Nr. 08 - Vereniging-1epoolsepantserdivisie

Commentaren

Transcriptie

Nr. 08 - Vereniging-1epoolsepantserdivisie
Jaargang 4
Nr. 8
mei 2006
Inhoud verenigingsblad nr. 8
Blz.
2
03. Colofon.
04. Het bestuur.
05. Nieuwe President Polen.
06. Gedichten schooljeugd.
07. Herdenkingen Breda oktober 2005.
08. Franse onderscheiding.
10. Op zoek naar oorlogskinderen.
12. Britse veteranenbadge.
14. H.Mis ter intentie gen.S.Maczek.
16. Onderscheiding Nederlandse Nationaal Comité.
17. Poolse medaille Pro Memoria (2e ronde)
19. Herdenking Capelsche Veer.
22. Monument Emmen verplaatst.
24. In Memoriam.
26. Lintjes van Koningin.
27. Dodenherdenking Oosterhout en Breda.
28. Dodenherdenking Prinsenbeek
31. Koninklijk eerbetoon aan Poolse Para’s.
32. Dag van de Poolse Strijdkrachten.
34. Oproep Poolse student.
36. Kleinzoon oud-strijder op zoek naar…
38. Deel 2 verhaal Franjo Bogdanowicz.
47. Jaarlijkse ceremonies in Europa.
51. Vakantietips.
Colofon
,,In het spoor van de divisie”is een uitgave van de:
Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland.
Meerkoet 8 | 4822 RG | Breda | 076-5422250
E-mail redactie: [email protected]
Website: www.vereniging-1epoolsepantserdivisie-nederland.nl
Redactieleden: Krystyna Stopa-Konowrocka
Albert Bugaj
,,In het spoor van de divisie”wordt toegezonden aan leden van de vereniging.
en verschijnt tweemaal per jaar nl. in mei en november.
Voor extra exemplaren, informatie of kopij kunt u zich wenden tot de
redactie, u kunt ook eigen kopij hier inleveren.
Lidmaatschap
Het lidmaatschap kost € 15.- per jaar en dient gestort te worden op
bankrekening nummer: 1089.04.962 t.n.v.
Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland te Breda.
Hier kunnen donateurs hun bijdrage ook op storten.
Leden kunnen gebruik maken van de diensten van de vereniging, zoals,
informatie over de 1e Poolse Pantserdivisie en hulp bij het naspeuren van
gegevens aangaande de Divisie.
Opzegging van het lidmaatschap moet schriftelijk of per e-mail gebeuren
vóór 1 november. De opzegging gaat dan het nieuwe kalenderjaar in.
©2006 Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland
Niets van deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming van Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie
Nederland.
3
Het Bestuur:
Voorzitter: Adrian Stopa
Omegaplein 31 4811 BJ Breda
Tel./ fax: 076-5202024
E-mail : [email protected]
1e Secretaris: Frans Olejek
Biezenstraat 5 4823 ZJ Breda
Tel: 076-5415041
E-mail: [email protected]
Vice-voorzitter,
2e Secretaris: Bolek Krzeszewski
Lage Heijning 1 4847 SL Teteringen
Tel: 076-5714474
E-mail : [email protected]
Penningmeester: Cees Nowak
Kapucijnenhof 24 4811 XG Breda
Tel: 076-5874683
E-mail: [email protected]
Bestuurslid: Stas Szamrowicz
Regenwulp 47 4822 RJ Breda
Tel: 076-5413982
E-mail: [email protected]
Bij het secretariaat kunt U zich opgeven voor het lidmaatschap
Via de website www.vereniging-1epoolsepantserdivisie-nederland.nl
Ga dan naar contact, en vervolgens naar lid worden.
4
Lech Kaczyňski
Werd op 23 oktober 2005 tot President
van de Republiek Polen gekozen. Zijn
ambt begon op 23 december 2005 nadat
hij zijn eed voor de Nationale
Vergadering aflegde.
Op dezelfde dag legde hij de plechtige
belofte af als de bevelhebber van de
Poolse Strijdkrachten.
Foto: President Lech Kaczyňski tijdens de eedceremonie op het
Pilsudskiplein voor het Graf van de Onbekende Soldaat te
Warschau.
5
Gedichten geschreven door kinderen van de Openbare School Rubenshof en
opgedragen tijdens Dodenappel op het Poolse Militaire Erehof in Oosterhout
in oktober 2005:
“Oorlog heeft geen waarde” - Maya Hoefnagels
Er werd geschoten met een geweer.
Nu zijn duizenden mensen er niet meer.
Vele hebben voor ons gevochten.
Met lange en eindeloze tochten.
We kregen hulp van velen, waaronder Polen.
Tegen soldaten die mensen doden en bestolen.
Vrede hoort er bij.
Maar wie luistert er nu naar mij?
Waarom is het leven zo onaardig?
Is het leven zo onrechtvaardig?
Maar helaas is het er nu nog in vele landen op aarde.
Mensen luister toch: oorlog heeft geen waarde!!!
Leven en Dood
Oorlog en hongersnood
Polen en vrijheid
Is beter dan blijheid
De Polen hebben voor ons gestreden
Daarom is er nu vrede
Om hier weer te staan is een grote eer
Ook al doet het een beetje zeer
Hierbij wil ik het even laten
Dan kunnen jullie er zelf over praten.
“Woorden”- Julia Strikker
Dood is elk woord dat niets achterlaat
In verdwaalde gezichten die om vrede vragen
En de overlevenden laat kijken en geloven
Dat ook deze stilte zonder woorden voorbijgaat.
6
Dodenherdenking 30 oktober 2005
Pools Militair Ereveld Ettensebaan Breda
Foto’s: Cees Bakker
7
De Ordre national de la Légion d'honneur (nationale orde van het
Erelegioen), een Franse nationale onderscheiding voor de Polen
Chevalier de la legion d'honneur
Ze werd ingesteld door Napoleon Bonaparte op 19 mei 1802 en wordt
uitgereikt voor buitengewone verdiensten verleend aan de Franse natie op
militair of burgerlijk gebied. De onderscheiding kan ook aan niet-Fransen
worden uitgereikt.
De eretekens van Chevalier de l’Ordre de la Légion d’Honneur – Ridder in
de orde van het Erelegioen werd overhandigd aan de volgende Poolse oudstrijders van de 1e Poolse Pantserdivisie die in Polen wonen op 11.11.2005:
Tadeusz Antoszewski, Kazimierz Janik,
Edmund Semrau, Józef
Zwierzyński i Zygmunt Edward Haas.
Deze Poolse oud-strijders namen twee keer deel aan de gevechten voor een
vrij Frankrijk: eerste keer in 1940 en de tweede keer in het jaar 1944.
8
9
Op zoek naar oorlogskinderen
(Bron: weekblad,,De Havenloods;; Rotterdam 06-05-2004)
De Waalse Gillis Lapers is op zoek naar drie mensen van wie wordt
vermoed dat het Rotterdammers zijn. Het drietal is een belangrijke
schakel in/over Zygmunt Sawicki. Het gaat om drie kinderen die door
de Poolse grootvader van zijn vrouw in de gemeente Ter Apel zijn
bevrijd tussen 14 en 19 april 1945.
Gilles Lapers grijpt de jaarlijks terugkerende verhoogde belangstelling aan
om te proberen het onderzoek naar de in 1989 overleden voorvader van zijn
echtgenote Marta Sawicka tot een goed einde te brengen. ‘’ Ik ben al
zeventien maanden bezig met mijn onderzoek, ‘’vertelt hij in verassend goed
Nederlands, waar hij zich desondanks voor excuseert.’’In die tijd ben ik
gestoten op een aantal foto’s die meer inzicht geven op zijn achtergronden.’’
