Cursus - HBNI - Handel (ingevuld) - vandingenen

Commentaren

Transcriptie

Cursus - HBNI - Handel (ingevuld) - vandingenen
Hardware, besturingssystemen, netwerken en internet
(handel) – ingevulde versie leerkrachten
HA-5602-01
Geert David, Stijn Maenhaut
2011-2012
Hardware, besturingssystemen, netwerken en internet
(handel) – ingevulde versie leerkrachten
HA-5602-01
Geert David, Stijn Maenhaut
2011-2012
D/2011/7841/101
Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs
Guimardstraat 1, 1040 Brussel
Inhoud
INLEIDING ........................................................................................................................... 6
1
EXPLOREREN ....................................................................................................... 9
1.1
1.1.1
1.1.2
1.1.3
1.1.4
To Google or not to Google .......................................................................................................10
Voorbeeld .................................................................................................................................... 10
Oefening 1 ................................................................................................................................... 12
Oefening 2 ................................................................................................................................... 13
Oefening 3: Google en een beetje wiskunde of niet? .................................................................... 14
1.2
1.2.1
1.2.2
1.2.3
1.2.4
Opzoeken van afbeeldingen via Google ...................................................................................15
Voorbeeld .................................................................................................................................... 15
Oefening 1 ................................................................................................................................... 16
Oefening 2 ................................................................................................................................... 17
Oefening 3 ................................................................................................................................... 17
1.3
1.3.1
1.3.2
1.3.3
1.3.4
Verfijnde zoekopdrachten via sites ...........................................................................................18
Voorbeeld 1 ................................................................................................................................. 18
Oefening 1: skiën ......................................................................................................................... 19
Oefening 2: filmpje meepikken ..................................................................................................... 22
Oefening 3: Lithos goes Paris....................................................................................................... 22
1.4
1.4.1
1.4.2
Google met een vergrootglas ....................................................................................................23
Voorbeeld .................................................................................................................................... 24
Oefening ...................................................................................................................................... 24
1.5
1.5.1
1.5.2
1.5.3
1.5.4
1.5.5
1.5.6
1.5.7
“Verborgen” zoekopdrachten in Google ...................................................................................25
Weerbericht ................................................................................................................................. 25
Rekenmachine ............................................................................................................................. 25
Eenheden omrekenen .................................................................................................................. 25
Spellingcontrole ........................................................................................................................... 25
Valuta omrekenen ........................................................................................................................ 26
Kaarten ........................................................................................................................................ 26
Definities ...................................................................................................................................... 26
1.6
1.6.1
1.6.2
Favorieten in een lijstje..............................................................................................................27
Voorbeeld .................................................................................................................................... 27
Oefening ...................................................................................................................................... 28
1.7
Favorieten online met Chrome ..................................................................................................29
1.8
1.8.1
1.8.2
Oordeel zelf ................................................................................................................................34
Voorbeeld .................................................................................................................................... 34
Oefening ...................................................................................................................................... 36
1.9
Auteursrecht, citaatrecht en portretrecht .................................................................................37
1.10
Bronvermeldingen .....................................................................................................................39
1.11
Wat moet je kennen en kunnen? ...............................................................................................40
2
DELEN .................................................................................................................. 41
2.1
Werken met bestandsformaten .................................................................................................43
2.2
Converteren ................................................................................................................................44
2.3
Comprimeren via de verkenner .................................................................................................45
2.4
2.4.1
2.4.2
2.4.3
2.4.4
2.4.5
2.4.6
2.4.7
2.4.8
2.4.9
2.4.10
2.4.11
2.4.12
Gegevens delen via een netwerk...............................................................................................46
Inleiding ....................................................................................................................................... 46
Client en server ............................................................................................................................ 48
Soorten netwerken ....................................................................................................................... 49
Netwerkapparaten ........................................................................................................................ 51
IP-adres ....................................................................................................................................... 56
Protocollen ................................................................................................................................... 60
Eenvoudige controles uitvoeren ................................................................................................... 63
Computernaam ............................................................................................................................ 64
Bronnen delen.............................................................................................................................. 64
Delen met iedereen? .................................................................................................................... 69
Netwerkverbinding maken naar een gedeelde map ...................................................................... 71
Wat moet je kennen en kunnen? .................................................................................................. 72
2.5
2.5.1
2.5.2
2.5.3
2.5.4
2.5.5
Beveiliging..................................................................................................................................75
Virussen ....................................................................................................................................... 75
Spyware ....................................................................................................................................... 77
Phishing ....................................................................................................................................... 78
Hoax mails ................................................................................................................................... 81
Wat moet je kennen en kunnen? .................................................................................................. 82
2.6
2.6.1
2.6.2
2.6.3
2.6.4
2.6.5
2.6.6
2.6.7
2.6.8
Online samenwerken aan bestanden ........................................................................................84
Situering ...................................................................................................................................... 84
Uploaden van documenten........................................................................................................... 85
Maken van een verzameling......................................................................................................... 86
Delen van documenten ................................................................................................................ 87
Maken van een nieuw document .................................................................................................. 93
Werken met revisies ..................................................................................................................... 94
Maken van opmerkingen .............................................................................................................. 95
Exporteren ................................................................................................................................... 97
2.7
Wat moet je kennen en kunnen? ...............................................................................................98
3
STRUCTUREREN ................................................................................................ 99
3.1
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.1.4
Een goede schijfhygiëne hanteren ..........................................................................................100
Alles in een mapjes .................................................................................................................... 100
Oefening: werken met mappen................................................................................................... 100
Sterke en zwakke wachtwoorden ............................................................................................... 100
Dropbox gebruiken als backup en synchronisatie ....................................................................... 101
3.2
3.2.1
3.2.2
3.2.3
Orde in je pc (en op je kamer)..................................................................................................104
Verschil tussen snelkoppeling en bestand .................................................................................. 104
Alle bestanden laten zien ........................................................................................................... 106
Overtollige bestanden verwijderen.............................................................................................. 107
3.3
Wat moet je kennen en kunnen? .............................................................................................108
4
ONTDEKKEN ..................................................................................................... 109
4.1
4.1.1
4.1.2
4.1.3
Het computersysteem ..............................................................................................................110
Apparatuur en programmatuur ................................................................................................... 110
Randapparatuur ......................................................................................................................... 110
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 111
4.2
4.2.1
4.2.2
4.2.3
Werking van de systeemeenheid ............................................................................................112
Bits en bytes .............................................................................................................................. 112
Oefening: Wiki............................................................................................................................ 113
Poorten ...................................................................................................................................... 115
4
EXPLOREREN
4.2.4
4.2.5
4.2.6
4.2.7
4.2.8
4.2.9
4.2.10
4.2.11
4.2.12
Moederbord ............................................................................................................................... 116
Voeding ..................................................................................................................................... 119
Processor .................................................................................................................................. 119
Intern geheugen ......................................................................................................................... 120
Extern geheugen ........................................................................................................................ 121
Opslagmedia.............................................................................................................................. 122
Grafische kaart........................................................................................................................... 124
Uitbreidingskaarten .................................................................................................................... 124
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 126
4.3
4.3.1
4.3.2
Een nieuwe computer nodig? Maak een goede keuze! ..........................................................129
Voorbeeld .................................................................................................................................. 129
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 131
4.4
4.4.1
4.4.2
4.4.3
Softwarecompatibiliteit ............................................................................................................133
Oefening 1 ................................................................................................................................. 134
Oefening 2 ................................................................................................................................. 135
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 136
5
PERSONALISEREN ........................................................................................... 137
5.1
5.1.1
5.1.2
5.1.3
5.1.4
Zet de computer naar je hand ..................................................................................................138
Taal- en landinstellingen ............................................................................................................ 138
Resolutie instellen ...................................................................................................................... 138
Traag – trager – traagst .............................................................................................................. 139
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 140
5.2
5.2.1
5.2.2
5.2.3
Software (de-)installeren..........................................................................................................141
Installeren .................................................................................................................................. 141
De-installeren............................................................................................................................. 141
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 142
5.3
5.3.1
5.3.2
5.3.3
5.3.4
5.3.5
5.3.6
Een groene pc? ........................................................................................................................142
Productie van een computer ....................................................................................................... 142
Elektriciteitsverbruik van de computer ........................................................................................ 143
Elektriciteitsverbruik van het scherm........................................................................................... 145
Ben je goed bezig? .................................................................................................................... 146
Pc: weg ermee? ......................................................................................................................... 146
Wat moet je kennen en kunnen? ................................................................................................ 147
5
Inleiding
De nascholing waaraan u nu deelneemt is georganiseerd via het DNI van het VVKSO. Het is de bedoeling
om meer inzicht te geven in het leerplan ICT 2de graad.
Er worden volgende leerplannen voorgesteld in het kader van het vak informatica 2de graad (website
www.vsko.be):




Handel
Handel-Talen
Toerisme
Aso-tso behalve Handel, Handel-Talen en Toerisme.
Competenties
Alle competenties komen aan bod. Ze worden opgedeeld in 5 hoofdstukken. Bij elk deel staan de competenties genoteerd waarop die betrekking hebben.
Hoofdstuk
Competenties
1 Exploreren
2.1 en 2.2
2 Delen
5.2, 5.3, 5.4 en 5.5
3 Structureren
5.1
4 Ontdekken
6.1 en 6.2
5 Personaliseren
7.1, 7.2, 7.3 en 7.4
Sommige onderdelen van deelcompetenties zijn overgeheveld naar een ander hoofdstuk om de logische
gedachtengang te behouden. En zoals gezegd: alle competenties komen aan bod.
In deze cursus wordt het leerplan aan bod zoals op de site www.nascholing.be te lezen is:
Rode draad
Doorheen deze nota’s is een rode draad geweven die alle hoofstukken verbindt. Er
wordt uitgegaan van een jeugdclub Lithos die zijn vaste stek heeft in Welzele nabij
Sint-Niklaas. De jij-persoon in het verhaal is de leerling in de klas die allerlei problemen moet oplossen. Daarnaast figureren in het verhaal o.a. Jan, als voorzitter, Martine als begeleidster van een trip naar Parijs en Johan, de man die de klusjes opknapt.
Leerlingenversie en werkbestanden
Deze nota’s moet u beschouwen als een eerste versie; de nieuwste versie zal worden aangeboden via
http://informatica-lp2g.vvkso.net in PDF-versie. Op deze site zal u ook de werkbestanden kunnen downloaden.
De gebruikersnaam is 3K11K0301 en het wachtwoord aMA6c96 voor de cursus 3/11/03-01 Hardware, besturingssystemen, netwerken en internet (Handelsrichtingen)
6
EXPLOREREN
Er wordt eveneens een leerlingenversie ontwikkeld, waarbij de onderdelen ‘leerplandoelstellingen en leerinhouden, didactische wenken, hoe evalueren en tip voor de leerkracht’ niet zullen worden opgenomen.
Pakketoverstijgende opdrachten
Deze cursus maakt gebruik van schermafdrukken van Office 2010 en internet Explorer. Quasi alle opdrachten kunnen gebruikt worden in andere kantoortoepassingen en/of browsers. Opdrachten m.b.t. zoeken op
het internet, kunnen bijvoorbeeld ook gemaakt worden met Mozilla Firefox of Google Chrome.
Aanduidingen
Vooraan elke hoofdstuk worden de leerplandoelstellingen en didactische wenken uit het leerplan opgesomd.
Voorbeeld:
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 5.5)
–
Een aantal mogelijkheden kennen om samen aan een bestand te werken.
Didactische wenken (deelcompetentie 5.5)
–
Een bestand kan een document, een presentatie, een rekenblad, een foto of afbeelding zijn.
In elk onderdeel van de cursus is er een onderscheid tussen voorbeelden en oefeningen:

De voorbeelden kunnen, afhankelijk van het niveau van de klas, samen met de leerkracht of gedeeltelijk zelfstandig worden afgewerkt. Daarna maken de leerlingen de oefeningen.

Een oefening voor de leerlingen, meestal gevolgd door een lijntje om iets te noteren, wordt vooraf gegaan door een pijltje (zie onderstaand voorbeeld). Indien in een opdracht iets vet en cursief staat, verwijst dit naar een in te tikken woord of zin of naar een item dat je op het scherm ziet. Het groter-dan-teken geeft een reeks van opeenvolgende opdrachten weer.
Voorbeeld:

Tik de zoekterm Kennedy in bij Afbeeldingen. Bekijk de resultaten.

Klik op Bestand > Openen.
Niet alle oefeningen moeten uitgevoerd worden om de leerplandoelstellingen te bereiken. Doordat er vele
opdrachten worden voorgesteld, kan de leerkracht aan differentiatie doen en zijn er opdrachten ter beschikking voor evaluatie.
Een tip voor de leerkracht bevat informatie voor evaluatie, verwijzingen naar leerplan enz.
Voorbeeld:
Tip leerkracht
Het onderdeel over wachtwoorden komt hier aan bod omdat na dit onderdeel het deel over Dropbox
aan bod komt. Daar is het uiteraard interessant te beschikken over een sterkt wachtwoord.
Na elk onderdeel komt er een concrete samenvatting voor de leerling van te kennen en kunnen leerstof.
7
Voorbeeld:
 Kennen
 Kunnen
 het verschil tussen auteursrecht, citaatrecht
en portretrecht omschrijven.
 Een site kunnen beoordelen naar betrouwbaarheid, veiligheid, objectiviteit.
In het onderdeel Hoe evalueren? komen zowel praktische tips naar toetsing als concrete vragen aan bod.
Voorbeeld:
Hoe evalueren?

Wat is een hoax mail? Verklaar en vermeld twee manieren hoe je dergelijke mails kunt herkennen. ________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
8
EXPLOREREN
1
EXPLOREREN
Tip leerkracht
–
In dit hoofdstuk komen competenties 2.1 en 2.2 aan bod.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 2.1)
–
Een informatieprobleem omzetten in een goed geformuleerde zoekopdracht.
–
Verfijnde zoekopdrachten uitvoeren op het internet.
–
Een geordende verzamellijst maken van interessante websites.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 2.2)
– Gevonden informatie kritisch benaderen waaronder bron, inhoud, ouderdom, relevantie.
–
Bij het gebruiken van informatie rekening houden met het auteursrecht, het citaatrecht en het portretrecht.
–
Een bronvermelding hanteren.
Didactische wenken (deelcompetentie 2.1)
–
Voor de geordende verzamellijst ook online mogelijkheden verkennen naast de mogelijkheden van
de gebruikte browser.
Didactische wenken (deelcompetentie 2.2)
– Op schoolniveau kan er een stijl vastgelegd worden voor de opmaak van de bronvermelding bv.
de APA-norm.
9
1.1
To Google or not to Google
1.1.1
Voorbeeld
Lithos is een jongerenorganisatie die haar thuis heeft in de gemeente Welzele. Zij
biedt haar leden reisjes aan naar evenementen, plant concerten en heeft op regelmatig een filmavond.
Lithos bereidt een zomeruitstap voor naar Pairi Daiza.

Welke website zal men moeten bezoeken? Doe een gok en test uit. Welke URL ga je rechtstreeks in
de browser tikken?
_________________________________________________________________________________

Stel dat Lithos naar de dierentuin in Antwerpen gaat. Welke URL ga je in de browser intikken?
_________________________________________________________________________________

Welk URL zie je verschijnen op de adresbalk bij Pairi Daiza? www.pairidaiza.eu _________________
Ben je op de juiste website geraakt? ____________________________________________________

Welk URL zie je verschijnen op de adresbalk bij zoo? www.zooantwerpen.be ___________________
Ben je op de juiste website geraakt? ____________________________________________________

Misschien zat je fout, dus dan maar met de zoekmachine aan het werk.
Tip leerkracht
Een duidelijk filmpje die de werking van zoekmachines en enkele basiszoekopdrachten behandelt,
vindt u op http://dotsub.com/view/f779c51c-8732-4df8-9836-b5b2df3a4fe4. Ideaal om de les mee te
starten.
10
EXPLOREREN
Even kort herhalen wat je kunt zien in het zoekvenster.
1
3
2
4
5
6
1
2
3
4
5
6
Advertenties die verband houden met je
zoektermen. Google ontvangt geld voor
het plaatsen van deze advertenties.
De paginatitel, met daaronder de juiste
URL of webadres naar de webpagina.
dit vinkje wordt toegevoegd door een
antivirusprogramma.
Samenvatting van de webpagina die je
zoekt. De zoektermen staan in het vet
aangeduid.
Bekijk vooraf een voorbeeld van de website.
Enkele links naar pagina’s op de website.
11
1.1.2
Oefening 1
Tip leerkracht
Het aantal resultaten die door Google Wordt gegeven is eigenlijk maar een schatting. Google geeft
enkel de relevante resultaten weer.

Tik een zoekterm in, noteer het aantal resultaten of hits en noteer je besluit:
Zoekterm
Aantal resultaten

Brugge
brugge
6,4 miljoen
6,4 miljoen
Wat besluit je i.v.m. het gebruik van hoofdletters?
Het maakt geen verschil of je hoofdletters of kleine letters gebruikt.
Zoekterm
Aantal resultaten

“to be or not to be”
to be or not to be
6,3 miljard
7,5 miljoen
Wat besluit je i.v.m. het gebruik van aanhalingstekens?
Als je aanhalingstekens gebruikt, ga je op zoek naar die exacte zin, niet naar alle woorden apart.
Zoekterm
Aantal resultaten

ajax voetbal
11 miljoen
ajax -voetbal
331 miljoen
Wat besluit je i.v.m. het gebruik van het – teken?
Het min-teken verwijdert irrelevante zoekresultaten.

Zoekterm
opmaak alinea Word
opmaak alinea Word site:microsoft.com
Aantal resultaten
22.600
959
Wat besluit je i.v.m. het gebruik van de toevoeging site: ?
De code “site:” zoekt binnen een bepaalde website naar zoekresultaten.
Zoekterm
Aantal resultaten

Congo OF Kongo
16,1 miljoen
Congo Kongo
9,8 miljoen
Congo of Kongo
16,1 miljoen
Wat besluit je i.v.m. het gebruik van de operator OF?
In principe zoekt Google naar webpagina’s waar ALLE woorden in voorkomen. Wanneer je de code
OF gebruikt, is het reeds voldoende als 1 van de woorden in de webpagina voorkomt.

Wat besluit je i.v.m. het gebruik van de operator of? Zelfde resultaat als OF met hoofdletters.
Zoekterm
Aantal resultaten
12
samsung gsm €50...75
19,9 miljoen
samsung gsm €50...100
21,7 miljoen
EXPLOREREN

Bekijk de twee eerste zoekresultaten. Voldoen ze aan hetgeen je verwacht?
Niet echt, we moeten de resultaten verder filteren.
Je kunt je resultaten verder uitfilteren door gebruik te maken van Pagina’s uit België. Je krijgt nog exactere
resultaten door enkel de pagina’s die aangemaakt zijn de Afgelopen maand er uit te selecteren. Daarenboven kan je zoeken binnen bepaalde grenzen.
Let op: eenmaal je een verfijnde keuze hebt gemaakt, blijft die bewaard voor een volgende zoekopdracht.
Kijk dus heel goed wat nog gekleurd is weergegeven.
Hieronder vind je een schermafdruk van deze complexere zoekfunctie.

Vul nu de tabel in.
Zoekterm
Aantal resultaten
1.1.3

samsung gsm €50...75
726.000
samsung gsm €50...100
746.000
Oefening 2
Zoek info over film De helaasheid der dingen. Wat is de meest efficiënte zoekterm die je invult?
“De helaasheid der dingen” ___________________________________________________________

Wat is het verschil tussen zoeken naar anti-virus –software en anti –virus –software?
13
in het eerste geval zoek je sites die het woord ant-virus bevatten, mar niet het woord software. In het
2de geval zoek je sites met het woord virus maar zonder het woord virus en zonder het woord software.

Java is een koffiesoort en een computertaal. Noteer hier de zoekterm als je iets meer wenst te weten
over de koffie; en als je iets meer wenst te weten over de computertaal.
koffie: java –computeraal of java koffie __________________________________________________
computertaal: java –koffie of java computertaal ____________________________________________

De gebroeders Borlée zijn uitmuntende 400 m lopers. Je wenst iets te weten over Jonathan maar niet
over Kevin. Wat is de beste zoekterm?
borlee -jonathan ____________________________________________________________________
1.1.4
Oefening 3: Google en een beetje wiskunde of niet?
Zoekterm

Aantal zoekresultaten
cake
467 miljoen
appel
29,2 miljoen
appel cake
2,9 miljoen
appel –cake
237 miljoen
cake - appel
546 miljoen
“appel cake”
1.840
Wat is je besluit? Het aantal resultaten is niet logisch te verklaren; Google geeft een schatting weer
van het aantal resultaten
_________________________________________________________________________________
Hoe evalueren?

Wie won in 2010 de Champions League? __________________________________________
Welke zoekterm gebruikt je _____________________________________________________

Zoek op de site van Belgische Voetbalbond wat het stamnummer is van K.S.C. Lokeren O.VL. _____
Hoe heb het je dit probleem aangepakt? _________________________________________________
Welke site heb je gebruikt? ___________________________________________________________

Noteer de naam van een mp3-speler die tussen de 30 en 50 euro kost. ________________________
Welke zoekterm heb je gebruikt? ______________________________________________________

Waar kan je een kariboe of caribou spotten? ______________________________________________
Welke zoekterm gebruikte je? _________________________________________________________

14
Zoek informatie van Picasso op de site van het Moma.
EXPLOREREN
Wat betekent Moma? ________________________________________________________________
Welke zoekterm gebruik je? ___________________________________________________________

Van wie komt de historische uitspraak blood sweat and tears (bloed zweet en tranen)? ____________
Welke zoekterm gebruikte je? _________________________________________________________
Welke site geeft een antwoord op je vraag? ______________________________________________

Je wenst informatie over een galaxy maar niet over het merk Galaxy van Samsung.
Welke zoekterm gebruik je? ___________________________________________________________
1.2
Opzoeken van afbeeldingen via Google
1.2.1
Voorbeeld
Lithos wil graag een uitnodiging voor hun uitstap naar Pairi Daiza op Facebook
plaatsen. Het is altijd leuk om er een prentje bij de plaatsen. Een zwart-witbeeld
van een zeearend trekt wel de aandacht. Dat beeld zoeken we op via Google.

Klik op de knop Afbeeldingen.

Kies Geavanceerd zoeken naar afbeeldingen.

Hoeveel afbeeldingen voldoen aan deze voorwaarden? 20.200 _______________________________
15
1.2.2
Oefening 1
Je krijgt een opdracht om over de schilder Appel een werk te maken. Je bent op zoek naar een foto van
hem. Maak gebruik van Afbeeldingen.

Wat ga je aanklikken op bovenstaande schermafbeelding?
Gezicht Elke kleur __________________________________________________________________

Ga in Google op zoek naar beelden van Appel. Hoeveel vind je er? 9,78 miljoen _________________

Welke zoekopdracht heb je ingevoerd om volgend resultaat te krijgen?
leeuw ____________________________________________________________________________

Welke mogelijkheden zijn er om enkel beelden van Paul De Leeuw te krijgen?
1. “Paul De Leeuw” 2. gezicht De Leeuw 3. … ___________________________________________
_________________________________________________________________________________

Hoeveel afbeeldingen (van een leeuw) voldoen aan dezelfde voorwaarden, maar als bijkomende Alleen afbeeldingen voor hergebruik – Aanpasbaar ?153 ___________________________________

Zoek een afbeelding van volgende zaken en geef een korte beschrijving.
Woord
Retsina
baobab
Ol Doinyo Lengai
bouzouki
pagode
16
Uitleg
Griekse drank
Boom
Vulkaan
Muziekinstrument
Gebouw
EXPLOREREN
1.2.3
Oefening 2
Kennedy (om juist te zijn J.F. Kennedy) is in het begin van de jaren 60 van de
vorige eeuw president geweest van de VS.

Tik de zoekterm Kennedy in bij Afbeeldingen. Bekijk de resultaten.

Maak nu gebruik van de optie zwart-wit.

Wat geeft de beste resultaten?
Zwart-wit. _________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Heb je een idee waarom?
Omdat ten tijde van Kennedy er vooral zwart foto’s werden gemaakt
1.2.4
Oefening 3
Om een foto van 15x10 cm op een goede manier af te drukken op fotopapier heb je
beelden van minstens 1800x1200 pixels nodig.

Wat moet je dan aanklikken? Duid aan op nevenstaande lijst.

Zoek een foto van een leeuw (maar geen clipart of lijntekening) waarvan je een
scherpe foto kan laten afdrukken.

Zoek nu een foto die rechtenvrij is (hergebruik mogelijk). Hoeveel beelden
voldoen aan die voorwaarde? 0 ________________________________________________________

Je kunt natuurlijk ook eens proberen met de zoekopdracht in het Engels in te
geven. Wat is nu het resultaat? 84.000 __________________________________________________
Hoe evalueren?

