het lid staat op
nog een wip
cinema date
the hand between her legs
her own
bioscoop afspraakje
de hand tussen haar benen
die van haarzelf
36
Marshall Hryciuk (Canada)
leafless trees
still can’t tell
which one has the woodpecker
kale bomen
nog steeds geen idee
in welke de specht zit
Dietmar Tauchner (Austria)
rush hour
the freedom
of crows
spitsuur
de vrijheid
van kraaien
37
morsig hotel
het enige vertier
een evangelisatiebijbel
38
hartje winter
alleen de onsterfelijken
zijn dood
39
(Afbeelding achterkant omslag)
Is het een boek of zijn het er twee? Of helemaal geen boek, maar een heel apart
vorm gegeven uitgave? Dat laatste in elk geval. De uitgave bestaat uit drie papieren
onderdelen, op twee plaatsen bijeen gehouden door garen: een omslag, een haiku
en een ets.
Het ‘omslag’ is 23 cm hoog en 86 cm breed en door vier vouwen verdeeld in vijf
gelijke delen. Aan de ene kant is het omslag in het vierde deel van links bedrukt
met de tekst Toon Wegner / ETS, met onderaan een colofonregel. Aan de andere kant
staat eveneens op het vierde deel de tekst W.J. van der Molen / HAIKU en dezelfde
colofonregel. De haiku van Van der Molen zelf is gedrukt op grijs papier. Dat is met
garen in de tweede vouw van links aan de ETS-kant in het omslag genaaid. Net zo
is de ets van Toon Wegner aan de HAIKU-kant in het omslag bevestigd.
Door op de juiste manier het omslag dicht te vouwen ontstaat dan het eindresultaat,
met twee voorkanten en twee in cahiersteek genaaide ruggetjes. En oh ja, om de ets
te beschermen is daar nog een los blaadje vloeipapier overheen gelegd.
De ets toont een vrouw aan een staande piano met een vaas bloemen erop. Aan de
muur hangen twee schilderijtjes en/of foto’s. De ets is in potlood ondertekend,
gedateerd op 1997 en genummerd IV/X, dus nummer vier uit een oplage van tien.
Toon Wegner (1926-2010) was kunstenaar en kunstdocent, van wie werk is opgenomen in diverse belangrijke musea, openbare gebouwen en particulier bezit.
W.J. van der Molen (1923-2002) mag gelden als één van de belangrijkste Nederlandstalige haikudichters. In mei 2011 besteedde Whirligig al ruimschoots aandacht
aan zijn haiku’s. Het gedicht in deze uitgave luidt:
Een speelt piano.
Twee zijn verdiept in elkaar.
Wie steekt de kaars aan?
Nee, een boek kan je het niet noemen. Laat staan twee. Een haiga misschien?
Maar ach, wat maakt het uit: het is hoe dan ook een juweeltje.
40
(Image on the back cover)
Is it one book or two? Or is it not a book at all, but just a very distinctively designed
publication? Surely the latter. The publication consists of three paper parts, held
together by threads in two places: a cover, a haiku and an etching.
The ‘cover’ measures 9 inches in height and 34 inches in width and is divided into
five equal parts by four folds. On one side of the cover the fourth part from the left
is printed with the text Toon Wegner / ETCHING, with a colophon line at the bottom.
On the other side, also on the fourth part from the left, the printed text reads W.J.
van der Molen / HAIKU, with the same colophon line below. The haiku itself by Van
der Molen is printed on gray paper. This is stitched into the cover in the second fold
from the left on the ETCHING side. Similarly Toon Wegner’s etching is attached to
the cover on the HAIKU-side.
By folding the cover in the right manner one reaches the final result, with two
fronts and two stitched spines. And, oh yes, to protect the etching it is covered with
a loose piece of tissue paper.
The etching shows a woman at an upright piano, with a flower-filled vase on top of
it. On the wall two pictures are displayed. The etching is signed in pencil, dated
1997 and numbered IV/X, making it number four in a production of ten copies.
Toon Wegner (1926-2010) was an artist and art teacher, whose work is included in
several important museums, public buildings and private collections.
W.J. van der Molen (1923-2002) is considered to be one of the most important
Dutch-language haiku poets. In its May 2010 issue Whirligig gave considerable
attention to his haiku. The poem in this publication reads in translation:
One plays the piano.
Two are absorbed in each other.
Who will light the candle?
No, you cannot call this a book. Let alone two books. A haiga maybe?
Oh well, what does it matter: either way, it’s a little gem!
41
Elías Rovira
Portrait of Contemporary Haiku in Spain
English Translation by Klaus-Dieter Wirth / Dutch by Max Verhart
Short poetry has always been very popular in Spain: the seguidilla comprising four
lines of 5-7-5-7 syllables coexists with lesser known forms, such as the tercetillo or
the bordón, both consisting of three lines and a small number of syllables. In addition, Eikichi Hayashiya, co-translator with Octavio Paz of Sendas de Oku (Oku no
hosomichi/Narrow Road to the Deep North), a significant milestone in the introduction of haibun and haiku into Spanish literature, stated in a recent interview
that “for writing good haiku one of the decisive elements is sound. The Japanese as well as
the Spanish language uses the five clear vowels a, e, i, o, u as a basis. That is why Spanishspeaking people have an advantage in producing sonorous haiku in a pleasant rhythm.”
