Nr. 17 - Vereniging-1epoolsepantserdivisie

Commentaren

Transcriptie

Nr. 17 - Vereniging-1epoolsepantserdivisie
Jaargang 8
Nr. 17
november 2010
Inhoud verenigingsblad nr. 17
Blz.
03. Inhoud in het Pools
04. Colofon
05. Het bestuur
07. Poolse firma knapt oorlogskerkhof op
08. Pools zeilteam van officieren uit Zagan in Antwerpen en Breda
e
09. Feestdagen van het 24 Ulanen Regiment in Krasnik (PL) – 3,4 juli
12. Nieuwe Poolse President – 6 augustus
13. Herdenking in Gdansk – 7 augustus
e
14. Dag van de 10 Brigade in Swietoszów – 7 augustus
15. Uitreiking van de Gouden Medaille van het Poolse Leger – 13.08.
16. 15 augustus – Feestdag van het Poolse Leger in Breda en Oosterhout.
17. Wat heeft Tielt met Polen? – 8 sept.
18. Pools Kruis in Axel proper voor herdenking
19. Herdenking in Axel – 17 september.
e
20. Feestdag van de 11 Divisie in Zagan – 18 september.
e
21. De 66 herdenking van de Slag om Arnhem
23. Europese ontmoeting in Bielsko-Biala – 24-25 september
26. Katyn van Silezia 1946 (PL) – 25 september
30. Dodenherdenking in De Klinge (B) –3 oktober.
31. Herdenking in Baarle-Nassau / Hertog - 3 oktober.
32. Dodenherdenking op het Poolse Militaire Ereveld te Lommel (B)
33. Herdenking in Warschau – 16 oktober
35. Brief van Brigadecommandant uit Swietoszów (PL)
37. Bevrijdingsherdenking nu anders
38. Programma van herdenkingen 2010
40. Dodenappèl op het Poolse Militaire Erehof te Oosterhout – 30 okt.
41. Herdenking druk bezocht
42. Al 66 jaar geen gedonder meer
43. Herdenking op het Poolse Militaire Ereveld aan Ettensebaan
46. Dodenappèl op het Poolse Militaire Erehof te Ginneken.
47. St. Joostkapel Breda en Poolse Dreef Terheyden - 4 nov. 1944
e
49. 11 november – Nationale Feestdag van de Poolse Onafhankelijkheid
50. In Memoriam 2010
56. Nieuwe rubriek: Oude foto‟s.
61. Uitnodiging herdenking sterfdag van gen St. Maczek
en Algemene Leden Vergadering – 12 december.
64. Kerstwensen van bestuur en redactie van dit blad en diverse info.
2
Spis tresci biuletynu Stowarzyszenia nr 17.
Str.
