Bijlage 2

Commentaren

Transcriptie

Bijlage 2
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
juni 2003
Opdrachtgever:
Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA)
Postbus 895
2700 AW Zoetermeer
Uitgevoerd door:
Arbeid Opleidingen Consult
Westermarkt 4 A
5042 MC Tilburg
drs. N. Raaijmakers
drs. E. Peters
HBA-publicatiereeksnr.: 290
ISBN: 90-5774-084-2
Deze publicatie is gedrukt op papier met milieukeurmerk.
Inhoudsopgave
Voorwoord
5
1.
Inleiding
7
2.
Uitgangspunten voor het onderzoek
Doelstelling van het onderzoek
Kenmerken van het beroepscompetentieprofiel
Inhoud beroepscompetentieprofiel
Detailleringsniveau beroepscompetentieprofiel
Toekomstgericht beroepscompetentieprofiel
Draagvlak voor het beroepscompetentieprofiel
Genderneutraal beroepscompetentieprofiel
Onderzoeksmethodiek
9
9
9
10
10
10
11
11
12
3.
Onderzoeksaanpak
15
2.1.
2.2.
2.2.1.
2.2.2.
2.2.3.
2.2.4.
2.2.5.
2.3.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.4.1.
3.4.2.
3.4.3.
3.5.
3.5.1.
3.5.2.
3.6.
3.7.
3.8.
Stap 1: Brancheverkenning
Stap 2: Ontwikkeling taakprofiel
Stap 3: Survey-onderzoek branchekenmerken en taakprofiel
Stap 4: Opstellen verrijkte kerntaken en kernopgaven
De beroepsbeschrijving
De verrijkte kerntaken
De verrijkte kerntaken
Stap 5: Ontwikkeling van de beroepscompetenties met bijbehorende
succescriteria
Innovatiefilter
Genderzoomlens
Stap 6: Survey-onderzoek competentieprofiel
Stap 7: Panelconferentie
Stap 8: Rapportage
4.
Het beroepscompetentieprofiel voor de glazenier
4.1.
4.2.
4.3.
Beroepscompetentieprofiel glazenier
Competentiematrix glazenier
Balans profiel glazenier
Bijlagen
1.
2.
3.
Leden Begeleidingscommissie
Gesprekspartners brancheverkenning
Gesprekspunten brancheverkenning
15
16
16
17
17
17
18
18
18
19
19
20
20
21
21
41
42
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Vio-frame
Gesprekspartners ten behoeve van het beroepscompetentieprofiel
De vragenlijst
Deelnemers aan de panelconferentie
Competence grafieken
Genderzoomlens
Voorwoord
Binnen het Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA) wordt samen met sociale
partners in de aangesloten branches hard gewerkt aan de ontwikkeling van
beroepscompetentieprofielen. Immers, de huidige samenleving en arbeidsmarkt
verandert snel en ook bedrijven zullen zich moeten aanpassen aan de veranderende
omgeving. Werknemers zullen blijvend en duurzaam inzetbaar of ‘employable’
moeten zijn op de arbeidsmarkt en een leven lang moeten blijven leren.
Competentiegericht onderwijs ondersteunt deze ontwikkeling.
Het gaat er dus om bij een deelnemer competenties te ontwikkelen die nodig zijn
om een goede startpositie te krijgen op de arbeidsmarkt met voldoende
groeimogelijkheden.
Mede door de Europese subsidieregeling Equal is het mogelijk gemaakt samen met
ambachtelijke HBA-branches, versneld beroepscompetentieprofielen te
ontwikkelen. Sociale partners hebben hun behoeften en eisen van het werkveld en
de arbeidsmarkt opgetekend in een zogenaamd beroepscompetentieprofiel, dat
herkenbaar is voor het beroepenveld waarvoor het is opgesteld.
Voor u ligt het beroepscompetentieprofiel van de glazenier.
Het beroepscompetentieprofiel dient als fundament voor het kwalificeringstraject
gericht op het totstandbrengen van landelijk herkenbare en erkende
kwalificatieprofielen. Ook hierin moeten sociale partners de kern van het beroep
kunnen herkennen. Scholen tenslotte moeten er opleidingen voor kunnen
ontwikkelen.
Het HBA dankt de leden van de begeleidingscommissie voor de grote
inhoudelijke bijdrage aan de totstandkoming van het beroepscompetentieprofiel.
Daarnaast bedankt het HBA de ondernemers en werknemers uit de
glazeniersbranche die hebben meegewerkt aan de interviews, de enquête en de
panelconferentie.
mevrouw G.K. Oggel,
plv. algemeen secretaris.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
5
6
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
1.
Inleiding
In het kader van het Equal project Competence Coach staan de ontwikkeling en
implementatie centraal van condities die de toegankelijkheid van ambachtelijk
beroepsonderwijs, en daarmee de toegang tot de ambachtelijke bedrijfstakken voor
leerlingen en werknemers verbeteren. Daarbij gaat het nadrukkelijk om het
bevorderen van gelijke kansen voor mannen en vrouwen, met als doel
uitsluitingsmechanismen bij de intrede in technisch-ambachtelijke beroepen te
bestrijden. Daarnaast is het herkennen en erkennen van eerder en elders verworven
competenties (EVC’s) van belang en het bevorderen van de algemene kwaliteit van
de beroepsopleiding door efficiënte leerroutes en het gebruik van informatie- en
communicatietechnologie.
Eén van de subdoelen van het Equal project Competence Coach is het
ontwikkelen van ‘genderneutrale beroepscompetentieprofielen’ voor technischambachtelijke beroepen. Veel technisch-ambachtelijke beroepen zijn specifieke
mannenberoepen, wat de kans op genderkleuring vergroot. In het verlengde
daarvan zullen vrouwen zich minder aangetrokken voelen tot een beroep en
komen ze bij bedrijven minder in beeld als potentiële beroepsbeoefenaars. De
huidige kwalificaties voor de technisch-ambachtelijke beroepen zijn veelal
geformuleerd vanuit vaktechnische vaardigheden, terwijl naast de vaktechnische
vaardigheden méér en andere vaardigheden vereist zijn, zoals sociaalcommunicatieve en organisatorische vaardigheden.
De genderneutrale beroepscompetentieprofielen worden ingezet bij het inrichten
van competentiegestuurde beroepsopleidingen. Het resultaat van het project zal
bestaan uit:
• betrokkenheid van technisch-ambachtelijke bedrijven bij het aangeven van de
opleidingsbehoeften;
• een betere aansluiting van opleidingen op de wensen van het bedrijfsleven;
• een grotere instroom van vrouwen in ambachtelijke beroepen en
beroepsopleidingen.
Het Hoofdbedrijfschap Ambachten heeft Arbeid Opleidingen Consult BV
gevraagd onderzoek te doen naar het beroepscompetentieprofiel van de glazenier.
In deze rapportage wordt hiervan verslag gedaan. In hoofdstuk 2 worden de
uitgangspunten beschreven, waarna in hoofdstuk 3 de onderzoeksaanpak nader
wordt toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt tenslotte het beroepscompetentieprofiel
van de glazenier weergegeven.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
7
8
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
2.
Uitgangspunten voor het onderzoek
In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten van het onderzoek weergegeven.
Achtereenvolgens worden het doel, de kenmerken van het
beroepscompetentieprofiel en de gehanteerde onderzoeksmethode behandeld.
2.1.
DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK
Het doel van het onderzoek is het beschrijven van een genderneutraal
beroepscompetentieprofiel voor de glazenier.
2.2.
KENMERKEN VAN HET BEROEPSCOMPETENTIEPROFIEL
Een beroepscompetentieprofiel gaat uit van een vakvolwassen (ervaren)
beroepsbeoefenaar. In een later stadium wordt het beroepscompetentieprofiel
vertaald naar een kwalificatieprofiel waarin rekening wordt gehouden met de
mogelijkheden en beperkingen van het onderwijs, praktijkmogelijkheden en de
gegeven leertijd. Bij de constructie van beroepscompetentieprofielen wordt
rekening gehouden met de adviezen van ACOA: Een wending naar
kerncompetenties (1999) en het Format Beroepscompetentieprofiel (Colo, 2002).
Een uitgewerkt beroepscompetentieprofiel moet herkenbaar zijn voor het
beroepenveld waarvoor het is opgesteld en bruikbaar zijn voor degenen die in de
kwalificeringsketen een rol spelen, namelijk:
• het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven bij het ontwikkelen van een
kwalificatieprofiel;
• het beroepsonderwijs bij het vormgeven van leeromgevingen;
• de certificeringinstellingen bij het vormgeven van de proeven van
bekwaamheid.
Een beroepscompetentieprofiel is van belang voor zowel de bedrijfstak als het
onderwijs en is te gebruiken als informatiekader voor beslissingen op diverse
terreinen zoals:
• de opleiding, d.w.z. als middel om een goede afstemming te bereiken tussen
onderwijs en beroepspraktijk;
• kwaliteitsbeleid (normering, certificatie);
• professionalisering (beroepsidentiteit);
• bedrijven (functiebeschrijving, arbeidsvoorwaarden);
• arbeidsmarkt (voorlichting);
• internationale afstemming (standaardisering).
Om het informatiekader optimaal te laten fungeren, moet aan een aantal
voorwaarden zijn voldaan. De inhoud van het beroep moet correct en compleet
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
9
beschreven worden. Hierbij moet rekening gehouden worden met de mate van
detaillering en de bruikbaarheid van het profiel in de toekomst. Daarnaast moet er
voldoende draagvlak voor het profiel bestaan in de bedrijfstak.
Een aanvullende eis in het kader van het Equal project Competence Coach is dat
de beroepscompetenties genderneutraal dienen te zijn.
Hieronder worden de hiervoor genoemde voorwaarden verder toegelicht.