Een van die foto’s was gescheurd en Lapers vroeg zich af of hij er wel iets
mee kon. ‘’ Toch heb ik hem naar een Schotse correspondent gestuurd,’’
vertelt hij. ‘’ En tot mijn verbazing stuurde hij me een identieke kopie van de
foto terug. Het ging om het eerste blad van een Pools magazine dat in
Schotland verscheen in 1946, Voice of Poland van 10 februari. Daarvan zoek
ik overigens nog steeds een origineel exemplaar.’’ De in 1907 geboren
Sawicki was in 1939 al getrouwd en had twee kinderen toen hij de oorlog in
gestuurd werd als tankmechanicus. Na de Poolse campagne kwam hij via
Hongarije terecht in Frankrijk. Daar begon hij ook data op zijn foto’s te
zetten. En daardoor konden die foto’s een belangrijk aanknopingspunt
worden voor het geschiedkundig onderzoek, waar Lapers eind 2002 aan
begon. Na gevechten in Frankrijk werd hij overgeplaatst naar Engeland en
later naar Schotland. Vanaf 1944 nam de Poolse militair deel aan de
bevrijdingsacties die de geallieerde troepen ondernamen.
Op een van de foto’s die in het bezit van Lapers gekomen zijn, zijn de drie
kinderen te zien waar hij nu naar zoekt. ‘’ Na veel speurwerk, met name met
de heer Venema uit Stadskanaal, hebben we kunnen vaststellen dat de foto in
Ter Apel is gemaakt tussen 14 en 19 april 1945 voor het hotel,, De
Posthoorn’’
Manchetknopen
De vereeuwigde soldaat had samen met zijn kameraad, de bewuste
grootvader van Lapers’ echtgenote, drie kinderen gered. ‘’ Volgens
informatie die ik kreeg vanuit het Generaal Maczek Museum in Breda, is de
10
kans groot dat de kinderen en hun ouders vanuit Rotterdam gekomen waren
om in Ter Apel bescherming te vinden, ‘’ heeft de Belg inmiddels te horen
gekregen. ‘’ Overigens moet die bevrijding van die kinderen bepaald niet
zonder gevaar geweest zijn. Hoe dan ook ontving Sawicki van de ouders
gouden manchetknopen als dank en kreeg de andere soldaat een gouden ring.
Ook de naam van de andere soldaat is Lapers niet bekend. Deze verwacht hij
niet via deze krant te vinden. De drie kinderen echter wel. Ze zouden nu
tussen de 60 en 65 jaar oud moeten zijn. Wie informatie heeft over de
identiteit van de kinderen of deze kent, wordt verzocht contact op te nemen
met de redactie van dit blad. ( zie colofon)
foto, Gilles Laspers
11
De uitreiking van de Britse Veteranenbadge aan de Poolse
Veteranen op zaterdag, 12 november 2005 te Breda
De Veteranenbadge is een erkenning voor de diensttijd onder het Britse
bevel gedurende de Tweede Wereldoorlog en wordt aangeboden aan de
Poolse oud-strijders door de Minister van Defensie van Groot-Brittannië en
uitgereikt door Kapitein Robin Davies – Attaché van de Britse Ambassade te
Den Haag.
Het is ons bestuur gelukt om nog 50 levende Poolse oud-strijders die in
Nederland wonen te vinden en uit te nodigen. Wij zijn blij dat op deze
manier onze Vereniging de overhandiging van dit verlaat eerbetoon voor hun
inzet aan de Poolse militairen mogelijk te maken.
De uitreiking vond plaats ‘s middags in het gemeenschapshuis “De
Belcrum” aan het Pastoor Pottersplein 12 te Breda.
Het is een gezellige middag geworden. De Poolse oud-strijders kwamen uit
geheel Nederland. Ze konden weer eens elkaar ontmoeten en bijpraten omdat
ze elkaar de laatste jaren niet zo vaak meer hebben gezien.
De oude strijdmakers weer bij elkaar.
12
Foto: Britse Attaché Robin Davies boven met onze voorzitter A. Stopa
Foto’s Jef Maanders.
13
H.Mis en kranslegging
Op 12 december 2005 werd in de Paters Kapucijnen Kerk te Breda een
Heilige herdenkingsmis opgedragen ter ere van de 11 jarige sterfdag van
Generaal Stanislaw Maczek. Daarna werden kransen en bloemen gelegd op
het graf van gen. S.Maczek op het Pools Ereveld aan de Ettensebaan te
Breda
De Poolse priester Krzysztof Obiedzinski was aanwezig bij deze ceremonie.
Tevens was er een Poolse folkloregroep Cor Watra uit Antwerpen die de
gebeurtenissen muzikaal opluisterde, deze bijeenkomst werd weer druk
bezocht, tot achter in de kerk stonden mensen uit Polen die in Breda en
omstreken werken. Er waren ook een flink aantal Poolse oud-strijders met
hun familieleden uit geheel Nederland.
.
Foto’s Bert Bugaj/Cees Bakker
14
15
Herdenkingsmedailles voor de Polen
Op 12 december 2005 vond te uitreiking plaats van de herinneringsmedaille,
beschikbaar gesteld door het Nederlands Nationaal Comité ,,Thank You
Canada and Allied Forces,, en uitgereikt door de heren Hartman en Van
Alphen, namens dit comité.
Voorzitter Hartman
De heer Van Alphen
De uitreiking vond plaats in zaal Vianden in Breda. De uitreiking werd
zichtbaar op prijs gesteld door de Oud-strijders en ook door de nabestaanden
van de Oud-strijders. Tevens konden zij weer eens bijpraten, want ze
kwamen uit geheel Nederland en zagen elkaar zodoende niet zo dikwijls.
foto’s Jef Maanders en Bert Bugaj
16
Medaille PRO MEMORIA (2e ronde)
Medaille werd toegekend door het Poolse Ministerie voor de Oud-strijders
en Onderdrukten.
Deze medaille is uitgegeven ter gelegenheid van 60 jaar beëindiging van de
2e wereldoorlog om alle deelnemers van gevechten aan alle fronten te eren.
Ook is deze bedoeld voor mensen en organisaties die verdiensten hebben in
het in stand houden van de herdenkingen over mensen en hun daden
die vochten om het onafhankelijk Polen tijdens de 2e wereld oorlog en
daarna.
Op 12 december 2005 om 15.00 uur in het Oude Gemeentehuis te Breda
namen deze medaille o.a. de beneden genoemde personen en organisaties in
ontvangst:
Peter van der Velden , burgemeester van Breda ,
Jerzy Hekner, Jan Popławski,
Jos van Alphen , Ed Cuber,
Adrian Stopa ,Krystyna StopaKonowrocka , Frans Ruczynski,
1e luitenant der Infanterie Ad Dilven,
Majoor der infanterie Kees-JanWeber,
Sergeant Majoor der Infanterie Jan van
Dongen
en de volgende organisaties:
The Commonwealth War Graves
Commision,
OorlogsgravenStichting ,
Herdenkingscomité Baarle,
Vrienden Poolse Oud-strijders Axel,
Bond van Wapenbroeders Afdeling
Alphen.
17
Er zitten van links naar rechts: Krystyna Stopa- Konowrocka, Jerzy Hekner en Jan
Poplawski.
Er staan van links naar rechts: Adrian Stopa, Vertegenwoordiger van de
Oorlogsgravenstichting, Frans Ruczynski, Ed Cuber, Peter van der Velden burgemeester van Breda, Ambassadeur van Republiek Polen - Jan Michalowski, Ad
Dilven, Jan van Dongen, Kees-Jan Weber en Vertegenwoordiger van
Herdenkingscomité Baarle.
Poolse Ambassadeur met de vertegenwoordiger van The Commonwealth War
Graves Commision.
Foto’s: Jef Maanders
18
Herdenking Capelsche Veer
Winter 1944-‘45
Op 16 december barst volstrekt onverwacht het Ardennenoffensief los. De
geallieerden worden verrast. In het land van Heusden en Altena besluit
generaal Student tot een zelfde overval. Hij zet parachutisten over de
Bergsche Maas en bij Capelsche Veer raken zij in een helse strijd met de in
Capelle en verder in de Langstraat gelegerde Polen. Deze krijgen steun van
de Engelsen, Schotten en Canadezen. Ondertussen voltrekt zich nog en ander
drama. Namens de verzetsgroep André opereert in de vijandelijke linies de
Sprangse verzetsman Jan de Rooij, die zijn activiteiten met de dood bekoopt.