Zoek een afbeelding en leg uit was het is.
maribou ___________________________________________________________________________
drakenvrucht _______________________________________________________________________
podzol ____________________________________________________________________________
stupa _____________________________________________________________________________

Zoek een zwart-wit afbeelding van de man van de uitspraak blood sweat and tears. Van wie zoek je
een afbeelding? ____________________________________________________________________

Zoek een foto op de site www.flickr.com die kwaliteitsvol genoeg is om een foto van 10x15 cm te
maken van Parijs (Paris).
Wat moet je allemaal ingeven in het zoekvenster? _________________________________________
17
1.3
Verfijnde zoekopdrachten via sites
1.3.1
Voorbeeld 1
Naar jaarlijkse gewoonte gaan een aantal leden van Lithos naar Rock Werchter. Vanaf Leuven voorziet de
organisatie bussen om op het festivalterrein te geraken. De meeste mensen reizen met de trein naar Leuven. De site van de NMBS moet dus geraadpleegd worden. Aangezien Welzele
dicht bij Sint-Niklaas ligt, vertrekt men vanuit dat station.
Zoek een trein die je voor 17.00 u naar Leuven brengt vanuit het dichtstbijzijnde
station waar je woont.
Aan de hand van de volgende schermafdrukken kan je een antwoord geven aan
de Lithosgroep.

Wanneer moet ze vertrekken? 15.19u _____________________________

Wanneer kom ze aan in Leuven? 16.55u___________________________

Hoeveel tussenstops zijn er? 1 tussenstop _________________________
Als de groep maar om 17.00 u wenst aan te komen moeten ze overstappen. Om te weten waar je dan moet
doen, zet je een vinkje en klikt op Details van alle.
Je kunt nu zien dat je moet overstappen in Berchem.

18
Hoeveel tijd heeft de groep om over te stappen? 9 minuten. _________________________________
EXPLOREREN
1.3.2
Oefening 1: skiën
Lithos wil dit jaar iets speciaals doen: als winteruitstap zou men willen gaan alpien skien in … België. Dat kan in Ovifat-Robertville. Om de prijs te drukken maakt men de
uitstap met het openbaar vervoer. Maar eerst voorbereiden om te zien of je op één dag
wel op de bestemming geraakt, kan skiën en nog terugkeren naar huis.
Op de site http://www.skialpin-ovifat.com/acce_n.html kan je het adres vinden van het skiterrein.

Dat is: Rue des Pistes _______________________________________________________________

Controleer via Google Maps of die straat bestaat. Het staat fout op de website; moet zijn Rue de La
Piste _____________________________________________________________________________
Op de site van de NMBS kan je ook gebruik maken van de optie Adres.Dat kan je bereiken door gebruik te
maken van Reisplanner. http://hari.b-rail.be/HAFAS/bin/query.exe/nn .
Ga als volgt te werk:

Zoek de URL van de reisplanner via Google.

Tik de naam in van de straat.
19

Kies voor Weimes- Robertville en voor Alle vervoersbewijzen.

Vul de datum in.

Omschrijf hoe je trip er zal uitzien.
Van Sint-Niklaas naar Leuven met de trein. Van Leuven naar Verviers met de trein.
In Verveirs wandelen we naar de bus en die brengt ons naar Sourbrodt.
Daar moeten we nog 16 minuten wandelen naar de skipiste
_________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
We gaan toch controleren of de website van de NMBS ons de correcte informatie geeft i.v.m. het busvervoer. De Waalse tegenhanger van De Lijn is de TEC (Transport en Commun en Wallonie).
20
EXPLOREREN

Gebruik de site van de TEC en kijk of de site van de NMBS en die van de TEC dezelfde informatie
geven.

Wat is je besluit? Gegevens van de website van de NMBS en TEC komen overeen _______________

Hoe zit het met de terugreis? Je kan om 17.01u vertrekken vanuit Sourbrodt en via Verviers, Luik,
Brussel-Noord, Antwerpen zo terug in Sint-Niklaas zijn tegen 20.41u __________________________

Is er voldoende tijd om te skiën? Ja _____________________________________________________
Hoe evalueren?
Organiseer zelf een treinreis naar de kust (De Panne) voor een dagtrip.

Hoe lang ben je onderweg in de heen- en in de terugreis? ______________________________

Hoeveel maal moet je overstappen? _______________________________________________

Wordt er op de site van de NMBS enkel de trein als vervoersmiddel voorgesteld?
____________________________________________________________________________
21
1.3.3
Oefening 2: filmpje meepikken
Je werkt werk weer met de IMDb database.

Surf naar www.imdb.com.

Wie was de regisseur van Lord Of The Rings: The Fellowship Of The Ring?
Peter Jackson ______________________________________________________________________

Wanneer verscheen de eerste film van The Fast And The Furious op het witte doek?
1955 _____________________________________________________________________________

Uit hoeveel delen bestaat de filmreeks van Harry Potter?
6 ________________________________________________________________________________

Hoe lang duurt de film Inception?
148 minuten _______________________________________________________________________

Bekijk de trailer van Ice Age: The Meltdown. De eekhoorn belandt plots in het water. Welke dieren
ziet hij plots verschijnen?
Piranha’s__________________________________________________________________________

Welke acteur speelt de hoofdrol in de film Saving Private Ryan?
Tom Hanks ________________________________________________________________________

Welke score krijgt de film Crossover?
1.8 _______________________________________________________________________________

Welke sport beoefent de hoofrolspeelster in de film Million Dollar Baby?
boksen ___________________________________________________________________________

Welke acteur speelt Bond in de film James Bond 007: Blood Stone?
Daniel Craig _______________________________________________________________________

Bekijk de trailer van Amélie (2001). Welk dier zie je bewegen in het nachtlampje?
varken ____________________________________________________________________________
1.3.4
Oefening 3: Lithos goes Paris
Lithos goes Paris!
Volgende maand trekt jongerenorganisatie Lithos erop uit voor een driedaagse
trip naar Parijs.
Je collega Martine heeft het ochtend- en namiddagprogramma samengesteld. Jij
moet zorgen voor een avondactiviteit.
Op de eerste avond plan je een avondwandeling door de lichtstad. De tweede
avond wil je graag een bioscoopbezoek plannen. Je hebt echter geen flauw idee
welke films er allemaal spelen in de bioscoopzalen van Parijs.
22
EXPLOREREN
Zoek dit even uit op IMDb1 (www.imdb.com). Hiervoor heb je de postcode nodig
van Parijs (eerste arrondissement). Kies vervolgens de beste film (volgens gebruikersscore) uit de selectie films en tijdstippen.

Zoek de postcode van het eerste arrondissement in Parijs op (Google). 75001

Surf naar www.imdb.com en kies in de navigatie voor Movies > Showtimes & Tickets.

Vul de zopas gevonden postcode in en kies het juiste land.

Sorteer de films op gebruikersscore en kies de beste film uit de reeks.

Vul onderstaande gegevens in.
Naam film
A separtation
Naam bioscoop
Studio Galande

Releasedatum
2011
Locatie bioscoop
Rue Galande
Score
8.6
Telefoonnr bioscoop
08 92 06 24
Speelduur
123 minuten
Tijdstip vertoning
12.45u
Hoeveel bedraagt de wandelafstand tussen de Eiffeltoren en de bioscoopzaal? Zoek dit op via Google Maps.
Antwoord: 4,3 km ___________________________________________________________________
Hoe heb je dit gedaan? In Google Maps de adressen ingevuld en geklikt op het icoontje met de persoon _____________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
1.4

Google met een vergrootglas
Kies in de rechterbovenhoek naast het woord Aanmelden voor de knop
.
Je kunt kiezen voor Geavanceerd zoeken.
1
De internet Movie Database (of kortweg IMDb) is een online databank met films, televisieseries, acteurs De internet Movie Database
(of kortweg IMDb http://www.imdb.com/ ) is een online databank met films, televisieseries, acteurs enz.
De website toont uitgebreide informatie en lezers kunnen beoordelingen van films toevoegen. IMDb biedt tal van zoekmogelijkh eden
zoals het opzoeken van films waar twee bepaalde acteurs hebben samengespeeld.
Momenteel is de site uitgegroeid tot een internetarchief met informatie over meer dan 1 750 000 titels en meer dan 4 000 000 mensen.
De site wordt maandelijks door meer dan 100 miljoen verschillende mensen bezocht. Er werken ongeveer 35 mensen voor IMDB
informatie via http://nl.wikipedia.org/wiki/internet_Movie_Database
23
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1.4.1
Voorbeeld

Zoek een PowerPointvoorstelling over J. F. Kennedy. Maak gebruik van Bestandstype.

Zijn er Nederlandstalige PowerPointvoorstellingen over J.F. Kennedy? Hoeveel? 46 ______________
1.4.2

24
Oefening
Noteer de zoekterm en de nummers van de velden die je gaat gebruiken in de geavanceerde mogelijkheden van Google.
Je moet een spreekbeurt maken over de Eiffeltoren in het Frans. Hoe kom je direct op de site
van de Eiffeltoren?
Zoekterm: Tour Eiffel
Zoek een Nederlandstalige PowerPointvoorstelling van de recente tsunami in Japan. Er is een
mogelijkheid om recente informatie op te vragen.
Zoekterm: tsunami Japan
Zoek een Nederlandstalige site die rechtenvrij is
over ijsbeer Knut.
Zoekterm: Knut
Nummer(s):1, 5
Nummer(s):1, 5, 6, 7, 10
Nummer(s): 6, 8
EXPLOREREN
Je wenst een site die het laatste jaar iets gepubliceerd heeft over inspecteur Morse, maar niet over
het morse alfabet.
Wie is de auteur waarop het tv-feuilleton is gebaseerd?
Zoekterm: Morse - alfabet
Nummer(s): 1, 4, 7
1.5
“Verborgen” zoekopdrachten in Google
1.5.1
Weerbericht
Gebruik het woord weer gevolgd door de naam van een gemeente of stad.
1.5.2
Rekenmachine
Opmerking: SQRT (=square root) staat voor vierkantswortel.
1.5.3
Eenheden omrekenen
Je kunt Google gebruiken voor het omrekenen van een groot aantal verschillende maateenheden, zoals
hoogte, gewicht en massa..
1.5.4
Spellingcontrole
25
1.5.5
Valuta omrekenen
1.5.6
Kaarten
1.5.7
Definities
Tip leerkracht
Je kan ook define: begrip gebruiken i.p.v. wat is.
Hoe evalueren?

Wat is de definitie van een netbook? ____________________________________________________
_________________________________________________________________________________
Welke zoekterm heb je gebruikt? _______________________________________________________
26
EXPLOREREN

Bereken 9x124-56. __________________________________________________________________

Hoeveel inches heb je in een meter? ___________________________________________________

Zoek een PowerPoinvoorstelling over aardbevingen. Hoeveel vind je er? _______________________
Vertaal het woord aardbeving in het Engels. Hoe doet je dat? ________________________________
Zoek opnieuw PowerPointvoorstellingen. Hoeveel vind je er?_________________________________

Zoek een Worddcument over het gebruik van Irfanview. Hoeveel vind je er? _____________________
1.6
Favorieten in een lijstje
1.6.1
Voorbeeld
Jan, de voorzitter van Lithos, gebruikt dikwijls dezelfde URLS en wenst die bij te
houden. Daarom stelt hij voor dat jij al begint uit te kijken naar een verzamellijst
van de URLS die interessant zouden zijn voor de leden van Lithos. Je start dus
met een zgn. Favorietenlijst aan te leggen.
Stel dat je het weerbericht regelmatig wenst te raadplegen

Ga naar de website www.kmi.be

Klik op
en daarna op Aan Favorieten toevoegen. Als naam verschijnt de titel van de internet-
pagina.
Er verschijnt:
Je kan, indien je dat wenst bij Naam: een andere naam ingeven.

Klik op Toevoegen.
Je vindt deze Favoriet terug door opnieuw te klikken op
27

1.6.2
Maak de sites www.NMBS.be, www.delijn.be, www.deredactie.be, www.standaard.be,
www.imdb.com, http://www.rockwerchter.be, www.kinepolis.be, http://www.pairidaiza.eu/,
http://www.skialpin-ovifat.com/ tot je favorieten.
Oefening
Je krijgt – omdat je waarschijnlijk van heel wat boeiende sites de URL niet wenst te vergeten – een ellenlange lijst. Die kan je indelen via de knop
.

Kies Favorieten indelen.

Maak een nieuwe map aan met de naam Lithos.

Maak volgende structuur aan in je favorietenmap:
28
EXPLOREREN

Voeg de site van www.standaard.be te aan de map actualiteit. Je kan ook reeds bestaande favorieten
slepen naar de mappen die je wenst.

Voeg alle andere favorieten toe aan de hieronder voorgestelde structuur.
1.7
Favorieten online met Chrome
Tip leerkracht
–
Als online software maken we gebruik van Google Docs. Om Google Docs te kunnen gebruiken
moet men zich aanmelden. Daarbij zijn er volgende mogelijkheden:
–
Men beschikt al over een Gmail-adres; dan gebruikt met dat adres en het bijhorende wachtwoord
om zich aan te melden
–
Men beschikt over een ander mailadres: dan klikt men op maak een gratis account
29
of klik op
Er verschijnt dan een webpagina waar een aantal gegevens gevraagd worden (o.a. een sterk
wachtwoord)
–
Men beschikt niet over een mailadres (kan dat?). Laat dan een Gmailadres aanmaken. Let wel: je
moet over een (mobiele) telefoon beschikken omdat Google verifieert of het met een echter gebruiker te maken heeft.
Als je de browser van Google installeert (Chrome), dan zullen je favorieten (men noemt het hier bladwijzers)
gesynchroniseerd kunnen worden. Dat betekent dat je op elke pc waarop je werkt met Chrome en waarop je
bent aangemeld via Google telkens je meest recente versie ziet van je bladwijzers.

30
Installeer eerst Chrome. Je moet hem niet installeren als standaardbrowser.
EXPLOREREN

Je krijgt dit resultaat:

Indien je je favorieten wenst te importeren vanuit internet Explorer, klik op de knop
en kies je
voor Bladwijzers en Bladwijzers en instellingen importeren.

Kies Favorieten/bladwijzers.
31

Je krijgt het bericht:

Om de bladwijzers te synchroniseren klik je in de Chrome browser op

Kies dan voor het tabblad Persoonlijke Items.

Kies voor Synchroniseren en vul uw Google account gegevens in.

Kies voor Bladwijzers.

Je bladwijzers zullen nu in the cloud geplaatst worden. Op elke computer je de voorgaande stappen
uitvoert, zullen je favorieten uit de cloud verschijnen.
en
Tip leerkracht
32
–
Andere sites die het mogelijk maken om favorieten online te bewaren zijn: www.myfavorites.net
www.yife.be, www.zurf.nl, http://www.yurls.net/nl en www.savefavo. Een (openbare) Yurlspagina
kan je vinden op http://bogerman-engels.yurls.net/nl/page
–
Hieronder een voorbeeld via Yurls.
o
Ga naar de site www.yurls.net.
o
Je moet je vooreerst aanmelden (met een geldig emailadres)/ Kies
Gratis aanmelden. Ga akkoord met de gebruikersvoorwaarden
o
Je krijgt een Yurlspagina die past bij jou profiel (hier is gekozen voor onderwijs)
EXPLOREREN
o
Elke box (behalve de beperkte reclameboxen) zijn aanpasbaar: je kan ze verplaatsen,
elementen toevoegen en verwijderen. Maak telkens gebruik van de knop
kan je openbaar zetten door gebruik te maken van de knop
o
. Een box
Maak gebruik van instellingen
om je Yurls-pagina openbaar te maken of
niet. Je kan ook een URL aan je pagina geven
33
Tip leerkracht
Als je Chrome als zoekmachine gebruikt kan je ook kiezen voor Search by Image: je doet een upload
van een beeld en de zoekmachine gaat vergelijkbare beelden weergeven, zodat je waarschijnlijk zal
weten waar het beeld genomen is.
1.8
Oordeel zelf
1.8.1
Voorbeeld
In het EHBO-kistje van Lithos is er geen pijnstiller meer. Iemand zegt dat Voltaren
een goede pijnstiller is en je besluit dat via het internet te bestellen. De zoekopdracht is rap ingegeven. En inderdaad op de site http://pharmcart.com/pain-reliefmuscle-relaxant/voltaren/ kan je dat product bestellen.
Een van de leden van Lithos die voor apotheker studeert vertelt je echter dat je dat middel in tabletvorm niet
mag kopen zonder doktersvoorschrift.
Sites kan je beoordelen volgens criteria als betrouwbaarheid, objectief, actueel, gebruiksvriendelijk, veilig en
interessant voor het doel?

Aan welke criteria voldoet deze site niet? Betrouwbar, veilig, objectief _________________________
_________________________________________________________________________________
34
EXPLOREREN
Tip leerkracht
Voorbeelden van geneesmiddelen die in België enkel via doktersvoorschrift in België te verkrijgen zijn:
 Amoxicilline, Clamoxyl, Augmentin, Clavucid, Minocycline, Doxycycline, allen gekende anitibiotica,
zou echt niet mogen dat deze vrij te bekomen zijn...
 Zovirax tabletten/comprimés (Herpes virus), opmerking:de creme is wel vrij te verkrijgen in apotheek, andere geneesmiddelvormen niet!
 Tamiflu (tegen vogelgriep)
 Valium (kalmeermiddel)
 Prozac (depressie)
 Rilatine (ADHD)
 Voltaren tabletten/comprimés (crème is wel vrij in apotheek te verkrijgen!)
 Mephenon (=methadon) (drugsverslaafden)
 Cilest, Marvelon, Yasmin (de pil)
 Pulmicort, Flixotide, Symbicort, Ventolin, (Astma en COPD)
Tip leerkracht
Het is bijzonder leuk om volgende site eens te (laten)bekijken. http://internetpillen.nl/.
Het is te vinden via http://www.zorgvisie.nl/ICT/VWS-lanceert-nepmedicijnensite.htm.
Tip leerkracht
Je kan site beoordelen met de vragen: is de site …
 betrouwbaar en objectief?
35
 actueel?
 gebruiksvriendelijk?
 veilig?
 interessant voor het doel?
Noteer een aantal sites en vraag aan de leerlingen dit te beoordelen.
1.8.2
Oefening
Voor een spreekbeurt over de barokschilder Rubens ga je op zoek naar informatie op het internet. Je vindt
heel veel sites.

Welke van beide is het meest relevant? Waarom?
De eerste; de URL en de beschrijving is relevant voor het onderwerp __________________________
_________________________________________________________________________________

Zoek het artikel atoombommen op Hiroshima en Nagasaki op de site van Wikipedia. Ga onderaan
de webpagina kijken.

Doe hetzelfde met de Engelse webpagina van Wikipedia “Atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki”.

Bekijk de site http://www.spreekbeurtenstartpagina.nl/spreekbeurt/atoombom/atoombom2.html
Wanneer aangepast?

Aantal bronnen?
Nederlandstalige Wikipedia
18-10-2011
2
Engelse Wikipedia
18-10-2011
126
site met spreekbeurten
Weet je niet
Weet je niet
Waarom is de Engelse en Nederlandstalige versie in Wikipedia verschillend?
Er is meer informatie in het Engels aanwezig; er is nog geen vertaling in het Nederlands gebeurd ____
_________________________________________________________________________________

Ga naar de site http://www.dokteronline.com/griep-verkoudheid/. Klik op Organisatie. Wat is het contactadres? Wat denk je? Van Raderstraat 17-19, Curacao; onbetrouwbaar, onveilig _______________

Zoek op die site of je Tamiflu (tegen vogelgriep) kan aankopen? Weet dat je dat enkel via doktersvoorschrift kan krijgen. Wat je is besluit
Je kan het aankopen via de site; onwettelijk, onbetrouwbaar. _________________________________

Je zoekt informatie over de auteur Dirk Bracke. Je kunt de website van de auteur
http://users.telenet.be/dirkbracke/ gebruiken of het artikel van Wikipedia. Ga na welk van de sites de
meest recente informatie bevat.
Wikipedia vermeldt meer boeken dan de site van Dirk Bracke zelf _____________________________
36
EXPLOREREN

Lees de blog http://www.nrcnext.nl/blog/2011/08/22/%C2%B4doden-pukkelpop-zijn-straf-vangod%C2%B4/. Vergelijk met http://www.festivalinfo.nl/review/1781/Drama_Pukkelpop_2011/ en met
http://www.hln.be/hln/nl/2652/Extreem-Weer/article/detail/1306540/2011/08/18/Twee-doden-doornoodweer-op-Pukkelpop.dhtml

Welk(e) artikel(s) zou je gebruiken als je de feiten van het Pukkelpopdrama wil kennen?
Het laatste ________________________________________________________________________

Welk(e) artikel(s) zou je gebruiken als je de emoties die het Pukkelpopdrama heeft opgewekt in een
verhandeling wil verwerken?
Het tweede ________________________________________________________________________

Is een blog een goede bron van informatie over een bepaald onderwerp?
Soms wel, soms niet (zie eerste artikel). _________________________________________________
Tip leerkracht
–
1.9
Je kan bij twijfel of een bepaald artikel op het net blijft bestaan, het beste omzetten in een PDFbestand. Voor de drie vorige artikels is dat gebeurd en staan ter beschikking bij het lesmateriaal.
Het eerste artikel is wel 78 bladzijden lang. Soms is het taalgebruik naar de auteur toe vrij grof.
Daarom is er ook een verkorte versie van 2 bladzijden ter beschikking.
Auteursrecht, citaatrecht en portretrecht2
Het auteursrecht. Elk werk geniet van auteursrechtelijke bescherming. Er zijn twee vereisten:
 Het werk moet uitgedrukt zijn in een concrete vorm: het moet dus een website, een boek, een poster,
schoolboek, partituur, foto, gebouw enz.. Het gaat niet over ideeën theorieën die niet gepubliceerd zijn,
maar bijvoorbeeld enkel verteld zijn.
 Het werk moet origineel zijn, maar niet noodzakelijk artistiek, omvangrijk of nieuw.
Auteursrechtelijke bescherming ontstaat automatisch, copyrightvermelding is dus overbodig. Ze eindigt 70
jaar na het overlijden van de auteur. Voor foto’s moeten de fotograaf én de ontwerper van hetgeen je in
beeld brengt (gebouw, tekening, kledij, …) 70 jaar overleden zijn; pas dan kan je legaal werken. Je kan bijv.
rechtenvrije foto’s vinden op www.sxc.hu .
Wil je legaal werken dan moet je toestemming vragen aan de auteur en je bronnen vermelden.
Het citaatrecht staat toe om toe om korte aanhalingen uit alle soorten werken gratis te gebruiken als je bron
en naam van de auteur vermeldt en het citaat gebruikt voor kritiek, polemiek of onderwijs. Je mag dus een
kort stukje uit een muziekstuk aanhalen als je daar onderwijskundig wat mee doet, maar niet als je dat gebruikt om de website op te vrolijken.”
De omvang van een citaat is beperkt. Bijvoorbeeld:
 één of twee regels uit een gedicht,
 maximaal 10 bladzijden uit een werk van 100 bladzijden
 een detail uit een schilderij.
Het citaat gebruik je niet op zich maar wordt voorzien van een begeleidende commentaar, beoordeling of
toelichting. Een bronvermelding is nodig.
2
Grotendeels gebaseerd op http://www.klascement.net/bis/auteursrechten/ en
http://www.kunstenloket.be/advies/auteursrechten-en-naburige-rechten/hoe-zit-het-met-het-portretrecht
37
Het portretrecht. In principe moet voor elke afbeelding van een individu en voor het gebruik van deze afbeelding toelating worden gevraagd. Ook wanneer de afbeelding wordt gebruikt voor andere doeleinden dan
overeengekomen bega je een schending van het portretrecht.
De toestemming moet voorafgaand aan het maken van de afbeelding worden verkregen. Voor bekende personen (politici, media- en sportfiguren) geldt dat er een stilzwijgende toestemming is. Er geldt wel altijd het
recht op privéleven.
Wikipedia werkt via Creative Commons, kortweg CC. CC wil open
inhoud bevorderen en auteurs aanmoedigen om inhoud vrijer beschikbaar te stellen.
Als auteur kan je vier beperkingen stellen op de verspreiding van je werk:

BY
Naamsvermelding (attribution)
NC
Niet-commercieel (non-commercial)
ND
Geen afgeleiden (no derivative works)
SA
Gelijk delen (share alike)
Onder welke voorwaarden mag je informatie van Wikipedia gebruiken? Klik onderaan een artikel op
Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen.
Naamsvermelding (dus naam van de maker vermelden) en gelijk delen (het onstane werk moet ook
aan deze voorwaarden voldoen)
Je mag het werk kopiëren, verspreiden, er afgeleide werken van maken en het gebruiken voor commerciële doeleinden. ________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Je neemt een foto van het Atomium. Die foto gebruik je in je werkje over Brussel dat je in je klas gaat
voorstellen. Een tip: zoek de sterfdatum op van de architect.
Overtreed je het auteurs-, citaat- of portretrecht? Waarom?
Auteursrecht. In 2075, 70 jaar na de dood van de architect Waterkeyn zal het auteursrecht verlopen _
_________________________________________________________________________________

Je neemt een foto van het Atomium. Die foto gebruik je in een tijdschrift dat over Brussel zal gaan.
Overtreed je het auteurs-, citaat- of portretrecht? Waarom?
Auteursrecht. In 2075, 70 jaar na de dood van de architect Waterkeyn zal het auteursrecht verlopen _
_________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Je speelt een compositie van Bach op een schoolvoorstelling n.a.v. de opendeurdag. Overtreed je het
auteurs-, citaat- of portretrecht? Waarom?
Neen. Componist is al meer dan 250 jaar dood ____________________________________________
_________________________________________________________________________________
38
EXPLOREREN

Je speelt een compositie van de Beatles op een schoolvoorstelling n.a.v. de opendeurdag. Overtreed
je het auteurs-, citaat- of portretrecht? Waarom?
Ja, auteur is nog geen 70 jaar dood. ____________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Voor het blad Libelle heeft de fotograaf een fotoshoot met Justine De Jonckheere. Overtreedt hij het
auteurs-, citaat- of portretrecht? Waarom?
Neen. ____________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Voor het blad Libelle heeft de fotograaf een fotoshoot met Justine De Jonckheere. Die foto, wordt
zonder dat ze het weet, gebruikt in een verkiezingscampagne. Overtreed de fotograaf het auteurs-, citaat- of portretrecht? Waarom?
Ja, portretrecht. Persoon geeft geen toestemming voor een ander gebruik. ______________________
_________________________________________________________________________________

Je neemt een foto op een feestje van je vrienden en plaatst die foto op Facebook. Mag dat? Onder
welke voorwaarden?
Neen, enkel als iedereen zijn expliciete toestemming geeft __________________________________
1.10
Bronvermeldingen
Er zijn verschillende manieren om bronnen te vermelden. Als voorbeeld werken we met de APA-normen in
een Word-document
Kies het tabblad Verwijzingen, groep Citaten en bibliografie. Bij stijl kies je APA
Als je in een tekst staat kies je Citaat invoegen
.
en nieuwe bron invoegen. Het volgende scherm
verschijnt waarin je een keuze moet maken van welk medium je wenst te citeren. Hier is een schermafdruk
voor een Boek.