2.2.1. Inhoud beroepscompetentieprofiel
De inhoud van een beroepscompetentieprofiel moet voldoen aan een aantal
minimum eisen. De beroepsbeschrijving en de taken moeten compleet en
inhoudelijk beschreven worden. Met het oog op competentiegestuurd onderwijs is
het van belang dat ook de vereiste competenties, inclusief succescriteria,
beschreven worden. Competenties zijn sets van kennis, vaardigheden en
houdingen die de beroepsbeoefenaar in staat stellen adequaat te handelen in
verschillende beroepssituaties. Speciale aandacht dient besteed te worden aan
competenties die de beroepsbeoefenaar in staat stellen om te gaan met (nieuwe)
probleemsituaties waarbij het antwoord of de handelwijze niet op voorhand te
geven is.
De competenties moeten zodanig omschreven worden dat de Kenniscentra
Beroepsonderwijs Bedrijfsleven er een kwalificatieprofiel uit kunnen afleiden.
De beroepscompetentieprofielen moeten conform het Format
Beroepscompetentieprofiel 1 beschreven worden aan de hand van de volgende
stappen: beroepsbeschrijving, verrijkte kerntaken, kernopgaven, competenties en
succescriteria.
2.2.2. Detailleringsniveau beroepscompetentieprofiel
Een beroepscompetentieprofiel moet zodanig globaal beschreven worden dat
kleinere, toekomstige veranderingen in het beroep niet onmiddellijk gevolgen
hebben voor het profiel. Anderzijds moet het profiel inhoudelijk voldoende
gedetailleerd beschreven worden dat het sturing kan geven bij de ontwikkeling van
leeropdrachten, prestaties en de proeven van bekwaamheid waarmee
exameninstellingen invulling kunnen geven aan de examinering.
2.2.3. Toekomstgericht beroepscompetentieprofiel
Een beroepscompetentieprofiel moet toekomstgericht beschreven worden zodat
het niet te snel gedateerd en onbruikbaar is. Om die reden zijn de veranderingen,
trends en innovaties in de glazeniersbranche onderzocht en doorgeredeneerd naar
de mogelijke invloed van deze ontwikkelingen op de aard en inhoud van de
(toekomstige) beroepspraktijk. Codewoorden bij de ordening van deze innovaties
1
Format Beroepscompetentieprofiel, Handleiding voor het opstellen van
beroepscompetentieprofielen, Colo, Ontwikkelingsplan kwalificatiestructuur, Zoetermeer, 31 mei
2002
10
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
zijn: wetgeving/overheidsregulering, technologische ontwikkelingen,
marktontwikkelingen en bedrijfsorganisatorische ontwikkelingen.
2.2.4. Draagvlak voor het beroepscompetentieprofiel
Er dient voldoende draagvlak voor het profiel te bestaan in de bedrijfstak. Om
deze redenen is de input voor het beroepscompetentieprofiel grotendeels
verzameld vanuit ‘het veld’. De beroepsbeoefenaren en hun leidinggevenden zijn
mondeling en schriftelijk bevraagd op de taken en de vereiste competenties voor
het beroep van glazenier. Hiermee is bewerkstelligd dat de informatie qua inhoud
en taalgebruik niet alleen herkenbaar is, maar ook nauw aansluit bij de
beroepspraktijk. Het onderzoek is inhoudelijk gevalideerd door de branche in een
panelconferentie.
2.2.5. Genderneutraal beroepscompetentieprofiel
In het kader van het Equal project Competence Coach dienen de
beroepscompetentieprofielen sekseneutraal te zijn. De constructie van een
genderneutraal beroepscompetentieprofiel gebeurt door gebruik te maken van
kennis en inzichten die zijn opgedaan in onderzoek naar indirect sekseonderscheid in functiewaarderingssystemen 1, in onderzoek naar loonverschillen
tussen beroepen 2 en door de toepassing van de methodiek Competence 3.
In veel profielen ligt de nadruk op de kennis en vaktechnische vaardigheden die
noodzakelijk zijn voor de beroepsuitoefening. De, eveneens belangrijke,
houdingsaspecten, sociaal-communicatieve vaardigheden, persoonskenmerken en
eigenschappen blijven vaak relatief
Kenmerken genderkleuring:
onderbelicht. Hierdoor kunnen
onevenwichtige profielen ontstaan met
• te veel nadruk op technische
een genderkleuring. Het gevolg is dat
aspecten
voornamelijk één sekse zich tot het
• te weinig oog voor sociaalberoep aangetrokken voelt. Over het
communicatieve vaardigheden,
algemeen doet dit verschijnsel zich
houdingsaspecten, eigenschappen
voor bij technische beroepen en andere
• in beschrijving van sociaalniet-traditionele beroepen voor
communicatieve vaardigheden,
vrouwen. Profielen zijn dan zodanig
houdingsaspecten, eigenschappen
geformuleerd dat zij uit balans zijn
ontbreekt beroepscontext
geraakt.
• globaal taalgebruik dat niets zegt
over gedragingen die verlangd
Juist in een complexe, veranderende
samenleving, waarin ontwikkelingen
elkaar snel opvolgen, en de klant steeds kritischer wordt, zal steeds meer verwacht
worden dat de beroepsbeoefenaar sociaal-communicatieve vaardigheden toont.
1
Functiewaardering en sexe, J. de Bruyn, in Tijdschrift voor arbeidsvraagstukken, 1998, nr2. p. 7583
2
Occupational Wage differences: A Gender Approach, J. de Ruijter, Augustus 2003, Rotterdam
3
Competence, beroepsprofielanalyse met genderzoomlens, AO Consult en VVS Nederland, 1999
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
11
Zo wordt van de glazenier in de huidige tijd niet alleen verwacht dat hij glas-inlood ramen maakt, maar ook dat hij zijn voeten veegt wanneer hij binnen komt en
de klant beleefd te woord kan staan.
Er dient dus voldoende balans in de profielen te bestaan tussen enerzijds de
vaktechnische competenties en anderzijds de sociaal-communicatieve en
organisatorische competenties. Alle facetten van de beroepsuitoefening behoren
evenwichtig beschreven te worden.
Dit betekent dat zowel het aantal succescriteria per competentie van belang is als
de wijze van formuleren. Het taalgebruik in de beroepscompetentieprofielen dient
genderneutraal te zijn. Dit betekent dat globale omschrijvingen, die niets zeggen
over de beroepscontext, vermeden moeten worden. Daarom wordt in deze
rapportage een competentie bijvoorbeeld op de volgende wijze geformuleerd:
“Houdt rekening met de technische uitvoerbaarheid van het ontwerp door
bijvoorbeeld een goede loodverdeling te kiezen en vormen die uit glas te snijden
zijn” in plaats van “Houdt rekening met de technische uitvoerbaarheid van het
ontwerp”.
De beroepscompetentieprofielen uit deze rapportage kunnen gebundeld worden
tot (brede) kwalificaties en kunnen sturing geven aan de ontwikkeling van
leeropdrachten, prestaties en proeven van bekwaamheid. Tevens kunnen de
uitkomsten van het onderzoek in het kader van het Equal project Competence
Coach de input vormen voor EVC-procedures en de introductie van begeleiding in
de beroepspraktijkvorming op afstand met behulp van een ICT module.
2.3.
ONDERZOEKSMETHODIEK
Leidraad voor de uitvoering van het onderzoek naar het
beroepscompetentieprofiel voor de glazenier zijn de door het Colo opgestelde
richtlijnen in het Protocol beroepscompetentieprofielonderzoek 1, het Format
beroepscompetentieprofiel; Handleiding voor het opstellen van
beroepscompetentieprofielen en de doelen van het Equal project Competence
Coach.
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van instrumenten uit Transmit 2 en
Competence. Transmit is een methodiek voor beroepsprofielanalyse. Competence
is een methode voor de ontwikkeling van beroepscompetentieprofielen met
speciale aandacht voor het voorkomen van seksekleuring in profielen die erop
gericht is beroepscompetentieprofielen te verrijken door een eventueel impliciet
genderkarakter op te sporen.
Een belangrijk instrument in de competence-methodiek is 'de genderzoomlens'.
Met de genderzoomlens wordt kritisch ‘ingezoomd’ op de manier waarop de
competenties en bijbehorende succescriteria beschreven zijn en wordt bewaakt dat
1
Protocol Beroepscompetentieprofiel, Colo, Ontwikkelingsplan kwalificatiestructuur, Zoetermeer,
31 mei 2002
2
Transmit Tippenboek: E. Peters en P. Lems, Bunnik 1993
12
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
in de profielen speciale aandacht is voor sociaal-communicatieve vaardigheden en
houdingsaspecten.
Beiden methodieken zijn toekomstgericht door het gebruik van de zogenaamde
‘Innovatiefilter’, waarbij elke verandering, innovatie of ontwikkeling wordt
doorgeredeneerd naar de gevolgen voor de taken en de vereiste competenties in
beroepen en functies.
Gezien de voordelen van de beide methoden is gekozen voor een combinatie van
Transmit en Competence.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
13
14
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
3.
Onderzoeksaanpak
De gehanteerde onderzoeksaanpak voor het ontwikkelen van een
beroepscompetentieprofiel voor de glazenier is gebaseerd op een combinatie van
Transmit en Competence. In het onderzoek zijn de volgende stappen te
onderscheiden:
1. Brancheverkenning;
2. Ontwikkeling taakprofiel;
3. Survey-onderzoek branchekenmerken en taakprofiel;
4. Opstellen verrijkte kerntaken en kernopgaven;
5. Ontwikkeling beroepscompetentieprofiel;
6. Survey-onderzoek competentieprofiel;
7. Panelconferentie;
8. Rapportage.
Het gehele onderzoek is begeleid door een begeleidingscommissie. Voor de namen
van de leden uit de begeleidingscommissie, zie bijlage 1.