Als eind januari 1945 de strijd is gestreden betreuren de geallieerden- en de
bevolking met hen- rond 350 doden en gewonden.
Mei 1980
Spontaan ontstaat uit de plaatselijke bevolking de gedachte om de mannen te
herdenken,die 35 jaar terug -ver van hun eigen vaderland - voor ónze
vrijheid vochten. Maar niet alleen de mensen uit de naaste omgeving
begrijpen waar het om gaat. Tot ver in Brabant voelt men aan dat dit
eerbetoon op zijn plaats en echt gemeend is. Duizenden mensen verzamelen
zich aan de voet van de oude, immense wilgenboom, die in de oorlog de
bevriende nachtpatrouilles als oriëntatie diende. De gemeente SprangCapelle, Rijkswaterstaat en de pachter van de grond ter plekke verlenen alle
medewerking. Poolse, Britse en Canadese oorlogsveteranen herdenken hun
kameraden, samen met de burgers.
Mei 1985
De ontmoeting tussen burgerij en oud-strijders in 1980 krijgt een vervolg. In
1983 reikt Prins Bernhard in Sprang-Capelle de verzetsherdenkingskruizen
uit. Onuitwisbare oorlogsherinneringen komen weer boven, ook die aan het
Capelsche Veer. Men beseft dat velen uit die tijd niet meer in leven zijn en
dat die wilg aldaar de herinnering slechts zwijgend bewaart. Daarom vat de
gedachte post dat 1985 –als vele van de generatie van toen er nog wèl bij
kunnen zijn –het jaar is om met een sobere bronzen gedenkplaat de
wilgenboom de status van ”natuurlijk monument ” te laten houden. Een
onvergankelijk eerbetoon, namens de oudere maar ook de jongere en nog
komende generaties.
19
Het monument met op de achtergrond
de legendarische wilgenboom
In memoriam de gedenkplaat
De burgemeester houdt een toespraak
Belangstelling genoeg die dag
Na de koude buiten was er koffie
.
foto’s: Krystyna Stopa-Konowrocka
Men keerde tevreden huiswaarts
20
21
Monument “Bevrijding Emmen” werd verplaatst.
In Emmen werd het monument dat de herinnering aan de bevrijding
van Emmen door de 1e Poolse Pantserdivisie levend houdt verplaatst. De
huidige locatie op het Generaal Maczek Plantsoen leverde de nodige
problemen op tijdens de herdenking door ernstig lawaai overlast. Daarnaast
heeft de locatie geen historische betekenis.
De keuze voor Noordbarge is vooral tot stand gekomen omdat met name in
Noordbarge tijdens de bevrijding door de Poolse strijders slag is geleverd
met de Duitse bezetters.
De herdenking op 10 april 2006 vond plaats om 19.30 uur inclusief de
onthulling van het nieuwe monument door burgemeester C.Buijl en Mevr.
Grimme. Dhr. R.Grimme was indertijd de initiatiefnemer om te komen tot
een monument ter herinnering aan de bevrijding van Emmen. Om 19.00 uur
werd een minuut stilte in acht genomen. Tijdens de herdenking werden
bloemen gelegd.
Bron: dhr. Ab Haak
22
Journalist en stadsredacteur Eugénius
Loomans van Breda werkte bijna 42 jaar
voor de krant en verlaat BN/DeStem omdat
hij met VUT gaat.
Hij had veel belangstelling voor de Polen en
hun geschiedenis.
Wij wensen hem veel geluk en gezondheid.
De gegevens van de Poolse soldaten, vanaf hun toetreding tot de
demobilisatie, die tijdens de tweede wereld oorlog bij de Poolse
Strijdkrachten in het Westen hebben gediend kunnen vooral door
de familieleden opgevraagd worden bij
ook via E-mail: [email protected]
en bij Het Poolse Instituut en het Museum genoemd naar
Generaal Sikorski,
Adres:
Instytut Polski & Muzeum im. gen. Sikorskiego
20 Princes Gate
London SW7 1PT
ENGELAND
Tel. 0044-207-589 9249.
23
IN MEMORIAM 2006
Een man met twee Vaderlanden
Geboren in Polen
Geleefd in Nederland
Gestorven in Polen
JAN LIPOWSKI
* Józefkowo
22-01-1919
Bydgoszcz
19-04-2006
De gezongen uitvaartdienst werd gehouden op donderdag 27 april om 13.00
uur in de Onze Lieve Vrouwekerk aan de Singel te Vlissingen.
Aansluitend vond de begrafenis plaats om 14.30 uur op het R.K. gedeelte
van de algemene begraafplaats te Vlissingen.
Jan was militair van de Divisie en diende in Aan- en afvoertroepen.
foto: Jef Maanders
Het Bestuur en De Redactie wensen de nabestaanden veel sterkte toe
met het verwerken van het verlies.
24
25
Lintjes van de Koningin
Dhr. A. Jacobs zet zich in ook voor het
organiseren van de herdenkingen rond de
bevrijding van beide Baarles door de 1e Poolse
Pantserdivisie als lid van Herdenkingscomité
Baarle
Dhr. R. van Arendonk zet zich al jaren in
voor de Poolse gemeenschap als gastheer
van gemeenschapshuis Vianden in het
Ginneken.
Het Bestuur en de Redactie van de
Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie
feliciteren hun van harte met de
benoeming tot Lid in de Orde van
Oranje-Nassau vanwege hun verdiensten.
26
Dodenherdenking Breda en Oosterhout 4 mei 2006
Pools Militair Ereveld Breda
Krans van de Poolse oud strijders
wonende in Australië.
Plaatsvervanger van de Poolse
Ambassadeur Jacek Bazański
park Valkenberg Breda
Bloemenzee bij monument
,, De Vlucht ,, park Valkenberg
F.Olejek (links) en B.Krzeszewski
namens onze vereniging
Pools Ereveld Oosterhout
v.l.n.r: K. Stopa Konowrocka, burgemeester
van Oosterhout - mevr.
Huijbregts, haar echtgenoot,
A. Stopa en M. Salewicz
foto’s J.Maanders
27
Dodenherdenking Prinsenbeek 4 mei 2006
In stille tocht ging het van de kerk naar de Vredeskapel. Harmonie Amor
Musae speelde tijdens de tocht de Mars Funèbre. Met toespraken en twee
minuten stilte werden de doden herdacht. Na het spelen van het Poolse en
Nederlandse volkslied werden kransen gelegd door twee zonen van Poolse
oud-strijders, wethouder J.Oomen namens de gemeente Breda, twee leden
van het Comité Dodenherdenking en de Prinsenbeekse bevolking.
Tot slot volgde een bloemenhulde bij de Vredeskapel.
Bij schatting 250 inwoners van Prinsenbeek waren hierbij aanwezig.
De namen van de gesneuvelden Polen.
Foto’s: Bert Bugaj
28
Krans namens de bevolking
29
Pools – Nederland uitzendbureau heeft werk voor mensen met Poolse of
Duitse paspoorten
Wij zijn op zoek naar:
- lassers (met certificaat alle soorten),
- ijzerwerkers,
- pijpfitters,
- voor diverse projecten, zoals productiewerk en agrarische
werkzaamheden,
- voor korte en langere periodes,
- het vervoer, de huisvesting en alle administratieve
werkzaamheden worden door ons geregeld,
- wij bieden goed salaris, wekelijkse betaling.
Bent u geïnteresseerd in een van onze functies dan kunt u ons mailen
[email protected]
Stuur uw motivatie met een CV. Voor vragen over onze functies kunt u ons
altijd bellen.
Anita Jurasik Opmeer Kamerlingh Onnesweg 14
0630362415
3316GL Dordrecht
Hoofd Planning Tel.: 078 617 6775 Fax: 078 654 9041
Nationale en internationale flexwerkers voor diverse branches.