Vul de gegevens verder aan.

Maak een Worddocument met twee
verwijzingen: een naar website en een
naar een artikel uit krant of tijdschrift.
39
1.11
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 De verschillende elementen in het zoekvenster kunnen verklaren.
 Een complexe zoekopdracht uitvoeren zowel voor een tekst als een afbeelding
 Weten wat het verschil is bij het zoeken met
en zonder hoofdletters.
 Een zoekopdracht uitvoeren o.a. op de site
van de NMBS.
 Het nut uitleggen bij “, van het –teken, de
toevoeging site: en de operator OF.
 In een zoekopdracht het bestandstype meegeven.
 Het verschil tussen auteursrecht, citaatrecht
en portretrecht omschrijven.
 Favorieten toevoegen aan het favorietenlijstje
 Favorieten kunnen indelen in mapjes.
 Gebruik kunnen maken van een online favorietenlijst
 Een site kunnen beoordelen naar betrouwbaarheid, veiligheid, objectiviteit.
 Een bronvermelding hanteren bijv. via de
APA-norm.
40
EXPLOREREN
2
DELEN
Tip leerkracht
–
In dit hoofdstuk komen competenties 5.2, 5.3, 5.4 en 5.5 aan bod.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 5.2)
–
Het nut van comprimeren van bestanden toelichten.
–
Bestanden en mappen comprimeren.
–
Het belang van beveiliging inzien waaronder encryptie, wachtwoordgebruik, privacy.
–
Verschillende bestandsformaten herkennen en indelen volgens gebruik waaronder geluidsbestanden, videobestanden, beeldbestanden, kantoortoepassingsbestanden.
–
Bestanden converteren.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 5.3)
–
Het belang van het verbinden van computers in een netwerk toelichten.
–
De verschillende componenten van een thuisnetwerk omschrijven en hun functie toelichten waaronder modem, router, switch, bekabeling, netwerkkaart, draadloze verbinding.
–
Een aantal netwerkdiensten kort toelichten waaronder centraal gebruikersbeheer, printserver,
fileserver, webserver, mailserver, DNS, DHCP.
–
Weten wat een IP-adres is. Een toegewezen IP-adres opvragen.
–
De functie en het doel van veelgebruikte protocollen toelichten waaronder http, https.
–
Eenvoudige controles op de werking van het netwerk uitvoeren waaronder ping.
–
Bronnen via een netwerk delen en gebruiken bijvoorbeeld mappen, printers.
–
Een netwerkverbinding maken naar een gedeelde map.
–
De gevolgen van het op een netwerk ter beschikking stellen van gegevens toelichten en hiermee
rekening houden waaronder toegangs- en gebruikersrechten.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 5.4)
–
De gevaren van het verbinden van een thuisnetwerk met internet toelichten waaronder malafide
bestanden en software.
–
De verschillende maatregelen om een thuisnetwerk te beveiligen toelichten en instellen waaronder
beschermingssoftware bijvoorbeeld firewall, antivirusprogramma’s, antispywareprogramma’s.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 5.5)
–
Een aantal mogelijkheden kennen om samen aan een bestand te werken.
–
Een bestand online delen voor samenwerking.
–
Wijzigingen aangebracht door verschillende gebruikers bijhouden en aanvaarden. Opmerkingen
toevoegen aan een gemeenschappelijk bestand.
–
Gebruikers aanmaken met verschillende profielen (beheerder, standaard) en rechten.
–
Een bestand omzetten naar een pdf-formaat.
41
Didactische wenken (deelcompetentie 5.2)
–
Het is niet de bedoeling dat de leerlingen alle bestandsformaten beheersen en onmiddellijk uit het
hoofd kunnen plaatsen. Het is eerder de bedoeling om de leerlingen hierin zelfredzaam te maken
zodat zij over voldoende competenties beschikken om dit te kunnen opzoeken.
Didactische wenken (deelcompetentie 5.3)
–
Werk zo veel mogelijk visueel om deze leerstof aan te brengen. Er bestaan interessante filmpjes
om deze leerstof uit te leggen bv. http://www.animatedexplanations.com/
–
Het is zeer belangrijk dat de leerlingen de juiste terminologie gebruiken.
–
Gebruik eventueel een virtuele omgeving om deze doelstellingen te realiseren.
–
Vertrek van de input, ervaringen die de leerlingen al opgedaan hebben met hun thuisnetwerk.
–
Bronnen via een netwerk delen houdt naast het lokaal delen ook het delen van bronnen via webtoepassingen in. Indien lokaal delen niet mogelijk is, deel bronnen via een webtoepassing en stel
hiervoor verschillende types gebruikers in.
–
Het is belangrijk dat de leerlingen niet enkel de gevolgen kennen van het ter beschikking stellen
van gegevens in een lokaal netwerk maar ook in een wereldwijd netwerk bijvoorbeeld een sociaal
netwerk.
–
Beperk de machtigingen tot het lezen en/of schrijven.
Didactische wenken (deelcompetentie 5.4)
–
Onder malafide bestanden en software verstaan we onder andere virussen, spam, phishing, hoax
…
–
Er bestaan virtuele mogelijkheden om dit in de praktijk te brengen.
–
Er is voldoende gratis beschermingssoftware op de markt om de doelstellingen te bereiken.
Didactische wenken(deelcompetentie 5.5)
42
–
Een bestand kan zijn een document, een presentatie, een rekenblad, een foto of afbeelding …
–
Laat de leerlingen gezamenlijk een bestand rond een bepaald onderwerp, bij voorkeur vakoverschrijdend, opbouwen.
–
Er bestaan meerdere opties om samen te werken aan een bestand met Web 2.0 toepassingen.
–
Laat de leerlingen op deze manier een groepswerk maken..
DELEN
2.1
Werken met bestandsformaten
Je hebt in de mapjes van je LithosPC al met heel wat soorten bestanden gewerkt. De extensie is heel interessant om te weten met wat voor soort bestanden je eigenlijk bezig bent.

Kies in de verkenner voor Extra > Mapopties. Kies daar voor het tabblad Weergave. Indien je Extra niet kan zien maak je gebruik van de
Alt-toets of F10.
Je ziet het volgende:
Probeer dit nu te interpreteren:

Bekijk alle bestanden in de mapjes die je in de vorige oefeningen hebt aangemaakt eerst met
en daarna met

Wat is het verschil?
In het eerste geval zie je de extensies, in het tweede geval niet. ______________________________

Welke soorten bestandstypen bestaan er? Noteer hier een aantal bestandstypes of extensies.
ppt, doc, docx, jpg __________________________________________________________________
43

Open onderstaande bestanden. Noteer de extensie en het programma dat geopend wordt. Soms kan
je een bestand echter niet openen omdat bepaalde software niet geïnstalleerd is.
Bestandsnaam
2.2
Extensie
Programma dat wordt geopend
Txt
Kladblok
Swf
Explorer
Flv
Flv player
Wmv
Windows Media Player
Mov
Apple Quicktime
Rm
Real Media
Jpg
Windows Photo Viewer
Pdf
Adobe Reader
Xlsx
Excel
Csv
Excel
Xls
Excel
Pps
PowerPoint
Ppt
PowerPoint
Pptx
PowerPoint
Wmv
Windows Media Player
Mp3
Windows Media Player
Docx
Word
doc
Word
Converteren
Martine heeft de uitnodiging voor Parijs gemaakt. Dit document wil ze mailen naar
alle geïnteresseerden. Jij denkt er aan dat niet iedereen op zijn pc een Wordbestand
kan lezen en daarom zal je het document mailen als een PDF-bestand.
Zo’n PDF-bestand is leesbaar door alle PC’s waarop een (gratis) Adobe PDF-reader is geïnstalleerd.
We converteren eerst het Worddocument: dit is het omzetten van gegevens zodat ze geschikt worden gemaakt voor een toepassing in een andere programma.

Bekijk in de verkenner het Worddocument uitnodiging Parijs. Welke extensie heeft dit bestand?

Kies Opslaan als en klik PDF aan. Het PDF formaat maakt een bestand dat je kunt bekijken (meestal)
printen en niet wijzigen. Daarenboven wordt het bestand ook verkleind.
Het is daarom bijzonder geschikt om een afgewerkt document naar iemand te mailen.
44
DELEN

Vergelijk de bestandsgrootte van het PDF-document en het oorspronkelijk Word-document.
Bestandsgrootte is iets kleiner in PDF ___________________________________________________

Word geeft ook nog heel wat andere mogelijkheden. Test het bewaren naar tekst zonder opmaak uit.

Wat is je besluit over de extensie en bestandsgrootte? Extensie: txt; kleine bestandsgrootte ________

Welk programma zal opgestart worden om je nieuw gemaakte bestand te openen? Kladblok _______

Kies nu voor Webpagina. Er wordt zowel een bestand aangemaakt als een map.
Wat zijn de namen van die map en het bestand? Barcelona grasmat___________________________
Via welk programma wordt het bestand geopend? Explorer __________________________________
Word is niet hét geschikte programma om webpagina’s te maken, maar zoals je gezien hebt: het kan. De
schikking van de figuren, de navigatiemogelijkheden en mogelijke input van de gebruiker zijn erg beperkt.
2.3
Comprimeren via de verkenner
Stel dat je een grote hoeveelheid bestanden aan iemand wenst te bezorgen. Handig is
dan om dit aan te bieden via een gecomprimeerd of zip-bestand. Er bestaan specifieke
zipprogramma’s als WinZip en WinRar. Wij maken gebruik van de ingebouwde zipfunctie van Windows.

Bekijk in de map klimaat klimaatfactoren en ga via de verkenner in de verschillende mapjes kijken.

Dubbelklik op index.html en open de site. Waarover gaat de site?
Factoren die het klimaat bepalen _______________________________________________________
We gaan nu deze site in zijn geheel zippen en gereed maken om te mailen.

Klik met de rechtermuisknop op de mappen en bestanden, kies Kopiëren naar en Gecomprimeerde
(gezipte) map.
45
Er wordt een nieuw mapje gemaakt met een ritsluiting, met als naam index.

Hernoem dit bestand klimaatfactoren.
Je hebt nu een zipbestand gemaakt met daarin alle bestanden van de website.

Mail dit bestand nu door naar een van je medeleerlingen.

Bewaar het ontvangen zipbestand op je schijf.

Gebruik de rechtermuisknop om het bestand uit
te pakken. Kies Alles uitpakken.

Stel nu dat je deze site zonder het zippen wenst
door te mailen, wat is dan het probleem?
_________________________________________________________________________________
Tip leerkracht
–
De site van de klimaatsfactoren kan je vinden op:
http://people.cas.sc.edu/carbone/modules/mods4car/ccontrol/index.html
–
We maken geen gebruik in deze nota’s van Winzip en Winrar. Dit zijn pakketten om te comprimeren.
2.4
Gegevens delen via een netwerk
2.4.1
Inleiding
Tip leerkracht
Koppel de leerstof zoveel mogelijk terug naar de leefwereld van de jongeren: sociale netwerken en het
thuisnetwerk.
Heb je een Facebook, Twitter of Hyves account? Dan maak je deel uit van een sociaal netwerk. Sociaal,
omdat deze websites dienen om met elkaar te communiceren. Maar wat is nu precies een netwerk?
Van zodra verschillende personen of zaken met elkaar worden verbonden en er communicatie
plaatsvindt, spreken we van een netwerk.
46
DELEN
Als je op Facebook iemand toevoegt als vriend, dan ben je met elkaar verbonden in een netwerk en kan je
berichten sturen, foto’s delen … Kortom: communiceren.

Hoeveel vrienden heb je op Facebook? _________________________________________________

Welke informatie plaats je op Facebook (het hoeft niet alleen tekst te zijn)?
Berichtjes, foto’s, filmpjes, …

Zijn er ook gevaren bij het delen van informatie op Facebook?
Niet iedereen hoeft al jouw foto’s, berichten en filmpjes te zien. Je moet dus privacy-instelingen doorvoeren. Bovendien wordt Facebook eigenaar van al jouw berichten, foto’s en filmpjes.
Ook bij je thuis en op school is er een netwerk. Het is geen sociaal netwerk, maar een computernetwerk.
De computers zijn er met elkaar verbonden (met of zonder draad) en “communiceren” met elkaar.

Staan de computers bij je thuis in een netwerk? ___________________________________________

Zo ja, waarom zijn de computers bij je thuis in een netwerk verbonden?
Zodat alle computers toegang hebben tot het internet, om een printer te kunnen delen tussen verschillende computers, …
Een computernetwerk biedt heel wat voordelen. Zo kan je van op gelijk welke computer in de klas printen
naar de klasprinter en hoeft de school maar één internetverbinding te betalen, ook al zijn er meer dan
100 computers. Een computernetwerk biedt echter nog heel wat meer:

Gemeenschappelijk gebruik van programmatuur: je kan programma’s installeren op één centrale
computer. De andere computers kunnen automatisch van deze programmatuur gebruik maken.

Gemeenschappelijk gebruik van apparatuur: printers, scanners, modems, cd-romstations en andere
randapparaten zijn beschikbaar voor alle netwerkgebruikers.

Eenvoudig systeembeheer: je kan op de server geïnstalleerde software gemakkelijk updaten. Van
centraal opgeslagen gegevens kan je op eenvoudige wijze een back-up maken.

Beveiliging: een netwerk verschaft uitgebreide mogelijkheden tot gegevensbeveiliging. De netwerkbeheerder kan gebruikers en gebruikersgroepen creëren en hieraan bepaalde rechten toekennen. Je krijgt
47
toegang tot een deel van het netwerk met een gebruikersnaam en wachtwoord.

Gemeenschappelijk gebruik van één internetaansluiting: indien in een netwerk één internetaansluiting is voorzien, kan deze door speciale soft- of hardware door meerdere computers uit het netwerk gebruikt worden.
Een computernetwerk ontstaat door verschillende computers en randapparaten onderling met elkaar
te verbinden. Vanaf het ogenblik dat communicatie tussen deze toestellen mogelijk is, spreken we
van een netwerk.
2.4.2
Client en server
De computers in een netwerk kunnen twee functies vervullen: client of server.
Zowat alle computers in een netwerk zijn clients (of werkstations). Gebruikers voeren er taken op uit, creeren bestanden …
Een server (letterlijk: “dienstverlener”) vervult een andere functie: het levert diensten aan een netwerk. Enkele voorbeelden:

Centraal gebruikersbeheer: omdat een server een centrale plaats inneemt in het netwerk, kan ook de
toegang tot het netwerk verschaft of beperkt worden op één centrale plaats. Zo kan een nieuwe netwerkgebruiker in een paar klikken een netwerkaccount krijgen, waarmee hij/zij kan aanmelden op elke
computer in het netwerk. Het verwijderen en aanpassen van de gebruikersaccounts gebeurt op dezelfde
centrale manier.

Fileserver: alle bestanden die door de gebruikers in het netwerk worden gemaakt, worden op deze fileserver opgeslagen. Dit heeft twee grote voordelen: de bestanden zijn van op gelijk welke computer in het
netwerk beschikbaar (zie illustratie) en een back-up nemen is een fluitje van een cent: alle data staat op
één toestel, dus je hoeft enkel maar een reservekopie te nemen van dit ene toestel.

Webserver: een webserver maakt een website beschikbaar voor het grote publiek. Dit kan een website
binnen een bedrijf zijn (intranet) of een online website (internet).

Printserver: dankzij een printserver kan er flink bespaard worden op printers. Alle gebruikers kunnen
immers printen naar één (of meerdere) centrale printers. Er hoeft dus niet aan elke computer een printer
gekoppeld te worden.
48
DELEN

Mailserver: een mailserver is verantwoordelijk voor het verwerken van e-mail. Een mailserver heeft
twee hoofdfuncties: e-mails ophalen en e-mails versturen. Naast deze twee functies controleert een
mailserver ook op virussen en markeert bepaalde e-mails als “ongewenste post” (spam). Over beveiliging lees je meer op p. 75.
Tip leerkracht
–
Gebruik het schoolnetwerk als illustratie bij deze leerstof.
–
Alle bestanden van en voor de leerlingen (leerlingenmappen en/of klasmappen) staan meestal op
een centrale fileserver.
–
De leerlingen kunnen afprinten op de printer in de klas via een printserver.
–
De elektronische leeromgeving (SmartSchool, eloV…) is beschikbaar dankzij een webserver.
–
Als de leerkracht een e-mail verstuurt naar zijn/haar leerlingen, gaat dat altijd via een mailserver.
2.4.3
Soorten netwerken
De afstand tussen de computers en randapparaten bepaalt in welk soort netwerk deze zich bevinden.
2.4.3.1
LAN
LAN staat voor Local Area Network (netwerk binnen een lokaal gebied). De computers bevinden zich dus
relatief dicht bij elkaar, ze staan bijvoorbeeld in hetzelfde gebouw. Ze zijn met elkaar verbonden via kabels of
draadloze verbinding.

Geef twee voorbeelden van een LAN-netwerk.
Schoolnetwerk, thuisnetwerk, bedrijfsnetwerk, …
49
Een kleine LAN komt voor in de computerklas op school. Wanneer je meerdere computerklassen in hetzelfde gebouw met elkaar verbindt, spreek je nog steeds van een LAN.
De verbonden computers beperken zich dus tot het bereik van een gebouw of gebouwencomplex.
2.4.3.2
WAN
Waar LAN een lokaal gebied bestrijkt, bevinden computers in een WAN zich op veel grotere afstand van
elkaar. WAN staat voor Wide Area Network (netwerk over een uitgestrekt gebied).
De communicatie verloopt via telecommunicatielijnen, satellieten e.d. Een WAN verbindt meerdere LAN
netwerken met elkaar. Het internet is het grootste WAN-netwerk ter wereld.
Tip leerkracht
De werking van het internet (basis) wordt in volgend filmpje duidelijk aangetoond: The World Wide
Web in Plain English (http://dotsub.com/view/25f1be59-9a84-4d75-94ef-acd0b5ccf0af).
50
DELEN
2.4.4
Netwerkapparaten
Om een netwerk te creëren, heb je een aantal netwerkapparaten nodig. Deze netwerkapparaten worden met
elkaar verbonden via bekabeling of draadloze communicatie.

Maak een netwerkschema van het schoolnetwerk.
SWITCH
ROUTER
MODEM
SWITCH
PC
PC
PC
PC
SERVER
Tip leerkracht
–
Onderstaande opdracht wordt best gegeven als huistaak.
–
Toon tijdens de les het gebruik van de website Gliffy (www.gliffy.com) aan.

Heb je thuis een netwerk? Ga thuis op zoek naar alle apparaten die nodig zijn om het netwerk te laten
functioneren.

Neem close-up3 foto’s van de verschillende apparaten en kabels.

Plaats alle foto’s in een tekstdocument. Nummer de foto’s en print het document uit.

Maak een netwerkschema via de website Gliffy (www.gliffy.com) (gratis registratie).

Voeg de verschillende toestellen in het netwerk toe aan het netwerkschema.

Noteer bij elk toestel een nummer overeenkomstig het nummer in je fotolijst.

Print het netwerkschema uit.

Noteer je naam op de afdrukken en breng alles mee naar de les op de afgesproken datum.
2.4.4.1
Netwerkkaart
De netwerkkaart is de hardwarekoppeling tussen de computer en de netwerkkabel. Op de netwerkkaart bevindt zich een aansluitpunt voor de bekabeling van het netwerk. De netwerkkaart wordt tegenwoordig bijna
altijd onboard geïnstalleerd.
3
Close-up betekent van dichtbij fotograferen, zodat details duidelijk worden. Let wel op voor wazige foto’s.
51
4
2.4.4.2
Bekabeling
De bekabeling in een netwerk zorgt voor het overbrengen van de gegevens. Er zijn verschillende soorten
kabels.
UTP
UTP staat voor Unshielded Twisted Pair (letterlijk vertaald: niet-afgeschermde gedraaide paren) en dit geeft
letterlijk aan hoe de kabel is opgebouwd: de draden zijn spiraalsgewijs om elkaar gewonden om magnetische interferentie tegen te gaan. De onderstaande figuur geeft dit duidelijk aan.
5
Op de beide uiteinden van de UTP-kabel wordt een RJ45-connector bevestigd. Deze connector past perfect
in de bovenstaande netwerkkaart (p. 51).
6
Coax
De kabel waarlangs televisiebeelden je televisie binnenstromen, is een coax-kabel. Deze kabel kan ook gebruikt worden in een netwerk. Dit type kabel wordt minder en minder gebruikt om computers of andere toestellen binnen een netwerk met elkaar te verbinden. Als je echter klant bent bij Telenet wordt dit type kabel
wel altijd gebruikt om het internet via een coax-kabel tot bij je modem te brengen.
4
Omega Cottage. (2010, 10 december). Build your own network. Geraadpleegd op 14 september 2011, http://www.omegacottage.co.uk/articles/networks/ethernet/build_your_own_network_pt1.html
5
Belkin. (z.d.). PVC horizontal cables. Geraadpleegd op 14 september 2011,
http://www.belkin.com/IWCatSectionView.process?Section_Id=515
6
Pixmania Pro. (z.d.). Pixmania ethernet kabel RJ45 gekruist. Geraadpleegd op 16 september 2011, http://www.pixmaniapro.nl/nl/nl/46000141/art/pixmania/ethernet-kabel-rj45-gekruist-categorie-5-3-m.html
52
DELEN
Een coax-kabel is relatief goedkoop, maar kan je niet rechtstreeks aansluiten op een netwerkkaart. Hiervoor
heb je een T-stukje (BNC-connector) nodig. Aan het begin en het einde van het netwerk is bovendien een
terminator nodig, die het einde van de datalijn aangeeft.
Draadloos
Het grootste draadloos netwerk ter wereld is het gsm-netwerk: sms’en, telefoneren, e-mailen, surfen… Alles
is mogelijk!
Draadloze thuis- en bedrijfsnetwerken zijn alomtegenwoordig. Dit biedt immers heel wat voordelen.

Bekijk het filmpje over de werking van een draadloos netwerk:
http://www.explania.com/nl/animaties/detail/waaruit-bestaat-een-draadloos-netwerk
Tip leerkracht

–
U kunt het filmpje (frontaal) projecteren of leerlingen individueel laten werken met een hoofdtelefoon.
–
Controleer vooraf of de website www.explania.com al dan niet geblokkeerd is in het schoolnetwerk. Explania.com is een educatieve website.
Som drie voordelen van een draadloos netwerk op.
Geen kabelboeltje, nieuwe toestellen kunnen meteen op het internet, op elke plaats in huis is er internetvoorziening.
Een draadloos netwerk heeft echter ook een aantal nadelen: de communicatie verloopt iets trager dan in een
bekabeld netwerk en aangezien alle data door de lucht “zweeft”, kan deze data gemakkelijk onderschept
worden.
Tip leerkracht
–

Draadloze netwerken versturen hun informatie via radiosignalen.
Hoe lost men dit laatste nadeel op?
Door het signaal te encrypteren. Om die reden moet je een wachtwoord opgeven als je wil verbinding
maken met een beveiligd netwerk.

Welke soort bekabeling wordt er in jouw thuisnetwerk gebruikt? Zoek dit even uit!
Er kunnen meerdere soorten bekabeling aanwezig zijn!
Persoonlijk antwoord van de leerling.____________________________________________________
_________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
2.4.4.3
Switch
Computers, netwerkprinters, fotokopieermachines … worden met elkaar verbonden via een switch. Een
switch treedt op als verkeersagent in een chaos van dataverkeer en stuurt de datapakketjes naar het juiste
netwerkapparaat.