Thus we meet two prerequisites for haiku to develop in quite a natural way in
Spanish: tradition and our own language.
The recognized poet Antonio Machado soon came to realize this and he consequently tried to connect haiku with our authentic folk songs. The first Spanish
haiku have also been attributed to him. Other authors such as the Nobel prize
winner Juan Ramón Jiménez and Rafael Alberti followed his example. However,
the Civil War was soon to break out, with its ensuing period of forty years of dictatorship under Franco — rather an unfavourable time for any sensibility of this new
poetic genre. It may be the work of the undervalued José Àngel Valente that justifyably merits being highlighted most from this epoch.
However, already in those days people were beginning to understand that
haiku was far more than three lines of 5-7-5 syllables, and this rightly helped in
forming a genre of its own. Just a handful of mainstream poets turned their attention to it, though with little success. While it is true that the Spanish poet of Belgian
origin and National Poetry Award winner Chantal Maillard made short but interesting studies of haiku, these materials remain an exception. Nevertheless some
studies helped to some degree to achieve the dissemination of haiku: Fernando
Rodríguez Izquierdo, who had spent several years in Japan, made the work of R.H.
Blyth available in Spanish. Aullón de Haro researched haiku in Spanish poetry.
Félix Alcántara devoted himself to a thorough study of haiku in Spanish, and Vi-
42
cente Haya put a lot of energy into spreading his idea of a "rigorous haiku“ respectful of the Japanese "mainstream“ (traditional) model.
It is likely that technological developments have enabled the recent explosion of
the writing and reading of haiku in Spain. The www.elrincondelhaiku.org website,
set up in 2000 by L. Corrales, soon became a meeting place for all kinds of people
interested in haiku: students and translators (J.M. Bermejo, J.M. Cabeza, etc.) came
into contact with poets (Susana Benet, Frutos Soriano, etc.) and haijins (J.L. Vicent,
Mavi, L. Carril, Raijo, Maramín, etc.). Thus the website turned out to be the very
embryo in the evolution of haiku in Spain. It has essentially assumed the functions
of a Spanish Haiku Society, even promoting the publication of books (Haibooks).
Other forums followed: No-Michi, run by Mar Ordóñez, though since discontinued,
and www.paseos.net, administered by Gregorio Dávila, still very busy nowadays.
In addition, there are working groups in Navarre, Madrid, and Albacete. The Asociación de la gente del haiku en Albacete (AGHA – Association of haiku folk in Albacete)
organizes annual or biannual competitions and international meetings, as well as
book publications, haiku courses, lectures, etc., thus generally supporting all initiatives connected with haiku.
Amid all of this flourishing of haiku an Internet journal was launched in 2009:
Hojas en la Acera (HELA / Leaves on the Pavement) edited by Enrique Linares. This
quarterly follows the rhythm of the seasons, and recently even a special printed
edition has come into existence. Undoubtedly these are good times for haiku in
Spain, in terms of both quantity and quality.
Elías Rovira
Beeld van de hedendaagse haiku in Spanje
Engelse vertaling Klaus-Dieter Wirth / Nederlands: Max Verhart
Korte gedichten waren altijd al geliefd in Spanje, de seguidilla van vier regels van 57-5-7 lettergrepen bestaat naast andere, minder bekende vormen, zoals de tercetillo
of de bordón, die allebei uit drie regels en een gering aantal lettergrepen bestaan.
Eikichi Hayashiya, die met Octavio Paz de Wegen van Oku vertaalde, een belangrijke mijlpaal in de introductie van haibun en haiku in de Spaanse literatuur, zei in
een recent vraaggesprek bovendien dat “één van de beslissende elementen in het
schrijven van een goede haiku de klank is. Zowel het Japans als het Spaans hebben de vijf
heldere klinkers a, e, i, o en u als basis. Daarom zijn Spaanssprekenden in het voordeel om
43
welluidende haiku’s te schrijven in een prettig ritme.” En dus voldoen we in Spanje al
aan twee vereisten voor een natuurlijke ontwikkeling van de haiku: traditie en de
eigen taal.
De gekende dichter Antonio Machado had dat al snel door en probeerde vervolgens haiku te verbinden met onze volksliedjes. Aan hem werden ook de eerste
Spaanse haiku’s toegeschreven. Andere schrijvers volgden zijn voorbeeld, zoals
Nobelprijswinnaar Juan Ramón Jiménez of Rafael Alberti. Maar niet veel later brak
de burgeroorlog uit met de daaropvolgende veertig jaar dictatorschap onder Franco, een nogal ongunstige tijd voor enigerlei ontvankelijkheid voor dit nieuwe poëtische genre. Toch verdient uit deze periode het werk van de ondergewaardeerde
José Àngel Valente de aandacht te krijgen.
Niettemin begon men reeds toen in te zien dat de haiku meer was dan drie
regels van 5-7-5 lettergrepen, wat beslist hielp om een eigen genre te gaan vormen.