Onze ervaring met Poolse mensen is zeer positief. Onze mensen die wij al in
dienst hebben werken zeer hard en secuur en zijn zeer tevreden.
30
Koninklijk eerbetoon voor de Poolse Para’s – 31 mei 2006.
De 1e Zelfstandige Poolse Parachutisten Brigade (1SBS) krijgt op haar
vaandel de Militaire Willems-Orde (IVe klasse). Deze allerhoogste
Nederlandse militaire onderscheiding is een verlaat eerbetoon aan de Poolse
para’s voor hun inzet, september 1944, tijdens de Slag om Arnhem. Door
fouten van het Britse opperbevel mislukte de operatie Market-Garden, maar
de Polen kregen de schuld.
De commandant generaal-majoor Stanislaw Sosabowski, de bevelhebber
van de Poolse 1ste Onafhankelijke Parachutistenbrigade, wordt op 31 mei
2006 in Den Haag door koningin Beatrix postuum geëerd met de Bronzen
Leeuw
Michael Sosabowski, kleinzoon van de Poolse bevelhebber zal
de medaille in ontvangst nemen
31
De brief van de Poolse Ambassade naar ons Bestuur en onze
Leden over de Dag van de Poolse Strijdkrachten
op 15 augustus:
ATASZAT OBRONY
przy AMBASADZIE RP
w Hadze
Alexanderstraat 25
2514 JM The Hague
tel. (0031-70) 799 01 34
fax. (0031-70) 360 28 09
e-mail: [email protected]
16 mei 2006
Geachte Bestuur,
Dit jaar starten we een project “Ter gedachtenis van soldaten”
dat voor goed in ons agenda zal terugkomen als moment waarop we
onze bevrijders hulde bewijzen door hun graven te herdenken.
De gedachtenis aan het bloed van de Poolse soldaten dat
tijdens de gevechten op verschillende fronten is gevloeid zou eeuwig
moeten zijn en eeuwig herdacht moeten worden dus niet alleen ter
gelegenheid van jaarlijkse herdenkingsdagen.
Bloemenboeket en een kaarsje aangestoken op het graf van een
soldaat op de Dag van de Poolse Strijdkrachten (15 augustus) zal
een symbolische akte zijn om degene te eren die hun levens “Voor
Uwe en Onze vrijheid” hebben gegeven, zoals de beroemde kreet dat
wil.
Gebruik makend van deze gelegenheid zouden wij samen met
de Vereniging van de 1ste Poolse Pantserdivisie Nederland de traditie
hervatten en een nieuw project initiëren waar de hier wonende Polen
de graven in hun omgeving zouden kunnen adopteren.
32
Hierbij, richt ik mijn vraag aan u om actief deel te nemen aan
deze actie, omdat er naar ons weten ruim 557 graven over 47 plaatsen
verspreid zijn.
Om het voor u eenvoudiger te maken voegen wij hierbij een
lijst met begraafplaatsen waar Poolse soldaten liggen.
Meer gedetailleerde informatie over de Poolse militaire graven
kunt u o.a. op de website: www.polishwargraves.nl vinden.
Laten we actie ondernemen zodat op de Dag van de Poolse
Strijdkrachten geen soldatengraf, geen met bloed van de Poolse
soldaat geheiligde plaats vergeten blijft.
Laten we zorgen dat de graven er verzorgd uit zien, dat er
bloemen gelegd en kaarsjes aangestoken worden, daar waar de Poolse
soldaten liggen.
Om te voorkomen dat er een graf vergeten wordt, vraag ik u
vriendelijk om reeds door u genomen beslissingen naar mij toe te
sturen, met de vermelding welke graven u en uw leden inmiddels
hebben geadopteerd.
Met vriendelijke groet,
Militair Attaché
Kolonel Marek Nowak
33
OPROEP
Een student van de faculteit geschiedenis, dhr. Dariusz Szymczyk van
Sopot is bezig met een werkstuk. Hij verzamelt de herinneringen van de
militairen betreffende hun weg naar de 1e Poolse Pantserdivisie om deze
later via de website: www.maczkowcy.si.pl toegankelijk te maken en
vervolgens deze als boek uit te geven.
Er werd al veel over de deelname van commandant Stanislaw Maczek
en zijn militairen in de verdedigingsoorlog in Polen in 1939 en in
Frankrijk in 1940 en daarna over hun aandeel in de bevrijding van
West Europa geschreven. Maar het werd alleen in algemene termen
geschreven, o.a. waar de Polen vandaan kwamen om zich aan te sluiten
bij de Poolse strijdkrachten die zich toen in het Westen vormden. Het is
bekend dat ze van het toen bezette en verdeeld Polen (3e Duitse Rijk en
Rusland) en o.a. van Zuid en Noord Amerika, Australië en zelfs van
Japan kwamen.
Want het is nu de hoogste tijd om die feiten voor de volgende generaties
op te schrijven zo dat ze niet vergeten worden. Hiermee wordt het
patriottisme van de Polen in het licht gezet dat hen kracht gaf om alle
hindernissen te overwinnen om hun doel te bereiken.
Dus schrijf uw herinneringen of herinneringen van uw man/vader op en
stuur deze naar onze redactie of rechtstreeks naar:
Darius Szymczyk, ul. Kujawska 29/73, 81-862 Sopot, POLEN of
E-mail: [email protected]
34
35
Kleinzoon op zoek naar collega’s van en informatie over zijn opa,
Jozef KAZISZYN, geboren op 30 maart 1919, die in het Eerste Pantser
Regiment van de 1e Poolse Pantserdivisie diende
(zie foto’s).
Nadat op 17 september 1939 het oostelijk gedeelte van Polen door Sovjet
Rusland werd aangevallen en bezet, moest Jozef Kaziszyn vanaf het voorjaar
1941 in het Rode Leger dienen. Hij diende o.a. in Komarow, ongeveer 200
km voorbij Moskou. Wanneer op 22 juni 1941 Duitsland toch Sovjet
Rusland heeft aangevallen zocht Stalin het bondgenootschap met o.a. de
Poolse regering in ballingschap.
Op basis van de nieuwe Pools – Russisch afspraak Sikorski – Majski werd
door Stalin amnestie verleend aan alle Polen die vanaf het begin van de
oorlog door hem vanuit Polen naar Rusland waren gedeporteerd voor zware
dwangarbeid naar de collectieve landbouwbedrijven (kolchozen),
werkkampen en de zwaarste Sovjet gevangenissen.
36
Jozef Kaziszyn, zoals de vele duizenden andere Polen, sloot zich aan in
maart 1942 bij het Poolse Leger dat toen in Rusland onder bevel van de
Poolse generaal Wladyslaw Anders zich formeerde. Samen met dit Poolse
Leger verliet hij Sovjet Rusland en werd toegewezen aan het 1e Pantser
Regiment van de 1e Poolse Pantserdivisie. Hij diende daar tot de
demobilisatie en keerde terug naar Polen in 1947. Toen vond hij zijn ouders
bij de Oost Zee waar hij eerst woonde en trouwde daar. Daarna verhuisde hij
met zijn vrouw en haar ouders naar Silezië: plaats Ubocze, gemeente
Gryfow Slaski, district Lwowek.
Hij stierf daar in 1990.
OPROEP:
Wie kende Jozef Kasiszyn en herinner hem nog, kan de eigen
herinneringen over hem naar onze Redactie of naar zijn kleinzoon
Piotr Klimek sturen. Zijn adres: ul. Mickiewicza 15/6, 59-730
Nowogrodziec, POLEN.
37
Hier volgt deel 2 van het verhaal van Franjo Bogdanowicz.
De 1e Poolse Pantserdivisie vanaf de bevrijding van Moerdijk tot de
verovering van Wilhelmshaven en de bezetting van Duitsland.
Op 6 april, werd de divisie weer onderdeel van het 2e Canadese Legerkorps,
wat op dat ogenblik vocht op de noord oever van de Rijn, (bij Emmerich).