03. Spis tresci w jezyku polskim
04. Colofon
05. Zarząd
07. Polska firma odnowila cmentarz wojenny
08. Grupa zeglujacych polskich oficerów z Zagania w Antwerpii i Bredzie
09. Swieto 24. Pulku Ulanów w Krasniku
12. Nowy Prezydent RP
13. Obchody dla uczczenia pamieci w Gdansku – 7 sierpnia
14. Swieto 10. Brygady Kawalerii Pancernej w Swietoszowie
15. Wreczenie Zlotych Medali Wojska Polskiego
16. 15- sierpnia - Swieto Wojska Polskiego w Bredzie i Oosterhout
17. Co laczy Tielt z Polska?
18. Polski Krzyz w Axel czysty przed obchodami
19. Obchody dla uczczenia pamieci w Axel – 17 wrzesnia
20. Swieto 11. Lubuskiej Dywizji w Zaganiu – 18 sierpnia
21. 66. Obchody dla uczczenia pamieci Bitwy o Arnhem
22. Europejskie spotkanie zolnierzy i sympatyków 1. Dywizji
25. Polski Katyn na Slasku 1946
30. Obchody dla uczczenia pamieci w De Klinge (B) – 3 pazdz.
31. Obchody dla uczczenia pamieci w Baarle – Nassau /Hertog
32. Obchody dla uczczenia pamieci w Lommel (B)
33. Swieto 1. Dywizji Pancernej w Warszawie – 16 pazdz
35. List od dowódcy 10. Brygady Kawalerii Pancernej
37. Obchody wyzwolenia teraz inaczej
38. Program obchodów rocznicy wyzwolenia Bredy i okolic
40. Apel Poleglych na Polskim Honorowym Cmentarzu w Oosterhout
41. Liczny udzial w Obchodach dla uczczenia pamieci
42. Juz 66 lat po wojnie
43. Obchody na Polskim Honorowym Cm. Wojsk. przy Ettensebaan
46. Apel Poleglych na Polskim Honorowym Cmentarzu na Ginneken
47. Kaplica Swietego Józefa w Bredzie, Polska Sciezka” w Terheyden
49. 11 listopada – Polskie Narodowe Swieto Niepodleglosci
50. In Memoriam 2010
56. Nowa rubryka: Stare Fotografie
61. Zaproszenie na obchody rocznicy smierci oraz zebranie czlonków
64. Zyczenia swiateczne oraz informacje rózne.
3
Colofon
,In het spoor van de divisie” is een uitgave van de:
e
Vereniging 1 Poolse Pantserdivisie Nederland.
Redactie: Meerkoet 8 | 4822 RG | Breda |  076-5422250
E-mail redactie: [email protected]
Website: www.vereniging-1epoolsepantserdivisie-nederland.nl
Redactieleden:
Krystyna B. Stopa-Konowrocka,
Albert Bugaj
Adrian Stopa
“In het spoor van de divisie”wordt toegezonden aan leden van de vereniging.
En verschijnt tweemaal per jaar namelijk in mei en in november.
Voor extra exemplaren, informatie of kopij kunt u zich wenden tot de
redactie, u kunt ook eigen kopij hier inleveren.
Het lidmaatschap kost € 15.- per jaar en dient gestort te worden op
e
bankrekening nummer: 1089.04.962 t.n.v. Vereniging 1 Poolse
Pantserdivisie Nederland te Breda, BIC: RABONL2U,
IBAN: NL97 RABO 0108904962.
Hier kunnen donateurs hun bijdrage ook op storten.
Leden kunnen gebruik maken van de diensten van de vereniging, zoals,
e
informatie over de 1 Poolse Pantserdivisie en hulp bij het naspeuren van
gegevens aangaande de Divisie.
Opzegging van het lidmaatschap moet schriftelijk of per e-mail gebeuren
vóór 1 november. De opzegging gaat dan het nieuwe kalenderjaar in.
Niets van deze uitgave mag worden overgenomen zonder voorafgaande
e
schriftelijke toestemming van Vereniging 1 Poolse Pantserdivisie
Nederland.
4
Het Bestuur
Voorzitter: Bolek Krzeszewski
Lage Heijning 1 4847 ZJ Teteringen Nederland
Tel: (+31) 076-5714474
E-mail: [email protected]
Secretaris: Frans Olejek
Biezenstraat 5 4823 ZJ Breda Nederland
Tel: (+31) 076-5415041
E-mail: [email protected]
Penningmeester: Cees Nowak
Kapucijenhof 24 4811 XG Breda Nederland
Tel: (+31) 076-5874683
E-mail: [email protected]
Bestuurslid: Stas Szamrowicz
Regenwulp 47 4822 RJ Breda Nederland
Tel: (+31) 076-5413982
E-mail: [email protected]
Bestuurslid: Adrian Stopa - Consul Buitenlandsezaken
Nadole ul.Zeglarska 11 84-250 Gniewino Polen
Tel: (+48) 058-6767525
E-mail: [email protected]
Bestuurslid: Wadec Salewicz
Schepenenstraat 15 4902 BZ Oosterhout Nederland
Tel: (+31) 0162-432 633
E-mail: [email protected]
5
6
Poolse firma knapt oorlogskerkhof op
Het nieuwsblad – Gemeente Lommel, www.nieuwsblad.be, 15.12.2009
LOMMEL - Een team van Poolse werkmannen trotseert de kou om het Pools
kerkhof op te knappen. De Poolse overheid stuurde de specialisten naar
Lommel.