Slechts enkele van de dichters in de meer gangbare stijlen schonken er aandacht
aan, maar met weinig succes. Toegegeven, de Spaanse dichter van Belgische komaf
en winnaar van de Nationale Haiku Prijs Chantal Maillard wijdde korte maar belangwekkende studies aan de haiku, maar die zijn nog altijd een uitzondering. Toch
hielp een aantal studies wel om de haiku een zekere verbreiding te geven. Fernando
Rodríguez Izquierdo, die vele jaren in Japan had gewoond, maakte de werken van
R.H. Blyth beschikbaar in het Spaans. Aullón de Haro deed onderzoek met betrekking tot de haiku in de Spaanse literatuur. Félix Alcántara wijdde een grondige studie aan haiku in het Spaans en Vicente Haya stak veel energie in het verspreiden
van zijn gedachte aan een “strakke haiku”, gelet op het Japanse "hoofdstroom“
(traditionele) model.
Vermoedelijk hebben technologische ontwikkelingen de recente explosie van
het lezen en schrijven van haiku in Spanje mogelijk gemaakt. De in 2000 door L.
Corrales opgezette website www.elrincondelhaiku.org werd al snel een trefpunt
voor allerlei mensen met belangstelling voor haiku: studenten, vertalers (JM
Bermejo, JM Cabeza, enz.) kwamen in contact met dichters (Susana Benet, Frutos
Soriano, enz.) en haijins (JL Vicent, Mavi, L Carril, Raijo, Maramín, enz.). Zo werd
deze website een ware kweekvijver voor de ontwikkeling van de haiku in Spanje.
Hij heeft als het ware de functies aangenomen van een Spaans Haiku Genootschap
voor wat betreft promotie en samenstelling van boeken (Haibooks).
Er volgden andere forums: No-Michi, geleid door Mar Ordóñez, maar intussen
gestaakt, en www.paseos.net beheerd door Gregorio Dávila, nog altijd erg actief.
Bovendien zijn er actieve groepen in Navarra, Madrid en Albacete. De Asociación de
la gente del haiku en Albacete (AGHA – Genootschap van haikuliefhebbers in
Albacete) organiseert jaarlijks of tweejaarlijks wedstrijden en internationale
44
ontmoetingen, en verder publicaties, cursussen, lezingen, enzovoort, waardoor in
het algemeen elk initiatief met betrekking tot haiku wordt ondersteund.
Net in deze bloeiperiode werd in 2009 het internettijdschrift Hojas en la Acera
(HELA / Bladeren op de stoep) in de markt gezet, samengesteld door Enrique
Linares. Dit kwartaalblad volgt het ritme van de seizoenen en zeer onlangs kwam
zelfs een speciale gedrukte editie tot stand. Het zijn nu ongetwijfeld zeer gunstige
tijden van de haiku in Spanje, zowel wat betreft de kwantiteit als de kwaliteit.
Graznan las cornejas;
al otro lado del muro
la tumba de mi padre
The crows are cawing;
Krassende kraaien;
at the other side of the wall
aan de andere kant van de muur
my father's grave
mijn vaders graf
Alfredo Benjamín (Alberasan)
Luna creciente,
y el musgo aún más verde
después de orinar
Waxing moon,
and the moss much greener
after urinating
Wassende maan,
en het mos veel groener
na het plassen
Alonso Salas
antes de la lluvia...
la cigüeña blanca
se pierde en la niebla
before the rain …
the white stork
gets lost in the fog
voor de regen …
de witte ooievaar
gaat verloren in de mist
Antonio Martínez
45
pies mojadosel sabor de los nísperos
tras la tormenta
wet feet –
the taste of the medlars
after the thunderstorm
natte voeten –
de smaak van mispels
na het onweer
Ángel Aguilar
Estanque urbano,
en el pato de plástico
un caracol.
City pond,
on the plastic duck
a snail.
Stadsvijver,
op het plastic eendje
een huisjesslak.
Enrique Linares
Las hojas secas
lejos del platanero.
Viento en el parque
The dry leaves
far from the banana tree.
Wind in the park
De dorre bladeren
ver van de bananenboom.
Wind in het park
Félix Alcántara
antes de verlo,
el olor del majuelo;
tarde de Mayo
before seeing it,
the scent of hawthorn;
afternoon in May
nog voor je hem ziet,
de geur van haagdoorn;
middag in mei.
Félix Arce (Momiji)
46
pequeño arce:
al posarse el gorrión
cae una hoja
little maple:
with the perching sparrow
a leaf falls off
kleine esdoorn:
met de mus die neerstrijkt
valt er een blad
Frutos Soriano
En el estanque
un pato negro
mira hacia atrás.
In the pond
a black duck
looking back
In de vijver
een zwarte eend
die omkijkt
Genaro Ortega
solo en la noche,
ni siquiera la luna
para mirar
alone in the night,
not even the moon
for watching
alleen in de nacht,
zelfs geen maan
om naar te kijken
Gregorio Dávila (Grego)
el sabor del agua
en el hueco de las manos.
Río de invierno
the taste of water
in the hollow of my hands.
River in winter
de smaak van water
in de holte van mijn handen.
Winterrivier
Isabel Pose (Miraalsur)
47
Brillo de luna
En las huellas que dejan
Los marineros
Gleam of moonlight
In the tracks left
By the sailors
Maanglans
In de achtergelaten sporen
Van de zeelui
Javier Sancho (Javinchi)
Parecía muerto
al sacarlo del agua...