De bovenstaande stappen zijn hieronder nader uitgewerkt.
3.1.
STAP 1: BRANCHEVERKENNING
De eerste stap was erop gericht de glazeniersbranche in beeld te brengen. De
informatie is verzameld door middel van deskresearch en kwalitatieve interviews
met experts en sleutelinformanten die zicht hebben op de branche en die met de
nodige afstand (helikopterview) naar de beroepspraktijk kunnen kijken. Met de
experts is aan de hand van gesprekspunten uitgebreid gesproken over bedrijfs- en
werkprocessen. Speciale aandacht is besteed aan de (toekomstige) veranderingen,
innovaties en ontwikkelingen (VIO’s) in de branche die mogelijk van invloed zijn
op de taken, inhoud van het werk en de verantwoordelijkheden van de glazenier.
Voor een overzicht van de namen van de sleutelinformanten en de
gesprekspunten, zie bijlage 2 en 3.
De geïnventariseerde gegevens zijn systematisch geordend in het zogenaamde
VIO-frame (zie bijlage 4). In het VIO-frame zijn de VIO’s systematisch geordend
onder de codewoorden: overheidsregulering, bedrijfsorganisatorische
ontwikkelingen, marktontwikkelingen, technologische ontwikkelingen en
internationale ontwikkelingen.
De gevonden VIO’s zijn conform het Format Beroepscompetentieprofiel
opgenomen in de beroepsbeschrijving van het beroepscompetentieprofiel in
hoofdstuk 4.
Met het oog op de ontwikkeling van toekomstgerichte
beroepscompetentieprofielen zijn, met behulp van het zogenaamde Innovatiefilter,
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
15
de gevonden VIO’s in stap 2 en 3 impliciet doorgeredeneerd naar de mogelijke
invloed op de beroepspraktijk van de glazenier.
3.2.
STAP 2: ONTWIKKELING TAAKPROFIEL
In stap 2 zijn de werkzaamheden, de taakverdeling en de hiërarchische
verantwoordelijkheden van de beroepsbeoefenaars geanalyseerd.
Informatie is primair verzameld via interviews met beroepsbeoefenaars en
leidinggevenden. Met deze functionarissen is gesproken over de taken van de
glazenier. In deze gesprekken is speciaal doorgevraagd naar wat de functionarissen
moeten kennen en kunnen en naar de attitude die nodig is om de taken op een
adequate wijze uit te oefenen en te voldoen aan de eisen die aan een vakbekwame,
vakvolwassen beroepsbeoefenaar gesteld worden. In bijlage 5 is een overzicht
opgenomen van de gesprekspartners.
Daarnaast is voor de analyse gebruik gemaakt van andere informatiebronnen, zoals
de Code van de glazeniers, beroepstyperingen, functiebeschrijvingen en boeken
over glas-in-lood.
Op basis van deze kwalitatieve interviews en de deskresearch zijn concepttaakprofielen opgesteld die door de leden van de begeleidingscommissie zijn
gecontroleerd en geaccordeerd. In stap 3 zijn de taken in de vorm van vragenlijsten
voorgelegd aan een grotere groep uit de branche.
3.3.
STAP 3: SURVEY-ONDERZOEK BRANCHEKENMERKEN EN TAAKPROFIEL
Stap 3 omvatte het kwantitatieve onderzoek naar de taken van de
beroepsbeoefenaars en naar de kenmerken van de branche.
De vragenlijst is opgedeeld in 3 onderdelen, namelijk:
• deel 1: vragen over het bedrijf;
• deel 2: algemene vragen over de glazenier;
• deel 3: taken/activiteiten van de glazenier.
Ad 1 en 2 Algemene vragen over het bedrijf en de glazenier
Om meer inzicht te krijgen in de branche en in de respondentengroep zijn aan de
beroepsbeoefenaars en hun leidinggevende vragen gesteld over het bedrijf (aantal
personen en fte dat werkzaam is binnen het bedrijf, klanten van het bedrijf,
technieken die binnen het bedrijf worden toegepast). Verder is er in de
vragenlijsten een aantal algemene vragen opgenomen. Deze vragen gaan
bijvoorbeeld over de gebruikte functienamen, de verantwoordelijkheid,
complexiteit en transfer van het beroep.
Ad 3 Vragen over de taken
Het derde onderdeel van de vragenlijst heeft betrekking op de taken. Voor ieder
van de in stap 2 geformuleerde taken is gevraagd of de taak ‘niet’, ‘soms’ of ‘vaak’
16
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
wordt uitgevoerd. Daarnaast is verzocht aan te geven of het om een ‘niet
belangrijke’, ‘weinig belangrijke’ of ‘zeer belangrijke’ taak gaat.
Alle OVG-leden hebben voor alle medewerkers die binnen hun bedrijf werkzaam
zijn (inclusief henzelf) een vragenlijst ontvangen. Een kopie van de vragenlijst is te
vinden in bijlage 6. Evenals in de kwalitatieve interviews zijn in het kwantitatieve
onderzoek zowel beroepsbeoefenaars als hun leidinggevenden over de taken en
activiteiten bevraagd. Op die manier is de betrouwbaarheid van de uitkomsten van
de interviews verhoogd. De data zijn verwerkt met SPSS 11.5. In het deelrapport
“Het takenpakket van de glazenier: onderzoeksresultaten” wordt verslag gedaan
van de uitkomsten, waaronder de beantwoording van de algemene vragen over de
branche en overzichten van de gescoorde taken. Op basis van de uitkomsten van
de vragenlijst zijn de zogenaamde kerntaken geformuleerd, die in stap 4 zijn
uitgewerkt tot verrijkte kerntaken.
3.4.
STAP 4: OPSTELLEN VERRIJKTE KERNTAKEN EN KERNOPGAVEN
Aan de hand van de informatie en resultaten uit stap 2 en 3 zijn een
beroepsbeschrijving, (verrijkte) kerntaken en kernopgaven opgesteld. Zie hiervoor
hoofdstuk 4.
3.4.1. De beroepsbeschrijving
De beroepsbeschrijving geeft een impressie van het beroep en dient als
communicatiemiddel en gemeenschappelijk vertrekpunt voor onder andere het
beroepenveld en het onderwijs. De beroepsbeschrijving bestaat uit een
omschrijving van het beroep aan de hand van een aantal vaste begrippen, namelijk:
beroepscontext, rol en verantwoordelijkheden, complexiteit, beroepshouding,
loopbaanmogelijkheden, trends en innovaties. Daarnaast worden de globale
werkzaamheden van de individuele beroepsbeoefenaar beschreven.
3.4.2. De verrijkte kerntaken
Na de vaststelling van de kerntaken zijn deze in stap 4 verder uitgewerkt tot
verrijkte kerntaken. Dit is gebeurd door de kerntaken te analyseren op:
• complicerende factoren vanuit de aard en inhoud van het werk;
• complicerende factoren vanuit de context waarin wordt gewerkt;
• dilemma’s en keuzes vanuit de aard, inhoud en context.
Het gaat in de verrijkte kerntaken om afwegingen, keuzes en dilemma’s ten
aanzien van kritieke factoren, waarbij het inzetten van het juiste register van
gedrag en handelingen bepaalt of iemand een meer of minder professionele
beroepsbeoefenaar is.
Conform de richtlijnen in het Format Beroepscompetentieprofiel zijn de
kerntaken in de rapportage uitgewerkt aan de hand van de in het format
voorgeschreven kopjes, namelijk: proces, rollen / verantwoordelijkheid,
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
17
betrokkenen, complexiteit, (hulp)middelen, kwaliteit van proces en resultaat en
het kopje keuzes en dilemma’s.
3.4.3. De verrijkte kerntaken
Naast het opstellen van verrijkte kerntaken zijn in deze stap van het onderzoek
ook kernopgaven geformuleerd, die evenals de verrijkte kerntaken een bijdrage
hebben geleverd om competenties op te sporen. Kernopgaven zijn veelal
kerntaakdoorsnijdend. Ze zijn te definiëren als de opgaven (problemen, dilemma’s,
kansen) waar een beroepsbeoefenaar regelmatig mee in aanraking komt, die
kenmerkend zijn voor het beroep en waarbij van de beroepsbeoefenaar een aanpak
en een oplossing wordt verwacht. Ze komen voor in situaties waarbij de
medewerker een zeker afbreukrisico loopt.
Aan de hand van de verrijkte kerntaken en kernopgaven zijn in stap 5
beroepscompetenties geïdentificeerd en ontwikkeld.
3.5.
STAP 5: ONTWIKKELING VAN DE BEROEPSCOMPETENTIES MET
BIJBEHORENDE SUCCESCRITERIA
Op basis van de verkregen informatie in stap 2 en 3 en de daaruit geconstrueerde
kerntaken en kernopgaven in stap 4, is geanalyseerd over welke competenties de
beroepsbeoefenaren moeten beschikken om de taken op een adequate wijze uit te
voeren. In de competentiebeschrijvingen wordt daarbij kennis als voorwaardelijk
gezien.
In de beschrijving van beroepscompetenties is gekozen voor een bepaald niveau
van globaliteit. In de succescriteria zijn de competenties verder uitgewerkt.
Sociaal-communicatieve vaardigheden, attitudes en persoonskenmerken nemen
hierbij een nadrukkelijke plaats in. Om toekomstgerichte en genderneutrale
beroepscompetentieprofielen te ontwikkelen, is gebruik gemaakt van de
instrumenten uit de Competence methodiek, namelijk de Innovatiefilter en de
Genderzoomlens.