De gespecialiseerde Poolse firma is al enkele dagen druk in de weer op het
Poolse kerkhof langs de Luikersteenweg. De Poolse overheid gaf de
opdracht om herstelwerken uit te voeren. De Limburgse Poolse Unie was al
enkele jaren vragende partij voor een renovatiebeurt.
Beschermengel
'Noem ons de beschermengel van het kerkhof', zegt Czeslaw Szkudlarski,
voorzitter van de Poolse Unie in Limburg. 'Wij houden de Poolse
monumenten in Limburg in de gaten. Een tweetal jaar geleden hadden we
contact met de Poolse overheidsafdeling die instaat voor de controle van
oorlogsmonumenten. Een delegatie kwam een kijkje nemen in Lommel.
Onze vraag werd gehoord en in opdracht van de Poolse overheid werd een
delegatie van een gespecialiseerde firma uit Warschau naar Lommel
gestuurd.'
Omdat het om een militair kerkhof gaat is het Poolse ministerie
verantwoordelijk voor de renovatie. 'Een tiental jaar geleden werden de
betonnen kruisen vervangen door een kruis in witte zandsteen. Deze zijn zo
vuil geworden dat ze op een speciale manier moeten worden
schoongemaakt. De werkmannen zullen de 257 kruisjes schoonmaken en
erop nieuwe naamplaten aanbrengen. De werken zullen zeker nog tot de
twintigste december duren. Volgend jaar krijgt ook het
herdenkingsgebouwtje een opknapbeurt.'
De Poolse Unie is tevreden met de werken. 'Op het kerkhof liggen allemaal
jonge Poolse soldaten begraven die stierven tijdens de bevrijding van
België. Het is mooi dat er toch aandacht blijft gaan naar die oorlogshelden.'
Filmpje te zien op onze website bij opening onderaan rechts.
7
Pools zeilteam van officieren uit Zagan in Antwerpen en Breda
Deze reis was een idee van kapitein Wiesław Woźniak uit het
commando van de 11e Lubuska Cavalerie Pantserdivisie in Żagan om
contacten met de militairen uit het Poolse Leger die tijdens de tweede
wereld oorlog in West Europa hebben gevochten, aan te knopen. De
bestaande contacten te versterken en nieuwe contacten aan te leggen. Ook
de graven van de gesneuvelde Poolse militairen in België en Nederland te
bezoeken. En in het bijzonder stelden ze op prijs het bezoek aan het graf
van generaal Stanislaw Maczek in Breda.
Dit jaar besloten zij met het jacht van de Poolse Oorlogsmarine van
Gdynia naar Antwerpen met een team en van Antwerpen naar Gdynia met
ander team te varen. Dat alles vanaf 24 mei tot 23 juni 2010. Leden van het
Bestuur van het Verbond van Poolse Oud-strijders & Veteranen van de 1e
Pantserdivisie van Generaal Maczek in België vzw hebben hun in Antwerpen
ontvangen en tijdens hun hele verblijf begeleid.
Op dinsdag, 8 juni jl. zijn Wadec Salewicz en Stas Szamrowicz, uit
ons Bestuur, bij het bezoek van deze delegatie uit Zagan ("zeilers") in Breda
geweest. Op het Pools Militaire Ereveld aan de Ettensebaan waren natuurlijk
ook een aantal leden van de Belgische 1e Poolse Pantserdivisie. Na dit
bezoek is het gezelschap naar Lommel gereden.