Un saltamontes
Seemed to be dead
Schijnbaar dood
when fishing it out of the water …
toen hij uit de sloot werd gevist . . .
A grasshopper
Een sprinkhaan
José Luis Vicent (Barlo)
manto de nieve la sombra de los árboles
aún más oscura
blanket of snow –
the shadow of the trees
even darker
deken van sneeuw –
de schaduw van de bomen
zelfs nog donkerder
Jordi Climent
Llenas sus manos,
se apoya contra el pecho
las mandarinas
Hands full,
Handen vol,
she leans them agains her chest,
ze steunt ze tegen haar borst,
the mandarins
de mandarijntjes
Juan Francisco Pérez (Raijo)
48
Luna creciente,
en el jardín vecino
la gata en celo.
Waxing moon,
in the neighbouring garden
cat in heat.
Wassende maan,
in de tuin hiernaast
een krolse kat
Leticia Sicilia (Hadaverde)
Tumba sin nieve
la luna de la tarde
huellas y flores.
Tomb without snow
the afternoon moon
footprints and flowers.
Zerk zonder sneeuw
de middagmaan
voetsporen en bloemen
Luis Elia (Luelir)
El mirlo muerto
y su pico amarillo
sigue amarillo
The dead blackbird
and its yellow beak
remains yellow
Dode merel
en zijn gele snavel
blijft geel
Luis Corrales
pudo erguirse el potrillo
y hasta las algas
del río están en flor
the colt on its hind legs
and even the algae
of the river in bloom
het veulen steigert
en zelfs de rivieralgen
staan in bloei
Luis Carril
49
el cortado de tierra,
este año se cubre
de margaritas
the piece of land,
this year is covered
with daisies
het lapje grond,
dit jaar staat het vol
met madeliefjes
Manuel Díez Orzas
Fría mañana.
La iglesia se ha llenado
de olor humano
Cold morning.
The church has filled
with human scent
Koude ochtend.
De kerk heeft zich gevuld
met mensengeur
Mar Ordóñez (Maitía)
Lluvia de marzo
Del revés, en la acequia,
la piel de un conejo
March rain
Inside out, in the ditch,
a rabbit skin
Maartse regen
Binnenstebuiten, in de sloot,
een konijnenvel
María Victoria Porras (Mavi)
Sólo una sombra
de una nube en la nieve
ninguna huella
Only a shadow
of a cloud on the snow
no trace at all
Enkel de schaduw
van een wolk op de sneeuw
verder geen spoor
Marcos Andrés Minguell (Maramín)
50
fría como la mañana,
la piel de los caquis
recién cosechados
cold as the morning,
the skin of the persimmons
recently picked
koud als de ochtend,
de schil van de pas geplukte
dadelpruimen
Mercedes Pérez (Kotori)
Siesta de niños
Sandías y melones
bajo los catres
Children´s siesta
Watermelons and muskmelons
under the camp-beds
Kindersiësta
Water- en knobbelmeloenen
onder de kampeerbedden
Miguel Ibáñez
de paseo
hasta que el camino
se ha vuelto campo
walking
until the pathway
has become open country
wandelen
totdat het pad
open veld is geworden
Santiago Larreta
por la senda de hojarasca
el erizo, el viento
... y la luna
along the path of withered leaves
langs het dorre bladerpad
the hedgehog, the wind
de egel, de wind
… and the moon
… en de maan
Sergio Pinteño (Barbarroja)
51
Tras el cortejo,
el olor de las flores
pisoteadas
After the procession,
the scent of the flowers
crushed underfoot
Na de processie
de geur van bloemen
die vertrapt zijn
Susana Benet (Palmira)
en vuelo bajo
un mirlo sobre el césped olor a lluvia
at low altitude
a blackbird over the lawn –
smell of rain
Toñi Sánchez (Diente de León)
laag vliegt een merel
over het gazon –
de geur van regen
pedaleando
contra el viento del norte
olor a higuera
pedaling
against the north wind
smell of fig trees
stoempend
tegen de noordenwind
vijgenbomengeur
Valle Oporto (Eva Comas)
rompe la ola la luz de la luna
roza la arena
breaking wave –
moonlight
sliding over the sand
een golf breekt –
maanlicht
glijdt over het zand
Viento
52
Thorvald Berthelsen (ed.): Danish Haiku Today. Haiku Group of the Danish
Authors’ Society (Danmark) 2012. ISBN 978-87-92625-54-0. Saddle-stitched, 14.9 x
21 cm, 32 pp. No price mentioned. Contact www.haikudanmark.dk
Deze aanvulling op de in 2011 verschenen jubileumbloemlezing presenteert twee
haiku elk van achtentwintig haikudichters in het Deens met een Engelse vertaling.
De titel belooft daarmee een beeld te geven van waar de Deense haiku nu staat.
This supplement to the jubilee anthology published in 2011 presents two haiku each
by twenty eight haiku poets, in both Danish and English. The title promises that
this collection shows the state of the art of Danish haiku at present.
et ord der tager tid løvfald
a word that takes time defoliation
een woord dat tijd vraagt ontbladering
Johannes S.H. Bjerg
Philip Rowland: Before Music. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA), 2012.