De sector aan de Maas werd overgedragen aan de buren en de divisie maakte
zich gereed voor de verplaatsing op de volgende dag, naar het
concentratiegebied tussen Goor, Neede, Borculo en Lochem welke in 18 uur
werd bereikt.
Er werden in oorsprong twee gevechtsgroepen gevormd:
Gevechtsgroep 1 ( GG1; GGcavalerie);
co: kolonel A.Grudzinski: 10e Regiment Dragonders, 10e Regiment Jagers te
Paard, m.u.v. een eskadron, 1e regiment Anti-Tank Artillerie: 3e eskadron,
regiment Gemotoriseerde Artillerie: 2 eskadrons.
Doel:
Coevorden
overnemen
van
het
1e
SAS:
Belgisch
parachutistenregiment, daarna verkennen in richting Emmen.
Gevechtsgroep 2 (GG2, GGjagers)
co: kolonel K. Complak: Bataljon Jagers van Podhale, 10e Regiment Jagers
te Paard: 2e eskadron, 1e regiment Gemotoriseerde Artillerie: 2e batterij, 10e
en 11e compagnie genie met Brugpeleton genie Doel: vanuit Diepenheim,
het veroveren van een bruggenhoofd aan het Twentekanaal bij Goor, daarna
verkennen in noordelijke richting
Een gedetailleerd verslag over de dan gevoerde strijd gaat te ver om dat hier
te vermelden.
Uiteindelijk zal de samenstelling van de gevechtsgroepen regelmatig worden
gewijzigd alsook het uiteindelijke doel van de divisie. Dit lag eerst op
Emden en werd op 16 april verlegd naar Wilhelmshaven.
Het door de divisie bevrijde gebied in noordoost Nederland had als oostgrens
de grens met Duitsland, en als westgrens de lijn Goor, Nijverdal, Coevorden,
Westerbork, Gieten, Veendam, tot de Dollard, onder Delfzijl.
Tussen 8 en 10 april werden door GG2 bevrijd: Goor, Enter, Nijverdal,
Wierden en ook Marienberg, Kloosterhaar, Balderhaar, Hardenberg.
Als Coevorden op 9 april is overgenomen door GG1 wordt Emmen op 10
april bevrijd.
38
In tussentijd zal het 10e Regiment Jagers te Paard op 10 april Westerbork en
11 april Odoorn bevrijden.
De Dragonders bevrijdden in de periode 11 tot 13 april Borger, Buinen,
Gassselte, Gieten.
Terwijl in dezelfde periode Veendam en Muntendam werden bevrijd.
De GG2 zal rond 11 april Ter Apel, Musselkanaal, Mussel en Stadskanaal
bevrijden.
Op 11 april begon de Genie met de bruggenbouw bij Haren als
voorbereiding voor de oversteek naar Duitsland. Als op 13-14 april de brug
gereed is gaan de eerste gevechtsafdelingen in de richting van het
Küstenkanaal.
Op 12 april vertrok een gevechtsgroep van 8e Regiment Jagers van Brabant,
2e Pantserregiment en 1e SAS vanuit Bourtange met als doel de bruggen bij
Weener en Rhede te veroveren, en werd tegengehouden bij Vlagtwedde.
Tussen 12 en 15 april zijn Bourtange, Vlagtwedde bevrijd door GG1; Wedde
Blijham Winschoten door GG2.
Tussen 13 en 15 april zuiverde het 10e Regiment Bereden Jagers de driehoek
Ter Apel - Haren - Bourtange
Het Bataljon Jagers van Podhale was op 13 april bij Onstwedde, Alteveer,
Nieuwe Pekela; op 14 april bij Oude Pekela en Veendam, later zullen
Muntendam, Noordbroek, Siddeburen, Oudewagen, Wagenborgen, Meede,
Westerlee Heiligerlee, Midwolda, Oostwold en op 16 april Woldendorp
worden bevrijd; tussen 15-17 april Nieuwolda, Noordhoek en Siddeburen,
waarna de Dollard werd bereikt.
De verkenningsgroep van GGjagers meldde op 15 april, 18.52 dat de
Noordzee was bereikt aan de Dollard, op 4 km van de Duitse grens.
Op 18 april namen de Canadezen de stellingen over van de GGjagers, die via
Ter Wisch, Haren, Lathen naar regio Dörpen verhuisden.
Op 16-18 april veroverden de Dragonders samen met GG1 Heede, Borsum
en Rhede (Duitsland).
Stalag VI c
De burgerbevolking bij Ter Apel sprak over een Pools krijgsgevangen-kamp
bij Oberlangen. Lt Kol Koszutski, de commandant van het 2e
Pantserregiment besloot om met een klein detachement op onderzoek te
gaan. Tot hun verrassing en vreugde, ontdekten ze dat de gevangenen 1750
vrouwen waren, leden van het Thuis Leger en deelnemers van de opstand
van Warschau. De onverwachtse ontmoeting werd zeer emotioneel toen de
Poolse vlag werd gehesen en de commandant van het kamp Luitenant
39
Jadwiga Milewska het officiële rapport presenteerde. Vanaf dit ogenblik
kwamen de vrouwen en kinderen onder de hoede van de divisie.
In de avond van 18 april veroverde GG1 Rhede na zeer zware gevechten
waarbij een Duitse marine-infanteriebataljon volledig werd vernietigd.
Vanaf die avond zouden de acties van de 10e brigade in de richting LathenPapenburg invloed hebben op de gehele divisie. De verovering van Rhede
beëindigde de fase van het afsnijden van Duitse troepen in Nederland van
Duitsland zelf. Dit gaf, dat de divisie zich volledig kon concentreren op
acties in Duits gebied, op de oostzijde van de Ems.
De belangrijkste acties op 18/19 april waren het forceren van een overgang
op het Küstenkanaal. Nadat een eerste oversteek op 14 april mislukte,
vertraagde Gen Maczek de actie, zodat en voldoende vuurkracht was
geconcentreerd, om te kunnen slagen, ten koste van zo min mogelijke
hoeveelheid slachtoffers. Een eskadron van het verkenningsregiment
zuiverde het gebied bij Walchum en Heede. De 10e brigade hergroepeerde
zich ondertussen in voorbereiding van de aanval op het Küstenkanal, welke
een der belangrijkste operaties was in deze gevechtsfase.
De aanval begon op 19 april om 10.30 met een verwoestend bombardement
van artillerie en luchtmacht. De 10e Brigade ( 1e Pantserregiment en 24e
Regiment Ulanen, 9e Bataljon Jagers van Vlaanderen en het Bataljon Jagers
van Podhale, 1e Zelfstandige Eskadron zware machinegeweren, 10e
compagnie Genie, een peloton van 11 compagnie GGD en een eskadron
Crocodile tanks) begon hierna met de aanval. De Jagers van het 9e staken
over, onder een kort artilleriebombardement, gesteund door een
vuurspuwende aanval van de Crocodiles. Ondanks dat een deel van de boten
werd vernietigd door mortier en artillerievuur bereikten ze de overkant. De
door de Duitsers gevreesde Typhoons maakten een goed gebruik van hun
raketten, waarbij ze de oversteek steunden en zo de verdediging onderdrukte,
die eerder de oversteek had tegengehouden. Nadat de Jagers de overkant
hadden bereikt, ontplooide ze het bruggenhoofd. De 10e genie begon
onmiddellijk met de bouw van een brug, welke in recordtijd was voltooid,
zodat de tanks dezelfde dag over konden steken. Diezelfde avond nog
veroverde een gevechtseenheid samengesteld uit 1e Tankregiment, twee
compagnieën Podhalanen, en een peloton Crocs de bosrand die een basis
zouden vormen voor de aanval op Aschendorf de volgende dag.
Op 20 april, in de avond valt Aschendorf, en ook Nenndorf en Tunxdorf.
De 10e brigade (Bataljon Jagers van Podhale met 24e regiment Ulanen)
zitten tegen de zuidelijke buitenwijk van Papenburg; het 1e Pantserregiment
40
met het 9e Bataljon Jagers van Vlaanderen houdt schoonmaak in het gebied
Vollener-Fehn en 24e Regiment Ulanen bij Grosse Walderfelde.