Tekst: K. Stopa – Konowrocka
Foto’s: Stas Szamrowicz
8
e
Feestdagen van het 24 Ulanen Regiment in Krasnik (PL) – 3,4 juli
Het 24e Ulanen Regiment genaamd naar hetman Żółkiewski viert zijn
e
regimentsfeest op 6 juli - de dag van oprichting van het 214 Ulanen
Regiment (een onderdeel van de Poolse Vrijwilligers Leger onder
commando van generaal Josef Haller tijdens de Pools - Russische oorlog).
e
Na deze oorlog, in december 1920, werd het 214 Ulanen Regiment
e
omgevormd tot het 24 Ulanen Regiment.
e
In september 1939 was dit Regiment onderdeel van de 10 Cavalerie
Brigade, dat toen onder bevel van gekwalificeerde kolonel Stanislaw Maczek
was. Het Regiment heeft de Hongaarse grens op 19 september 1939
gepasseerd. Werd dit op nieuw in Frankrijk en daarna in Engeland opgericht.
e
In 1943 werd dit in pantsereenheid gevormd. Het 24 Ulanen Regiment nam
tijdens de tweede wereld oorlog deel aan de gevechten als een onderdeel
e
e
van de 10 Cavalerie Pantserbrigade van de 1 Poolse Pantserdivisie. De
oorlogsroute is in de Duitse oorlogshaven Wilhelmshaven op 5 mei 1945
beëindigd. De volgende jaren fungeerde dit Regiment als een van de
bezettingstroepen in de Britse zone in Duitsland. Op 7 mei 1947 vond een
officieel afscheidplaats van het Regimentsvaandel en de ontbinding van
deze eenheid in Hannover.
e
e
In 2003 zijn de tradities van het 24 Ulanen Regiment door de 10 Cavalerie
Pantserbrigade genaamd naar gen. Stanisław Maczek te Świetoszów
e
overgenomen. Toen heeft het 2 Tankbataljon de naam gekregen van het “
e
24 Ulanen Bataljon” en werd het naar Hetman Zółkiewski genoemd. Dit
Bataljon kreeg een herinneringsinsigne, herkenningskenteken en vlaggetje
op baret. Zie beneden AUB.
Bron: www.24pu.org
9
Dit jaar werd in garnizoensstad Krasnik het 90e jubileum van de oprichting
e
van het 24 Ulanen Regiment gevierd. De herdenking wordt georganiseerd
door Kring van het 24 Ulanen Regiment in samenwerking met de
e
Burgemeester van stad Krasnik en de 10 Cavalerie Pantserbrigade
genaamd naar gen. Stanisław Maczek te Świetoszów.
Er werd een Dodenappel gehouden en kransen gelegd bij het
Herinneringsbord op het Voormalige Bewakingshuis die bij ingang van
Kazerne stond. (In Krasnik zijn geen kazernes meer.) Er werd een Heilige
Mis gehouden ter intentie van de gesneuvelde en de gestorvene ulanen.
Daarna werden kransen gelegd bij het Monument die herinnerd de
gesneuvelde ulanen (1939 t/m 1945-1947). Tijdens een gezamenlijke
maaltijd was er gelegenheid om de oude contacten met belangstellende te
onderhouden en de nieuwe aan te sluiten.
e
Er was ook een gelegenheid om het s c h i t t e r e n d Museum van de 24
Ulanen Regiment aan Pilsudskiegostraat nr. 7 in Krasnik (tel. 0048-81-884
50 31) te bezoeken.
e
Contact met De Kring van het 24 Ulanen Regiment:
Voorzitter - Marek Rusek; [email protected],
Website in het Pools: www.24pu.org, webmaster: [email protected]
Tekst en foto’s: K. Stopa - Konowrocka
Foto links: Op dit Monument staan namen van alle gesneuvelde ulanen in
jaren 1939 t/m 1945-1947.
Foto rechts: Vier oud-strijders uit het 24 Ulanen Regiment.