Voorbeeld: de gebruiker aan computer A wil een document afdrukken op de netwerkprinter. Teken het
pad van de datapakketjes op onderstaande illustratie.
53
Tip leerkracht
Een switch kan een netwerk in verschillende segmenten (delen) verdelen. Dit heeft als voordeel dat
lokaal netwerkverkeer binnen een segment de andere segmenten niet stoort. Dit beperkt bijgevolg de
netwerktraffiek.
7
2.4.4.4
Router
Een router (spreek je uit als roeter of rauter) verbindt twee verschillende computernetwerken met elkaar.
De router heeft zijn naam niet gestolen: het zoekt de route uit die de datapakketjes moeten volgen om van
het bronnetwerk naar het netwerkapparaat van bestemming (in een ander netwerk) te geraken. Een soort
gps voor netwerkpakketjes, dus!
7
Sitecom. (z.d.). 19” network switch 26 port LN-133. Geraadpleegd op 15 september 2011, http://www.sitecom.com/nl/19-NetworkSwitch-26-port/LN-133/p/743
54
DELEN
De functie van een router en een switch wordt vaak in één toestel opgenomen. We spreken dan van een
router/switch. Kan je bovendien zonder kabels op het internet, dan is er een draadloze router/switch in
het netwerk geïnstalleerd (zie illustratie).
8
2.4.4.5
Modem
Het woord modem is een samentrekking voor moduleren en demoduleren. De modem is de vertaaldienst
van het netwerk. Een modem zorgt ervoor dat twee verschillende soorten netwerken (bijvoorbeeld een bedrijfsnetwerk en het internet) met elkaar kunnen “spreken”.
De modem “vertaalt” (moduleert) uitgaande datapakketjes zodat deze correct kunnen vervoerd worden over
de transportlijn (telefoonlijn, kabelverbinding of draadloos).
Indien de modem een pakketje ontvangt (inkomend), vertaalt deze het pakket opnieuw (demoduleren) naar
een voor het doelnetwerk verstaanbare taal en stuur het verder door naar de router (of router/switch).
8
Howstuffworks.com. (z.d.). Linksys WRT54GS Wireless Router. Geraadpleegd op 15 september 2011,
http://shopproducts.howstuffworks.com/Linksys-WRT54GS-Wireless-Router/productId=20664068
55
Wanneer de digitale informatie niet zou vertaald worden, dan zou het informatie bij aankomst niet meer te
herkennen zijn.
9
Tip leerkracht
Als je Fibernet (“internet tegen lichtsnelheid”) van Telenet aankoopt, zitten de switch, router en modem
in één toestel vervat.
2.4.5
IP-adres
2.4.5.1
Inleiding
Net zoals elk gebouw een eigen adres heeft, heeft ook elk netwerkapparaat in een netwerk heeft een eigen
adres, het IP-adres. Dit unieke adres bestaat uit 4 groepjes cijfers, waartussen een punt staat.
Bijvoorbeeld: 66.249.72.237
Alle netwerkapparaten die zich in een eenzelfde LAN-netwerk bevinden, hebben een intern IP-adres. Van
zodra je het LAN-netwerk met het internet verbindt – via een router – heeft deze router zowel een intern als
een extern IP-adres.
9
Motorola. (z.d.). SURFboard Cable Modem SB5101. Geraadpleegd op 15 september 2011, http://www.motorola.com/Consumers/USEN/Consumer-Product-and-Services/Cable-Modems-and-Gateways/SURFboard-Cable-Modem-SB5101-US-EN
56
DELEN
Het interne IP-adres wordt gebruikt voor communicatie binnen het LAN-netwerk. Het extern IP-adres is het
adres dat voor het internet zichtbaar is en dient om datapakketten te verzenden en te ontvangen via het
internet.
Als een LAN-netwerk dus over 10 netwerkapparaten beschikt, heeft dit netwerk dus 10 interne IP-adressen
en 1 extern IP-adres.
2.4.5.2
Mijn IP-adres
Je kan je IP-adres als volgt opvragen:




Klik op Start > Uitvoeren.
Tik de letters cmd in en druk op [Enter].
Typ ipconfig en druk op [Enter].
Naast “IPv4” vind je je ip-adres terug.

Welk IP-adres heeft jouw computer op school? ___________________________________________

Welk IP-adres heeft jouw computer thuis? _______________________________________________
57
2.4.5.3
DHCP
10
De laptop van Sarah is verbonden met een draadloos netwerk. Op haar laptop staat ingesteld dat zij altijd het IP-adres
192.168.0.1 toegekend krijgt.
Wanneer ze echter bij haar zus, Saskia, op bezoek is en op het internet wil, kan ze geen
verbinding maken met het netwerk en het internet. Nochtans kunnen Saskia en haar
man Tim perfect met hun eigen laptop draadloos surfen.

Doordenker! Wat zou de reden kunnen zijn dat Sarah problemen ondervindt met het netwerk?
Indien een ander toestel in het netwerk van Tim en Saskia hetzelfde ip-adres heeft, zal er “collision”
(of signaalbotsing) optreden, waardoor de laptop van Sarah en het andere toestel geen (of een verstoorde) netwerkverbinding kunnen maken.
Het probleem dat Sarah ondervindt, kan een aantal technische oorzaken hebben. Zo kan er bijvoorbeeld al
een ander netwerkapparaat hetzelfde IP-adres hebben, waardoor er op het netwerk verwarring ontstaat naar
welk apparaat de datapakketjes moeten worden verzonden.
Om te verhinderen dat er ip-adresproblemen ontstaan, maakt Sarah best gebruik van DHCP (Dynamic Host
Configuration Protocol). Dit is een netwerkprotocol dat automatisch aan elk netwerkapparaat de juiste netwerkinstellingen doorgeeft (waaronder een uniek IP-adres), zodat alle apparaten met elkaar kunnen communiceren in het netwerk. Het is bijvoorbeeld interessant als je je laptop op verschillende locaties gebruikt.
In Windows kan je instellen dat je wil gebruik maken van DHCP. Dit doe je als volgt:
10

Ga naar Start > Configuratiescherm.

Open Netwerk en internet.

Kies voor Netwerkcentrum.

Kies in het navigatiemenu (links) voor Adapterinstellingen wijzigen.

Klik met de rechtermuisknop op de huidige
netwerkverbinding en kies voor Eigenschappen.

Klik Internet Protocol versie 4 (TCP/IPv4)
aan en kies opnieuw voor Eigenschappen.
Dell. (z.d.). Dell Inspiron 15 N5040. Geraadpleegd op 16 september 2011, http://www.dell.com/us/p/inspiron-15-intel-n5040/pd
58
DELEN

Onder het tabblad Algemeen zet je beide
keuzerondjes op Automatisch.
Tip leerkracht
Een samenvattend filmpje over DHCP vindt u terug op:
http://www.explania.com/nl/animaties/detail/hoe-configureer-je-netwerkapparaten-via-dhcp
2.4.5.4
DNS

Surf naar http://15.240.238.56

Op welke website beland je? De website van HP (www.hp.com)
Alle netwerkapparaten hebben een IP-adres. Wanneer je surft naar de website van CNN, surf je eigenlijk
naar de webserver van de CNN die een uniek IP-adres heeft: 157.166.255.18.
Het zou maar al te gek zijn, als je van elke website het IP-adres moet onthouden. Dit is waar DNS op het
toneel komt. DNS staat voor Domain Name Server en vertaalt domeinnamen naar ip-adressen.
195.130.131.39
www.telenet.be
www.apple.com
www.wikipedia.org

Domain Name
Server

184.85.141.15
91.198.174.232
Als je surft naar www.wikipedia.org, vormt de DNS achter de schermen deze domeinnaam om naar
91.198.174.232, zodat de datapakketjes weten welk adres hun eindbestemming is.
Een DNS houdt eigenlijk achter de schermen een grote tabel bij met domeinnamen en hun respectievelijk
IP-adres. Wanneer een DNS een IP-adres moet opzoeken, gaat hij op zoek in deze tabel.
In sommige gevallen komt de domeinnaam niet in de tabel voor. In dat geval speelt de DNS de opdracht
door naar de eerstvolgende DNS op het internet. Zo kan het gebeuren dat een eenvoudig aanvraag een hele
weg aflegt: een DNS in Amerika weet over welk IP-adres het gaat en stuurt het IP-adres terug naar België.
Tip leerkracht
–
U kunt het pad dat een bepaald datapakket aflegt (de “hops”) heel mooi volgen via een Traceroute
(http://networktools.nl/traceroute/). Probeer enkele domeinnamen uit (www.wikipedia.com,
www.hotmail.com, www.google.be).
–
Bij sommige domeinnamen zullen er sterretjes verschijnen (voorbeeld: www.vrt.be). Dit betekent
59
dat de traceroute op een firewall gebotst is. De firewall geeft geen informatie vrij.
–
Er bestaan ook visuele traceroutes (http://www.yougetsignal.com/tools/visual-tracert/). Een aanrader! Probeer de domeinnaam www.whitehouse.gov uit d.m.v. een Host trace. De getoonde route
verloopt wel altijd via de website yougetsignal.com, wat uiteraard een nadeel is.
Oefening

Surf naar http://networktools.nl/traceroute/.

Hoeveel sprongen moeten er gemaakt worden om de domeinnaam www.gent.be te vinden? _______

Voer een visuele traceroute (proxy trace) uit op de domeinnaam van je school. Dit doe je via de website http://www.yougetsignal.com/tools/visual-tracert/. Welke landen doorkruist de traceroute (vermeld
eveneens het land) ?
Afhankelijk van locatie tot locatie.
2.4.6
Protocollen
Een protocol is een serie van regels en procedures die bij communicatie wordt toegepast. Zo houden diplomaten zich aan een protocol wanneer ze diplomaten uit een ander land ontmoeten.
Op een soortgelijke manier worden communicatieregels in een computeromgeving toegepast. Wanneer
computers d.m.v. een netwerk met elkaar verbonden zijn, gelden er bepaalde regels en worden bepaalde
technische procedures gevolgd om de communicatie op gang te brengen en goed te laten verlopen. Deze
regels en procedures worden protocollen genoemd.
Er bestaan veel verschillende soorten protocollen. Alle protocollen hebben met elkaar gemeen dat ze de
communicatie willen bevorderen, maar sommige hebben specifieke taken of doelen.
Protocollen moeten ervoor zorgen dat netwerken met elkaar kunnen communiceren, zodat commando’s en gegevens kunnen worden getransporteerd. Die boodschap moet niet alleen goed overkomen,
die boodschap moet ook zo snel mogelijk overkomen.
Elk transport van gegevens wordt opgedeeld in pakketten. Elk pakket bevat identificatiegegevens van de
zender en de ontvanger.
2.4.6.1
TCP/IP-protocol
Tip leerkracht
In het onderstaande filmpje worden de begrippen TCP/IP en IP-adres visueel uitgelegd:
http://www.explania.com/nl/animaties/detail/wat-is-een-ip-adres
Let op! Bepaalde delen van het filmpje behandelen complexe begrippen (zoals NAT). Het is aangewezen deze stukken over te slaan, om geen verwarring te wekken bij de leerlingen.
Het TCP/IP-protocol wordt gebruikt voor netwerkcommunicatie. Het is een samenvoeging van twee protocollen:

IP (internet Protocol): de belangrijkste taak van IP is het vinden van een route naar de eindbestemming.
Het maakt gebruik van IP-adressen die uniek zijn.

TCP (Transfer Control Protocol): zorgt ervoor dat de data op een veilige manier en compleet aankomt.
Komt een pakketje niet aan met IP, dan zorgt TCP ervoor dat dit pakketje opnieuw wordt verstuurd (retransmissie).
60
DELEN
2.4.6.2
HTTP
Hypertext Transfer Protocol (HTTP) is het protocol voor de communicatie tussen een webclient (meestal een
webbrowser) en een webserver. Dit protocol wordt niet alleen op het World Wide Web gebruikt, maar ook op
lokale netwerken (dan spreken we van een intranet).11
Een bekende melding van HTTP is “404 – Page Not Found”, wanneer je naar een webpagina surft die niet
(meer) bestaat.
12
2.4.6.3
HTTPS
HTTPS is een uitgebreide versie van HTTP, waarbij de “S” staat voor secure. Dit protocol wordt gebruikt om
gegevens veilig (versleuteld) te versturen over het netwerk.

Voor welk type websites wordt HTTPS gebruikt?
E-banking, E-bay, online betalingen met VISA, …

Geef twee voorbeelden van websites (URLs) die gebruik maken van het HTTPS-protocol.
www.argenta.be  e-banking
www.sherpa.be  online betaling met VISA
11
12
Hypertext Transfer Protocol (http). (2011, 24 mei). In Wikipedia: de vrije encyclopedie. Geraadpleegd op 16 september 2011,
http://nl.wikipedia.org/wiki/Hypertext_Transfer_Protocol
Error 404. (z.d.). In Wikipedia: de vrije encyclopedie. Geraadpleegd op 16 september 2011, http://nl.wikipedia.org/Error_404
61
Tip leerkracht
De film Warriors Of The Net (tijdsduur: 13 minuten) geeft een prachtige samenvatting van alle tot nu
toe behandelde leerstof. U kunt deze film gratis bekijken op www.warriorsofthe.net. Deze film is beschikbaar in het Nederlands (op bijv. http://www.youtube.com/watch?v=K0wBHV6UEFY en
http://www.youtube.com/watch?v=vHx6yqP2ma0&feature=related of op
http://www.youtube.com/watch?v=cxi13GHjkzk Enkele didactische tips:
–
Pauzeer het filmfragment regelmatig en bespreek wat zonet werd verteld. Laat de leerlingen met
eigen woorden vertellen wat ze hebben gezien/onthouden.
–
Laat de leerlingen tijdens bovenstaande pauzemomenten een mindmap ontwerpen. Dit kan zowel
op papier als via een softwarepakket (een gratis pakket vindt u op www.leerhof.be > EDU).
–
In het filmfragment spreekt men over een NIC (Network Interface Controller). Dit is een synoniem
voor netwerkkaart.
–
Het filmfragment bevat een fout: men geeft aan dat uitgaande datapakketjes eerst voorbij de router passeren en daarna pas voorbij de switch. Dit moet uiteraard andersom.
–
Een firewall is een softwarematige of hardwarematige eenheid die het netwerk beschermt tegen
het internet of andere netwerken. Een firewall blokkeert onder andere aanvallen van hackers en
crackers (krakers), inbraken en/of uitbraken van computervirussen, spyware, spam en denial of
service attacks. Het is een onmisbaar element om het netwerk veilig te laten functioneren.
Tip leerkracht
Op de website http://users.telenet.be/kdg/netwerken/index.html vind je filmpjes, toetsen en links over
netwerken. Dirk Van Deuren is lector informatica Lerarenopleiding aan de Karel de Grote-Hogeschool
en auteur van deze site. .
62
DELEN
2.4.7
Eenvoudige controles uitvoeren
2.4.7.1
Inleiding
We herhalen nog even de definitie van een netwerk: een computernetwerk ontstaat door verschillende
computers en randapparaten onderling met elkaar te verbinden. Vanaf het ogenblik dat communicatie tussen deze toestellen mogelijk is, spreken we van een netwerk.
Opdat netwerkapparaten met elkaar zouden kunnen communiceren, dienen ze elkaar eerst te “zien”; ze
moeten elkaar kunnen bereiken.
Dit kan heel eenvoudig gecontroleerd worden via het PING-commando. Vanaf jouw computer wordt er een
PING-opdracht gestuurd naar de computer of server die je wenst te bereiken. De computer of server stuurt
een antwoord terug die onder andere zijn IP-adres en de snelheid tussen het verzenden van de PING en
ontvangen van het antwoord bevat.
PING
ANTWOORD
Antwoord van computer / server
74.125.77.147: bytes=32 tijd=18 ms TTL=53
Om er zeker van te zijn dat er een goede communicatie is, zal het PING-commando 4 pakketjes naar de
bestemmeling sturen. De bestemmeling moet op zijn beurt 4 antwoorden terugsturen.
2.4.7.2
PING-commando versturen
Volg onderstaande stappen om een PING-commando te versturen:

Klik op Start > Uitvoeren.

Typ cmd en druk op [Enter].

Typ ping www.hotmail.com en druk op [Enter].
Tip leerkracht
Indien de command line (cmd) op school geblokkeerd is, kunt u altijd een online ping uitvoeren via
volgende website: http://www.ping.eu/ping
Onderstaande oplossingen kunnen in de loop der tijd veranderen en/of afhankelijk zijn van de locatie waar u
zich bevindt.

Welk IP-adres heeft Hotmail? 64.4.56.23

Hoe lang duurt het gemiddeld om een antwoord te ontvangen van Hotmail.com? 21 ms

Stuur een PING-commando naar www.telenet.be.

Welk IP-adres heeft Telenet.be? 195.130.131.39
63

Hoe lang duurt het gemiddeld om een antwoord te ontvangen van Telenet.be? 5 ms

Welke van beide sites doet er het langst over om een antwoord terug te sturen? Hoe komt dit?
Hotmail: deze website wordt gehost in Amerika. Het duurt dus een stuk langer om datacommmunicatie
tot stand te brengen met een verre locatie.
2.4.8
Computernaam
Elk apparaat dat deel uitmaakt van een netwerk, heeft een naam. Je kan jouw computernaam als volgt achterhalen (of aanpassen):

Ga naar Start > Configuratiescherm.

Kies voor kleine pictogrammen.

Kies voor Systeem.

Je ziet de computernaam, domein en werkgroep van je computer terug.

Via de link Instellingen wijzigen en vervolgens de knop kan je de computernaam aanpassen.
2.4.9
Bronnen delen
Een zeer grote troef van een netwerk is het delen van bronnen. Dit kunnen zowel mappen als bestanden
zijn. Je hoeft geen bestanden meer naar elkaar door te mailen of mappen over te hevelen via een USB-stick.
De gedeelde map is meteen toegankelijk via het netwerk (tenminste als je over voldoende rechten beschikt)
en bevat steeds de meest recente versie. In het onderstaande voorbeeld leer je hoe je bronnen kunt delen in
Windows.
2.4.9.1
Voorbeeld: bronnen delen in Windows
Tip leerkracht
Het is mogelijk dat het delen van bronnen geblokkeerd is op de computers in de klas. In dat geval
kunnen deze voorbeelden uitgewerkt worden in een virtuele omgeving (bijvoorbeeld via Virtual PC).
Hou er wel rekening mee dat de mappen die binnen de virtuele omgeving gedeeld worden, niet zichtbaar zijn voor andere gebruikers (het is nl. een afgescheiden omgeving).

Open de Windows Verkenner.

Creëer een nieuw map met je eigen voornaam en familienaam onder de map Mijn documenten.

Maak een nieuw Word document, waarin je je favoriete hobby typt. Sla het document op in de zopas
gemaakte map, onder de naam Mijn hobby.docx.

Ga terug naar de Verkenner.
64
DELEN

Klik met de rechtermuisknop op de nieuwe map en kies voor Eigenschappen. Je krijgt het onderstaande venster te zien.

Kies voor het tabblad Delen.

Klik op de knop Geavanceerd delen….

Plaats een vinkje bij Deze map delen.

Kies een Sharenaam. Dit is de naam van de map zoals deze zal verschijnen in het netwerk. Standaard wordt de oorspronkelijke naam van de map overgenomen. Je hoeft de naam niet aan te passen.

Je kan limiteren hoeveel gebruikers er tegelijkertijd in je map kunnen lezen of schrijven bij Het aantal
gelijktijdige gebruikers beperken tot. Verlaag dit cijfer naar 10.

Nu hoeven we enkel nog de toegangsrechten van de gebruikers in te stellen. Klik op Machtigingen.

Er bestaan drie soorten toegangsrechten. Vul de onderstaande tabel aan.
Toegangsrecht
Volledig beheer
Wijzigen
Lezen

Omschrijving













alle rechten van Wijzigen,
rechten van bestanden / mappen wijzigen,
het eigenaarschap van een bestand / map aanpassen.
bestanden / mappen openen,
bestanden aan de map toevoegen,
nieuwe bestanden / mappen creëren,
bestanden / mappen wijzigen,
bestanden / mappen verwijderen,
eigenschappen van bestanden / mappen aanpassen.
bestanden openen.
Pas de rechten aan, zodat iedereen bestanden kan openen en aanpassen.
Uiteraard heb jij, als eigenaar, sowieso het recht Volledig beheer.
65
Indien nodig, kan je specifieke gebruikers(groepen) meer/minder rechten geven. Via de knop Toevoegen
voeg je de gebruiker in kwestie toe en selecteer je opnieuw de rechten die op die gebruiker(sgroep) van
toepassing zijn.

Klik op OK, zodat je opnieuw in de Verkenner belandt.

Zoek jouw computernaam op.

Je kan heel eenvoudig controleren of de map goed gedeeld is. Kies in de navigatiekolom (links) van
de Verkenner voor Netwerk en klik jouw computernaam aan.

In de detailweergave (rechts) moet nu jouw gedeelde map (share) verschijnen. Dubbelklik om de map
te openen.
Tip leerkracht
De volgende stappen kunnen alleen uitgevoerd worden, indien de leerlingen zich niet in een virtuele
omgeving bevinden.

Navigeer naar de gedeelde map van de klasgenoot naast jou. Dit doe je als volgt:

Vraag de computernaam aan je klasgenoot.

Typ bovenaan in de adresbalk van de Verkenner: \\computernaam\. Uiteraard vul je tussen de
slash-tekens de computernaam van je klasgenoot in. Als alles goed is, zie je na een druk op [Enter]
de gedeelde map van je klasgenoot staan (dit moet soms even laden).

Dubbelklik op deze map.

Open het Word document Mijn hobby.docx in de gedeelde map.

Voeg jouw hobby toe aan het document van je klasgenoot en kies voor Opslaan.

Sluit het Word document.

Je klasgenoot opent het Word document in zijn/haar gedeelde map en ziet zowel zijn/haar hobby als
jouw hobby staan.

Draai nu de rollen om: je klasgenoot navigeert naar jouw map en past jouw Word document aan.
Tip leerkracht
De volgende stappen kunnen alle leerlingen opnieuw uitvoeren (met of zonder virtuele omgeving).

Zoek zelf uit hoe je het delen van jouw map kunt beëindigen. Werkwijze?
Rechtermuisknop op de map > Eigenschappen > Delen > Geavanceerd delen > Vinkje weghalen
> OK > Sluiten _____________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
66
DELEN

Verwijder de map.
Tip leerkracht
Het delen van printers verloopt analoog aan het delen van mappen. Meer informatie kunt u raadplegen
via het filmpje http://www.explania.com/nl/animaties/detail/printers-delen-en-netwerkprinters
Tip leerkracht
Meer in detail de manier om met sommige PC’s mappen delen.
Bij het delen staan de machtigingen bij Iedereen.
Als je kiest voor Toevoegen kan je een gebruikers of groep toevoegen, maar bijvoorbeeld geen compternaam.
Klik daarom om op Objectypen en vink Computers aan.
67
Tik de computernaam in van de PC met wie je gegevens wenst te delen.
Klik op OK om te bevestigen.
Tip leerkracht
Het delen verloopt in Windows 7 ook via het gebruik van thuisgroepen. Meer info kan je vinden op:
http://www.microsoft.com/netherlands/artikelen/howto/Windows7_thuisgroep.aspx#1
2.4.9.2
Oefening

Creëer een nieuwe map Werkbestanden.

Voeg een nieuw Word document aan deze map toe, waarvan de bestandsnaam jouw voornaam en
familienaam bevat, bijvoorbeeld Jonas Janssen.docx.

Deel de map met Iedereen, onder volgende voorwaarden: de map moet op het netwerk verschijnen
als Werk en iedereen moet toegang hebben tot de map, maar mag alleen bestanden kunnen openen.

Zoek jouw computernaam op.

Controleer of de map goed gedeeld is.

Vraag aan de klasgenoot naast jou om naar jouw netwerkmap te navigeren. Doe hetzelfde voor
zijn/haar netwerkmap.

Verwijder de map Werkbestanden niet. Je hebt deze nog nodig in een volgende oefening.
Je kan ook bronnen delen in Google Docs. Een uitgewerkt voorbeeld vind je terug op pagina 82 (Online samenwerken aan bestanden).
68
DELEN
2.4.10
Delen met iedereen?
2.4.10.1 Inleiding

Lees het onderstaande artikel.
Leterme zet privébericht per ongeluk op Twitter
13
Woensdag 15 juni 2011 om 12u51
(Belga) Ontslagnemend premier Yves Leterme heeft woensdagvoormiddag per ongeluk een privébericht op zijn Twitterpagina gepost. Na een uurtje verwijderde hij het bericht, maar
het onheil was intussen geschied. De woordvoerder van de
eerste minister wilde geen commentaar kwijt over het voorval.
Een jaar geleden liep het tijdens zijn Congoreis ook al eens
mis.
In de loop van de voormiddag postte Leterme een vreemde
boodschap op zijn Twitter-pagina: "Missch klopt het dan niet.
Maar dat vertel je me zondagav he ? Werkte je bij Adecco ?
/Als ik teveel vraag, zeg maar. Wil je nt stalken...". Het bericht
was duidelijk een antwoord op een eerder privébericht, maar
kon gelezen worden door de meer dan 18 000 volgers die
Yves Leterme nu heeft op Twitter. Na een uurtje verwijderde
hij zijn bericht, maar het onheil was toen reeds geschied. (…)

Heb je zelf al per ongeluk bronnen gedeeld (bijvoorbeeld op Facebook) met meer personen dan je
had gedacht?
Persoonlijk antwoord van de leerling.

Hoe kon Yves Leterme verhinderd hebben dat het bericht voor iedereen zichtbaar was?
Door privacyinstellingen door te voeren, zodat het aantal begunstigden drastisch werd verkleind.
2.4.10.2 Voorbeeld
Paul Samolas14 is 36 jaar oud en werkt bij het internetbedrijf Deskoman. Hij woont aan het
Zuid in Gent met zijn vriendin, een musicus.
Twee jaar geleden maakte het stel een ernstige relatiecrisis door.
Deze persoonlijke gegevens over Paul Samolas zijn allemaal te vinden op internet. Tien minuten zoeken en
je vindt zijn adres, werksituatie en liefdesleven: heel wat persoonlijke informatie is op internet te vinden.
Iedereen die surft op internet laat sporen na. Ook over jou is er gemakkelijk informatie te vinden, misschien
zelfs meer dan je zelf zou willen.