Het 10e Regiment Jagers te Paard, samen met 8e Bataljon van Brabant
beveiligt het gebied Küstenkanaal-Splittingkanaal-Bourgerwaldkanaal.
Op 22 april is de 10e Brigadegroep in Ihrhove, Irhen, KollinghorstBakemoor, dezelfde dag zal GG2, nu nog bestaand uit 10e Regiment
Dragonders en 2e Pantserregiment samenkomen bij Ter Apel en naar
Duitsland gaan om zich bij de 10e brigadegevechtsgroep te voegen.
De doelstelling voor de 10e Brigade voor de volgende dag was om in de vork
van de rivieren Ems en Leda het gebied te zuiveren van de vijand en te
verkennen voor mogelijke oversteekpunten. De hele regio bij de Leda was
een nog moeilijker operationeel gebied. De nabijheid van de zee maakte dat
het getij invloed had op de waterstand van Leda en Jume, wat het geheel
compliceerde. De genie o.l.v. lt col Dorantt zorgden voor een goede
voortgang en de troepen gaven blijk van slimheid om zo de obstakels te
overkomen, dat de voortgang der eenheden doorging.
22-28 april volgde de verovering van stad en omgeving Potshausen na een
bijzonder zware strijd.
Heiselberg, Scharrel, Hollen en Ramsloh Barsel werden genomen en op 30
april viel de lijn
Bokelesch tot het Elisabeth-Fehn kanaal; Loga en Loga-Birnum; Brinkumen
Brunn; Stickhausen-Dettern
Tussen 30 april en 3 mei werden Nomoor en Filsum, Remels, Grossander
veroverd.
Op 3 mei Borkel, Moorburg, Westerstede, Felde, Halsbeck.
De 4e mei was de laatste dag van gevechten in Noord-Duitsland. De
Jagersbrigadegroep opende de weg van Apen naar Westerstede, de 10e
Brigadegroep kreeg te maken met hevige Duitse weerstand ten noordwesten
van Halsbeck wat in de verdedigingsring van Wilhelmshaven lag. Een eerste
poging om met tanks door de verdediging te stoten werd gestopt om de
artillerie eenheden kans te geven zich op te stellen. De 10e Bereden Jagers
samen met een compagnie 8e Jagers verkenden ten noorden van Halsbeck,
maar ze stopten bij Astederfelde door toedoen van hevige Duitse tegenstand
rond de ruines.
Om 22.15 uur kreeg de divisie de order om alle aanvallende operaties te
stoppen. De wapens mochten niet meer vuren om 8.00 uur de volgende dag,
daar dan de Duitse capitulatie van de 21e Legergroep frontlijn zou
plaatsvinden. Gedurende de gehele nacht bleef de artillerie vuren, doch om
41
7.59 uur hielden de kanonnen stil. Alle militaire operaties stopten. De Duitse
verdediging trok zich terug op het Jadekanaal. De Jagersbrigade ging vooruit
op de lijn Apen-Westerloy-Westerstede als divisionele reserve.
De overgave van de Duitse troepen in Ostfriesland vond plaats op het
hoofdkwartier van het II Canadian Corps te Bad Zwischenahn.
Daar het doel Wilhelmshaven was, kreeg de divisie deze grote Duitse
marinebasis als bezettingsgebied. De intocht van de divisie vond plaats op 6
mei 1945. Onder leiding van kol. Grudzinski trokken het 2e Pantserregiment
en het 8e Bataljon Jagers van Brabant de stad in alwaar de formele overgave
plaatsvond. Wilhelmshaven hing vol met witte lakens.
Geen der andere regimenten kreeg toegang tot de havenplaats. Na de intocht
en formele overgave van de stad was de buit aan materiaal groot:
3 kruisers: Prinz Eugen, Nürenberg en de beschadigde Köln, een commando
schip: de Nyassa,
18 U-boten, 205 kleinere schepen, 18 fortificatie kanonnen, 159 stuks
artillerie, 560 zware en 370 lichte machinegeweren, 40.000 geweren,
280.000 stuks art granaten, 64.000.000 granaten voor handwapens, 23.000
handgranaten, vele voorraden mijnen en torpedo’s als ook voorraden
voldoende om 50.000 militairen gedurende 3 maanden te voeden. als ook
kelders vol Campagne en cognac.
In totaal gaven zich over: 2 admiraals, 1 generaal, 1900 officieren en 32.000
manschappen
De divisie werd de bezettingsmacht en beveiligde de regio Ostfriesland:
Jever, Norden, Aurich, de eilanden Spiekerog en Wangerooge en
Wilhelmshaven zelf.
De Polen bleven maar enkele weken in de havenplaats.
Op 20 mei namen de Canadezen het over en werd het
2e Pantserregiment verplaatst naar Löningen.
.
DE BEZETTING VAN DUITSLAND 1945-1947
De divisie was betrokken bij de bezetting van Duitsland van mei 1945 tot
mei 1947.
De sector voor welke ze verantwoordelijk was strekte zich uit van de
Nederlands-Duitse grens, door het zuidelijk deel van Oldenburg, tot West
Hanover, dan bijkomend de stad Hanover en de regio Soltau, Münster en
Walsrode.Toegevoegd aan de divisie werd de Poolse Onafhankelijke
Parachutisten brigade.
42
Tijdens deze periode was de divisie ingedeeld bij het Britse Leger aan de
Rijn (BOAR), binnen het raamwerk van het Britse XXXe Legerkorps.
De divisionele hoofdkwartieren waren gelegen in Meppen, Loningen,
Lathen, Lingen.
Op 20 mei 1945 nam de divisie afscheid van gen. Maczek. De nieuwe
bevelhebber werd maj.gen (gen bryg) Rudnicki, die van het 2e Poolse
Legerkorps in Italië afkomstig was.
Gen. Maczek werd bevorderd tot lt. gen.(gen dyv) en ging terug naar
Schotland om daar commandant te worden over het 1e Poolse Legerkorps.
Onmiddellijk na het beëindigen der vijandelijkheden, nam de divisie de
verantwoordelijkheid over en organiseerde de zorg, niet enkel voor alle
Poolse krijgsgevangenen, maar ook voor de onder dwang verplaatste Polen,
en Polen die in werk en concentratiekampen hadden gezeten. Het gebied
waarover dit liep was dat van het hele XXXe Legerkorps.Organisatorisch gaf
dit een grote extra belasting die werd uitgevoerd door twee extra afdelingen
te vormen onder het divisionele hoofdkwartier. Hun taak was te zorgen voor
een goede registratie, medicatie, voedsel, onderdak en onderwijs. De
afdeling verantwoordelijk voor het welzijn van de burger bevolking stond
onder leiding van col. Grudzinski; voor de afdeling voor ex-POW was col.
Szydlowski verantwoordelijk. Toen steeds meer Poolse vluchtelingen
toestroomden, werd een Speciale Staf gevormd o.l.v. col. Stankiewicz. In
aanvang zorgde de divisie voor 42000 mensen; al snel groeide dit aan tot
60000. Ze werden gevestigd in 4 militaire centers, 20 burgerkampen en een
gemengd kamp. De Duitse stad Haren werd omgevormd tot het Poolse
Maczków, met een volledige Poolse bevolking en administratie.
Vanaf april 1947 werden de eenheden in de divisie geleidelijk overgeplaatst
van het BOAR naar het Polish Resetlement Corps (P.K.P.R. Polskiego
Korpusu Przysposobiena i Rozmieszenia) in Groot Brittanië. Binnen dit
Legerkorps voor Hervestiging werd de divisie de 54e Brigadegroep in
Southern Command en was ingekwartierd in de regio Salisbury. co. werd
col. Grudzinski.
De ontbinding vond plaats op 23 maart 1947 (administratief op 10.6.47) in
Emsland, de uiteindelijke demobilisatie van de divisie vond plaats in februari
1949
Vanaf het moment van ontschepen in Frankrijk, tot de overgave van
Duitsland in Wilhelmshaven was de divisie gedurende 283 dagen in actie en
legde een afstand af van 1800km. Men was in augustus 1944 aangekomen
43
met 885 officieren en 15210 manschappen.