ISBN 978-1-936848-19-5. Perfect bound, 10.8 x 16.6 cm, 70 pp. $ 17 from
www.redmoonpress.com
De sinds de eind negentiger jaren in Japan wonende Brit Rowland ontwikkelde zijn
eigen kenmerkende haikustijl, vermoedelijk gevoed vanuit de Japanse én de westerse tradities. De meeste van deze gedichten verschenen eerder in tijdschriften.
Living in Japan since the late nineteen nineties, the Englishman Rowland has
developed his own distinctive style of haiku, which probably feeds on both western
and Japanese traditions. Most of these had their première in magazines.
prelude in C –
winter sky
deep in the piano lid
prelude in C –
de winterhemel
diep in de pianoklep
53
Jim Kacian e.a. (ed.): nothing in the window – The Red Moon Anthology of
English-language Haiku 2012. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA), 2013.
ISBN 978-1-946848-20-1. Perfect bound, 13.9 x 21 cm, 214 pp. $ 17 from
www.redmoonpress.com
Tien medewerkers op verschillende continenten selecteren met elkaar jaarlijks de
beste Engelstalige haiku’s en verwante teksten van dat jaar. Dit is alweer de zestiende bloemlezing die op die manier wordt samengesteld. Ook Whirligig was de
springplank voor enkele gedichten naar deze hoog gewaardeerde uitgave.
Each year ten editors on several continents select the best English-language haiku
and related texts published that year. This one is already the sixteenth anthology
compiled in that way. Whirligig too was the springboard for some poems to this
highly acclaimed publication.
dashboard jesus
the cabby asks
my destination
dashboard Jezus
de taxichauffeur vraagt
waar ik heen ga
John Hawk (USA)
Mark Harris: burl. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA), 2012.
ISBN 978-1-936948-04-1. Perfect bound, 10.8 x 16.5 cm, 64 pp. $ 12 from
www.redmoonpress.com
Tough stuff, if you’re not a native English speaker… Burl, tamarack, morph: neither
the Oxford nor the Longman dictionary are of any help… But then there’s that good
old Webster’s! And sure enough the consistent subject matter and Harris’ varied
handling of it comes through strongly. But is there one we can translate…?
Zware kost, als je niet geboren Engelstalig bent… Burl, tamarack, morph: zowel het
Oxford als het Longman woordenboek laten het afweten. Gelukkig is er nog die
goeie ouwe Webster! En dan komen de consistente thematiek en Harris’ gevarieerde behandeling ook krachtig over. Maar is er ook één, die je kan vertalen…?
growth rings
each shapeshifter within
its own gnawed void
jaarringen
elke gedaanteverwisselaar in
zijn zelf geknaagde leegte
54
Anatoly Kudryavitsky (ed.): Bamboo Dreams – an Anthology of Haiku Poetry
from Ireland. Doghouse, Tralee (Ireland) 2012. ISBN 978-0-9572073-2-5. Perfect
bound, 12.9 x 19,5 cm, 93 pp. € 12,00.
Zoals de ondertitel zegt: een bloemlezing van haiku uit Ierland, samengesteld door
een haikudichter die zelf aanzien heeft. En wat zegt dat? Het zegt genoeg dat de
bundel een belangrijke bron was voor Whirligigs overzicht van Ierse haiku in
november 2012.
As the subtitle says: an anthology of haiku from Ireland, compiled by a haiku poet
of distinction himself. And what about it? What more to say than that the volume
was a great source for Whirligig’s survey of Irish haiku in the November 2012 issue.
neighbour’s field
newborn lambs playing
in their last spring
veld van de buren
pasgeboren lammetjes spelen
in hun laatste lente
Norman Darlington
Tsafrira Levy: Haiku, Tsaiku en de koe – Gedichtenbundel. Free Musketeers, Zoetermeer (Netherlands) 2012. ISBN 978-90-484-2727-7. Perfect bound, 13,0 x 19,0
cm, 71p. € 12,95.
De dichteres noemt haar 5-7-5 gedichten haiku, wat daar van afwijkt, met een
knipoog naar haar voornaam, tsaiku. De 53 gedichten zijn opgenomen in zowel
Nederlands als Hebreeuws. Het is haar haikudebuut – en dat is te merken.
The poet calls her 5-7-5 poems haiku, the ones that deviate from that are called,
with a wink to her first name, tsaiku. The 53 poems are presented in both Dutch
and Hebrew. This volume is her haiku debut – and that does not go unnoticed.
Peren en pruimen.
Vlinders vieren hun zomer
dronken van het sap.
Pears and plums.
Butterflies celebrate their summer
drunk with the juice.
55
Bart Mesotten: coins in the dust. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA),
2013. No ISBN. Saddle-stitched, 13.6 x 10.1 cm, 20 pp. $ 7 from www.redmoonpress.com
Dit 20e deeltje in de postscript reeks bevat 20 haiku’s in zowel het oorspronkelijke
Nederlands als in Engelse vertaling van de in 2012 overleden Vlaamse haikudichter
en –promotor Mesotten, die in 2000 de Masaoki Shiki International Haiku Award
ontving.
This 20th volume in the postscript series presents twenty haiku in both the original
Dutch and in English translation by the Flemish haiku poet and promoter Mesotten,
recipient of the 2000 Masaoka Shiki International Haiku Award, who died in 2012.