3.5.1. Innovatiefilter
Om te voorkomen dat beroepscompetentieprofielen gemaakt zouden worden die
snel verouderd zullen zijn, is met behulp van het Innovatiefilter systematisch
gekeken of bepaalde innovaties, ontwikkelingen en (verwachte) veranderingen nog
specifieke gevolgen zullen hebben voor de taakuitvoering (in de toekomst). Bij
elke ontwikkeling is nagegaan wat de gevolgen zijn voor:
• de beroepsactiviteiten in het algemeen;
• de taken, rollen en verantwoordelijkheden;
• de noodzakelijke competenties in termen van vaardigheden en houdingen.
Op deze manier zijn nieuwe elementen doorgeredeneerd naar de
competentieprofielen.
18
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
3.5.2. Genderzoomlens
Naast veroudering moest voorkomen worden dat
genderruis of seksekleuring op zou treden in de
profielen. Met behulp van de zogenaamde
Genderzoomlens - een soort checklist - is
gekeken of dit verschijnsel zich voordoet.
Nagegaan is of de profielen voldoende in balans
zijn wat betreft vaktechnische vaardigheden
enerzijds en de sociaal-communicatieve
vaardigheden anderzijds.
Hierbij is gebruik gemaakt van de Competencesoftware. Het percentage sociaal-communicatieve
vaardigheden in een beroepscompetentieprofiel
moet, afhankelijk van het aantal competenties,
minimaal tussen de 25% en 30% liggen, wil het
profiel op dit onderdeel als genderneutraal
bestempeld worden. Aan deze voorwaarde is in
deze rapportage voldaan.
Zie hiervoor hoofdstuk 4.
Genderzoomlens:
1. Is het profiel voldoende breed
en volledig geformuleerd?
2. Is er sprake van een
evenwichtige omschrijving van
vaktechnische en sociaalcommunicatieve competenties?
3. Komen de vereiste
vaardigheden, houdingen in
belangrijke mate aan de orde?
4. Zijn de houdingen en
eigenschappen in de
succescriteria geformuleerd in
een beroepscontext?
5. Wordt het profiel gekenmerkt
door genderneutraal
taalgebruik?
Verder is met de genderzoomlens gecontroleerd
of de profielen voldoende breed beschreven zijn (aantal competenties per profiel)
en is ingezoomd op de competenties om te beoordelen of de profielen ook
voldoende gedetailleerd beschreven zijn; dus of er voldoende succescriteria per
competentie geformuleerd zijn. Er is zo min mogelijk genderspecifiek taalgebruik
toegepast. Dat wil zeggen dat speciaal is gelet op een eventuele overaccentuering
van technische kennisaspecten, globaal taalgebruik en het ontbreken van een
beroepscontext in de beschrijvingen.
Er vond tenslotte een interne kwaliteitscheck op het profiel plaats door naar de
beroepen te kijken vanuit verschillende dimensies. Dit betekent dat de profielen
gecontroleerd zijn op volledigheid vanuit het perspectief van vakmatigmethodische, bestuurlijk-organisatorische, sociaal-communicatieve en
ontwikkelingsdimensies.
Stap 5 heeft geresulteerd in toekomstgerichte, genderneutrale conceptcompetentielijsten voor de glazenier. Het concept-competentieprofiel is door de
leden van de begeleidingscommissie geaccordeerd en in stap 6 in de vorm van een
vragenlijst ingezet om een kwantitatief onderzoek uit te voeren.
3.6.
STAP 6: SURVEY-ONDERZOEK COMPETENTIEPROFIEL
Ter voorbereiding op de panelconferentie waar de beroepscompetentieprofielen
gevalideerd zijn, zijn de concept-competentielijsten in stap 6 in de vorm van een
vragenlijst voorgelegd aan 13 bedrijven uit de branche. De respondenten is
gevraagd aan te geven of de competenties en succescriteria ‘niet belangrijk’, ‘weinig
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
19
belangrijk’, ‘belangrijk’ of ‘zeer belangrijk’ zijn voor de taakuitvoering van de
glazenier. De resultaten zijn verwerkt met de Competence-software tot grafische
overzichten van de gescoorde competenties en succescriteria (zie bijlage 8) die in
de panelconferentie zijn voorgelegd aan de deelnemers. Om te bepalen of een
bepaalde taak of competentie onderdeel is van het beroep wordt de middenlijn als
grens gekozen; als de score op of rechts van de middenlijn valt, behoort de taak of
competentie tot het beroep. Als de score links van de middenlijn valt, wordt de
taak niet tot het beroep gerekend.
Tevens is aan de deelnemers van de panelconferentie gevraagd de rest van het
beroepscompetentieprofiel van commentaar te voorzien.
3.7.
STAP 7: PANELCONFERENTIE
In stap 7 heeft de panelconferentie plaatsgevonden. Hier waren, naast de
begeleidingscommissie, de bedrijven aanwezig die de ‘competentievragenlijst’
gescoord hebben (zie bijlage 7). Tijdens de panelconferentie is in de vorm van een
korte PowerPoint presentatie het kader en opzet van het onderzoek uitgelegd.
Vervolgens heeft de bespreking plaatsgevonden van discussiepunten en de
Competence grafieken met de competenties en succescriteria. Zie bijlage 8 voor de
competencegrafieken.
3.8.
STAP 8: RAPPORTAGE
Voorgaande stappen hebben geresulteerd in onderhavig rapport met daarin
opgenomen het beroepscompetentieprofiel van de glazenier. Op grond van deze
rapportage kan een kwalificatieprofiel voor het beroep worden opgesteld en
verdere besluitvorming plaatsvinden ten aanzien van ICT-begeleiding op afstand
en EVC.
20
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
4.2.
COMPETENTIEMATRIX GLAZENIER
In onderstaand overzicht is schematisch aangegeven welke competenties er vereist
zijn voor de uitvoering van de kerntaken en kernopgaven van de glazenier.
Beroepscompetenties
Vakmatig methodisch
(VM)
Overleggen met/adviseren
aan opdrachtgever over
werkstuk
Offerte maken en
aanbieden
Ontwerp maken
Vervaardigen glas-in-lood
paneel
Voorbereiden van
restauratiewerkzaamheden
Uitvoeren van
restauratiewerkzaamheden
Brandschilderen
Toepassen van glasapplique
Fusen en
glasbuigen/slumpen
Zandstralen
Zeefdrukken op glas
Plaatsen van glas-in-lood
panelen en andere
werkstukken
Bestuurlijk-organisatorisch
en strategisch (BOS)
Werken volgens
voorschriften met
betrekking tot ARBO,
veiligheid en milieu en de
Code van de glazenier
Werkplek en werkplaats
schoonmaken
Sociaal-communiatief (SC)
Bijdragen aan een positief
imago
Instructies geven
Communicatie en
Kerntaak
1
2
X
X
Kernopgave
3
4
5
6
1
2
3
4
5
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
41
Beroepscompetenties
samenwerken
Onderhouden van een
professionele werkrelatie
met de organisatie
Ontwikkelings (ON)
Bijdragen aan
professionalisering van het
beroep
4.3.
Kerntaak
Kernopgave
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
BALANS PROFIEL GLAZENIER
Met behulp van de Genderzoomlens uit de compentence-methodiek is een extra
controle uitgevoerd.om te controleren of het profiel in evenwicht is voor wat
betreft de verhouding tussen de sociaal communicatieve vaardigheden en de
vaktechnische vaardigheden. Voor elke competentie en succescriteria is bepaald of
het een vaktechnische vaardigheid of een sociaalcommunicatieve vaardigheid
betreft. Onderstaand figuur laat zien dat het profiel van de glazenier in balans is.
Balans vaktechnische versus sociaalcommunicatieve
Competenties en succescriteria
Aantal vaktechnisch
Aantal sociaalcommunicatief
Aantal anders
42
(60%)
(33%)
(7%)
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 1
LEDEN BEGELEIDINGSCOMMISSIE
Mevrouw G.K. Oggel (HBA)
De heer P. Heijman (OVG)
De heer C. Schmit (OVG)
De heer Th.C.L. van der Zwaan (STOOV)
De heer P. Jansen (FNV Bondgenoten)
De heer H.A. Meijerman (CNV Bedrijvenbond)
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
43
44
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 2
GESPREKSPARTNERS BRANCHEVERKENNING
De heer Gielen (OVG)
De heer Heijman (OVG)
De heer Schmit (OVG)
De heer Winnubst (OVG)
De heer Van der Zwaan (STOOV)
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
45
46
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 3
GESPREKPUNTEN BRANCHEVERKENNING:
De brancheverkenning is erop gericht om systematisch een aantal veranderingen,
innovaties en ontwikkelingen in de branche in beeld te brengen, die mogelijk van
invloed zijn op de beroepspraktijk: de inhoud van het werk, de taken, de
taakverdeling en verantwoordelijkheden.
De volgende thema’s zijn met de gesprekspartners besproken:
• De disciplines van de glazenier (glazenier traditioneel, restauratie glazenier,
glazenier nieuwe technieken, beeldend (glas)kunstnaar/ontwerper, glazenier
allround): Wat zijn de verschillen, hoeveel glazeniers zitten er in elke
discipline, wat voor opleiding hebben ze genoten, bij wat voor soort bedrijven
werken ze. Op welke discipline(s) moet het beroepscompetentieprofiel gericht
worden.
• De geschiedenis van de bedrijfstak.
• De omvang van de bedrijfstak.
• De producten, diensten, klanten en de omzet.
• De plaats van de bedrijfstak ten opzichte van andere bedrijven.
• Belangrijke veranderingen in het verleden en strategie voor de toekomst.
• De opleidingsinfrastructuur.
• De personeelssamenstelling en het aandeel van vrouwen in de werkgelegenheid
in de bedrijfstak.
• De verdeling van mannen en vrouwen in de bedrijven naar functie.