De gemiddelde verliezen
bedroegen een derde aan gesneuvelden en gewonden (5098, waarvan 1294
gesneuveld); deze verliezen waren zeer veel hoger in de eerste lijn gevechts
eenheden.(9e Jagers 111%, 174% der officieren; 2e Tankregiment 176% der
officieren, 10e Dragonders 80%, Podhalanen 77%, 8e Jagers 96%,
waarvan114% aan officieren, gelijk aan de 10PSK met 35% totaal.
Tijdens de strijd zijn deze verliezen nooit helemaal meer aangevuld.
De gesneuvelden liggen begraven op de door de divisie gevolgde route in de
vele erebegraafplaatsen.
Gedurende de bezetting van Duitsland kwamen politieke beslissingen die
terugkeer naar Polen voor velen onmogelijk maakte. Zij die wel teruggingen,
werden soms wel en soms niet goed verwelkomd, allen hadden echter te
maken met een repressie die sommige noodlottig zou worden, of vanwege de
foltering in de gevangenis of de kampen, of vanwege de slechte leef -en
werkomstandigheden waartoe ze werden gedwongen. Pas na vele jaren
(1956) werd het meer leefbaar voor hen.
De meesten zouden zich echter vestigen in “het vrije westen”, ze
verspreidden zich over West Europa, Noord-en Zuid Amerika, Australië en
Nieuw Zeeland. In het begin waren ze vaak verplicht om werk te
aanvaarden, waarvoor ze niet echt geschikt waren.
Een divisie van ruim 15000 beroepssoldaten, dienstplichtigen, emigranten,
ex-dwangarbeiders ex-krijgsgevangenen enz. was in 1944 van Normandië
op weg gegaan naar Polen, hun vaderland, dat zij nimmer als eenheid zou
bereiken. Ongeveer 15% van de oud-strijders van de Poolse eenheden uit
WO-II zijn na 1948 terug gekeerd naar Polen, de rest bleef in West-Europa,
vooral Engenland, Frankrijk en België, of emigreerde naar de VS of Canada.
Ongeveer 250 zullen zich vestigen in Breda en omgeving.
De jaren onder de wapenen, zeker gedurende de oorlog, smeedt banden
tussen oude kameraden voor de rest van hun leven. Tijdens samenkomsten
worden herinneringen opgehaald aan hen die sneuvelden en zij die de oorlog
overleefden. Dit geldt voor alle legers. Deze band is vaak emotioneel van
aard, maar neemt vaak ook een organisatorische vorm. Dit gebeurde
vanzelfsprekend ook met de soldaten van de divisie. Om onderling contact te
houden vormden ze de International Association of the 1st Polish Armoured
Division, waarvan tegenwoordig ook veteranen uit Polen lid zijn.
44
Het onthullen van het monument in Warschau was een der grote prestaties
van de Associatie.
De traditie wordt verder nog doorgegeven, doordat diverse legeronderdelen
in Polen deze hebben overgenomen, verder is de ontwikkeling op gang gezet
dat de kinderen van de oud-strijders doorgaan met de band die ooit door hun
vaders is begonnen.
Bronnen:
Dywizja Pancerna w Walce, Brussel 1947, reprint Bielsko Biała 2002.
1 Dywizja Pancerna, Zarys Historii Wojennej, A. Grudzinski, redactie,
London 1964.
The Soldiers of general Maczek in World War II, Z. Mieczkowski editor,
Warsaw-London 2004
Od Podwody do Czolga, St. Maczek, Edinburg 1961
1a Polska Dywyzja Pancerna, T. Wysocki, London, 1989
Pierwsza Pancerna, F. Skibinski, Warszawa, 1968
With the Tanks of the 1sth Polish Armoured Division, K. Jamar,
Hengelo1946
Eerste Poolse Pantserdivisie in Nederland, Tom Peeters,
Breda 1978
L’épopée de la 1re Division Blindée Polonaise, S. Briere en M. Pépin,
Louvers Cedex, 2004
Fall Braun / De strijd om Kapelsche Veer 1944-1945, Tilburg. 1991.
Mobilisatie Collaboratie Liberatie, H. Onderwater, Stadskanaal 1977
Overzicht van een Tankverkenningseskadron, H Venema, Stadskanaal 1985
De bevrijding van Nederland 1944-1945, Oorlog op de flank, redactie Klep
en Schoenmaker,SDU, ’s Gravenhage 1995
Van Dolle Dinsdag tot Bevrijding, Whiting enTrees, Haarlem, 1977
2.Pulk Pancerna w Walce, Hannover
Batalion Strzelcow Podhalanskich 1944-1945, Papenburg, 1947
Wojska Lacznosci I Polska 1 Dywizja Pancerna, A. Rogozinski, Milwaukee,
1985
10 Pulk Strzelcow Konnych w Kampanii 1944-45, Nürnberg1947
King Atlas Nederland, 1991
Toeristische wegenatlas Nederland,ANWB,Den Haag, 1994
Duitsland in 6 deelkaarten, Kümmerly+Frey
ANWB /VVV wegenkaart, Midden en Noord Nederland.
Wielki Slownik Polsko-Angelski, J.Stanislawski, Warszawa, 1988
45
Verantwoording: voor het hierboven staand verslag is als leidraad gebruikt,
het boek: The Soldiers of general Maczek in World War II, Z. Mieczkowski
editor, Warsaw-London 2004
Met dank voor advies en vertaalwerk aan Jos van Alphen, Krystyna Stopa en
Joop Prins
Met dank aan bibliotheek Generaal Maczek Museum, Breda.
Door problemen in de overzetting zijn de Poolse leestekens weggelaten.
Franjo Bogdanowicz, Breda, mei 2005
De Poolse route.
Zoals beloofd kom ik nog even terug op de Poolse route zoals beschreven in
vorige uitgave.
De gemeente Alphen en Riel ging er destijds van uit dat de Poolse
opmars ter hoogte van de Chaamse bossen lag.Na bestudering van de
originele kaarten bleek echter dat deze route oostelijker lag. Generaal
Maczek trok nooit door bosgebieden vanwege de gevreesde Duitse
Pansterfausten.
De 1e Poolse Pantserdivisie trok over een breed front door de open
ruimte vanaf Alphen naar Gilze. Men deed wel even een uitval naar Brakel
omdat van daar uit door de Duitsers werd geschoten.
Men kan dus wel zeggen dat vanaf de fietsroute permanent vanuit
het oosten en het westen uitzicht bestaat op het door de Polen veroverde
gebied.
Bert Bugaj, met dank aan Jos van Alphen.
46
Uitnodiging voor jaarlijkse ceremonies in het jaar 2006
“Voor Uwe en onze vrijheid”
1. Capelsche Veer, gemeente Waalwijk, provincie Nd-Brabant:
donderdag, 26 januari jl. bevrijdingsherdenking aan het monumentje in de
nabijheid van het veer over de Bergse Maas
Organisator: Gemeente Walwijk, [email protected], tel. 0416-683456.
2. Emmen, gemeente Emmen, provincie Drenthe:
altijd op 10 april; bevrijdingsherdenking in Emmen
Organisator; Bond van Wapenbroeders.
Info: dhr. A. Haak tel. 0591-353 287, E-mail: [email protected]
2. Buinen, gemeente Borger-Odoorn, provincie Drenthe:
altijd op 12 april bevrijdingsherdenking in Buinen
Organisator; Bevrijdingscomité Borger
Info: dhr. Jan van Gerner tel. 0599-212 254.
3. Bourtange, gemeente Vlagtwedde, provincie Groningen:
4 mei; Dodenherdenking om 19.45 uur.
Organisator; Gemeente Vlagtwedde,
Info: E-mail: [email protected] , tel. 0599-320 220.