Surf naar Google.

Tik je volledige naam in.
13
ROJ. (2011, 15 juni). Leterme zet privébericht per ongeluk op Twitter. Geraadpleegd op 2011-09-20, http://www.knack.be/belgapolitiek/leterme-zet-privebericht-per-ongeluk-op-twitter/article-1195035625272.htm#
14
Paul Samolas is een fictieve naam.
69

Welke persoonlijke informatie vind je terug?
Persoonlijk antwoord van de leerling.

Zoek ook eens op de website van 1207 (vul hier je gemeente en familienaam in).

Welke persoonlijke informatie vind je terug?
Persoonlijk antwoord van de leerling.
Tip leerkracht
Volgende filmpjes op YouTube vatten de leerstof rond het vrijgeven van persoonlijke informatie op het
internet nog eens samen: http://www.youtube.com/watch?v=l4TJc_jT1kA en
http://www.youtube.com/watch?v=79t2iz8tKtM
Bronnen delen in een netwerk biedt heel wat voordelen, maar denk kritisch na over welke bron(nen)
je deelt, met wie je de bron(nen) deelt en welke gebruikers- en toegangsrechten de verschillende
gebruikers hebben.
Bronnen
delen
Met iedereen
Met een
beperkte
groep
Denk na over
de gevolgen!
Met wie deel je? (Wees
kritisch!)
(gebruikersrechten)
Stel rechten in
(toegangsrechten)
In een netwerk kunnen gedeelde bronnen op twee manieren worden beschermd opdat ze niet voor iedereen
zichtbaar of aanpasbaar zouden zijn:

Gebruikersrechten: het gebruikersrecht bepaalt welke gebruikers en gebruikersgroepen via het netwerk verbinding mogen maken met een gedeelde bron.

Toegangsrechten: de toegangsrechten zorgen voor een extra beperking bovenop de gebruikersrechten. Je kan bijvoorbeeld instellen dat de gebruikersgroep Directie lees- en schrijfrechten heeft op een
bepaalde bron, maar dat de dienst Administratie alleen leesrechten heeft. Deze laatste dienst kan dus
geen aanpassingen aanbrengen aan het document.
Op pagina 64 (en volgende) leerde je reeds hoe je mappen deelt in een netwerk en er gebruikers- en toegangsrechten toekent.
2.4.10.3 Oefening
Tip leerkracht
We adviseren om deze opdracht thuis te laten maken.

70
Surf naar Facebook.
DELEN


Hoe kan je zien welke informatie wordt getoond aan de personen die geen Facebookaccount hebben?
(Men kan via een zoekopdracht in Google op jouw Facebookpagina terecht komen.)

Er zijn 2 mogelijke antwoorden:

Ga binnen Facebook naar  > Privacyinstellingen. Bij Apps en websites kies je voor Instellingen bewerken. Bij het item Openbaar zoeken kies je opnieuw voor Instellingen bewerken
en vervolgens klik je op de link Voorbeeld bekijken.

Meld je af bij Facebook. Zoek via google naar jouw naam en klik op de Facebook link.
Welke gebruikersrechten kan je instellen op een fotoalbum in Facebook?
Delen met: Openbaar, Vrienden, Vrienden behalve kennissen, Aangepast ______________________
_________________________________________________________________________________

2.4.11
Wat betekent het gebruikersrecht Iedereen?

Alle vrienden van een bepaalde gebruiker.

Vrienden van vrienden van een bepaalde gebruiker.

Iedereen die een account heeft op Facebook.

De hele wereldbevolking, zelfs de personen die geen account op Facebook hebben.
Netwerkverbinding maken naar een gedeelde map
Van zodra een map werd gedeeld, is de gedeelde map voor andere gebruikers (met voldoende rechten)
zichtbaar. Het bladeren in het netwerk op zoek naar gedeelde mappen werkt in veel gevallen erg traag
(soms worden de gedeelde bestanden niet eens zichtbaar). Gelukkig bestaat er ook een snellere methode.
Net zoals elk aangesloten opslagmedium (bijvoorbeeld harde schijf) een stationsletter (bijvoorbeeld C:)
krijgt, kan je ook aan een gedeelde netwerkmap een stationsletter toekennen. Dit maakt het navigeren naar
deze map een fluitje van een cent.

Open Windows Verkenner.

Klik op het menu Extra
(Indien dit menu niet zichtbaar is, druk je op de toets
[ALT] op je toetsenbord)

Kies voor Netwerkverbinding maken…

Voor elke netwerkverbinding kan je nu een Station toekennen. Begin bij voorkeur aan het einde van het alfabet (dus met de letter Z).

Vul het pad naar de netwerkmap in bij Map. Dit
begint steeds met 2 backslashes, dan de naam
van de computer, vervolgens een backslash en
tot slot de naam van de gedeelde map.

Indien je wenst dat – na het herstarten van je
computer – de netwerkmap opnieuw in de Verkenner verschijnt, plaats dan een vinkje bij Opnieuw verbinding maken bij aanmelden.

Druk op OK om de netwerkverbinding tot stand
te brengen.
71
2.4.11.1 Oefening

Vraag de computernaam van de klasgenoot naast jou op.

Leg een netwerkverbinding naar de gedeelde map Werkbestanden van die klasgenoot.

Kies voor de stationsletter W.
2.4.12
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Het begrip netwerk omschrijven.
 Een netwerkschema construeren (online of op
papier) van een eenvoudig netwerk.
 Het belang van het verbinden van computers
in een netwerk omschrijven.
 Aangeven dat een netwerk verschillende vormen kan aannemen: sociaal netwerk, computernetwerk…
 Voordelen opnoemen van het plaatsen van
computers in een netwerk
 Het verschil aangeven tussen een client en
een server.
 De verschillende soorten servers aan de hand
van een opgegeven tekening kunnen omschrijven.
 Het verschil aanduiden tussen een LAN- en
WAN-netwerk.
 Voorbeelden geven van LAN- en
WAN-netwerken.
 Voorbeelden geven van IP-adressen.
 Het IP-adres van een computer zonder aarzelen opvragen.
 DCHP instellen.
 Een traceroute uitvoeren voor een bepaalde
domeinnaam en het resultaat verklaren.
 Ping-commando uitvoeren.
 De computernaam van een computer opvragen.
 Mappen delen in Windows met toekenning
van gebruikers- en toegangsrechten.
 Een netwerkverbinding maken naar een gedeelde map.
 Het risico van bronnen delen erkennen.
 De verschillende netwerkapparaten toelichten.
 De functie van een switch in een netwerk met
eigen woorden omschrijven.
 Het verschil aangeven tussen een router en
een switch.
 Het verschil omschrijven tussen een intern en
extern ip-adres met behulp van gegeven netwerktekening.
 De essentie van DHCP aangeven.
 Het begrip protocol met eigen woorden omschrijven.
 Voorbeelden van protocollen opnoemen en
hun functie kort toelichten.
72
DELEN
 Het verband uitdrukken en het verschil aangeven tussen HTTP en HTTPS.
 Met eigen woorden verklaren waarom het
delen van bronnen risico’s inhoudt.
Hoe evalueren?

Eén van de voordelen van een computernetwerk is: “gemeenschappelijk gebruik van apparatuur”. Verklaar en illustreer met behulp van een tekening.

Webserver. Welke stelling is correct?





Een webserver beveiligt de verbinding met het internet.
Een webserver is de drijvende motor achter een website.
Een webserver maakt bepaalde websites snel toegankelijk in het LAN-netwerk.
Een webserver is een online alternatief voor een printserver.
Wat is het verschil tussen een client en een server?
Client: _______________________________________________________________________
Server: ______________________________________________________________________

Verklaar de functie van een fileserver aan de hand van onderstaande tekening. Verduidelijk de
tekening om je omschrijving kracht bij te zetten.
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
LAN-netwerken

Geef een voorbeeld van een LAN-netwerk.
_________________________________________________________________________________

Waarom is het bovenstaande netwerk een LAN-netwerk?
73
_________________________________________________________________________________
Computerlokaal

Maak een netwerkschema van het computerlokaal waar je je momenteel bevindt. Beperk het
aantal pc’s (om de duidelijkheid te bewaren) tot drie.

Welke soort bekabeling ligt er in dit computerlokaal?___________________________________

Zijn volgende stellingen waar of onwaar? Duid aan. Verbeter de stelling indien onwaar.
Data die van op het internet in het lokale netwerk binnenstroomt,
komt volgende netwerkapparaten tegen (in deze volgorde): (1) router, (2) switch, (3) modem.
Waar
Onwaar
Waar
Onwaar
Waar
Onwaar
Waar
Onwaar
Correctie: _______________________________________________
Een modem dient als vertaler tussen verschillende netwerken.
Correctie: _______________________________________________
Elk apparaat in het netwerk heeft exact 1 IP-adres.
Correctie: _______________________________________________
Het Hypertext Transfer Protocol, kortweg HTTP, zorgt ervoor dat
datapakketjes veilig en compleet op hun bestemming aankomen.
Correctie: _______________________________________________
74

Creëer een nieuwe map Project in je Leerlingenmap > Toetsen.

Deel deze map met iedereen, maar ken enkel leesrechten toe. De map moet bovendien gedeeld
worden als Gedeelde projectmap.

Maak een schermafbeelding ([Alt GR] + [Print Screen]) van het venster met gebruikers- en
toegangsrechten.

Creëer een nieuw Word document

Typ je naam en klas in het document

Plak daaronder je schermafbeelding ([Ctrl] + [V]).

Print het Word document.
DELEN
2.5
Beveiliging
2.5.1
Virussen
Wist je dat…




… er meer dan 1 miljoen computervirussen bestaan?
… 99 % van alle virussen voorkomt op het besturingssysteem Windows?
… virussen meer en meer lijken op echte, betrouwbare programma’s?
… virussen zich razendsnel vermenigvuldigen en verspreiden?
15
Computervirussen worden als schadelijk beschouwd, want ze nemen schijfruimte en computertijd in beslag
van de besmette computers; in ernstige gevallen kunnen ze in de computer schade aanrichten (zoals het
wissen en verspreiden van (gevoelige) gegevens).
Deze schadelijke programma’s houden niet op bij één computer, ze verspreiden zich razendsnel via e-mail,
chatprogramma’s of sociale media naar andere computers.
Virussen behoren tot de verzameling van malware: kwaadaardige en/of schadelijke software.
Tip leerkracht
–
Malware is een samentrekking van de Engelse woorden malicious en software (kwaadwillende
software). Onder deze verzameling vallen onder meer: virussen, wormen, trojan horses…
Er zijn heel wat antivirusprogramma’s op de markt, die je beschermen tegen computervirussen.
Windows 7 heeft geen eigen antivirusbescherming. Microsoft biedt echter wel gratis antiviruspakket aan:
Microsoft Security Essentials. Dit programma kan je downloaden op de website van Microsoft
(http://www.microsoft.com/nl-be/security_essentials/). De meeste (maar zeker niet alle!) bedreigingen voor
de veiligheid van je computer kunnen door dit programma worden opgespoord.
In punt 5.2.1 op p. 141 leer je een antivirusprogramma installeren.
15
Sxc.hu. (z.d.). Stock photo: warning! 3. Geraadpleegd op 20 september 2011, http://www.sxc.hu/photo/776465
75
2.5.1.1

Oefening
Welk antivirusprogramma is er geïnstalleerd op de computers in de klas?
…

Heb je thuis een antivirus op je computer? Hoe heet het programma?
Persoonlijk antwoord van de leerling.

Wat zijn virusdefinities?
Een bestand waarin de handtekeningen (stukjes code) van een virus staan, zodat de virusscanner de
virussen kan herkennen. Producenten van virusscanners bieden op hun site meestal de laatste nieuwe definities aan.

Welke antivirusprogramma’s bestaan er zoal? Zoek op!
AVG, Avast!, Kaspersky, Microsoft Security Essentials, Norton Antivirus, Panda, Trend Micro Titanium, GData Antivirus, F-Secure, NOD32, …

Een antivirus probeert steeds de aanwezige virussen op je computer te verwijderen. In sommige gevallen lukt dit niet. Dan heeft het antivirusprogramma nog een hulpmiddel. Welk? Verklaar.
De geïnfecteerde bestanden worden in quarantaine geplaatst. Zo kunnen ze geen schade meer berokkenen aan je computer.
76
DELEN
2.5.1.2
Tips

Open nooit e-mails, waarvan je de afzender niet kent.

Meldingen als “Je computer is geïnfecteerd” of “Je bent de 1 000 000ste bezoeker  haal je prijs op!”
die in je browser verschijnen zijn altijd vals. Ga hier nooit op in en sluit het browservenster af.

Zoek – alvorens je een programma installeert – eerst even in Google of andere gebruikers tevreden zijn
over het softwarepakket. Als één van de eerste zoekresultaten al aangeeft dat het om een virus gaat,
verwijder je het installatiebestand meteen.
2.5.2
Spyware

Surf naar Wikipedia. Beantwoord onderstaande vragen.

Wat is spyware? Vat samen op de onderstaande lijnen.
Spyware is de naam voor computerprogramma's (of delen daarvan) die informatie vergaren over een
computergebruiker en deze doorsturen naar een externe partij. Het doel van spyware is meestal om
geld te verdienen.

Waar komt de naam spyware vandaan?
De malafide software stuur ongemerkt en ongewild (als een spion) persoonlijk informatie door naar
anderen.

Hoe is spyware ontstaan?
De opkomst van spyware is mede het gevolg van het illegaal kopiëren van software. De programmamakers zoeken, nu ze minder inkomsten uit verkopen halen, naar andere manieren om geld te verdienen. Het toevoegen van spyware aan een programma is een manier.
77
Lavasoft Ad-Aware (www.lavasoft.com) is een antispywareprogramma voor Windows dat alle spyware en
adware netjes van je computer verwijdert.
2.5.3
Phishing
Jan krijgt het onderstaande mailtje van Rabobank, de bank waar Lithos een rekeningnummer heeft. Hij dient zijn rekening te verifiëren. Hij begrijpt de boodschap
niet helemaal, maar besluit toch op de link Klik hier te drukken. Hij komt op de
volgende website terecht (zie illustratie onder e-mail).
16
16
Fraude via telefoon en e-mail. (2011, 8 februari). Rabobank. Geraadpleegd op 2011-09-20,
http://www.rabobank.nl/particulieren/servicemenu/nieuws/rabobank_nieuws/valse_emails_in_omloop
78
DELEN
Martine komt plots het bureau van Jan binnengewandeld. Jan zegt hij de Rabobank account moet verifiëren. Martine kijkt plots heel kritisch en bestudeert de
website grondig. Ze schrikt en zegt: “sluit dat venster onmiddellijk, Jan!”

Er is duidelijk iets niet helemaal pluis met de website van Rabobank. Wat klopt er niet? Markeer op de
illustratie en beschrijf.
Je geeft heel wat persoonlijke bankgegevens door, waardoor men je bankaccount kan kraken en je
rekening plunderen.

Wat zou het gevolg kunnen zijn indien Jan niet werd gewaarschuwd door Martine?
Dan zou de bankrekening binnen afzienbare tijd worden leeggeroofd.
Dit is een duidelijk voorbeeld van phising, wat vissen betekent. Dat geeft meteen aan wat phishing doet:
malafide personen proberen te “vissen” naar belangrijke gegevens, zoals pincode, wachtwoord, nummer van
de VISA-kaart, identiteitskaartnummer, adresgegevens… Van zodra ze deze gegevens in hun bezit hebben,
plunderen ze de bankrekening van het slachtoffer.
Phishing gebeurt altijd op dezelfde manier: je ontvangt een e-mail van een bankinstelling of een website
waarop je bent geregistreerd en daarin wordt gevraagd om nog eens je wachtwoord of pincode in te geven.
Deze e-mails zijn heel waarheidsgetrouw nagebouwd en voorzien van het logo van de instelling en gelijklopend kleurgebruik.
Wanneer de gebruiker op de link in de e-mail klikt, wordt hij/zij omgeleid naar een andere website (die opnieuw waarheidsgetrouw is nagebouwd). Deze website werd gemaakt door de malafide personen. Dit betekent dat alle gegevens die op de website worden ingevoerd, ook rechtstreeks naar deze personen worden
verzonden.
79
2.5.3.1


Hoe herken je een phishing mail?
Je wordt gevraagd om je wachtwoord of pincode te bevestigen
De mails zijn vaak opgesteld in gebrekkig Nederlands (slecht taalgebruik en spelfouten). In sommige emails komen bovendien vreemde letters voor (bijvoorbeeld Л ).
Er wordt gevraagd om op een link te klikken. Deze link leidt naar een ander webadres dan de Rabobank.
Controleer dus altijd het webadres in de adresbalk van je browser.
Je wordt verzocht snel te reageren.


2.5.3.2

Doe de test!
Zijn de onderstaande e-mails phishing mails of niet?
17
 Phishing e-mail (zie url in de statusbalk – daar is duidelijik iets niet pluis)
 E-mail met goede bedoelingen
17
SonicWALL Phishing IQ Test. (z.d.). SonicWALL. Geraadpleegd op 2011-09-20, http://www.sonicwall.com/furl/phishing/phishing-quizquestion.php
80
DELEN
18
 Phishing e-mail
 E-mail met goede bedoelingen (het e-mailadres in de e-mail stemt overeen met dat in de statusbalk – als
je met de muisaanwijzer op de link staat)
Tip leerkracht
De bovenstaande schermafbeeldingen komen van de website http://www.sonicwall.com/furl/phishing/.
U kunt hieruit nog enkele extra schermafbeeldingen halen voor een evaluatiemoment of huistaak. Let
wel: in het blokje Hoe evalueren? staat er eveneens een schermafbeelding die van deze website afkomstig is.
2.5.4
Hoax mails
Onderwerp: BELANGRIJK! Stuur door naar al je vrienden!
> > > > >> > > > > > > > > > > >> >> > >>>>>>>>>>> >>LET OP!!!!!!
> > > > >> > > > > > > > > > > >> Ik stuur dit aan iedereen omdat
> > > > >> > > > de persoon die dit aan mij zond een goede
> > > > >> > > > > > > > > > > >> vriend is en nooit rotzooi zendt.
> > > > >> > > > Microsoft en AOL zijn nu het grootste internetbedrijf en
> > > > >> > > > in een poging om zich ervan te verzekeren
> > > > >> > > > > > > > > > > >> dat internet explorer het meest hebruikte programma blijft,
> > > > >> > > > > > doen Microsoft en AOL een e-mail-beta test. Wanneer je dit vooruit stuurt
> > > > >> > > > > naar vrienden, kan en zal Microsoft er achter komen (mits je Microsoft
> > > > >> > > > > Windows gebruikt) in een periode van 2 weken. Voor
18
Idem.
81
> > > > >> > > > iedere persoon waar je dit e-mailtje
> > > > >> > > > > > > > > naar
> > > > >> > > > > > > > > > > >> toestuurt, zal Microsoft je $ 5 betalen. Voor iedere persoon
> > > > >> > > > > > waar jij het naar toestuurt die het weer
> > > > >> > > > verder stuurt, krijg je nog eens $3.
> > > > >> > > > > > > > Voor iedere 3de persoon die het ontvangt
> > > > >> > > > krijg je nog eens $1. Binnen 2 weken,
> > > > >> > > > > > > > > zal Microsoft contact met je opnemen
> > > > >> > > > voor je adres en dan zullen ze een cheque sturen.
> > > > >> > > > > > > > > > > >> Ik dacht zelf dat het oplichterij was, maar na 2 weken, na
> > > > >> > > > > dit doorgestuurd te hebben, nam Microsoft contact
> > > > >> > > > met me op, en binnen enkele dagen ontving
> > > > >> > > > > > > > > > > >> ik een cheque van $ 800. Hemensen, Dit is GEEN ONZIN, dit
> > > > >> > > > > > MOETEN jullie DOEN. JULLIE KUNNEN DIE CHEQUE
> > > > >> > > > OOK KRIJGEN. GEWOON DOEN DUS.
Je hebt beslist al zulke mailtjes ontvangen. Dit is een voorbeeld van een hoax e-mail. Hoax betekent “vals
gerucht” en heeft enkel tot doel om mensen op het verkeerde spoor te zetten. Het opzet is dat je de e-mails
doorstuurt, zodat de boodschap wordt verspreid.
Meestal draaien de boodschappen rond speciale acties (kortingen), geldprijzen of waarschuwingen voor
computervirussen.
De e-mails herken je meestal meteen aan het taalgebruik. Bovendien wordt er nooit een exacte datum vermeld (alleen “2 weken geleden”, “vorige woensdag”…). Stuur dergelijke mails dus nooit door.
2.5.5
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Tips opnoemen om virussen, spyware,
phishing en hoax problemen te vermijden.
 Een phishing mail aanduiden.
 Het verschil aangeven tussen een virus en
spyware.
 Een e-mail als hoax bestempelen.
 Argumenteren waarom een bepaalde e-mail
een hoax is.
 Met eigen woorden het begrip phishing omschrijven.
 Voorbeelden geven van indicatoren om een
phishing mail te herkennen.
Hoe evalueren?

Je krijgt volgende e-mail in je mailbox. Is dit een veilige of onveilige mail? Argumenteer!
De mail is veilig / onveilig.
____________________________________________________________________________
82
Onderwerp
RE: Hoi!
Van
[email protected]
Bijlage
yOu-r3ally_need2wAtCh$This.exe
DELEN
Ho_i!
Je moe*t eens kijken naar het
$$!^$
file in de attachment
Reaallly co0l [!$
GroeEetjes

Je ontvangt onderstaande e-mail. Is dit een veilige of onveilige mail? Argumenteer!
De mail is veilig / onveilig.
____________________________________________________________________________

Wat is een hoax mail? Verklaar en vermeld twee manieren hoe je dergelijke mails kunt herkennen.
Wat? ________________________________________________________________________
Hoe herkennen? ______________________________________________________________
83
2.6
Online samenwerken aan bestanden
2.6.1
Situering
Tip leerkracht
–
Als voorbeeld wordt er gewerkt met het vak aardrijkskunde. In dit vak wordt er gevraagd om zelfstandig te werken rond het thema toerisme in de 2de graad. Het online werken met bestanden zal
uitgewerkt worden met dit voorbeeld. Samenwerking met de leerkracht aardrijkskunde is hier een
meerwaarde.
–
Hieronder een aantal schermafdrukken van het leerplan aardrijkskunde. De volledige versie is ter
raadplegen op www.vsko.be
.
De klas wordt opgedeeld in groepjes van 6 personen. Ze moeten elk een land bespreken. De leerkracht legt
een kader vast per bestemming. Aan bod moeten komen:

Situering van het land op de wereldkaart en in het gradennet (o.a. tijdzones)

Bereikbaarheid van het land vanuit België (met route van wat je ziet op weg naar …)

Fysische attractiefactoren
o
Reliëf
o
Klimaat
o
Vegetatie (flora) en fauna

Belangrijkste toeristische regio's en de attractiefactoren

Gevolgen van het toerisme
Lore, Pieter en Ansofie zitten samen met nog drie andere leerlingen in dezelfde groep die werken rond Kenia. Lore en Pieter zullen de toeristische regio’s bestuderen, Ansofie zal Kenia situeren. Lore, Pieter en
Ansofie besluiten om te werken via Google Docs en hebben alle drie een Gmailadres.
84
DELEN
Tip leerkracht
De werking van Google Docs wordt zeer eenvoudig uitgelegd in het filmpje Google Docs in Plain
English (ondertiteld in het Nederlands):
http://dotsub.com/view/17eaa9f0-787b-4fd8-b1c7-f8d61db2e310
Tip leerkracht
Bij het inloggen in Google Docs zal meestal Engels de ingestelde taal zijn. Je kan dat aanpassen door
gebruik te maken van de knop
.en daarna te kiezen voor:
.
2.6.2
Uploaden van documenten
Pieter heeft thuis al een aantal documenten op zijn pc staan die hij nu op Google Docs zal plaatsen.

Kies na het inloggen voor
en voor
Volgende documenten worden overgebracht naar Google Docs (the cloud).
Er verschijnt volgende boodschap.
Je ziet rechts onderaan het scherm:
85
Tip leerkracht
Bij het uploaden wordt de vraag van conversie gesteld. Doc, Docx ppt pptx enz. documenten kunnen
worden omgezet naar een formaat dat leesbaar en bewerkbaar is in Google Docs. Er zijn wel limieten
van aantal tekens, aantal cellen en grootte van bestanden. Maar deze limieten zullen in normale omstandigheden niet overschreden worden.
Het is in dit verband interessant te wijzen om het converteren zoals het in punt 2.2 behandeld is.
Je kan ook Google Docs gebruiken als opslagruimte van je documenten in the cloud (dus zonder conversie).
2.6.3
Maken van een verzameling
Tip leerkracht
Het maken van een verzameling kan beschouwd worden als het maken van een map waarbij alle informatie van een bepaald onderdeel wordt verzameld. Je kan het beschouwen als een map in de verkenner.
Om de oefening te maken is het niet noodzakelijk om met een verzameling te werken, maar het verhoogt de duidelijkheid, vooral als je met meer dan een project bezig bent.
Pieter maakt een verzameling van alle documenten van Kenia.

Kies Nieuwe maken verzameling.
86
DELEN

Geef een naam
In de linkerkolom zie je nu staan:

Je zal waarschijnlijk eens moeten klikken op Alle items.