• Ervaringen met eerdere of lopende initiatieven op het terein van onderwijs en
arbeidsmarkt.
• De marktontwikkelingen in de branche, onderverdeeld naar de globale
marktvraag, de marktvraag per product en de concurrentie in de branche.
• Veranderingen binnen de organisaties, onderverdeeld in het ontstaan van
nieuwe functies, wijzigingen in de taakverdeling tussen groepen en personen,
certificering van bedrijven en personen en autonome taakgroepen.
• Productgerelateerde innovaties (technologieën die het mogelijk maken dat
bedrijven met nieuwe producten op de markt (kunnen) komen).
• Procesgerelateerde innovaties (wijze van produceren en nieuwe technieken of
machines die daarbij gebruikt worden).
• Wet- en regelgeving die de aard en het karakter van de arbeidsactiviteiten
beïnvloedt (zoals arbozorg, milieuzorg, kwaliteitszorg).
• Internationale ontwikkelingen die van toepassing zijn op de branche (ook
opleidingen in het buitenland).
• De communicatie in de branche (met opdrachtgevers, klanten, collega’s,
anderen).
• De arbeidsmarkt voor glazeniers.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
47
48
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 4
VIO-FRAME
Het innovatie-overzicht kent een viertal codewoorden: marktontwikkelingen,
bedrijfsorganisatorische ontwikkelingen, technologische ontwikkelingen en
overheidsregulering.
Marktontwikkelingen
• Meer vraag naar moderne glas-in-lood werken in nieuwbouwprojecten en
utiliteitsbouw.
• Toenemende vraag naar glas-in-lood werken in jaren ’30 woningen waar het
oorspronkelijke glas-in-lood uit is gehaald.
• Vraag naar restauratie zal afnemen in economisch slechtere tijden. De markt
voor het restaureren van glas-in-lood draait op subsidies. Het verkrijgen van
deze subsidies is gerelateerd aan de economie.
• De vraag naar brandschilderen neemt af.
• Fusen (het versmelten van glas in monumentale toepassingen) is een techniek
met toekomst.
• De concurrentie in de restauratiebranche is hevig. Er zijn ongeveer 10
bedrijven die op deze markt opereren.
• De concurrentie in het traditionele glas-in-lood segment is heftig.
• Er is sprake van valse concurrentie van zogenaamde hobbyïsten.
• Er is sprake van concurrentie vanuit de buurlanden België en Duitsland, vooral
voor restauratiebedrijven in de grensstreek.
• Glaszetters maken in toenemende mate glas-in-lood. Hierdoor ontstaat extra
concurrentie.
• Er treedt specialisatie op in de branche wat betreft technieken en daardoor ook
van specifieke producten.
• Toenemende uitvoering van glas-in-lood in dubbel glas.
• Toename van de vraag naar geluidwerende beglazing.
• Inkoop van glas is makkelijker geworden, doordat nu ook kleine stukken glas
kunnen worden gekocht. Hierdoor neemt het aantal kleine ateliers toe.
• De PR van de glazeniersbranche is slecht verzorgd. Veel particulieren denken
dat glas-in-lood duur is, terwijl het niet duurder is dan andere producten. Ook
architecten kennen het werk onvoldoende.
• Woonprogramma’s op tv hebben een positief effect op de bekendheid en
verkoop van glas-in-lood.
Bedrijfsorganisatorische ontwikkelingen
• De OVG is opgericht. De OVG maakt zich sterk voor certificering van de
leden. Men wil toe naar accreditatie van bedrijf en persoon.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
49
•
•
•
•
•
Er is een branchecode. Werken volgens de branchecode betekent meer tijd en
aandacht voor schoonhouden. Dat gaat ten koste van de produktie.
Een beperkt aantal bedrijven gaat over op ISO-certificering.
Een beperkt aantal bedrijven gaat over op VCA-certificering (Veiligheid
Checklist Aannemers).
Door ISO- en VCA-certificering ontstaat ook persoonscertificatie. Een bedrijf
moet bij ISO en VCA immers opleidingenbeleid hebben (bij VCA op het
specifieke gebied van veiligheid).
De OVG is (sinds kort) betrokken bij de ontwikkeling van de CAO voor de
groothandel in vlakglas, het glasbewerkings- en glazeniersbedrijf. In de CAO
komen binnenkort functies te staan. Daardoor worden vakdiploma’s
belangrijker en daarmee ook opleiding en scholing.
Technologische ontwikkelingen
• Toename van digitale hulpmiddelen bij het ontwerpen van glas-in-lood
produkten.
• (Beperkte) toename van digitale meetinstrumenten voor het vervaardigen van
exacte mallen. Hiervoor is CAD-kennis noodzakelijk (geavanceerd technisch
tekenprogramma) en een plotter (printer voor grote formaten).
• (Beperkte) toename van gebruik van plotters. Geplotte mallen worden
gebruikt om het voorzetglas te snijden of zijn een hulpmiddel voor de glas-inlood panelen. De plotter kan ook schaaltekeningen (cartons) of digitale foto’s,
na bewerking, op ware grootte en fullcolor uitprinten op fotokwaliteit.
• Handmatig verlijmen van gebroken glas kan deels vervangen worden door een
pneumatisch/electrisch verlijmapparaat.
• Daarbij zijn kleurpasta’s beschikbaar voor lijm in de kleur van de te verlijmen
fragmenten.
• (Beperkte) toename van gebruik van de digitale videocamera bij de opname van
werken.
• (Beperkte) toename van gebruik van de digitale fotocamera bij het vastleggen
van diverse stadia van het restauratieproces.
• Door gebruik van digitale hulpmiddelen kunnen gegevens uitgewisseld worden
met bedrijven waarmee wordt samengewerkt.
• (Beperkte) toename van CNC-besturing.
• (Beperkte) toename van gebruik van een lasermeter voor het inmeten van
steigerwerken.
• Toename van koud gebogen glas.
• Makkelijker gebruik van de oven door automatische bediening.
Overheidsregulering
• Door wetgeving op het gebied van ARBO, milieu, de Code van de glazeniers,
ISO, VCA, moeten bedrijven investeren in machinale hulpmiddelen. Niet elk
bedrijf wil of kan dit financieren. Hierdoor wordt het kaf van het koren
gescheiden in de glazeniersbranche.
• Jaarlijks dienen glazeniers gecontroleerd te worden op loodvergiftiging.
50
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
•
•
Er worden nieuwe eisen aan glas gesteld ten aanzien van isolatie.
Strengere wetgeving met betrekking tot geluidsoverlast leidt tot meer
geluidwerende beglazing.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
51
52
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 5
GESPREKSPARTNERS TEN BEHOEVE VAN HET
BEROEPSCOMPETENTIEPROFIEL
De heer Heijman – Glasatelier Oud Rijswijk
De heer Wouters – Glasatelier Oud Rijswijk
De heer Schmit – Glasatelier Schmit
De heer Winnubst – Glasatelier Winnubst
Mevrouw Van der Does – Glasatelier Hermine van der Does
Mevrouw Gielen – Glasatelier Immanuel
De heer Jacobs – GBB
Mevrouw Franken – GBB
De heer Kok – GBB
De heer Mutsaers – GBB
Mevrouw Flos – Glasatelier Flos
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
53
54
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 6
VRAGENLIJST BRANCHEKENMERKEN EN TAAKPROFIEL
DE VRAGENLIJST
Vragenlijst taken van de glazenier
Geachte mevrouw, meneer,
Op dit moment bestaat er in Nederland geen opleiding voor glazenier. Hier bestaat echter wel
behoefte aan.
In opdracht van het Hoofdbedrijfschap Ambachten (HBA) en onder begeleiding van de OVG en
STOOV, wordt daarom een zogenaamd beroepscompetentieprofiel voor de glazenier ontwikkeld. Dit
profiel moet als uitgangspunt dienen voor een opleiding op mbo-niveau.
Om het beroepscompetentieprofiel zo veel als mogelijk aan te laten sluiten bij de beroepspraktijk, is
een vragenlijst ontwikkeld met een aantal vragen over het beroep van glazenier. Wij zouden het zeer
op prijs stellen als u deze vragenlijst zou willen invullen. Dit kost u ongeveer 15 minuten van uw tijd.
De vragenlijsten zullen uiteraard anoniem verwerkt worden.
Wij stellen het op prijs als de vragenlijst voor 25 februari 2003 ingevuld geretourneerd wordt aan het
bureau Arbeid Opleidingen Consult. Dit bureau draagt zorg voor de uitvoering van het onderzoek.
U kunt de ingevulde lijst ongefrankeerd terugsturen in de bijgevoegde antwoordenvelop
(antwoordnummer 60789, 5000 WB Tilburg).
Indien u vragen heeft over de vragenlijst en/of het onderzoek, dan kunt u natuurlijk altijd contact
opnemen met het onderzoeksbureau. U kunt vragen naar Nanette Raaijmakers, telefoon: 013 5300402.
Wij willen u, als HBA, OVG en STOOV, alvast hartelijk danken voor uw inzet! Over de uitkomsten en
ontwikkelingen publiceren wij in elk geval op de website van de OVG, Glas in Beeld en STOOV
Magazine, zodat u weet dat uw inspanningen de moeite waard zijn. Ook kunt u de resultaten
rechtstreeks bij ons opvragen.
Met vriendelijke groet,
mede namens de OVG en STOOV
Gerrie Oggel
HBA
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
55
INVULINSTRUCTIES
Deze vragenlijst gaat over de glazenier. Hieronder worden alle personen begrepen die zich
bezighouden met (delen van) het ontwerpen en/of vervaardigen en/of restaureren van
(gebrandschilderde) glas-in-loodramen of andere glasobjecten.