4. Breda, gemeente Breda, provincie Noord-Brabant:
4 mei, Dodenherdenking om 16.00 uur, het Poolse Militaire Ereveld aan
Ettensebaan
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland,
Info: sekr. tel. 076-5415041, E-mail: [email protected]
4 mei, Dodenherdenking om 16.30 uur, Poolse Militaire Ereveld,
Vogelenzanglaan,
Organisator: Comité Herdenking 1944 Ginneken,
Info: tel. 076-565 3402
5. Oosterhout, gem. Oosterhout, provincie Noord-Brabant:
4 mei, Dodenherdenking om 18.00 uur; op het Poolse Ereveld.
Organisator: Gemeente Oosterhout, tel. 0162-489 205.
47
6. Breda, gemeente Breda, provincie Noord-Brabant:
4 mei, Dodenherdenking om 19.30 uur; in het Valkenbergpark
Organisator: Stichting 4 mei Dodenherdenking Breda,
tel. 076-565 6287.
7. Wageningen, gemeente Wageningen, provincie Gelderland
5 mei; Bevrijdingsdag – o.a. veteranen defilé voor de Kroonprins.
Organisator: Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen;
tel. 0318-681400 en ons secretariaat: 076-5415041.
8. Alphen, gemeente Alphen, provincie Noord-Brabant
12 mei (op de eerste vrijdag na de 10 mei) om 18.15 uur
bevrijdingsherdenking
Organisator: Bond van Wapenbroeders afdeling Alphen,
tel. 013-508 1466.
9. SWIETOSZOW (POLEN): de Brigadedag
8 augustus (altijd in nabije weekend)
Organisator: 10e Pantsert Cavalerie Brigade genoemd naar generaal St.
Maczek, Tel. 0048-75-735 50 73.
10. 15 augustus, Nationale Dag van de Poolse Strijdkrachten: ACTIE
Ambassade van de Republiek Polen: Herdenking van alle Poolse
oorlogsgraven in geheel Nederland.
De Poolse Militaire Erevelden aan Ettensebaan in Breda en aan Veerseweg
54 in Oosterhout zijn door de Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland
geadopteerd. Meer info bij ons secretariaat tel:076-5415041
11. ZAGAN (POLEN): de Divisiedag
12 september (altijd in nabije weekend)
Organisator: Lubuska 11e Pantsert Cavalerie Divisie genoemd naar Koning
Jan 3e Sobieski, tel. 0048-68-368 80 00.
12. NORMANDIË (F):
Jort, Mont-Ormel, Langannerie, Abbeville, Saint Omer
bevrijdings- en dodenherdenkingen
augustus en september meer info in dit boekje “Vakantietip 2006”
48
13.Axel, gemeente Terneuze, provincie Zeeland.
16 september (op zaterdag rond 19 sept)
Dodenherdenking op de Poolse Ereveld aan Burchtlaan in Axel
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland,
Info: sekr. tel. 076-5415041, E-mail: [email protected]
14.Driel, gemeente Overbetuwe, provincie Gelderland
16 september (op zaterdag rond 17 september) herdenking rond de Market
Garden actie bij de Poolse Monument aan het Polenplein.
Organisator: Gemeente Overbetuwe, tel. 0481-362 308.
15. Baarle - Nassau; provincie Noord-Brabant (NL)
Baarle - Hertog; gemeente en provincie Antwerpen (B)
1 oktober (altijd op 1 oktober) om 19.00 uur bevrijdingsherdenking
Organisator: Herdenkingscomité Baarle, tel. 013-507 9390.
16. LOMMEL, provincie Limburg, BELGIË
15 oktober, Dodenherdenking op het Poolse Militaire Ereveld
Organisator; Poolse Unie in België, provinciaal Comité Limburg, Info:
voorzitter – dhr. C. Szkudlarski, tel. 0032-11-537480,
e-mail: [email protected]
17.Oosterhout, gem. Oosterhout, provincie Noord-Brabant
28 oktober (op zaterdag v/h laatste weekend van oktober) om 10.30 uur
Dodenherdenking op het Pools Ereveld aan Veerseweg 54.
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland,
Info: sekr. tel. 076-5415041, E-mail: [email protected]
18.Breda, gemeente Breda, provincie Noord Brabant
29 oktober (op zondag van het laatste weekend van oktober)
bevrijdingsherdenking
* 11.00 uur H. Mis in het Paters Kapucijnen Kerk aan de
Schorsmolenstraat 13.
* Ceremonie op het Poolse Militaire Ereveld aan de Ettensebaan.
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland, Info:
sekr. tel. 076-5415041, E-mail: [email protected]
* Doden Appel op het Poolse Ereveld aan Vogelenzanglaan 13
Organisator: Comité Herdenking 1944 Ginneken,
Info: tel. 076-565 3402.
49
19.Breda, gemeente Breda, provincie Noord Brabant
17 december, 11.30 uur; Heilige Mis ter intentie van Generaal
Stanisław Maczek (gestorven op 11 december 1994) en
bloemenlegging op zijn graf op het Poolse Militaire Ereveld aan de
Ettensebaan. Daarna bijeenkomst van Poolse oud-strijders,hun
families en onze leden.
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland,
Info secr tel: 076-5415041, E-mail: [email protected]
50
Vakantie tips:
Herdenkingsceremonies in Normandië 2006
JORT: 25 augustus (altijd op vrijdag rond 16 augustus)
– Bevrijdingsherdenking
COUDEHARD: 25 augustus 2006 in het Stadshuis
- Bijeenkomst van de 1e Pantserdivisie oud-strijders uit de hele wereld
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie van gen. Maczek in
Frankrijk. Info in Frans en in Pools bij de voorzitter dhr. J. Hutin
tel. 0033-3-21.59.99.56.
MONT-ORMEL: 26 augustus (altijd op zaterdag rond 16 augustus)
- Bevrijdingsherdenking: H. Mis en kranslegging.
Organisator: Conseil General de l’orne-Hotel du Ditartement-BP 528, 61017
Alencon Cedex.
Tel.0033-2-33.81.60.00 fax 0033-2-33.32.07.66.
LANGANNERIE - 27 augustus (altijd op zondag rond 16 augustus)
- Dodenherdenking op het Pools Militaire Ereveld
Organisator: Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie van gen. Maczek in
Frankrijk. Info: in Frans en Pools bij de voorzitter dhr. J. Hutin.
tel. 0033-3-21.59.99.56.
ABBEVILLE: altijd op 3 september
- Bevrijdingsherdenking.
Organisator: stad Abberville tel. 0033-3-22.25.43.43.
SAINT OMER: (altijd op 1e zondag na 5 september)
– Bevrijdingsherdenking
Organisator: stad Saint Omer.
Meer info ook bij:
de Bond van Kringen 1e Poolse Pantserdivisie in Engeland.
Secretaris; Henryk Weber, 8 Oak Drive, Colwall, Mavern, Worcesterhire,
WR 13 6RA, Engeland
Tel./fax: 0044-1684-540 196.
51
Het bestuur en de redactie
van de Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie Nederland
wenst u
een zonnige en prettige vakantie toe.
De redactie en het bestuur danken alle adverteerders voor hun
financiële bijdragen en het plaatsen van een advertentie, door
welke steun deze uitgave mogelijk is gemaakt.
Wij danken ook al onze donateurs en sponsors die onze vereniging
met verschillende bedragen hebben gesteund
Nog even deze oproep, mocht u op een van u vakantie trips
iets tegen komen aangaande de 1e Poolse Pantserdivisie,
monumenten en gedenktekens of andere zaken van deze aard
dan zijn wij zeer ingenomen met een foto of iets dergelijks.
Bij voorbaat onze hartelijke dank hiervoor.
De redactie.
52

Vergelijkbare documenten

2 Infoblad NL nummer 26 pagina`s 44

2 Infoblad NL nummer 26 pagina`s 44 In Emmen werd het monument dat de herinnering aan de bevrijding van Emmen door de 1e Poolse Pantserdivisie levend houdt verplaatst. De huidige locatie op het Generaal Maczek Plantsoen leverde de no...

Nadere informatie