Sleep de documenten van Kenia in de verzameling.
Je startpagina zal er als volgt uit zien:
Lore en Ansofie maken ook een map aan met als naam Kenia.
Tip leerkracht
De verschillende leerlingen kunnen een andere naam voor hun verzameling gebruiken..
2.6.4
Delen van documenten
Er zijn twee manieren (die erg gelijkaardig zijn) om documenten te delen.
2.6.4.1

Delen vanuit het document
Open het document Interessante links voor Kenia kies voor delen.
87

Je ziet volgend scherm:
Enkel Ansofie is eigenaar van het document.

88
Voeg bij het veld personen toevoegen het mailadres van Lore toe.
DELEN

Bij de knop bewerken kies je voor mag bewerken.

Kies Delen en opslaan.

Het resultaat is
89

90
Voeg nu ook Pieter.vvkso toe als diegene die de bestanden mag bewerken. Het resultaat is dan:
DELEN
Schematisch
Tip leerkracht
91

Kijk naar de verzamellijst. Je ziet:

Gedeeld verwijst naar het feit dat het document kan gezien en bewerkt worden door de andere leerlingen
aardrijkskunde Kenia verwijst naar de verzameling.
2.6.4.2
Delen via de lijst

Klik in de lijst op de rechtermuisknop.

Kies Delen en Delen.

Deel nu alle documenten
92
DELEN
2.6.4.3
Alle informatie van een document

Klik op Voorbeeld

Je ziet:
2.6.5
Maken van een nieuw document
Ansofie gaat nu een nieuw document maken in Google Docs dat ze gaat delen met Pieter en Ansofie. Lore
doet een voorstel om de indeling van de nota’s te maken

Klik op Maken en Document.

Tik de tekst in zoals hieronder te zien is. Je kan ook opmaak (via stijlen) geven.
93

Geef die tekst een naam nl. kenia indeling hoofdstuk via Bestand Naam wijzigen. .

Deel deze tekst met Pieter en Lore.
2.6.6
Werken met revisies

Lore opent de tekst en past die aan.
Ter informatie: hieronder de aangepaste tekst

Kies Bestand Revisiegeschiedenis bekijken.
94
DELEN

2.6.7
Je krijgt een tekst waarin in een andere kleur (hier rood) de aanpassingen van Lore te zien zijn.
Maken van opmerkingen

Lore opent het document Kenia indeling en staat voor (of in) het woord parken waarbij je een opmerking wenst toe te voegen.

Kies Invoegen Opmerking.

Tik de opmerking Kopieer de lijst van de parken die Pieter al maakte. Klik daarna op Opmerking.
Ook bij de andere personen met wie het document is gedeeld, zullen deze opmerking zien.
95

Breng een discussie op gang door iets bij te typen.
Tip leerkracht
Door in het document te klikken op Opmerkingen Instellingen voor meldingen
kan men zien dat er telkens mails worden gestuurd bij het intypen van een opmerking
De mail ziet er uit als volgt:
96
DELEN
Je kan ook kiezen voor Stream met opmerkingen tonen waarbij er o.a. statistieken te zien zijn.
2.6.8
Exporteren
Tip leerkracht
Het is in dit verband interessant te wijzen om het converteren zoals het in punt 2.2 behandeld is.

Kies, na het afwerken van het document voor downloaden als PDF.

Plaats het document op het leerplatform van de school zodat alle leerlingen van de klas het document
kunnen raadplegen
97
2.7
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Tips opnoemen om virussen, spyware,
phishing en hoax problemen te vermijden.
 Een phishing mail aanduiden.
 Het verschil aangeven tussen een virus en
spyware.
 Met eigen woorden het begrip phishing omschrijven.
 Voorbeelden geven van indicatoren om een
phishing mail te herkennen.
 Het verschil uitleggen tussen het delen
waarbij je een document mag bewerken en
kan weergeven.
 Een e-mail als hoax bestempelen.
 Argumenteren waarom een bepaalde e-mail
een hoax is.
 Documenten uploaden naar het internet
(cloud).
 Documenten delen.
 Een document aanmaken in een online omgeving.
 Wijzigingen maken en bekijken van een
aangepast document.
98
DELEN
3
STRUCTUREREN
Tip leerkracht
–
In dit hoofdstuk komt competentie 5.1 aan bod.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 5.1)
–
Gegevens gestructureerd bewaren met een zinvolle naam.
–
Bestanden en mappen efficiënt aanmaken, verplaatsen, kopiëren en wissen.
–
Het belang van het regelmatig verwijderen van overtollige bestanden inzien en dit op een regelmatige basis uitvoeren.
–
Een snelkoppeling toelichten en toepassen.
–
Het nut en de locatie van een aantal systeemmappen kennen.
–
Een aantal nuttige mapopties kennen en instellen waaronder verborgen mappen, extensies weergeven.
–
Het belang van het archiveren en synchroniseren van mappen en bestanden toelichten.
–
Mappen en bestanden archiveren lokaal en via het internet.
Didactische wenken (deelcompetentie 5.1)
–
De leerlingen kunnen al een structuur aanmaken op een extern geheugen en bestanden en mappen manipuleren. Indien nodig kan dit in het kader van de eerste twee doelstellingen kort herhaald
worden.
–
Leerlingen bewust laten nadenken over de plaats waar hun bestanden (automatisch) bewaard
worden.
–
Leerlingen attent maken op het feit dat bestanden geopend van het internet standaard in een tijdelijke map bewaard worden. Indien ze verder willen werken met deze bestanden moeten ze het opslaan in een eigen gekozen map.
–
De leerlingen erop wijzen dat het bureaublad zowel snelkoppelingen als bestanden en mappen
kan bevatten. Wijzen op het belang van een overzichtelijk bureaublad.
–
Het is belangrijk dat de leerlingen weten dat een snelkoppeling een verwijzing naar een map of
een bestand is en dat ze de originele plaats van deze map of bestand kunnen opzoeken.
–
Wijzen op het belang van een overzichtelijk bureaublad.
99
3.1
Een goede schijfhygiëne hanteren
3.1.1
Alles in een mapjes
De bestandsstructuur op de computer van Lithos is afwezig. Alle bestanden staan in
één map. Je wordt gevraagd om een logische mappenstructuur op te zetten en de
bestanden dan in de meest logische map te plaatsen.

3.1.2
Maak volgende mappenstructuur en plaats de bestanden in
een map.
Oefening: werken met mappen

Je ontvangt van in de mailbox van Lithos een bericht met een bijlage.

Kies nu voor Opslaan Opslaan als.

Plaats het bestand in je eigen map.

Onder welke naam wordt het bestand bewaard? Onder oorspronkelijke naam ___________________
3.1.3
Sterke en zwakke wachtwoorden
Wachtwoorden kunnen gekraakt worden, dat betekent dat computers sites bestoken met telkens verschillende wachtwoorden. Als je wachtwoord uit bijvoorbeeld heel weinig tekens bestaat, is de kans groot dat je
wachtwoord gekraakt wordt van bijvoorbeeld je Facebook-account of je Hotmail-account.
We gaan dus na of onze wachtwoorden “sterk” zijn. Daar is software voor.

Surf naar https://www.microsoft.com/nl-nl/security/pc-security/password-checker.aspx

Vul in het kader een wachtwoord in dat je gebruikt om je aan te melden bij Hotmail of Facebook

Heb je een sterk wachtwoord gekozen? Ja _______________________________________________

Waaruit moet volgens de site die hierboven wordt vermeld een sterk wachtwoord bestaan?
Minstens 10 tekens met cijfers, hoofdletters, leestekens en andere symbolen ____________________
100
STRUCTUREREN
_________________________________________________________________________________
Je kan een sterk wachtwoord aanmaken door bijvoorbeeld een zin zoals de eerste letters te nemen van bijvoorbeeld “Lithos is een toffe jongerenorganisatie uit Welzele” te nemen. Je bekomt dan LietjuW. Vervang dan een aantal letters door cijfers en je bekomt bijvoorbeeld Lie68juW.
Tip leerkracht
–
Een volledig uitgewerkt voorbeeld van het aanmaken van een veilig wachtwoord vind je op
http://www.microsoft.com/nl-nl/security/online-privacy/passwords-create.aspx
Tip leerkracht
–
3.1.4
Het onderdeel over wachtwoorden komt hier aan bod omdat na dit onderdeel het deel over Dropbox aan bod komt. Daar is het uiteraard interessant te beschikken over een sterk wachtwoord.
Dropbox gebruiken als backup en synchronisatie
Onze voorzitter maakt er ons attent op dat we de bestanden op de Lithoscomputer
extra moeten beschermen. Dat kan door een backup te nemen op een extern geheugen, maar we kunnen ook gebruik maken van ruimte die een website ter beschikking stelt. Men spreekt over bestanden bewaren in the cloud.
De software die je zal gebruiken is die van Dropbox. Die zal er voor zorgen dat de bestanden van de Lithospc en die op de website van Dropbox altijd dezelfde zijn. Dat noemt men synchronisatie: het is het proces
of het resultaat van iets gelijktijdig maken.

Registreer je bij Dropbox (www.dropbox.com) en installeer het programma. Kies daarbij een sterk
wachtwoord.

Bij Programma’s zijn er bij Dropbox drie deelprogramma’s te onderscheiden:
Website van Dropbox opstarten
Dropbox activeren
Dropbox verwijderen
Bij het installeren van Dropbox wordt er op je computer een map Dropbox aangemaakt in de map Documenten.
Tip leerkracht
Er bestaan ook andere mogelijkheden om te synchroniseren zoals bijvoorbeeld via Windows Live
Mesh, waarbij je kan synchroniseren in mappen van je Skydrive. Zie http://explore.live.com/windowslive-mesh-sync-skydrive-using
Tip leerkracht
–
Een alternatief voor Dropbox is bijvoorbeeld ook www.box.net
Tip leerkracht
–
Indien je dropbox niet kan downloaden of installeren via www.dropbox .com kan je gebruik maken
van http://download.cnet.com/Dropbox/3000-18500_4-10903856.html.
Tip leerkracht
101
–
De map Dropbox kan je verplaatsen door gebruik te maken van Preferences. Dat bereik je bijvoorbeeld door in de taakbalk te klikken met de rechtermuisknop op het Dropboxicoon
.
Tip leerkracht
–
In Dropbox kan je mappen maken en manueel bestanden plaatsen.
–
Kies Dropbox Website
–
Maak bijvoorbeeld een map bedrijf via New Folder.
–
Werk nu via upload om de bestanden te kopiëren naar mappen. In onderstaand voorbeeld wordt
er geüpload naar de map inkomende facturen.
Tip leerkracht
102
–
Dropbox kan je ook gebruiken om bestanden te sharen of delen. Klik op een map in Dropbox met
de rechtermuisknop en kies Dropbox > Share this folder.
–
Vul dan de mailadressen in van diegenen met wie je de bestanden wenst te delen.
STRUCTUREREN
3.1.4.1
Het automatisch maken van mappen en plaatsen van bestanden

Knip en plak alle mappen van de Lithospc van de vorige oefening in de
map dropbox (dus op je eigen pc in de map Mijn Documenten)

Kies Dropbox

Een icoontje zal zich in de taakbalk plaatsen en het uploaden zal direct
starten.

Klik met de rechtermuisknop op het Dropboxicoon en je zal de status van
de gegevensoverdracht kunnen zien.

Kijk naar de bestanden op je computer. Je ziet er een groen vinkje. Wat
betekent dat?
_________________________________________________________________________________

Open de Dropbox website en kijk of de bestanden daar ook al staan.
Gebruik ook de rechtermuisknop om de website te openen.

Zoek op het internet een figuur van piramide van Pei (Parijs – Louvre). Zorg er voor dat dit bestand
niet groter is dan 1 MB, maar wel groter is dan 200 KB. Plaats die figuur in de map reizen.

Plaats die figuur in de map Dropbox van je computer.

Zoek op het internet een figuur van het Vogelneststadium. Zorg er voor dat dit bestanden
groter is dan 10 miljoen pixels (10 MP).

Plaats die figuur direct in de map reizen. Als je snel bent, kan je zien dat er een blauw
rondje bij de foto staat. NA een tijdje is er een groen vinkje te zien.

Wat is de betekenis van het blauwe rondje
?
Bestand wordt geüpload ______________________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Ga nu naar de website van Dropbox en vergelijk de mappen en de bestanden met die op je eigen
computer. Wat is je besluit?
103
Dit zijn dezelfde bestanden ___________________________________________________________
Nog enkele vraagjes:

Hoeveel webruimte stelt Dropbox gratis ter beschikking? 2 Gb _______________________________

Hoeveel foto’s van elk 3 MB kan je in deze Dropbox plaatsen? 666 foto’s ______________________

Hoeveel liedjes van 4 MB kan je in deze Dropbox plaatsen? 500 liedjes ________________________

Vergelijk nu Dropbox met je elektronische leeromgeving (ELO). Omcirkel in de tabel.
ELO (elektronische leeromgeving op school)
Dropbox
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Ja / Neen
Je hebt zeker het origineel bestand
op je pc staan.
Dient om bestanden te ontvangen
van je leerkracht.
Je kan bestanden downloaden.
Er staat zeker een kopie op …
Als je het origineel bestand verwijdert op je pc wordt ook het bestand
verwijderd op …
Als je het origineel bestand aanpast
op je pc wordt ook het bestand
aangepast op …
Er is sprak van synchronisatie.
Tip leerkracht
–
Dropbox kan gebruikt worden om 2 pc’s te synchroniseren
–
Installeer Dropbox op 2 pc’s met dezelfde login. Als
je een wijziging doet in één van de mappen van
Dropbox van de eerste pc zal die wijziging ook worden doorgevoerd in de Dropboxmap van de 2de pc
(en omgekeerd). Zo kan je beide pc’s synchroon laten lopen.
–
Je zal dan soms volgende boodschap in de taakbalk van een van je pc’s zien.
3.2
Orde in je pc (en op je kamer)
3.2.1
Verschil tussen snelkoppeling en bestand
3.2.1.1
Voorbeeld
Martine, die voor Lithos de reis naar Parijs gaat organiseren, heeft al wat documentatie gereed gemaakt. Ze vraagt je om dat bestand bezoek aan Parijs in de map reizen
eenvoudig ter beschikking te stellen, omdat ze het regelmatig wenst te raadplegen aan
te vullen. Je denkt aan het plaatsen van een snelkoppeling op het bureaublad.

104
Klik met de rechtermuisknop op het bureaublad en kies voor Nieuw en Snelkoppeling maken.
STRUCTUREREN

Blader naar de plaats waar het bestand staat.
De snelkoppeling verwijst naar een bestand of programma. Het wordt gebruikt om snel een programma of
bestand op te starten.

Heeft het zin om zowel een bestand en een snelkoppeling op het bureaublad te plaatsen? Neen ____

Verwijder nu de snelkoppeling bezoek aan Parijs. Is het bestand verdwenen? Neen ______________

Maak de snelkoppeling opnieuw aan.

Werkt de snelkoppeling nog? Ja _______________________________________________________

Verwijder nu het bestand bezoek aan Parijs. Is het bestand verdwenen? Ja ____________________

Werkt de snelkoppeling nog? Neen _____________________________________________________
3.2.1.2

Oefening
Schrijf naast elk van deze iconen: bestand/programma of snelkoppeling:
Snelkoppeling
Snelkoppeling
105
Bestand
Snelkoppeling
Snelkoppeling
Bestand
3.2.2

Alle bestanden laten zien
Kies in de verkenner voor Extra > Mapopties. Kies daar voor het tabblad Weergave. Indien je Extra niet kan zien maak je gebruik van de
Alt-toets of F10.
Je ziet het volgende:
We bekijken de volgende optie in het tabblad Weergave.

Toont bovenstaande schermafdruk dat Beveiligde besturingssysteembestanden wel of niet te zien
zijn?
Wel te zien ________________________________________________________________________
Het doel van sommige bestanden onzichtbaar maken is, dat je ze dan ook niet per ongeluk kan verwijderen,
verplaatsen of verwijderen.

Ga naar station C en tel het aantal bestanden dat je ziet als je kies voor
en daarna voor
Wat stel je vast? In het eerste geval zijn sommige bestanden en mappen niet te zien; in het andere
wel. ______________________________________________________________________________
106
STRUCTUREREN
3.2.3
Overtollige bestanden verwijderen
Als je op het internet aan het surfen bent, worden de beelden en teksten die je ziet, automatisch bewaard op
je schijf omdat bij een nieuwe opvraging van dezelfde site die sneller kan worden getoond.
Het is zinvol en zelfs noodzakelijk om die bestanden af en toe eens te verwijderen. Dat doe je als volgt:

Ga naar de C-schijf en kijk hoeveel vrije ruimte er is

Kies in de browser voor Instellingen > Internetopties.

Kies voor Instellingen. Dit gaan we als demonstratie
gebruiken.

Indien je weinig tijd hebt, kies dan direct voor Verwijderen.

Kies Bestanden weergeven.

Sorteer de lijst volgens bestandsgrootte
107

Noteer hier de map waarin zich de tijdelijke internetbestanden bevinden.
C:\Users\inlognaam\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files _________________

Kies uiteindelijk voor Verwijderen.

Laat alle vinkjes staan zoals voorgesteld wordt.

Zoek nu op hoeveel ruimte er op station C vrij is.

Hoeveel ruimte is er vrij gekomen dankzij het verwijderen van de tijdelijke internetbestanden in dit
voorbeeld?
0,3 Gb ____________________________________________________________________________
3.3
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Het verschil kennen tussen een snelkoppeling
en een bestand.
 Het maken van mapjes en daarin bestanden
plaatsen
 Een sterk wachtwoord aanmaken.
 Bestanden en mappen synchroniseren.
 Het tonen van extensies.
 Het weergeven van beveiligde besturingssysteembestanden.
 internetbestanden verwijderen.
108
STRUCTUREREN
4
ONTDEKKEN
Tip leerkracht
–
In dit hoofdstuk komen competenties 6.1 en 6.2 aan bod
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 6.1)
–
De belangrijkste componenten in een computerconfiguratie kennen en hun functie kort toelichten
waaronder processor, intern geheugen, extern geheugen, videokaart, netwerkkaart, poorten.
–
Een aantal begrippen en bijhorende eenheden toelichten waaronder de capaciteit van verschillende geheugens, de processorsnelheid, de toegangssnelheid.
–
De belangrijkste onderdelen in een systeemeenheid aanduiden waaronder moederkaart, processor, koeling, geheugen, voeding, uitbreidingslots, poorten, opslagmedia, grafische kaart, connectoren, batterij.
–
Uit een aantal advertenties de meest geschikte computerconfiguratie kiezen in functie van het
beoogde gebruik.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 6.2)
–
Controleren of software en hardware compatibel zijn.
–
Vertrekkende van een taak een doordachte keuze maken tussen gekende software of zoeken
naar een geschikt alternatief.
–
Een toepassing zelfstandig exploreren.
Didactische wenken (deelcompetentie 6.1)
–
Beperk tot de meest courante componenten.
–
Gebruik actuele advertenties van computers en randapparaten.
–
Laat de leerlingen een Blog of Wiki bijhouden met nieuwigheden en actueel nieuws.
Didactische wenken (deelcompetentie 6.2)
–
De minimale systeemvereisten van toepassingssoftware en besturingssoftware opvragen en vergelijken met de bestaande computerconfiguratie.
109
4.1
Het computersysteem
4.1.1
Apparatuur en programmatuur

Wat is het verschil tussen apparatuur en programmatuur?
Apparatuur is alles wat met een computer te maken heeft en wat je kan vastnemen.
Software of programmatuur zijn computerprogramma's, maar ook programma's voor spelletjes, televisies, telefoons, telefooncentrales, auto's, machine's … Dit zijn m.a.w. zaken die je niet kunt vastnemen.

Markeer de items die behoren tot de categorie apparatuur.
Windows XP
Processor
Beeldscherm
Live Messenger
Facebook
Geheugen
4.1.2
Gameconsole
Geluidskaart
Grafische kaart
Wikipedia
Webcam
Modem
Microsoft Windows
Moederbord
MP3-speler
Draadloze muis
Inktpatroon
Bestanden op je harde schijf
Randapparatuur
Alle apparaten die aangesloten worden op de computer, om zo de computer extra mogelijkheden te bieden,
noemt men randapparatuur. Zo vallen alle invoer- en uitvoerapparaten onder de noemer “randapparatuur”.

Markeer alle invoerapparatuur op onderstaande foto in het geel. Markeer alle uitvoerapparatuur in het
groen.
INVOERAPPARATUUR: Toetsenbord, muis, webcam, scanner
UITVOERAPPARATUUR: Beeldscherm, printer
19
Beeldscherm
Het belangrijkste uitvoerapparaat is het beeldscherm of monitor. De grootte van het beeldscherm wordt diagonaal gemeten. De standaard schermgrootte is 17 inch (ook wel 17”). 1 inch is gelijk aan 2,54 cm. Tegenwoordig pronken computerfabrikanten zelfs met 27 inch schermen.
19
PCCure. (z.d.). Geraadpleegd op 14 september 2011, http://pccure.eu/wp-content/uploads/2010/09/computer-peripheral.png
110
ONTDEKKEN
Apple Thunderbolt Display (27 inch) 20

Hoe groot (diagonaal) is een 17 inch scherm in centimeter? 43,18 cm

Hoeveel kost een 17 inch scherm en een 24 inch scherm? Zoek op!
17 inch: __________________________________________________________________________
24 inch: __________________________________________________________________________
Behalve het aantal inch, is ook de beeldresolutie van belang. De resolutie of het aantal beeldpunten (pixels)
per inch bepaalt de beeldscherpte.
Een pixel (picture element) is één van de duizenden kleine puntjes op een beeldscherm of op bedrukt papier, waaruit een afbeelding is opgebouwd. Hoe meer pixels per inch, hoe scherper het beeld.

Uit hoeveel pixels bestaan de beeldschermen in de klas? Zie resolutie-instellingen.

Stel je beeldscherm correct in: draaihoek, contrast, helderheid …
Tip leerkracht
De leerstof rond het instellen van het beeldscherm kunt u in het daglicht plaatsen van ergonomie. Tenslotte kampen heel wat jongeren en volwassenen met rugproblemen die voor een bepaald percentage
te wijten zijn aan slechte zithouding die op hun beurt het gevolg kan zijn van een slecht afgesteld
beeldscherm.
Een filmpje rond ergonomie vind t u op http://www.youtube.com/watch?v=Py1-c_xva1o
4.1.3
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Met eigen woorden het verschil aangeven
tussen apparatuur en programmatuur.
 Aangeven of een item behoort tot apparatuur
of programmatuur.
 Voorbeelden geven van apparatuur.
 De beeldschermgrootte in inch omzetten naar
centimeter en omgekeerd.
 Voorbeelden geven van randapparatuur.
 Het begrip randapparatuur omschrijven.
20
 Het beeldscherm correct instellen (draaihoek,
contrast, helderheid …).
Apple Thunderbold Display. (z.d.). Apple Inc. Geraadpleegd op 14 september 2011, http://www.apple.com/benl/displays/
111
 Het begrip pixel met eigen woorden omschrijven.
4.2
Werking van de systeemeenheid
4.2.1
Bits en bytes
De computer werkt met miljarden gegevens en voert alle instructies uit volgens drie belangrijke stappen:
invoer, verwerking en uitvoer. Dit noemen we het gegevensverwerkend proces en gebeurt volledig elektronisch.
Alles wat in de computer gebeurt, heeft dus te maken met elektriciteit. Je kan dit het best vergelijken met
een schakelaar. Deze heeft maar twee posities: AAN of UIT (ofwel: stroom of geen stroom). De computer
ziet dit als respectievelijk 1 en 0.
Alle gegevens die een pc verwerkt – of het nu tekst, beeld of klank is – wordt omgezet in eentjes en nulletjes. Deze data noemt men daarom digitaal.
Elke 0 of 1 wordt een bit genoemd. Dit is de kleinst mogelijke eenheid van capaciteit op een computer. De
grote broer van de bit is de byte. 1 byte bestaat uit een groep van 8 bits. Maar ook de bytes kunnen nog
verder gegroepeerd worden.
Tip leerkracht
Op onderstaande website kunt u gewone tekst converteren naar binaire code en omgekeerd. Een
leuke tool om de leerstof te visualiseren.
http://www.roubaixinteractive.com/PlayGround/Binary_Conversion/Binary_To_Text.asp

Vul de onderstaande tabel aan.
Eenheid
Afkorting
Is gelijk aan …
Bit
b
1 of 0
Byte
B
8 bits
Kilobyte
kB
1024 byte
Megabyte
MB
1024 kilobyte
Gigabyte
GB
1024 megabyte
Terabyte
TB
1024 gigabyte
112
ONTDEKKEN

Wat is de bestandsgrootte van een foto? Gemiddeld 5 MB

Hoe groot is één minuut MP3-muziek? 1 MB

Hoeveel foto’s van 4 MB passen er op een geheugenstick van 2 GB? 512 =((2 * 1024) / 4)
4.2.2
Oefening: Wiki
Tip leerkracht
Om deze oefening te kunnen realiseren, dient u eerst een wiki te creëren. Dit doet u als volgt:

Surf naar www.wikispaces.com

Klik op Wikis for Individuals and
Groups.

Kies een gebruikersnaam en wachtwoord en vul uw e-mailadres in.

Klik op Join Now.

U ontvangt een bevestigingsmail. Klik
op de link in de bevestigingsmail om uw
account te activeren.

Klik bovenaan rechts op de knop Create a New Wiki.