De vragenlijst bestaat uit 4 delen:
Deel 1: Vragen over het bedrijf
Deel 2: Algemene vragen over de glazenier
Deel 3: Taken/activiteiten van de glazenier
Deel 4: Taken/activiteiten van de ondernemer/leidinggevende
Let op:
• Bent u een glazenier in loondienst of een zzp-er (zelfstandige zonder personeel), dan hoeft
u alleen deel 1, 2 en deel 3 van de vragenlijst in te vullen. Vul deel 2 en 3 in voor uw eigen
werkzaamheden.
• Bent u ondernemer met 1 of meer personeelsleden in dienst of een leidinggevende in
loondienst die leiding geeft aan één of meerdere glazeniers, vul dan naast deel 1, 2 en 3
ook deel 4 in. Deel 4 gaat over uw eigen werkzaamheden. Deel 1 gaat over het bedrijf
waarin u werkzaam bent. Vul de delen 2 en 3 in voor de werkzaamheden van de glazeniers
waaraan u leiding geeft.
Wij verzoeken u de onderstaande vragen in te vullen en de antwoorden in de hokjes aan te
kruisen. Indien de opsommingen niet volledig zijn, verzoeken wij u de gegevens op de open
plaatsen aan te vullen.
DEEL 1:
1
VRAGEN OVER HET BEDRIJF
Algemeen (indien u anoniem wilt blijven, hoeft u de bedrijfsnaam en plaats niet in te vullen)
Naam bedrijf: ……………………………………………
……………………………………………
Plaats:
Functie:
… Glazenier in een eenmanszaak
… Ondernemer met 1 of meerdere glazeniers in
(zzp-er)
dienst
2
3
… Leerling-glazenier in loondienst
… Leidinggevende in loondienst
… Glazenier in loondienst
… Anders, namelijk ………………………………
Uit hoeveel personen bestaat het bedrijf waar u werkzaam bent?
… 1 persoon (ikzelf)
… 4 - 5 personen
… 11 - 20 personen
… 2 - 3 personen
… 6 - 10 personen
… 21 en meer personen
Uit hoeveel fte (fulltime equivalenten) bestaat het bedrijf waar u werkzaam bent?
…… fte aan glazeniers
…… fte aan overig personeel
… Weet niet
56
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
4
5
6
Wie zijn de klanten van uw bedrijf? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk.
… particulieren
… aannemers
… bedrijven
… schilders
… eigenaren van monumenten
… glaszetters
… vertegenwoordigers van kerken (zoals
kerkraden, bisdommen, kerkbureaus, etc.)
… glashandelaren
… overheid
… anders, nl.: ……….……………………………….
… kunstenaars
… weet niet
Hoeveel procent van de tijd wordt er binnen uw bedrijf besteed aan de volgende hoofdactiviteiten?
Restaureren
………………… %
Nieuwe objecten maken
………………… %
Weet niet
…
Hoe vaak worden de volgende technieken binnen uw bedrijf toegepast?
Technieken
Nooit
Soms
Vaak
Weet niet
1.
glas-in-lood
…
…
…
…
2.
glasappliqué
…
…
…
…
3.
fusing
…
…
…
…
4.
zeefdrukken op glas
…
…
…
…
5.
glasmozaïek
…
…
…
…
6.
glas in epoxy/glas in beton
…
…
…
…
7.
lamineren
…
…
…
…
8.
verre murail
…
…
…
…
9.
etsen
…
…
…
…
10. graveren
…
…
…
…
11. zandstralen
…
…
…
…
12. tiffany
…
…
…
…
13. slumpen
…
…
…
…
14. glasbuigen
…
…
…
…
15. anders, nl.: …………………………………..
…
…
…
…
16. anders, nl.: …………………………………..
…
…
…
…
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
57
7
Welke van de volgende technieken zullen binnen nu en vijf jaar binnen uw bedrijf worden toegepast?
Technieken
Zeker
Misschien
Niet
Weet niet
1.
glas-in-lood
…
…
…
…
2.
glasappliqué
…
…
…
…
3.
fusing
…
…
…
…
4.
zeefdrukken op glas
…
…
…
…
5.
glasmozaïek
…
…
…
…
6.
glas in epoxy/glas in beton
…
…
…
…
7.
lamineren
…
…
…
…
8.
verre murail
…
…
…
…
9.
etsen
…
…
…
…
10. graveren
…
…
…
…
11. zandstralen
…
…
…
…
12. Tiffany
…
…
…
…
13. slumpen
…
…
…
…
14. glasbuigen
…
…
…
…
15. anders, nl.: …………………………………..
…
…
…
…
16. anders, nl.: …………………………………..
…
…
…
…
DEEL 2:
8
ALGEMENE VRAGEN OVER DE GLAZENIER
Deze vraag gaat over de verantwoordelijkheid van de glazenier. Welke omschrijving is het meest van
toepassing is op het beroep van glazenier?
… De glazenier verricht assisterende werkzaamheden
… De glazenier is verantwoordelijk voor zijn eigen taken
… De glazenier is verantwoordelijk voor zijn eigen taken en stuurt collega’s aan
9
Deze vraag gaat over complexiteit. Welke omschrijving is het meest van toepassing op het beroep van
glazenier?
… Het betreft voornamelijk dezelfde handelingen die vele malen per dag worden uitgevoerd
… Het betreft het uitvoeren van enkele vastgelegde standaardprocedures en methoden
… Het betreft standaardprocedures en methoden, die hij wanneer de situatie dat vereist, combineert.
De glazenier maakt zelf de inschatting wanneer welke procedures gebruikt moeten worden.
… Tot het takenpakket behoort het bedenken en ontwikkelen van nieuwe procedures en methoden
58
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
10
In welke beroepen kunnen de vaardigheden van glazenier worden toegepast?
De vaardigheden van de glazenier kunnen worden toegepast:
… alleen binnen het beroep van glazenier
… ook binnen andere beroepen in de glasbranche
… ook binnen verschillende beroepen buiten de glasbranche
11
Welke functienamen worden in uw bedrijf gebruikt voor het beroep van glazenier? Er zijn meerdere
antwoorden mogelijk.
… glazenier
… glassnijder
… glaskunstenaar
… zetter
… vormgever in glas
… anders, namelijk ……………………………….
… glasschilder
… anders, namelijk ……………………………….
DEEL 3:
TAKEN/ACTIVITEITEN VAN DE GLAZENIER
Wij verzoeken u voor elk van de onderstaande taken/activiteiten aan te geven of deze bij het beroep van
de glazenier horen.Tevens vragen wij u aan te geven hoe belangrijk de taken/activiteiten zijn binnen het
beroep van glazenier. Als u een antwoord echt niet weet, dan kunt u dat onderdeel open laten.
Let op:
• Bent u een glazenier in loondienst of een zzp-er (zelfstandige zonder personeel), geef dan
aan of u de taken zelf vaak, soms of niet uitvoert. Geef tevens aan hoe belangrijk de taak is
voor uw beroep.
• Bent u ondernemer met 1 of meer personeelsleden in dienst of een leidinggevende in
loondienst, geef dan aan welke taken de glazeniers uitvoeren waaraan u leiding geeft. Geef
tevens aan hoe belangrijk u de taken vindt voor het beroep van glazenier.
Taken
niet
soms
vaak
belangrijk ?
niet
weinig
zeer
1.
Overleggen met potentiële klant over opdracht
…
…
…
…
…
…
2.
Adviseren over ontwerp, soort en kleur glas,
loodmaten
…
…
…
…
…
…
3.
Calculeren van opdrachten
…
…
…
…
…
…
4.
Prijsopgave/offertes maken
…
…
…
…
…
…
5.
Opmeten van de plaats waar het werkstuk moet
komen
…
…
…
…
…
…
6.
Maken van basisontwerpen (bijvoorbeeld voor
bovenlichten)
Ontwerpen van herdenkingsramen
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
Ontwerpen van grotere projecten, bijvoorbeeld glas-inlood voor nieuwbouwprojecten, voor kerkramen, etc.
Ontwerpen van glasobjecten (kunstobjecten)
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
7.
8.
9.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
59
Taken
10. Inkopen van werkmateriaal, zoals glas, lood, kit,
niet
soms
vaak
belangrijk ?
niet
weinig
zeer
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
12. Beheren van voorraad
…
…
…
…
…
…
13. Plannen van opdrachten
…
…
…
…
…
…
14. Maken van mallen
…
…
…
…
…
…
15. Nummeren/rubriceren van ramen
…
…
…
…
…
…
16. Juiste glas uitzoeken voor een werkstuk
…
…
…
…
…
…
17. Lood draaien
…
…
…
…
…
…
18. Juiste lood uitzoeken voor een werkstuk
…
…
…
…
…
…
19. Maatvoeren (uitrekenen hoe groot elk glaasje uit
…
…
…
…
…
…
20. Snijden van glas
…
…
…
…
…
…
21. Brandschilderen
…
…
…
…
…
…
22. Zetten (lood om glas zetten/verloden)
…
…
…
…
…
…
23. Solderen van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
24. Kitten van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
25. Schoonmaken van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
26. Patineren van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
28. Verrichten van bouwfysisch onderzoek
…
…
…
…
…
…
29. Reinigen van te restaureren objecten op locatie
…
…
…
…
…
…
30. Uitnemen van te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
31. Transporteren van te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
32. Opslaan van te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
35. Demonteren van het te restaureren paneel
…
…
…
…
…
…
36. Lijmen van het te restaureren paneel
…
…
…
…
…
…
37. Koud retoucheren van de te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
38. Fixeren van de te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
39. Vervangen/aanbrengen van hulpconstructies bij
…
…
…
…
…
…
40. Restauratieverslag maken
…
…
…
…
…
…
41. Museale opstelling maken
…
…
…
…
…
…
verf, lijm
11. Inkopen van gereedschap, werkkleding, etc.
een werkstuk moet zijn)
27. Onderzoek uitvoeren op locatie t.b.v.
restauratiewerkzaamheden (staat van ramen,
geschiedenis, etc.)