10
11
Nieuwe Poolse President op 6 augustus beëdigd
Bronislaw Komorowski – President RP
In de Rubliek Polen wordt elke 5 jaar een nieuwe President gekozen. In
2010 zullen de Presidentiële verkiezingen in het najaar plaats vinden. Maar
wegens de tragische dood van President Jaroslaw Kaczynski, werden ze op
20 juni 2010 gehouden. En omdat er toen geen kandidaat de noodzakelijke
hoeveelheid stemmen heeft gekregen, werd de tweede ronde op 4 juli
gehouden.
De vierde democratisch gekozen President van Republiek Polen werd
Bronislaw Komorowski, die op 6 augustus in het Parlement werd beëdigd.
Op zondag, 15 augustus, tijdens de Dag van het Poolse Leger nam hij het
commando van de Poolse Strijdkrachten over.
De President nam het commando van de Poolse strijdskrachten over.
Tekst: K. Stopa-Konowrocka Foto’s: Artur Chmielewski, Źródło: newspix.pl
12
Herdenking in Gdansk – 7 augustus
De Landelijke Vereniging van Oud-strijders uit de Poolse Strijdkrachten in
het West Europa onder leiding van voorzitter DWOJAK Wladyslaw, heeft
een waardige herdenking met een dodenappel georganiseerd wegens het
65e jubileum van beëindiging van de 2e wereld oorlog en het 66e jubileum
van de overwinningsstrijd in Normandië bij Caen en Falaise door de 1e
Poolse Pantserdivisie onder bevel van generaal Stanislaw Maczek.
Herdenking vond plaats bij het monument van generaal Maczek aan Aleja
Wojska Polskiego te Gdansk-Wrzeszcz op 7 augustus jl.
Tijdens deze plechtigheid werd het Poolse nationale lied door een militaire
orkest gespeeld, toespraken gehouden, veel oud-strijders onderscheiden,
een Dodenappel gehouden, ereschoten gelost en veel kransen gelegd.
Tekst: K. Stopa –Konowrocka
Foto’s: Krzysztof Pawlowski
13
e
Dag van de 10 Brigade in Swietoszów – 7 augustus
De commandant van de 10e Cavalerie Pantserbrigade te Swietoszów –
brigadegeneraal Andrzej Reudowicz heeft weer de Brigadefeestdag
georganiseerd. (De 10e Cavalerie Pantserbrigade werd naar generaal
Stanislaw Maczek op 5 augustus 2000 genoemd.)
De Brigadedag wordt normaal gesproken op 7 augustus gevierd – op het
jubileum van de eerste deelname aan strijd in 1944 in Normandië te Falaise
van de 2e Pantserregiment uit de 1e Poolse Pantserdivisie.
In 2010 werd deze feestdag van de 10e Brigade op 6 en 7 augustus
gehouden.
Op de eerste avond werd er een Simfonische Concert en Heilige Mis in het
Garnizoenskerk gehouden. Gevolgd door een laser - illuminatieshow.
De tweede dag begon met Feestelijke Brigadeappel. Daarna hebben
Brigade-eenheden en Geschiedenis Reconstructiegroepen een defilé
gehouden. Om 11.00 uur begon er een grote Festijn met optreden van
diverse artiesten, uitgestalde moderne en oude militaire uitrusting en
voertuigen, geschiedenis reconstructiegroepen, riddershow en van de oude
cultuur, diverse spelletjes, concoursen, tentoonstellingen, kramen en diverse
andere attracties.
Tekst: K. Stopa – Konowrocka
14
Foto’s: www.10bkpanc.mil.pl
Uitreiking van de Gouden Medaille van het Poolse Leger – 13.08.
Adrian Stopa en Krystyna Stopa – Konowrocka zijn op 13 augustus jl.
onderscheiden met de Gouden Medaille van het Poolse Leger.