Vul de gegevens in het formulier in,
volgens nevenstaande schermafbeelding.

Kies voor Create.

U krijgt een handleiding te zien. Indien u
deze niet meer wenst weer te geven,
kiest u bovenaan rechts voor Turn Off
“Getting Started”.

Maak in Excel een lijst met alle leerlingen die toegang moeten hebben tot
de wiki.
Kolom A: Gebruikersnaam (voeg een
prefix toe om er zeker van te zijn dat
deze gebruikersnaam nog niet werd ingenomen op WikiSpaces).
Kolom B: Wachtwoord (minimum 6 tekens)
Kolom C: E-mailadres
113

Klik in WikiSpaces op Manage Wiki
(links) en kies voor User Creator.

Bij de uitvouwlijst How would you like
to enter… kiest u voor I will upload a
spreadsheet…

Kies het bestand via Bladeren.

Klik op Continue.

Vul het formulier aan zodat alle informatie klopt.

Klik opnieuw op Continue.

Je leerlingen zijn nu toegevoegd als
member en kunnen op de website inloggen.

Uw wiki is nu gebruiksklaar voor de
hele klas.

Via New Page (links) kunnen nieuwe
pagina’s gecreëerd worden.
Inleiding
Ken je de website Wikipedia? Dat is een gratis online databank boordevol informatie. Voor deze opdracht
gaan jullie zelf een wiki opbouwen rond een hardware-element.
Klaswiki
Je leerkracht heeft voor jullie klas al een wiki gecreëerd op Wikispaces (www.wikispaces.com). Om de wiki
te kunnen bewerken, heb je een gebruikersnaam en wachtwoord nodig. Noteer je gebruikersnaam en
wachtwoord hieronder:
Gebruikersnaam
Wachtwoord
De leerkracht legt je uit hoe je een wikipagina kunt opbouwen.
Groepjes
De klas wordt verdeeld in groepjes van 2 à 3 personen. Elk groepje moet een onderwerp op de wiki uitwerken.
Inhoud
Het is uiteraard niet de bedoeling dat je alles klakkeloos overneemt van het internet. Je neemt informatie op
het internet door en schrijft zelf informatie over jullie onderwerp. Illustreer de tekst met enkele afbeeldingen.
Kies één van volgende onderwerpen (slechts één groepje per onderwerp):








114
computerpoorten,
moederbord,
processor,
RAM-geheugen,
harde schijf,
cd-rom, cd-r en dvd,
grafische kaart
uitbreidingskaarten.
ONTDEKKEN
4.2.3
Poorten
De poorten zijn aan de achterzijde van de systeemeenheid te herkennen aan de pinnetjes en gaatjes. Een
poort is de verbinding met de “buitenwereld”. Via een poort kan de computer gegevens uitwisselen met andere apparaten, zoals een andere computer of een printer.
Voorzijde
Achterzijde
Op de volgende pagina zie je een overzicht van poorten aan de achterzijde van een computer.

Ga per twee op internet op zoek naar de benaming van de aangeduide poorten (volgende pagina).

Geef ook enkele voorbeelden van apparaten die op de respectievelijke poorten worden aangesloten.
Indien de naam van de poort een afkorting is, ga je ook op zoek naar de volledige term (voluit).

Welke zoektermen ga je gebruiken om de informatie snel en efficiënt te vinden?
Poorten computer

Welke zoekoptie in Google zal het meeste resultaat opleveren? Duid aan.




internet
Afbeeldingen
Nieuws
Blogs
 Boeken
 Films
 Plaatsen
115
1
1
2
3
4
3
2
5
5
4
6
7
6
4.2.4
7
Naam: PS/2
Apparaten: Toetsenbord en muis
Naam: Audio in (roze kleur)
Apparaat: Microfoon
Naam: Audio out (groene kleur)
Apparaat:Luidsprekers / hoofdtelefoon
Naam: USB
Apparaten: Webcam, printer, USB-stick …
Naam: Netwerkpoort
Apparaat: Switch (in de meeste gevallen)
Naam: DVI (digitale aansluiting)
Apparaat: Beeldscherm
Naam: VGA (analoge aansluiting)
Apparaat: Beeldscherm
Moederbord
Het moederbord (of moederkaart) is een grote printplaat, vrijwel altijd vastgeschroefd aan de onderkant of
zijkant van de computerkast. Op dit moederbord bevindt zich de processorvoet, de plaats voor het intern
geheugen, de aansluitingen voor uitbreidingskaarten en stekkers voor de aansluiting van de voeding.
Het moederbord wordt ook wel het zenuwcentrum van de computer genoemd. De bekendste merken van
moederborden zijn ASUS en MSI.
Logo Asus 21 en MSI 22
Tip leerkracht

–
Het is heel belangrijk dat deze leerstof visueel goed ondersteund wordt. Daarom wordt in onderstaande opdracht geopteerd om de leerlingen in kleine groepjes zelf op ontdekking te laten gaan
en gebruik te maken van opengeschroefde of afgedankte pc’s.
–
Het is aan te raden om zowel met echt materiaal als een presentatie te werken. Dit laatste is essentieel om de onderdelen van het moederbord aan iedereen duidelijk te kunnen demonstreren.
Ga in duo op internet op zoek naar de benaming van de aangeduide poorten.
21
Asus. (z.d.). Geraadpleegd op 3 september 2011, http://be.asus.com/nl/
22
MSI. (z.d.). Geraadpleegd op 3 september 2011, http://www.msi.com
116
ONTDEKKEN

Geef ook enkele voorbeelden van apparaten die op de respectievelijke poorten worden aangesloten.
Indien de naam van de poort een afkorting is, ga je ook op zoek naar de volledige term (voluit).

Welke zoektermen ga je gebruiken om de informatie snel en efficiënt te vinden?
Moederbord aansluitingen
1
Uitbreidingssloten voor uitbreidingskaarten
2
Processorvoet (of -socket)
3
AGP-poort voor de grafische kaart
4
Batterij
5
RAM-slots voor het RAM-geheugen
6
Dataconnectoren voor harde schijf, dvd-schrijver …
7
Voedingconnector
117
118
ONTDEKKEN
4.2.5
Voeding
De voeding zet het wisselspanningssignaal (220 Volt) van het stroomnet om naar verschillende lagere voltages. De voeding geeft o.a. stroom aan het moederbord, harde schijf, grafische kaart …
Naast de voeding is er ook een batterij die energie levert aan onder meer een speciale RAM-chip. Dit verklaart ondermeer dat de systeemdatum wordt bijgehouden, ook al wordt de pc een hele periode niet gebruikt.
Voeding 23
4.2.6
Processor
Het brein van elke computer is de (micro)processor of Centrale Verwerkingseenheid (CVE) of Central Processing Unit (CPU). Deze chip verwerkt miljoenen instructies per seconde. Hoe sneller de processor, hoe
sneller de computer. Intel is de grootste fabrikant van processoren. Zijn grootste concurrent is AMD.
Voor- en achterzijde processor 24
Core 2 Duo processor
(2 processorkernen)
Logo Intel 25 en AMD
Processorsnelheid
De snelheid van de processor wordt uitgedrukt in Herz (Hz). Omdat sommige processoren tegenwoordig
bestaan uit twee of vier kernen (respectievelijk dual core en quad core), is het niet eenvoudig om een vergelijking te maken tussen processoren.
Hoe meer kernen en hoe hoger het aantal Herz, hoe sneller de processor. Tegenwoordig worden quad core
processoren gebouwd met een snelheid van 2,5 GHZ.
De processorbits spelen ook een rol: dat is het aantal bits dat de processor tegelijk kan verwerken: 16 bit,
32 bit of 64 bit.
Processorvoet
23
Ganseman, J. (2008, 30 juni). Geeft het vermogen van de voeding van een computer aan hoeveel elektriciteit de pc verbruikt?. , Ik
heb een vraag, Geraadpleegd op 1 september 2011, http://www.ikhebeenvraag.be/vraag/3913
24
AMD. (z.d.). Geraadpleegd op 1 september 2011, http://www.amd.com
25
Intel. (z.d). Geraadpleegd op 1 september 2011, http://ww.intel.com
119
De processor wordt via een processorvoet bevestigd op het moederbord. Je kan de processor dus eenvoudig vervangen indien je wil upgraden.
Koeling
Een processor verwerkt miljoenen instructies per seconde en wordt dus ook behoorlijk warm (ongeveer
40 graden). Opdat de processor niet té warm zou worden, dient deze gekoeld te worden. Er bestaan
twee modellen: een actieve koeler en een passieve koeler. De onderstaande afbeeldingen illustreren het
verschil.
Actieve koeler boven op een passieve koeler 26
Speciale, stille, passieve koeler 27
Tip leerkracht
Op de website http://www.explania.com/nl/animaties/detail/actieve-en-passieve-koelsystemen vind je
een filmpje die het verschil uitlegt tussen een actieve en passieve koeling. Dit filmpje kan je eveneens
integreren in je elektronische leeromgeving als naslagwerk voor de leerlingen.
4.2.7
Intern geheugen
Het geheugen van een computer bestaat uit twee delen:
Intern
Geheugen
Extern
Het intern geheugen werd in het leven geroepen omdat het constant inlezen van de harde schijf te traag
ging. Aangezien intern geheugen een stuk sneller werkt, wordt het als tussenschakel gebruikt. In dit geheugen bewaart de processor de zaken waarmee hij gaat werken, momenteel mee aan het werken is of mee
gewerkt heeft.

Benoem de onderstaande onderdelen. Maak je keuze uit: extern geheugen, processor en intern geheugen.
26
Schmid, P. (2006, 14 juli). Processor temperature levels. Tom’s hardware. Geraadpleegd op 1 september 2011,
http://www.tomshardware.com/reviews/core2-duo-knocks-athlon-64,1282-8.html
27
Ramseyer, C. (2007, 14 december). Asus Silent Knight II CPU cooler. Tweaktown. Geraadpleegd op 1 september 2011,
http://be.asus.com/nl/
120
ONTDEKKEN
Processor
intern geheugen
extern geheugen
Het intern geheugen wordt dus door de computer gebruikt voor de aanvoer, tijdelijke opslag en afvoer van
data. We spreken van tijdelijke opslag, want als de stroom uitvalt (bijv. als je de computer uitschakelt), gaat
alle data verloren. Daarom noemen we het intern geheugen ook wel vluchtig geheugen.
Geheugenmodule
4.2.8
Geïnstalleerde geheugenmodule (moederbord)
Extern geheugen
Extern geheugen bevindt zich niet op het moederbord (in tegenstelling tot intern geheugen) en staat ook wel
bekend onder de naam opslagmedia.
Extern geheugen kan eenvoudig in de systeemeenheid worden ingebracht en eenvoudig worden verwijderd.
Een uitzondering op deze regel is de harde schijf die zich in de systeemeenheid bevindt.
Meer informatie over extern geheugen en opslagmedia vind je onder het volgende punt.

Geef drie voorbeelden van extern geheugen.
(Externe) harde schijf
USB-stick
DVD

Stelling: “Het intern geheugen is geheugen dat zich binnen de systeemeenheid bevindt, het extern
geheugen bevindt zich buiten de systeemeenheid”. Waar of niet waar? Verklaar!
Niet waar, de harde schijf die zich in de systeemeenheid bevindt, is ook extern geheugen.
_________________________________________________________________________________
121
4.2.9
Opslagmedia
Harde schijf
De harde schijf bestaat uit enkele dunne, magnetische schijven en lees- en schrijfkoppen. Deze lees- en
schrijfkoppen zweven rakelings boven de schijven, waardoor ze het oppervlak net niet raken (om krassen te
vermijden).
Deze schijven draaien permanent, zodat er geen tijd verloren gaat met het starten en stoppen. Ze draaien
aan een snelheid van ongeveer 10 000 toeren (of rotaties) per minuut. Het kleinste schokje kan ervoor zorgen dat er krassen optreden en je harde schijf stuk maken. Vooral laptops zijn hier gevoelig aan.
De toegangssnelheid van een harde schijf varieert tussen 4 ms en 20 ms.
Tegenwoordig zijn externe harde schijven heel populair. Ze breiden – zonder veel moeite – de capaciteit van
de interne harde schijf uit. Deze harde schijven worden meestal aangesloten op een USB-poort.
Externe harde schijf (100 GB)
Externe harde schijf (1 TB)
CD-ROM, CD-R en DVD
Een CD-ROM is een plastic schijfje dat visueel hetzelfde is als een muziek-cd. Op
een CD-ROM staat echter computerdata (bestanden e.d.) in plaats van muziek.
Een CD-ROM, CD-R en DVD wordt vanuit de kern beschreven met data. Op de
nevenstaande foto zie je een licht kleurverschil. Dit is het beschreven deel van het
schijfje.
Op een CD-ROM of CD-R kan je tot 700 MB aan data plaatsen. De toegangssnelheid bedraagt ongeveer 140 ms (afhankelijk van het type CD-lezer).

Hoeveel foto’s (van 3 MB) kan je op een CD-ROM plaatsen?
Zo’n 233.

Wat is een CD-R?
Staat voor CD-Recordable. Een beschrijfbare CD dus.

Wat is het verschil tussen een CD-ROM en een CD-R?
Een CD-R kan je nog beschrijven met data. Een CD-ROM is reeds beschreven en kan je niet meer
beschrijven of overschrijven.
122
ONTDEKKEN

Waarvoor staat DVD voluit? Zoek op!
Digital Versatile Disc (Wikipedia)
Een DVD-schijfje ziet er qua grootte en uiterlijk net hetzelfde uit als een muziek-cd of
CD-ROM, maar kan veel meer data bevatten. De toegangssnelheid bedraagt ongeveer
120 ms (afhankelijk van het type DVD-lezer) en is dus iets sneller dan een CD-ROM of
CD-R.
Een DVD kan bovendien (afhankelijk van het type) langs beide zijden (sides) worden
beschreven en kan per zijde 2 lagen (layers) hebben. Dit heeft volgende capaciteiten
tot gevolg:
Type
Nederlands
Capaciteit
Single sided, single layer
Enkelzijdig met 1 laag
4,7 GB
Single sided, double layer
Enkelzijdig met 2 lagen
8,5 GB
Double sided, single layer
Dubbelzijdig met 1 laag
9,4 GB
Double sided, double layer
Dubbelzijdig met 2 lagen
17 GB
Technologie staat niet stil: DVD is de opvolger van de CD-ROM en binnenkort behoort
het begrip CD-ROM tot de geschiedenis.
Tip leerkracht
Het is niet de bedoeling dat de leerlingen op een toets geëvalueerd worden op het voluit schrijven van
afkortingen. De afkortingen worden voluit in de cursus aangehaald omdat een deel van de te kennen
leerstof in het begrip vervat zit.
Denk bijvoorbeeld aan het begrip CD-ROM, waarvan de laatste letters staan voor Read Only Memory.
Dit verklaart meteen dat je een CD-ROM enkel kunt lezen en niet beschrijven.

Hoeveel CD-R-schijfjes van 700 MB passen er op 1 double sided, double layer DVD? Bijna 25!
USB-stick
Een USB-stick is een opslagmedium kan je aansluiten op de USB-poort (vandaar zijn naam). Dit kleine apparaatje staat ook wel bekend onder de naam memory stick, datastick of flash-drive.
Je kan er heel eenvoudig bestanden aan toevoegen, bewerken of verwijderen. Dit gaat een stuk sneller dan
bijvoorbeeld een CD-R. De toegangssnelheid bedraagt slechts 1 ms!
De USB-stick krijgt stroom via de voeding van de computer en hoeft dus
niet op het stroomnet te worden aangesloten.
TIP! Neem regelmatig een reservekopie van je bestanden (back-up)
op een memory stick of externe harde schijf.
De harde schijf in je systeemeenheid kan altijd stuk gaan, met als gevolg
dat alle data op de schijf onleesbaar is. Gelukkig heb je dan nog een reservekopie staan op een ander medium. Dit proces noemen we ook wel
archiveren.
28
28
Free Digital Photos. (z.d.). Geraadpleegd op 7 september 2011,
http://www.freedigitalphotos.net/images/view_photog.php?photogid=2043
123
4.2.10
Grafische kaart
Een grafische kaart of videokaart is de verbinding tussen een computer en het beeldscherm en is in de computer aangebracht. De bekendste fabrikanten van grafische kaarten zijn ATi en nVidia. Er twee typen videokaarten te onderscheiden:

Onboard: de elektronica is in het moederbord geïntegreerd. Als je geen grafische toepassingen gebruikt, is dit de beste (en goedkoopste) oplossing.

Insteekkaart (uitbreidingskaart): deze kaarten worden op het moederbord aangesloten door middel
van een bus of een poort, welke vaak de AGP (Accelerated Graphics Port) is.
nVidia GeForce 8800GTS 29
Sapphire Radeon X800GTO2 30
Tip leerkracht
Op de website http://www.explania.com/nl/animaties/detail/een-videokaart vind je een filmpje omtrent
de grafische kaart. Dit filmpje kan je eveneens integreren in je elektronische leeromgeving als naslagwerk voor de leerlingen.
4.2.11
Uitbreidingskaarten
Om je computer van nog meer mogelijkheden te voorzien, kan je uitbreidingskaarten installeren in de uitbreidingsslots op het moederbord.
Geluidskaart
Meestal blijft het aantal luidsprekers rond je computer beperkt tot twee, maar wil je nog meer genieten van
games, muziek en films op je computer? Dan kan je een geavanceerde geluidskaart installeren, waardoor je
extra luidsprekers en een subwoofer (voor basgeluiden) kunt aansluiten.
31
Netwerkkaart
29
nVidia. (z.d.). nVidia GeForce 8800 GTS. Geraadpleegd op 1 september 2011,
http://www.nvidia.com/object/product_geforce_8800_gt_us.html
30
Har-Even, B. (2005, 13 december). Sapphire Radeon X800GTO2 graphics card review. Trusted Reviews. Geraadpleegd op 1 september 2011, http://www.trustedreviews.com/Sapphire-Radeon-X800GTO2-Graphics-Card_PC-Component_review
31
Soft Pianola. (z.d.). Geraadpleegd op 1 september 2011, http://softpianola.co.uk/soundcard.jpg
124
ONTDEKKEN
Zie 2.4.4.1.
DVB-T kaart
Via een DVB-T kaart kan je op je computer naar televisie kijken (zowel analoog als digitaal). Met de bijgeleverde software kan je bovendien tv-programma’s opnemen.
32
Tip leerkracht
Op de website http://users.telenet.be/kdg/computersysteem/index.html vind je filmpjes, toetsen en
links over het computersysteem. Dirk Van Deuren is lector informatica Lerarenopleiding aan de Karel
de Grote-Hogeschool en auteur van deze site. .
32
Pixmania (z.d.). Hauppage WinTv-HVR-2200. Geraadpleegd op 15 september 2011,
http://www.pixmania.be/be/nl/7058958/art/hauppauge/wintv-hvr-2200-mc-kit-pci.html
125
4.2.12
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 De stappen van het gegevensverwerkend
proces opnoemen.
 Zonder aarzelen poorten aanduiden en benoemen.
 Het begrip digitaal (of digitale data) met eigen
woorden uitleggen.
 Voorbeelden geven van apparaten die je op
een opgegeven poort kan aansluiten.
 De verschillende eenheden van capaciteit
(bestandsgrootte) opsommen, zijn afkorting
opnoemen en de grootte aangeven.
 De meest courante onderdelen op het moederbord aanduiden en benoemen.
 De functie van het moederbord omschrijven.
 Het verband aangeven tussen processor,
verwerking, warmte en koeling.
 De functie van de voeding omschrijven.
 Aangeven waarom er een batterij op het moederbord is aangesloten.
 De essentie van het begrip processor aangeven.
 De eigenschappen van ROM-geheugen opsommen.
 De eigenschappen van RAM-geheugen opsommen.
 Het verschil aangeven tussen ROM- en
RAM-geheugen.
 Het begrip werkgeheugen met eigen woorden
omschrijven.
 Voorbeelden geven van extern geheugen.
 De toegangssnelheid en/of overdrachtssnelheid van verschillende opslagmedia opnoemen.
 Het verschil aangeven tussen een CD-ROM,
CD-R, CD-RW en DVD.
 Het voordeel van een USB-stick t.o.v. een
CD-R(W) opnoemen.
 Voorbeelden geven van uitbreidingskaarten.
 De functie van een grafische kaart aangeven.
 Het begrip on board met eigen woorden omschrijven.
126
ONTDEKKEN
Hoe evalueren?

Julie en Roos hebben zopas een gloednieuwe zaak opgestart: een webshop (=een internetwinkel). Julie staat in voor aankoop van de producten en verkoop (o.a. afdrukken van facturen).
Roos programmeert de website en plaatst de papieren productbrochures online. Een systeemeenheid hebben ze reeds gekocht. Welke randapparaten dienen ze zeker aan te kopen om vlot
en efficiënt te kunnen werken? Argumenteer.
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________

Jasper werkt in een magazijn. Wanneer er producten in het magazijn toekomen, tikt hij de cijfers
onder de streepjescode in zijn computer in. Dit proces vergt heel wat tijd. Hoe kan Jasper dit
proces sneller maken? Verklaar.
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________

Vul de onderstaande tabel m.b.t. eenheid van capaciteit aan.
Eenheid
Afkorting
B
Kilobyte
MB
Terabyte

Benoem de onderstaande poorten. Noteer eveneens de naam van een apparaat dat je kunt
aansluiten op deze poort.
1
2
3
4
Nr
Naam poort
Apparaat
1
2
3
127
4

Een DVD kan verschillende capaciteiten hebben. Verklaar.
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________

Een netwerkkaart wordt vaak onboard geïntegreerd. Wat betekent onboard? Neem het begrip
“uitbreidingskaart” op in je uitleg.
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
128
ONTDEKKEN
4.3
Een nieuwe computer nodig? Maak een goede keuze!
4.3.1
Voorbeeld

Ga thuis in de reclamebladen (of op internet) op zoek naar twee advertenties waarin een computer te
koop wordt aangeboden (bijv. Mediamarkt, Aldi, …). Houd rekening met volgende zaken:

De twee advertenties mogen niet uit dezelfde winkel komen.

Zoek een duurder en een goedkoper model op.

Het is belangrijk dat er bij de advertentie een groot aantal specificaties (snelheid processor, capaciteit harde schijf, …) staat opgegeven.

Vergelijk de 2 computers en vul volgende tabel in:
Advertentie 1
Processor (naam)
Advertentie 2
Persoonlijk antwoord
Processor (snelheid)
Grootte intern geheugen
Grootte extern geheugen
Grootte scherm
Snelheid harde schijf
Naam van de grafische kaart
Grootte geheugen grafische kaart
Bijkomende accessoires (webcam,
DVDstation)
Toegevoegde software

Maak een digitale foto (inscannen mag natuurlijk ook!) van je advertentie en breng deze op USB-stick
mee naar de klas (of mail het bestand naar jezelf door).
129

Kleef je twee advertenties op deze pagina en nummer ze.
De Lithos jongerenorganisatie loopt als een trein! Zopas heeft Jan twee nieuwe
werkkrachten aangeworven, die administratief werk zullen moeten verrichten.
Een nieuwe computer is een must, maar Jan heeft totaal geen idee welke computer het best geschikt is. Kan jij hem helpen?

Lees het profiel van de nieuwelingen grondig door.

Welke van de twee computerconfiguraties zou je aanraden? Waarom?
130
ONTDEKKEN
Thomas Poels
Is een gevorderde computergebruiker.
Zal de website van Lithos ontwerpen en ontwikkelen.
Grafische ontwerpen nemen heel wat capaciteit in.
De computer moet heel vlot draaien.

Ik zou computerconfiguratie _____ aanraden.

Waarom? Persoonlijk antwoord ________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
Sofie Mennens
Zal eenvoudige, administratieve taken moeten uitvoeren.
Zal de muziek op de verschillende activiteiten verzorgen. Een luidsprekerset
mag dus zeker niet ontbreken!
Zal de computer gebruiken om te surfen, teksten uit te typen, muziek te beluisteren en te e-mailen.

Ik zou computerconfiguratie _____ aanraden.

Waarom? Persoonlijk antwoord ________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________
4.3.2
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Op basis van enkele computeradvertenties en
een opgegeven profiel bepalen, verklaren en
beargumenteren welke computer het best geschikt is voor dat profiel.
Hoe evalueren?

Bekijk onderstaande advertentie. Tom en Sarah willen een computer kopen. Lees hun profiel
door. Welke computer raad je hen aan?
131
Nr. 708EA
Nr. 821ET
Nr. 944BE
€ 1095,00
€ 1449,00
€ 1895,00
Besturingssysteem
Legitieme Windows® 7
Home Premium 64
Legitieme Windows® 7
Home Premium 64
Legitieme Windows® 7
Home Premium 64
Type geheugen
8 GB DDR3
10 GB DDR3
16 GB DDR3
Interne drives
2 TB SATA 3G (7200rpm)
3 TB (2 x 1,5 TB) SATA
3G (7200-rpm)
4 TB (2 x 2 TB) SATA 3G
(7200-rpm)
Optische drive
Dvd-writer SATA dvd-ram
en dubbellaags
Blu-ray speler en SuperMulti dvd-brander
SuperMulti Blu-ray brander
Video
NVIDIA GeForce GT 530
(1 GB gereserveerd)
NVIDIA GeForce GTX
550i (2 GB gereserveerd)
AMD Radeon HD 6850 (1
GB GDDR5 gereserveerd)
Tom Dhaeninckx



Een gamer. Speelt altijd de laatste games.
Wil geen “schokkende” spelletjes.
Koopt een nieuwe computer van het geld dat hij verdiende tijdens een
vakantiejob.