33. Onderzoeken van de te restaureren panelen in
het atelier en bepalen wat er met elk onderdeel
uit het paneel moet gebeuren
34. Reinigen van het te restaureren paneel in het
atelier
panelen
60
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Taken
niet
soms
vaak
belangrijk ?
niet
weinig
zeer
42. Assembleren van glas-in-lood tussen dubbel glas
…
…
…
…
…
…
43. Transporteren van panelen die klaar zijn t.b.v.
plaatsing
44. Plaatsen van kleine ramen/deuren (veelal bij
particulieren)
45. Klachten afhandelen
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
46. Plaatsen van grote ramen/deuren (in kerken,
…
…
…
…
…
…
47. Nazorg bieden aan klant
…
…
…
…
…
…
48. Schoonmaken van de eigen werkplek
…
…
…
…
…
…
49. Schoonmaken van de werkplaats
…
…
…
…
…
…
50. Schoonmaken van gereedschap
…
…
…
…
…
…
51. Opleiden of begeleiden van leerling-glazeniers
…
…
…
…
…
…
52. PR-activiteiten uitvoeren
…
…
…
…
…
…
53. Vergaderen/werkoverleg voeren
…
…
…
…
…
…
54. Inhuren van onderaannemers
…
…
…
…
…
…
55. Bedrijfsbegroting maken
…
…
…
…
…
…
56. Nacalculaties maken
…
…
…
…
…
…
57. Administratie voeren van uitgaven en
…
…
…
…
…
…
58. Facturen maken
…
…
…
…
…
…
59. Verzekeringen regelen
…
…
…
…
…
…
60. Opstellen ARBO-beleid
…
…
…
…
…
…
61. Opstellen milieu- en energiebeleid
…
…
…
…
…
…
62. Opstellen kwaliteitsbeleid
…
…
…
…
…
…
63. Opstellen hygiënebeleid
…
…
…
…
…
…
64. Opstellen inrichtingsbeleid
…
…
…
…
…
…
grote nieuwbouwprojecten, etc.)
ontvangsten
Bent u een glazenier in loondienst of een ZZP-er (zelfstandige zonder personeel), dan bent u nu klaar
met het invullen van de vragenlijst. Heeft u nog aanvullingen, op- en/of aanmerkingen, dan kunt u die
kwijt op het laatste blad.
Bent u ondernemer met 1 of meer personeelsleden of leidinggevende in loondienst die leiding geeft aan
1 of meerdere glazeniers, zou u dan zo vriendelijk willen zijn ook deel 4 nog in te vullen.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
61
DEEL 4:
TAKEN/ACTIVITEITEN VAN DE ONDERNEMER/LEIDINGGEVENDE
Let op: dit deel hoeft alleen ingevuld te worden door de ondernemer met 1 of meer personeelsleden en
door de leidinggevende in loondienst die leiding geeft aan 1 of meerdere glazeniers.
Wij verzoeken u voor elk van de onderstaande taken/activiteiten aan te geven of u de taken zelf vaak,
soms of niet uitvoert. Geef tevens aan hoe belangrijk de taak is voor uw beroep.
Taken
niet
soms
vaak
belangrijk ?
niet
weinig
zeer
…
…
…
…
…
…
1.
Overleggen met potentiële klant over opdracht
…
…
…
2.
Adviseren over ontwerp, soort en kleur glas,
loodmaten
…
…
…
3.
Calculeren van opdrachten
…
…
…
…
…
…
4.
Prijsopgave/offertes maken
…
…
…
…
…
…
5.
Opmeten van de plaats waar het werkstuk
moet komen
…
…
…
…
…
…
6.
Maken van basisontwerpen (bijvoorbeeld voor
bovenlichten)
Ontwerpen van herdenkingsramen
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
8.
Ontwerpen van grotere projecten, bijvoorbeeld glasin-lood voor nieuwbouwprojecten, voor kerkramen,
etc.
…
…
…
…
…
…
9.
Ontwerpen van glasobjecten (kunstobjecten)
…
…
…
…
…
…
10.
…
…
…
…
…
…
11.
Inkopen van werkmateriaal, zoals glas, lood,
kit, verf, lijm
Inkopen van gereedschap, werkkleding, etc.
…
…
…
…
…
…
12.
Beheren van voorraad
…
…
…
…
…
…
13.
Plannen van opdrachten
…
…
…
…
…
…
14.
Maken van mallen
…
…
…
…
…
…
15.
Nummeren/rubriceren van ramen
…
…
…
…
…
…
16.
Juiste glas uitzoeken voor een werkstuk
…
…
…
…
…
…
17.
Lood draaien
…
…
…
…
…
…
18.
Juiste lood uitzoeken voor een werkstuk
…
…
…
…
…
…
19.
Maatvoeren (uitrekenen hoe groot elk glaasje
uit een werkstuk moet zijn)
…
…
…
…
…
…
20.
Snijden van glas
…
…
…
…
…
…
21.
Brandschilderen
…
…
…
…
…
…
22.
Zetten (lood om glas zetten/verloden)
…
…
…
…
…
…
23.
Solderen van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
24.
Kitten van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
25.
Schoonmaken van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
26.
Patineren van het werkstuk
…
…
…
…
…
…
7.
62
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Taken
27.
niet
soms
vaak
belangrijk ?
niet
weinig
zeer
Onderzoek uitvoeren op locatie t.b.v.
restauratiewerkzaamheden (staat van ramen,
geschiedenis, etc.)
…
…
…
…
…
…
28.
Verrichten van bouwfysisch onderzoek
…
…
…
…
…
…
29.
Reinigen van te restaureren objecten op
locatie
…
…
…
…
…
…
30.
Uitnemen van te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
31.
Transporteren van te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
32.
Opslaan van te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
33.
Onderzoeken van de te restaureren panelen in
het atelier en bepalen wat er met elk onderdeel
uit het paneel moet gebeuren
…
…
…
…
…
…
34.
Reinigen van het te restaureren paneel in het
atelier
…
…
…
…
…
…
35.
Demonteren van het te restaureren paneel
…
…
…
…
…
…
36.
Lijmen van het te restaureren paneel
…
…
…
…
…
…
37.
Koud retoucheren van de te restaureren
panelen
…
…
…
…
…
…
38.
Fixeren van de te restaureren panelen
…
…
…
…
…
…
39.
Vervangen/aanbrengen van hulpconstructies
bij panelen
…
…
…
…
…
…
40.
Restauratieverslag maken
…
…
…
…
…
…
41.
Museale opstelling maken
…
…
…
…
…
…
42.
Assembleren van glas-in-lood tussen dubbel
glas
Transporteren van panelen die klaar zijn t.b.v.
plaatsing
Plaatsen van kleine ramen/deuren (veelal bij
particulieren)
Klachten afhandelen
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
…
46.
Plaatsen van grote ramen/deuren (in kerken,
grote nieuwbouwprojecten, etc.)
…
…
…
…
…
…
47.
Nazorg bieden aan klant
…
…
…
…
…
…
48.
Schoonmaken van de eigen werkplek
…
…
…
…
…
…
49.
Schoonmaken van de werkplaats
…
…
…
…
…
…
50.
Schoonmaken van gereedschap
…
…
…
…
…
…
51.
Opleiden of begeleiden van leerling-glazeniers
…
…
…
…
…
…
52.
PR-activiteiten uitvoeren
…
…
…
…
…
…
53.
Vergaderen/werkoverleg voeren
…
…
…
…
…
…
54.
Inhuren van onderaannemers
…
…
…
…
…
…
55.
Bedrijfsbegroting maken
…
…
…
…
…
…
56.
Nacalculaties maken
…
…
…
…
…
…
57.
Administratie voeren van uitgaven en
ontvangsten
…
…
…
…
…
…
43.
44.
45.
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
63
Taken
niet
soms
vaak
belangrijk ?
niet
weinig
zeer
58.
Facturen maken
…
…
…
…
…
…
59.
Verzekeringen regelen
…
…
…
…
…
…
60.
Opstellen ARBO-beleid
…
…
…
…
…
…
61.
Opstellen milieu- en energiebeleid
…
…
…
…
…
…
62.
Opstellen kwaliteitsbeleid
…
…
…
…
…
…
63.
Opstellen hygiënebeleid
…
…
…
…
…
…
64.
Opstellen inrichtingsbeleid
…
…
…
…
…
…
65.
Organiseren van de
werkzaamheden/werkvoorbereiding
…
…
…
…
…
…
66.
Inplannen personeel en werkzaamheden
…
…
…
…
…
…
67.
Onderaannemers aansturen
…
…
…
…
…
…
68.
Leiding geven / organisatie aansturen
…
…
…
…
…
…
69.
Projectbeheer
…
…
…
…
…
…
70.
Opstellen veiligheidsbeleid
…
…
…
…
…
…
71.
Kwaliteit werkzaamheden bewaken
…
…
…
…
…
…
72.
Voortgang werkzaamheden bewaken
…
…
…
…
…
…
73.
Risico-inventarisatie uitvoeren en plan van aanpak
opstellen
…
…
…
…
…
…
74.
Zorgdragen voor uitvoering conform ISO
…
…
…
…
…
…
75.
Scholingsplan maken
…
…
…
…
…
…
76.
Ziekteverzuimgesprekken voeren
…
…
…
…
…
…
77.
(informele) functionerings- en/of
beoordelingsgesprekken voeren
…
…
…
…
…
…
78.
(informele)
werkbesprekingen/personeelsvergaderingen leiden
…
…
…
…
…
…
79.