Deep down below
the tunnel slurps up the train
like a string of spaghetti.
Ginds diep beneden
slurpt een tunnel de trein op
als een sliert spaghetti.
Ban’ya Natsuishi (ed.): World Haiku 2013 – No. 9. World Haiku Association/Schichigatsudo, Tokyo (Japan) 2013. No ISBN. Perfect bound, 14,7 x21,0 cm, 252 pp.
US $ 15, EU €13,00.
Twee keer hetzelfde boek in één band: een westerse en een Japanse versie (afhankelijk van of je voor of – naar ons gevoel – achterin begint) met 518 haiku’s van 181
dichters uit 35 landen plus wat essays en haiga.
The same book twice in one cover: a western and a Japanese version (depending
whether you start from the front or – to our mind – from the back), containing 518
haiku by 181 poets from 35 countries plus some essays and haiga.
A dewdrop
has both sexes
at the same time
Een dauwdruppel
heeft beide geslachten
tegelijkertijd
Jussei Yamazaki (Japan)
56
Ecaterina Neagoe: Florile Vântului / The Flowers of the Wind / Les Fleurs du vent.
Ex Ponto, Constanţa (Romania) 2012. ISBN 978-606-598-200-0. Perfect bound, 13.2
x 20,0 cm, 88 pp. No price mentioned.
Een fraai uitgevoerde drietalige bundel (Roemeens, Engels en Frans), rijk verlucht
met haiga en gekalligrafeerde Japanse karakters van Ion Codrescu.
A very nicely designed volume in three languages (Romanian, English and French),
amply illustrated with haiga and calligraphic Japanese characters by Ion Codrescu.
The crickets hidden
in the silence of the stones –
the wild wind
De krekels verborgen
in de stilte der stenen –
onstuimige wind
Ken Jones: Bog Cotton – haiku stories & haiku. Alba Publishing, Uxbridge (UK)
2012. ISBN 978-0-9572592-2-5. Perfect bound, 14.8 x 21,0 cm, 94 pp. UK £ 12.00 / EU
€ 15 /USA $ 16,00.
Ken Jones is great company under all circumstances, Jim Kacian assures us on the
back cover. For those of us who are not fortunate enough to have the man himself
for company, there’s always the book! For yes, the variety of Ken Jones’ often
humorous haibun and haiku, makes for great company too.
Ken Jones is geweldig gezelschap onder alle omstandigheden, zo verzekert ons Jim
Kacian op de achterkant. Voor hen die niet zo gelukkig zijn het gezelschap van de
man zelf te hebben, is er nog altijd het boek! Want ja, de variatie in de dikwijls
geestige haibun en haiku van Ken Jones zorgt ook voor geweldig gezelschap.
My spade and her rake
together in moonlight
what a pair!
Mijn schop en haar hark
tesamen in het maanlicht
wat een span!
57
Steven Carter: book of dreams. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA), 2012.
ISBN 978-1-936948-15-7. Perfect bound, 10.8 x 16.5 cm, 70 pp. $ 12 from
www.redmoonpress.com
Steven Carter’s book of dreams – his second haibun volume to be published in a short
time by Red Moon Press - adds a new dimension to his haibun: that of dream
stories. And yes, in that way too one can explore reality within and surrounding
oneself. A haiku from a dreamed encounter with Anne Frank:
Steven Carters book of dreams – zijn tweede haibunbundel in korte tijd bij Red Moon
Press – voegt een nieuwe dimensie toe aan zijn haibun: die van de droomverhalen.
En ja, ook op die manier kan je de werkelijkheid in jezelf en om je heen verkennen.
Een haiku uit een gedroomde ontmoeting met Anne Frank:
down
in a summer storm
the chestnut tree she loved
om
in een zomerstorm
haar geliefde kastanjeboom
Kaneko Tohta: Selected Haiku – Part 2: 1961-2012. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA), 2012. ISBN 978-1-936948-21-8. Perfect bound, 10.8 x 16.5 cm,
250 pp. $ 12 from www.redmoonpress.com
Fourth and last volume in a series, dedicated to the realm of thought and the haiku
of the now over ninety- year- old Japanese poet. A selection from his poems from
the years 1961-2012, notes to the haiku, a chronology of his life as a poet, a glossary
and an index. Here’s a haiku he himself considers as characteristic:
Vierde en laatste deel in een serie gewijd aan het gedachtengoed en de haiku’s van
de inmiddels ruim negentigjarige Japanse dichter. Een keuze uit zijn gedichten van
1961 tot 2012, toelichtingen, een chronologie van zijn dichtersleven, een woordenlijst en index. Een haiku die hij zelf kenmerkend noemt:
valley, carp
pushing and jolting
pleasure of the night
dal, karpers
duwen en stoten
nachtplezier
58
Carolyn Hall: the doors all unlocked. Red Moon Press, Winchester/Virginia
(USA), 2012. ISBN 978-1-936948-16-4. Perfect bound, 10.8 x 16.5 cm, 113 pp. $ 12
from www.redmoonpress.com
In her third individual volume of haiku Carolyn Hall confirms both her talent as a
haiku poet and the regard in which she is held as one. Many of the haiku have been
previously published in journals, but for both poet and reader it must be a pleasure
to have the fruits of her talent collected in this basket.