Ik raad de computer met het nummer _______________ aan.

Waarom? ____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
Sarah



132
Gebruikt de computer enkel voor internet, e-mail en fotografie.
Heeft duizenden foto’s van uitstapjes, reizen …
Maakt regelmatig dvd’s met fotoreportages voor haar vriendinnen.

Ik raad de computer met het nummer _______________ aan.

Waarom? ____________________________________________________________________
ONTDEKKEN
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
4.4
Softwarecompatibiliteit
Wat een woord! Laten we het opsplitsen in twee delen: software en compatibiliteit.

Wat is software (of programmatuur)?
Software of programmatuur zijn computerprogramma's, maar ook programma's voor spelletjes, televisies, telefoons, telefooncentrales, auto's, machine's …

Wat betekent compatibiliteit? Zoek en vind op Wikipedia.
Uitwisselbaarheid: twee of meer systemen kunnen samen met elkaar gebruikt worden en gegevens
uitwisselen.
Wanneer je programma’s op je computer installeert, moeten deze programma’s geschikt zijn voor het besturingssysteem (Windows, Mac OSX, Linux…) en de hardware.
33
Zo kan je een programma dat geschreven werd voor Windows, bijvoorbeeld Windows Media Player, niet
gebruiken op Mac OSX. Het computerspel Call Of Duty zal helemaal niet werken op een computer die
tien jaar oud is, omdat de hardware niet krachtig genoeg is om dit game weer te geven. Dit zijn slechts enkele voorbeelden.
Software en hardware moeten constant met elkaar samenwerken. Ze moeten zeer vlot gegevens met
elkaar kunnen uitwisselen. Hinkt één van de twee achterop, dan verloopt de communicatie traag of is
er geen communicatie mogelijk.
Softwareproducenten vermelden steeds welke hardware hun softwarepakket minimaal nodig heeft, opdat het
vlot en stabiel zou functioneren. Deze vereisten krijgen vaak de naam systeemvereisten of minimale vereisten mee.
33
Blizzard (z.d.). World of Warcraft. Geraadpleegd op 26 september 2011, http://www.blizzard.com
133
4.4.1
Oefening 1
Tip leerkracht
Op sommige websites van computerprogramma’s staan geen minimale systeemvereisten vermeld,
toch zijn er wel degelijk minimale vereisten. Men gaat er vaak vanuit dat het merendeel van de gebruikers reeds over de minimale vereisten beschikt. Indien de leerlingen geen minimale vereisten vinden,
gaan ze op zoek naar een ander programma.
Martine wil graag de nieuwste versie van Adobe Photoshop aankopen. Dit is
een professioneel fotobewerkingspogramma. Ze is helemaal niet zeker of dit
programma zal werken op haar computer. Ze vraagt raad aan jou. Hieronder
een e-mail met de hard- en softwaregegevens van haar computer.
Onderwerp
Mijn computer
Van
[email protected]
Hey!
Eerst en vooral wil ik je graag bedanken voor je hulp! Hopelijk kan Photoshop op mijn oud “beestje”
draaien. Ik heb jammer genoeg nu niet het geld voorhanden om een nieuwe computer te kopen.
Alle hard- en softwareinformatie waarover ik beschik, vind je hieronder terug.





Processor: Intel Pentium 3
Harde schijf: 250 GB
Werkgeheugen: 512 MB
Videokaart: Nvidia GeForce 6200 met 500 MB geheugen
Resolutie: 1152 x 864
Op de computer staat Windows XP (SP3) geïnstalleerd.
Groetjes
Martine

Welk advies geef je aan Martine: kan ze het programma aankopen of niet? Verklaar waarom.
Ze kan dit programma beter niet aankopen. Ze beschikt over een processor en werkgeheugen die niet
compatible zijn met de technische specificaties voor Adobe Photoshop. Ze moet dus op zoek naar een
alternatief.

Ga op zoek naar twee alternatieve programma’s voor Photoshop. Houd rekening met de kostprijs en
de computerconfiguratie van Kaat. Welke programma’s kan je haar aanraden?
Computerprogramma
Website
Kostprijs
GIMP
www.gimp.org
Gratis!
Picnik
www.picnik.com
Gratis!
134
ONTDEKKEN
4.4.2
Oefening 2
Jan, de voorzitter, is graag mee met zijn tijd. Hij wil het nieuwste besturingssysteem van Windows op zijn laptop installeren. Hij gaat voor de Home Premium
versie van het product. Voldoet zijn laptop aan de minimum vereisten en kan hij
zich het besturingssysteem aanschaffen? Aan jou om dit uit te zoeken!
ACER TRAVELMATE TIMELINEX
8372T-382G25MI AZERTY
Product
Fabrikantcode
LX.V0603.091
Artikelnummer
147352
Processor
Processor
Intel Core i3
Processornummer
380M
Processorkernen
Dual Core
Kloksnelheid
2530 MHz
Geheugen
Intern RAM-geheugen
2 GB
Type geheugen
SO-DIMM DDR3-1066
Harde schijf
Opslagcapaciteit
250 GB
Type harde schijf
HDD (Hard Disk Drive)
Beeldscherm
Schermdiagonaal
13,3 inch
Videokaart

Type
Intel HD Graphics
DirectX
DirectX 9 ondersteuning
Welk advies geef je aan Jan: kan hij het besturingssysteem aankopen of niet? Verklaar waarom.
Ja, hij voldoet aan alle onderstaande systeemvereisten.

Noteer hieronder de systeemvereisten van het nieuwste besturingssysteem van Windows.
Windows 7
1 gigahertz (GHz) of sneller 32-bit (x86) of 64-bit (x64) processor
1 gigabyte (GB) RAM (32-bits) of 2 GB RAM (64-bits)
16 GB beschikbare schijfruimte (32-bits) of 20 GB (64-bits)
Grafisch DirectX 9-apparaat met het stuurprogramma WDDM 1.0 of hoger
135
4.4.3
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Het begrip softwarecompatibiliteit met eigen
woorden omschrijven.
 Op basis van een gegeven computerconfiguratie en softwarevereisten, bepalen of een
softwarepakket compatibel is met de hardware.
 Een alternatief softwarepakket opzoeken dat
compatibel is met een gegeven computerconfiguratie.
Hoe evalueren?
–
Download het gratis programma Google Picasa. Installeer het programma op je virtuele schijf en
stel alles correct in. Verken het programma grondig.
–
Beantwoord onderstaande vragen:
–
Download het gratis programma Google Picasa. Installeer het programma op je virtuele schijf en
stel alles correct in. Verken het programma grondig. Beantwoord onderstaande vragen.
–
Waarvoor dient het programma Google Picasa? _______________________________________
______________________________________________________________________________
–
Filter de fotolijst, zodat je enkel de foto’s met een gezicht op, te zien krijgt. Hoe heb je dit gedaan?
______________________________________________________________________________
–
Wat doet de functie bijsnijden? Waar bevindt zich deze functie?
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
–
Hoe kan je een kleurenfoto zwart wit maken?
______________________________________________________________________________
136
–
Maak een fotocollage van 10 foto’s. Geef de collage een zwarte achtergrond. De foto’s moeten
bovendien omrand worden zoals bij een instantcamera (Polaroid). Druk de collage af.
–
Ga op internet op zoek naar een mooie foto van een kasteel. Maak er via Picasa een griezelkasteel van. Speel met kleuren, contrasten en effecten. Mail je resultaat door naar de leerkracht (via
de functie in het programma).
ONTDEKKEN
5
PERSONALISEREN
Tip leerkracht
–
In dit hoofdstuk komen competenties 7.1, 7.2, 7.3 en 7.4 aan bod.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 7.1)
–
Een aantal belangrijke instellingen en functionaliteiten wijzigen waaronder land- en taalinstellingen.
–
Het begrip resolutie toelichten en instellen.
–
Oorzaken van prestatieverlies van het systeem kunnen toelichten waaronder fragmentatie, opstartprogramma's, geplande taken.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 7.2)
–
Het belang van updates toelichten. Een besturingssysteem automatisch of manueel up-to date
houden.
Leerplandoelstellingen en leerinhouden(deelcompetentie 7.3)
–
De gevolgen van het installeren van een programma inschatten. Een programma installeren.
–
Een programma correct de-installeren.
–
Het nut van systeemherstel toelichten..
Leerplandoelstellingen en leerinhouden (deelcompetentie 7.4)
–
Het begrip “Groene ICT” toelichten.
–
De computer instellen op laag energieverbruik.
Didactische wenken (deelcompetentie 7.3)
–
Deze deelcompetentie kan bereikt worden in combinatie met andere deelcompetenties..
Didactische wenken (deelcompetentie 7.4)
–
Spreek bij "Groene ICT" niet enkel over computer en elektriciteitsverbruik maar ook over (recyclage van) randapparaten, toebehoren en materialen.
137
5.1
Zet de computer naar je hand
Tip leerkracht
De leerlingen hebben mogelijks onvoldoende rechten om volgende leerstofonderdelen te kunnen configureren. Het is daarom aangeraden de leerlingen te laten experimenteren in een virtuele omgeving.
5.1.1
Taal- en landinstellingen
Je kan informatie als data, tijd, geldbedragen en eenheden in Windows laten weergeven volgens de regels
en gewoonten die van toepassing zijn in jouw land. Het volgende voorbeeld illustreert enkele verschilpunten:
£ 1522678.33
$ 1 522 678,33
€ 1.522.678,33
2011-10-30
30 okt 2011
30-10-11
9:30
9.30 u.
9.30 AM

Open het startmenu.

Kies voor Configuratiescherm.

Activeer de weergave Kleine pictogrammen (rechts bovenaan).

Klik op Land en taal.

Voer de instellingen door, zoals deze in België van toepassing zijn.
5.1.2
Resolutie instellen
Krijg je regelmatig hoofdpijn van het werken aan een computer? Een slecht ingestelde resolutie kan de oorzaak zijn!
Als je met je computer werkt, doe je dit constant met behulp van het beeldscherm. Het is daarom essentieel
dat je dit apparaat goed instelt. Zo kan je de resolutie van het beeldscherm aanpassen. Hoe hoger de resolutie, hoe zuiverder het beeld. Een slecht ingestelde monitor kan je immers flink wat hoofdpijn bezorgen.

Klik met de rechtermuisknop op het bureaublad.

Kies voor Schermresolutie.

Pas de resolutie aan met behulp van de schuifregelaar. (Meestal is de hoogste resolutie de beste
keuze.)

Klik op Toepassen.
138
PERSONALISEREN

Is dit voor jou een goede resolutie? Kies dan voor Wijzigingen behouden. Zo niet, kies je voor Herstellen.

Voer deze stappen uit tot je de juiste resolutie gevonden hebt.
5.1.3
Traag – trager – traagst
Misschien herken je dit fenomeen wel: toen je je computer 2 jaar geleden kocht, liep alles zo vlot als een
trein, maar nu – 2 jaar later – gaat het opstarten van de computer al wat trager, neemt het inladen van programma’s wat meer tijd in … We gaan op zoek naar de oorzaak.
Je leerde in het hoofdstuk Ontdekken reeds over de harde
schijf. Dit opslagmedium gebruikt de lees- en schrijfkop om
informatie via magnetisme op te slaan.
De harde schijf gaat eerst op zoek naar een plaats waar er
nog ruimte vrij is om informatie op te slaan. Soms kan niet
alle informatie op dezelfde plek worden opgeslagen, maar
wordt deze verspreid (zie nevenstaande illustratie).
Wanneer je bestand opnieuw wil openen, moeten dus
niet-aaneengesloten stukken informatie worden ingelezen.
Het zorgt ervoor dat het inladen van een bestand langer
duurt. Dit proces noemen we fragmentatie.
34
Het is aan te raden om de computer regelmatig (wekelijks) te defragmenteren. Hierbij worden alle bestanden weer aaneensluitend op de harde schijf weggeschreven, wat een flinke snelheidswinst kan opleveren.
Dit doe je als volgt:

Open het Startmenu > Alle programma’s > Bureau-accessoires > Systeemwerkset > Schijfdefragmentatie.

Klik de harde schijf in de lijst aan en kies voor Schijf defragmenteren.

Je kan dit voortaan automatisch laten uitvoeren, door een geplande taak (Schema instellen) in te
stellen. Handig!
34
Bright Hub (z.d.). Simple Tips for Faster Access to Hard Disk. Geraadpleegd op 25 oktober 2011,
http://www.brighthub.com/computing/windows-platform/articles/50096.aspx
139
Op regelmatige tijdstippen worden programma’s op je computer uitgevoerd. Ze worden geplande taken
genoemd. Dit zijn bijvoorbeeld hulpprogramma’s die controleren of er een nieuwe versie van een geïnstalleerd programma beschikbaar is op het internet.
Je krijgt hiervan vervolgens een melding op het scherm. Een groot aantal actieve taken, kan de prestatie van
je computer verminderen.
Ga op zoek naar de geplande taken op jouw computer via de Taakplanner:

Open het configuratiescherm via het startmenu.

Kies voor de weergave Kleine pictogrammen (rechts bovenaan).

Klik op Systeembeheer > Taakplanner.

Bij het item Actieve taken kan je een overzicht van alle geplande taken raadplegen.
Naast de geplande taken, kunnen ook de opstartprogramma’s ervoor zorgen dat je computer trager gaat
werken. Je vindt deze programma’s terug via het startmenu > Alle programma’s > Opstarten.
Programma’s die niet hoeven uitgevoerd te worden bij het opstarten van de computer, kan je eenvoudig
verwijderen door met de rechtermuisknop op het item te klikken en te kiezen voor Verwijderen.
5.1.4
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Oorzaken van prestatieverlies beargumenteren op vlak van fragmentatie, opstartprogramma’s en geplande taken.
 Taal- en landinstellingen doorvoeren.
140
 Resolutie van het beeldscherm instellen.
PERSONALISEREN
5.2
Software (de-)installeren
5.2.1
Installeren
5.2.1.1
Praktijkopdracht
Tip leerkracht
–
Deze opdracht dient gerealiseerd te worden in een virtuele omgeving.
–
Een alternatief voor Avast! is AVG.

Download het gratis antivirusprogramma Avast!. Installeer het programma op je (virtuele) schijf en stel
alles correct in. Verken het programma grondig.

Wat is het verschil tussen de gratis en betalende versies van Avast!?
De betalende versie (Pro) waakt over veilig online winkelen en bankieren. Indien u kiest voor Internet
Security, wordt ook een firewall en antispamfilter geïnstalleerd.

Maak een mini handleiding van het programma waarin je de verschillende onderdelen uiteenzet. Bij
elk onderdeel voorzie je minstens één schermafbeelding. Je werkt de handleiding uit in Google Docs.

Je voert deze opdracht in duo uit. Zorg dat beide personen voldoende rechten hebben om thuis aan
deze opdracht verder te werken
5.2.2
De-installeren
Bij de installatie van een programma worden in verschillende mappen bestanden gekopieerd. Het is dus
geen goed idee om enkel de programmamap in C:\Program Files weg te gooien.
Een programma de-installeren kan als volgt:


Kies voor Start > Configuratiescherm.
Bij Programma’s klik je op Een programma verwijderen.
141



Klik het programma in kwestie aan en kies bovenaan voor Verwijderen.
Volg de stappen op het scherm.
Van zodra de de-installatie voltooid is, is het programma van de harde schijf verwijderd. Jammer genoeg
blijven er altijd kleine bestandjes op de harde schijf achter. Ze verspillen nodeloos schijfruimte en vertragen het systeem.
Er bestaan verschillende opruimprogramma’s op de markt, maar CCleaner behoort tot een van de betere. Het is bovendien helemaal gratis.
35
5.2.2.1
CCleaner gaat op zoek naar “restjes” op de harde schijf, controleert of ze niet
meer in gebruik zijn en verwijdert ze (met jouw toestemming).
Oefening
Tip leerkracht
Deze opdracht dient gerealiseerd te worden in een virtuele omgeving.

Download het programma CCleaner via www.piriform.com/CCLEANER.

Verken de mogelijkheden

Voer een schijfscan uit.

Hoeveel ruimte zal CCleaner op de harde schijf vrijmaken (na het opschonen)? …

Ruim de restbestanden op.

Voer een registerscan uit.

Hoeveel problemen detecteert CCleaner? …

Ruim het register op.
5.2.3
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen




5.3
Een groene pc?
5.3.1
Productie van een computer
Een softwarepakket downloaden.
Een softwarepakket installeren.
Een softwarepakket zelfstandig verkennen.
Een softwarepakket zonder aarzelen deinstalleren.
Een computer produceren kost heel wat energie, zeker als we rekening houden met de meestal beperkte
levensduur. Er zijn 240 kg fossiele brandstoffen, 22 kg chemicaliën en 1500 liter water nodig om een pc te
fabriceren36. Bij een computer bedraagt de verbruikte energie tijdens het gebruiksleven slechts 25% van de
totale hoeveelheid energie (dus verbruikte energie tijdens productie van het toestel én het verbruik tijdens
het “leven”). Bij een ijskast gaat 96% van het totale energieverbruik op aan het gebruik ervan.
35
Piriform (z.d.). CCleaner. Geraadpleegd op 26 september 2011, http://www.piriform.com/CCLEANER
36
PUC, Pro Used Computers BVBA. Geraadpleegd op 27 september 2011, http://www.puc.be/index.php/milieubewustzijn/77computerindustrie-is-even-vervuilend-als-vliegtuigindustrie.html?showall=1
142
PERSONALISEREN
5.3.2
Elektriciteitsverbruik van de computer
We vergelijken 2 pc’s qua elektriciteitsverbruik37? Een desktop pc verbruikt ongeveer 150 Watt per uur. Een
laptop verbruikt ongeveer 60 watt

Hoeveel elektriciteit wordt er gebruikt door beide pc’s als je veronderstelt dat je je pc gemiddeld 4 uur
per dag gebruikt? Geef een berekening. _________________________________________________
desktop: 150 * 4 * 365= 219 Kwh ______________________________________________________
laptop: 60 *4 * 365 = 88 Kwh __________________________________________________________

Wat kost beide pc’s aan elektriciteit als je weet dat de elektriciteitsprijs ongeveer 20 eurocent per Kwh
bedraagt. Desktop: 219 x 20 = 43.80 euro en laptop 88 x 20= 17.52 euro_______________________
Tip leerkracht
–
Ook als de pc uit staat verbruikt die elektriciteit. Je moet het stopcontact uittrekken en dan gebruikt de pc geen elektriciteit meer38.
39
37
Hardware Info, geraadpleegd op 23 september 2011 http://nl.hardware.info/reviews/1064/9/onderzoek-stroomverbruik-moderne-pcstestresultaten-tabel cijfers te zieb 2007
Voor moderne processoren zie http://nl.hardware.info/reviews/1064/9/onderzoek-stroomverbruik-moderne-pcs-testresultaten-tabel
38
“In slaapstand staan een PC in feite gewoon uit, maar het is een misvatting dat een PC als deze uit staat helemaal geen stroom meer
verbruikt! Uit onze tests blijkt dat de machines zodra ze zijn uitgeschakeld nog altijd tussen de 4 en de 8 Watt verbruiken, te verklaren
door lekstromen” Hardware Info. Geraadpleegd op 28 september 2012. http://nl.hardware.info/reviews/1064/7/onderzoekstroomverbruik-moderne-pcs-stroomverbruik-stand-by-en-slaapstand
39
Eon. Geraadpleegd op 26 september 2011. http://www.eon.nl/thuis/verbruik/verbruik-computer
143

Hieronder worden 5 mogelijkheden getoond i.v.m. het afsluiten. Wat is het verbruik bij elk van die
standen (rekening houdend met vorige figuur?

Wat kost het elektriciteitsverbruik op jaarbasis van een desktop die in het stopcontact zit, maar niet
gebruikt wordt (hij werkt dus 20 uur per dag niet)?
5 * 20 * 365 * 20 = 7,3 euro ___________________________________________________________
Vergeet niet dat randapparatuur zonder voeding die via een usb stekker met uw pc verbonden is ook energie
verbruikt.

Klik op Configuratiescherm en kies voor
het beeldscherm en de computer sneller kan uitschakelen.

Klik op Geavanceerde energie-instellingen wijzigen
. Je krijgt volgend scherm, waarbij je
. Je kan
nu bijvoorbeeld de harde schijf sneller laten uitzetten.

Zijn de instellingen zoals ze hierboven te zien dezelfde als bij een laptop of notebook? Neen _______
_________________________________________________________________________________
144
PERSONALISEREN
5.3.3
Elektriciteitsverbruik van het scherm

Hierboven worden twee monitoren voorgesteld. Welk van beiden is het grootst? Iiyama____________

Welk van beide verbruikt meest energie? LG _____________________________________________

Hoeveel euro kosten de monitoren per jaar aan elektriciteit (4 u per dag)? Berekening geven _______
Iiyama: 4 * 24 * 20 *365 = 7 euro _______________________________________________________
LG: 4 * 36 * 365 * 20 = 10,5 euro ______________________________________________________

Geef twee tips geven om monitoren minder energie te doen gebruiken? ________________________
Geen schermbeveiliging gebruiken en uit het stopcontact halen. ______________________________
_________________________________________________________________________________
Tip leerkracht
–
Spreek af met de collega die de werkgroep MOS op school ondersteunt of de collega van TO, om
eens het elektriciteitsgebruik te meten van een pc en een monitor.
–
Om het elektriciteitsgebruik te vergelijken tussen verschillende monitoren is het handiger om gebruik te maken sites zoals www.kieskeurig.nl dan de sites van de verschillende merken.
145
Hoe evalueren?
–
5.3.4

Bereken de kostprijs van de elektriciteit die gebruikt wordt in de computerklas. Laat leerlingen een
schatting maken van aantal gebruiksuren en gebruiksdagen.
Ben je goed bezig?
Lees het artikel op de site http://hoedoejedat.be/energie/10-energietips-voor-je-computer-en-laptop
Welk van de tips pas jij thuis toe? ______________________________________________________
_________________________________________________________________________________

Doe een aanpassing zodat je pc zuiniger werkt. Welke ga je doen? ____________________________
Tip leerkracht
5.3.5

–
Het artikel is als PDF ter beschikking.
–
Artikel afkomstig van http://hoedoejedat.be/energie/10-energietips-voor-je-computer-en-laptop
Het is een website (met reclame) die artikels publiceert over computergebruik voor beginners en
meer gevorderden.
Pc: weg ermee40?
Bij jou thuis is er waarschijnlijk een pc afgedankt? Wat is er mee gebeurd?______________________
_________________________________________________________________________________
Eenmaal een pc niet meer wordt gebruikt kan men die verkopen, definitief afdanken of ter beschikking stellen voor hergebruik.
Wettelijk zijn kleinhandelaars verplicht om pc’s, printer … terug te nemen bij de
aankoop van een nieuw toestel. Je kan er ook mee terecht op een gemeentelijk
containerpark en dan komen de apparaten ook terecht in het recyclagecircuit. Je
kan ook met je toestel naar een erkend kringloopcentrum. Naast zorg voor het
milieu, is dit ook een steuntje in de rug voor maatschappelijk kwetsbare groepen.
Er bestaan ook bedrijven (zoals ECO PC) en organisaties die oude computers
upgraden voor scholen en minder draagkrachtige (ook buitenlandse) organisaties
en particulieren.
In België organiseert vzw Recupel organiseert in België de inzameling en verwerking van afgedankte elektro-apparaten.
En dat het belangrijk is: jaarlijks worden wereldwijd meer dan 40 miljoen pc’s uit dienst genomen.

Bezoek de site van ECO PC. Noteer hier de kenmerken (gebruik de tabel die staat bij onderdeel
4.3.1) van een notebook die men aanbiedt. _______________________________________________
Intel Core 2 Duo (2.0GHz) processor, 2 Gb DDR2 intern geheugen en een 60GB Sata harde schijf.
14,1 inch WXGA TFT scherm _________________________________________________________
Tip leerkracht
40
Netwerk Bewust Verbruiken. Geraadpleegd op 29 september 2011,
http://www.bewustverbruiken.be/afval/401-wat-met-
je-oude-computer.html
146
PERSONALISEREN
–
Op de site http://www.it-recycling.nl/computer-afval/computer-it-recycling staan er boeiende filmpjes over het recycleren van computers, schermen, het vernietigen van harde schijven.
–
Een reportage van een computer recyclagebedrijf met veel fotomateriaal is te vinden op
http://www.zdnet.nl/itprofessional/100318/kijkje-in-een-computerslachthuis/
Tip leerkracht
5.3.6
–
Op de site http://www.pbs.org/frontlineworld/stories/ghana804/video/video_index.html is er een
bijzonder boeiende film te zien van ongeveer 20 minuten over het dumpen van elektronisch afval
in Ghana. Er is een duidelijk link met privacy (vanaf 6’; competentie 5.2)
Onder de scherm staat de volledige(!) Engelstalige tekst. Waarom geen samenwerking met de
leerkracht Engels?
–
Een uitgebreid rapport is te vinden op
http://www.ban.org/BANreports/10-24-05/documents/TheDigitalDump.pdf
Wat moet je kennen en kunnen?
 Kennen
 Kunnen
 Het verbruik van een pc en een scherm kunnen inschatten.
 In computer in slaapstand zetten.
 Tips geven om het energieverbruik van een pc
te verminderen.
 Berekenen wat het jaarlijks elektriciteitsverbruik van een pc is.
147

Vergelijkbare documenten