Werven en aannemen van personeel
…
…
…
…
…
…
80.
Verzekeringszaken regelen en afhandelen
…
…
…
…
…
…
81.
Klachten afhandelen
…
…
…
…
…
…
82.
Financiële voortgang van de onderneming bewaken
…
…
…
…
…
…
83.
Boekhouding voorbereiden
…
…
…
…
…
…
84.
Jaarbegroting opstellen
…
…
…
…
…
…
85.
Beleidsplannen schrijven
…
…
…
…
…
…
Heeft u nog aanvullingen, op- en/of aanmerkingen? Zou u antwoord willen op bepaalde vragen? U
kunt telefonisch contact met ons opnemen, tel 013 – 5300402 (vragen naar Nanette Raaijmakers)
of schrijf hieronder uw opmerkingen of vragen op.
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
Wij danken u hartelijk voor uw medewerking!
64
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 7
DEELNEMERS AAN DE PANELCONFERENTIE
De heer Heijman – Glasatelier Oud Rijswijk
De heer Wouters – Glasatelier Oud Rijswijk
De heer Schmit – Glasatelier Schmit
De heer Winnubst – Glasatelier Winnubst
Mevrouw Gielen – Glasatelier Immanuel
Mevrouw Flos – Glasatelier Flos
De heer Hagemeier – Glasatelier Stef Hagemeier
De heer Coolen – GBB
De heer Bloem – Glasatelier Bloem
De heer Koolen – Koolen Glazeniers
De heer Dullaart – Atelier de l’Art
De heer Hildebrand – De Alkmaarse Glazenier
De heer Snijders – Glasatelier Bennie Snijders
De heer Jilleba – Glasatelier Jilleba
De heer Van der Zwaan – STOOV
Mevrouw Oggel – HBA
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
65
66
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 8
COMPETENCE GRAFIEKEN
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
67
68
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bijlage 9
GENDERZOOMLENS
In deze bijlage worden ter verduidelijking voorbeelden gebruikt uit
beroepscompetentieprofielen van drie branches, t.w.
- de glazenier
- de voorman dakdekker en
- de straatmaker
Bij de constructie van de genderneutrale beroepscompetentieprofielen die in het
kader van het Equal project zijn ontwikkeld is speciale aandacht besteed aan het
voorkomen van genderruis of seksekleuring. Met behulp van de zogenaamde
Genderzoomlens - een soort checklist – is gekeken of dit verschijnsel zich
voordoet. In het gehele proces van het beschrijven van de competenties en
succescriteria worden de volgende vragen in het achterhoofd gehouden:
1. Zijn de competenties voldoende breed en volledig geformuleerd?
2. Is er sprake van een evenwichtige omschrijving van vaktechnische en sociaalcommunicatieve competenties?
3. Komen de vereiste vaardigheden, houdingen in belangrijke mate aan de orde?
4. Zijn de sociaal-communicatieve vaardigheden, houdingen en eigenschappen in
de beroepscompetentie / succescriteria geformuleerd in een beroepscontext?
5. Wordt het profiel gekenmerkt door genderneutraal taalgebruik?
Ad 1
Zijn de competenties voldoende breed en volledig geformuleerd?
De eerste vraag heeft betrekking op het aantal competenties en bijbehorende
succescriteria. Vroeger werden beroepsprofielen op een andere manier opgesteld.
Een profiel moest toen een minimum aantal competenties hebben. In de huidige
beroepscompetentieprofielen gaat het erom dat het profiel voldoende breed is,
zonder daarbij een minimum aantal competenties aan te verbinden. Er wordt nu
vooral gekeken naar de competenties; de competentie en de bijbehorende
succescriteria moeten samen voldoende gedetailleerd zijn zodat het hele proces
helder is en de beroepscontext duidelijk naar voren komt.
Een voorbeeld van een onvoldoende breed en volledig omschreven competentie is
als volgt:
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
69
Profiel uitzetten
Beroepscompetentie
Succescriteria
Proces
Resultaat
De straatmaker is in staat om op adequate wijze het profiel uit
te zetten, zodat het profiel voldoet aan de tekening of
opdracht
1. Controleert of het werk volgens tekening gemaakt kan
worden
2. Zet het profiel uit volgens de richtlijnen
3. Informeert de direct leidinggevende bij twijfel of
problemen
Het profiel is uitgezet volgens tekening of opdracht.
Dezelfde competentie, maar dan wèl voldoende breed en volledig omschreven:
Profiel uitzetten
Beroepscompetentie
VM
Succescriteria
Proces
Resultaat
De straatmaker is in staat om op adequate wijze het profiel
uit te zetten, zodat het profiel voldoet aan de tekening of
opdracht
Controleert of het werk volgens tekening gemaakt kan
worden
Stelt de banden volgens de uitgezette lijn, let hierbij op de
breedte, de hoogte en de richting van het straatwerk
Stelt kolken in lijn met de banden en zorgt ervoor dat de
grond om de kolken en putten heen goed verdicht is
Sluit kolken aan op het riool met behulp van de juiste PVCpasstukken
Verricht metingen of werkt vanuit bestaande of uitgezette
hoogtes, plaatst passtenen, houdt rekening met de wang, de
kruin en de richting
Zorgt ervoor dat indien nodig zand uitgegraven of bijgestort
wordt en de grond opnieuw verdicht wordt
Informeert de direct leidinggevende bij twijfel of problemen
De hoogte is uitgezet en de richting is bepaald. De banden
zijn gesteld en het profiel is uitgezet volgens tekening of
opdracht.
Ad 2 Is er sprake van een evenwichtige omschrijving van vaktechnische en sociaalcommunicatieve competenties?
Bij de Genderzoomlens is het belangrijk dat de profielen in evenwicht zijn.
Vroeger bestonden de beroepsprofielen vooral uit vaktechnisch competenties,
waardoor voornamelijk één sekse zich tot het beroep aangetrokken voelde. Met
behulp van de Competence-software wordt gecontroleerd of de profielen
evenwichtig omschreven zijn.
70
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Bij elke competentie en elk succescriterium is aangegeven of het een vakmatige
(vroeger technisch-instrumentele), sociaal-communicatieve of andere vaardigheid
betreft. Het percentage sociaal-communicatieve vaardigheden in een
beroepscompetentieprofiel moet, afhankelijk van het aantal competenties,
minimaal tussen de 25% en 30% liggen, wil het profiel op dit onderdeel als
genderneutraal bestempeld worden.
Ad 3
Komen de vereiste vaardigheden, houdingen in belangrijke mate aan de orde?
In de beroepscompetentieprofielen is speciaal aandacht besteed aan
houdingsaspecten.
Daarbij staan de volgende vragen centraal:
welke houding is belangrijk voor een goede taakuitoefening?
welk gedrag wordt van hem verwacht?
waaraan kan je zien dat iemand een vakbekwame beroepsbeoefenaar is?
kortom; wat doet iemand, hoe en waarmee?
Voorbeeld succescriterium:
Draagt op een duidelijke manier kennis en vaardigheden over (wat), beantwoordt
vragen en legt zaken helder en geduldig uit (hoe), doet handelingen voor
(waarmee).
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
71
Ad 4 Zijn de sociaal-communicatieve vaardigheden, houdingen en eigenschappen in
de beroepscompetentie / succescriteria geformuleerd in een beroepscontext?
Voorheen lag de nadruk bij de ontwikkeling van beroepsprofielen vooral op de
competenties. Nu vormt de set van competenties en succescriteria slechts een
onderdeel van het beroepscompetentieprofiel, samen met de beroepsbeschrijving,
verrijkte kerntaken en kernopgaven. De beroepscontext komt in alle onderdelen
naar voren. Het geheel van een competentie met bijbehorende succescriteria wordt
bovendien met zoveel mogelijk contextrijke informatie beschreven.
Voorbeeld competentie:
1. Werkplek en werkzaamheden voorbereiden
Beroepscompetentie
De voorman is in staat om op adequate wijze het materiaal
(VM, SC)
en materieel op de werkplek te organiseren zodat de
werkzaamheden efficiënt en veilig uitgevoerd kunnen
worden.
Succescriteria
Proces
verzamelt en controleert aan de hand van de opdracht en /
of werktekening de benodigde materialen, gereedschappen
en documenten, vergeet niets
controleert het gereedschap, het geleverde materiaal en
materieel op soort, deugdelijkheid, beschadigingen en
aantal
beoordeelt de toegangsmogelijkheden en kiest een
praktische en veilige plek voor hulpmiddelen zoals steiger
of afvalcontainer
kiest op basis van inzicht in de constructie van het dak een
stevige en veilige plek voor de plaatsing van het materiaal
en materieel op het dak
brengt de benodigde beveiligingen aan zoals
dakrandbeveiliging of valbeveiliging
instrueert de kraanmachinist op duidelijke wijze
informeert de leidinggevende over onjuiste levering
Resultaat
De werkomgeving is dusdanig ingericht dat de
werkzaamheden, veilig, goed en efficiënt uitgevoerd
kunnen worden met de juiste materialen en
gereedschappen.
Ad 5
Wordt het profiel gekenmerkt door genderneutraal taalgebruik?
De profielen zijn geheel gecontroleerd op genderruis. Dit betekent dat
overaccentuering van technische kennisaspecten, globaal en impliciet taalgebruik
en het ontbreken van een beroepscontext in de beschrijvingen zoveel is mogelijk
vermeden.
72
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
Hierbij wordt bijvoorbeeld gelet op:
- het vermijden van woorden die een sekse uitsluiten
- het toelichten van onderdelen
- het gebruiken van direct taalgebruik en een heldere uitleg
- het schrijven in de tegenwoordige tijd
Beroepscompetentieprofiel van de glazenier
73

Vergelijkbare documenten