Carolyn Hall bevestigt in haar derde individuele bundel zowel haar talent als
haikudichter als het aanzien waarin ze als zodanig staat. Veel van de haiku’s zijn
eerder gepubliceerd in tijdschriften, maar het moet voor zowel dichter als lezers een
genoegen zijn de vruchten van haar talent in dit mandje verzameld te zien.
dogwood blossoms
Mom’s ashes
lighter than expected
kornoeljebloesems
de as van Moeder
lichter dan verwacht
Rebecca Lilly: Yesterday’s Footprints. Red Moon Press, Winchester/Virginia
(USA), 2012. ISBN 978-1-936948-17-1. Perfect bound, 10.8 x 16.5 cm, 80 pp. $ 12
from www.redmoonpress.com
Fine collection by a haiku poet whose work is regularly selected for publication by
editors of leading haiku journals. Many of Rebecca Lilly’s haiku breathe a country
atmosphere. Not surprising when you read that she lives, at least part time, on a
farm and works as an assistant to a landscape architect.
Mooie bundel van een haikudichter wier werk regelmatig door redacteuren van
toonaangevende haikutijdschriften wordt gekozen voor publicatie.Veel haiku’s van
Rebecca Lilly ademen een landelijke sfeer. Niet verwonderlijk als je leest dat ze,
tenminste part time, op een boerderij woont en dat ze werkt als assistente van een
landschapsarchitect.
Fading day moon –
cool scent of clay
from the cemetery
vervagende maan bij dag –
een koele kleigeur
vanaf het kerkhof
59
Zoran Mimica: Without Keys – haiku poems with love. Red Moon Press,
Winchester/Virginia (USA), 2012. ISBN 978-1-936948-13-3. Perfect bound, 12.6 x
17.8 cm, 114 pp. $ 12 from www.redmoonpress.com
“To date no individual collection of his haiku has been published,” Whirligig wrote
in November 2010, when presenting a selection of Zoran Mimica’s haiku, previously published in journals. That individual collection now exists, but it may be too
much of a good thing: with six poems per page, quantity seems to have been a
greater determining factor than quality in the selection process. Though of course
there is quality too.
“Tot op heden verscheen er nog geen individuele bundel van hem,” schreef Whirligig in november 2010 bij een keuze uit Zoran Mimica’s eerder in tijdschriften gepubliceerde haiku’s. Die bundel is er nu wel – maar misschien iets te veel van het
goede: met zes gedichten per pagina lijkt kwantiteit meer bepalend te zijn geweest
bij de keuze dan de kwaliteit. Al is die er natuurlijk ook.
Village toilet
noise of ducks
and my water
Dorps wc
geluid van eenden
en mijn water
Christopher Patchel: Turn Turn. Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA),
2012. ISBN 978-1-936948-14-0. Perfect bound, 12.6 x 17.8 cm, 108 pp. $ 12 from
www.redmoonpress.com
Christopher Patchel schijnt er enkele jaren over te hebben gedaan om deze bundel
uit eerder gepubliceerd werk samen te stellen. Ook het ontwerp verzorgde hij zelf.
Het resultaat is ernaar: een in elk opzicht overtuigende bundel.
Christopher Patchel seems to have taken a few years to compile this collection from
previously published work. He also provided the design. The result mirrors his
care: a volume that convinces in every way.
from the big bang to my funny bone
van de oerknal tot mijn telefoonbotje
60
Dichters/Poets
Bart Mesotten
- Gezegend die nacht – haikoe en senrioe in memoriam patris 1887-1981 (Blessed that
night – haiku and senryu in memoriam patris 1887-1981). Self published, 1981.
- Haikoe-boek (Haiku Book). De Nederlandse Boekhandel / Uitgeverij Pelckmans,
Kapellen 1986.
- Een vis die opspringt – haikoe en senrioe (A Fish Jumping Up). Lannoo nv, Tielt 1989.
- De tweede navelstreng breekt. Haikoe in memoriam matris 1894-1990 (The second
umbilical cord breaks). Self published, 1990.
- Oog in oog – Haikoe en senrioe (Eye to Eye – Haiku and Senryu). Parasol reeks, nr. 1.
Sintjoris, Sint-Denijs-Westrem, 1991.
- Een verre vogel – tweede haikoeboek (A Distant Bird – Second Haiku Book). Pelckmans, Kapellen, 1998.
Petar Tchouhov
- Безопасни Игли / Safety Pins. Published by Ciela, 2010.
J. van Tooren
- Oogwenken – Haiku Senryu Tanka. Meulenhoff, Amsterdam 1981.
Willy Cuvelier
- Een vlucht herfstvogels / Rond de Fluweelboom 4. Henri Decorte, Grandhan (Belgium)
2004.
- een traan van hars. Self published, (Belgium) 2006.
- Al stappend op kasseien / Rond de Fluweelboom 5. Haikoe-kern Antwerpen,
Antwerpen (Belgium) 2009.
Wally Swist
- The Silence Between Us. Brooks Books, Decatur/Illinois (USA) 2005.
- Cor van de Heuvel (ed.): The Haiku Anthology (3rd ed.). W.W. Norton & Comp.,
New York/New York (USA) 1999.
Alenka Zorman
- Metulj na rami / Butterfly on the Shoulder. Apokalipsa, Ljubljana (Slovenia) 2004.
61
- Letni časi (journal of the Haiku Club of Slovenia), Kranj/Ljubljana (Slovenia),
issues 15 (2002), 28-29 (2005), 30-31 (2006).
Patrick Blanche
- Jours ordinaires. Editions La Voie/Voix du Crapaud. Nyons / Provence (France)
1994.
Haibun
Johannes Manjrekar
- Roots: previously posted publicly on the online NOBO list.
Bouwe Brouwer
- Klompen: previously unpublished.
Steven Carter
- L.G.: previously unpublished.
Gedichten/Poems
- All poems: previously unpublished.
Haiga
Max Verhart
- shabby hotel: previously unpublished.
- deep winter: previously published in slightly different form in Contemporary Haiku
11, Red Moon Press, Winchester/Virginia (USA) 2010.
Schatkamer/Treasury
- W.J. van der Molen/Toon Wegner: Haiku/Ets. Stichting PRO GRAPH, Orvelte
(Netherlands) 1997.
Regio/Region
- Alcántara, F (2006): El haiku en España: recepción e imitación. Tesina (DEA) del Dpto.
de Historia y crítica de las literaturas española e hispanoamericana (dir. Rubio J).
Zaragoza: Universidad de Zaragoza.
- Aullón De Haro, P (1984): El jaiku en España. Madrid: Ed. Playor.
- Benet, S (2009): El haiku en España. Shamrock : Revista de haiku de la Asociación
Irlandesa de haiku.
- Haya, V (2002): El corazón del haiku: la expresión de lo sagrado. Madrid: Colección
Alquitar; Ed. Mandala.
62
- Hayashiya, E (2013): Entrevista. Revista Hojas en la Acera. ISSN 1989-5984; Marzo
17: pp. 14.
- Rodríguez, J.M. (ed.) (2004): Alfileres, El haiku en la poesía española última. Lucena
(Córdoba): Poesía 4 Estaciones; Ed. del Ayuntamiento de Lucena.
- Rodriguez-Izquierdo, F. (1999): El haiku japonés: historia y traducción. Madrid:
Hiperión.
- Valente, J.A. (2008): Ensayos. Barcelona: Galaxia Gutenberg; Círculo de Lectores.
- Vicent, J.L.; Barlo (2013): Comentarios dispersos. En: www.elrincondelhaiku.org y
www.paseos.net/phpbb3/portal.php
63
Aguilar, Ángel
Alcántara, Félix
Arce, Félix
Benet, Susana
Benjamin, Alfredo
Berthelsen, Thorvald
Bjerg, Johannes S.H.
Blanche, Patrick
Brouwer, Bouwe
Carril, Luis
Carter, Steven
Climent, Jordi
Codrescu, Ion
Cooper, Bill
Corrales, Luis
Cuvelier, Willy
Darlington, Norman
Dávial, Gregorio
Diridoni, Susan
Elia, Luis
Giskes, Ria
Goldstein-Jackson, Kevin
godsey, kate s.
Hall, Carolyn
Harris, Mark
Hawk, John
Hryciuk, Marshall
Ibáñez, Miguel
Jones, Ken
Kacian, Jim
Kaneko Tohta
Kudryavitsky, Anatoly
Larreta, Santiago
Lecheva, Lydia
Levy, Tsafrira
Lilly, Rebecca
Linares, Enrique
Manjrekar, Johannes
Martínez, Antonio
Mesotten, Bart
Mimica, Zoran
Minguell, Marcos Andrés
Molen, W.J. van der
Natsuishi, Ban’ya
Neagoe, Ecaterina
Oporto, Valle
Ordónez, Mar
Ortega, Genaro
Orzas, Manual Dïez
Patchel, Christopher
Pérez, Juan Francisco
Pérez, Mercedes
Pinteño, Sergio
Porras, María Victoria
Pose, Isabel
Rovira, Elias
Rowland, Philip
Salas, Alonso
Sánchez, Toñi
Sancho, Javier
Sicilia, Leticia
Soriano, Frutos
Swist, Wally
Tauchner, Dietmar
Tchouhov, Petar
Tooren, J. van
Verhart, Max
Vicent, José Luis
Viento
Wegner, Toon
Yamazaki, Jussei
Zorman, Alenka
46
46
46
52
45
53
53
29
33
49
34 / 58
48
57
35
49
16-19
55
47
36
49
36
36
35
59
54
54
37
51
57
54
58
55
51
35
55
59
64
46
30-32
45
5-9 / 56
60
50
40-41
56
57
52
50
47
50
60
48
51
51
50
47
42-44
53
45
52
48
49
47
20-23
37
10-12
13-15
38-39
48
52
40-41
56
24-28

Vergelijkbare documenten

Untitled - The Haiku Foundation

Untitled - The Haiku Foundation * Subscribers in the Eurozone can pay by bank transfer (using IBAN NL 22 RABO 0154727075 to the name of Max Verhart, ‘s-Hertogenbosch, Netherlands). Subscribers elsewhere can pay by PayPal ([email protected]

Nadere informatie