Tijdens de ceremonie ter gelegenheid van de Poolse Legerdag in Gdansk –
Wrzeszcz werd hen naast het monument van Maarschalk Józef Piłsidski, de
medaille opgespeld.
Foto’s: kpt. Piotr KOWALIK
15
15 augustus – Feestdag van het Poolse Leger in Breda en Oosterhout.
Om 19.00 uur werden door onze Bestuursleden op de graven van de Poolse
militairen in Oosterhout een witte en een rode roos gelegd en lichtjes
ontstoken.
Hetzelfde gebeurt ook in Breda aan de Ettensebaan op het Poolse Militaire
Ereveld om 20.00 uur.
Ieder jaar weer komen meer mensen deze dag herdenken.
U bent er ook welkom.
16
Wat heeft Tielt met Polen? – 8 sept.
TIELT - Op 8 september 1944 bevrijdde de Eerste Poolse Pantserdivisie
onder leiding van Generaal Stanislaw Maczek Tielt van de Duitse
bezetter. De sporen daarvan vind je alom in de stad terug:
Generaal Maczek is, nog steeds de enige, ereburger.
Tielt is sinds 1998 verbroederd met de Poolse stad Szamotuly en
onderhoudt vriendschapsbanden met Krasnik.
Er is het Polenplein, het Generaal Maczekplein en de Szamotulystraat.
Er is de Stanislaspoort, de Shermantank op het G. Maczekplein, het
standbeeld van Maczek op het Polenplein en de gedenkplaats op de hoek
van de Sint-Michielstraat en de Steenovenstraat ter ere van verkenner
Lesniewski.
Acht Poolse soldaten liggen begraven in Tielt en niet op de Poolse militaire
begraafplaats in Lommel, wat uitzonderlijk is.
http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=MQ2UI3BH
27.08.2010
Beeld van generaal Maczek aan
Polenplein z.nr. door de Tieltse
beeldhouwer-kunstsmid Jef Claerhout
(°1937) (signering sokkel), onthuld op 8
september 1994 naar aanleiding van de
vijftigste verjaardag van de bevrijding van
Tielt en de regio, waarbij het Polenplein
gemoderniseerd wordt.
Bronzen sculptuur geplaatst op
driehoekige natuurstenen sokkel.
Voorstelling van generaal Maczek met
sleutel uit het Tieltse wapenschild, bij
uitbreiding tevens de sleutel van de vele
stadspoorten die hij "opent". Eronder,
driezijdige sokkel waarop inscripties.
17
Pools Kruis proper voor herdenking
PZC 09-09-2010
Carlo Vervaet uit Axel maakt een paar keer per jaar het Poolse Kruis
aan de ulsterseweg
schoon.
Dat deed hij gisteren
ook samen met
vrijwilligster
Wouterine
Noordenne.
Bij het kruis is vrijdag
17 september van
10.00 tot 10.30 uur de
herdenkingsplechtigheid. Axel is bevrijd
op 19 september
1944.
De plechtigheid is dit
Carlo Vervaet aan de schoonmaak bij het Poolse
jaar twee dagen
Kruis aan de Hulsterseweg bij Axel.
eerder, omdat de
Foto: Peter Nicolai
leerlingen van de
groepen 7 en 8 van de Marijkeschool bloemen leggen. Ook zijn delegaties
aanwezig van de Poolse ambassade, van de Eerste Poolse Pantserdivisie
en van de Poolse oud-strijders.
Medewerkers van de Poolse ambassade openen om 17.00 uur een
expositie in museum Gdynia aan de Derde Verkorting. De Poolse pianiste
Ula Danielewicz speelt om 20.00 uur in De Halle.
Vervaet en Noordenne zijn lid van de werkgroep Poolse Kruis. Vervaet zorgt
ook voor de twee herdenkingsborden aan de Derde Verkorting. "Het kruis en
de borden slaan nog wel eens groen uit. We maken ze zo'n zes keer per jaar
schoon. Het is belangrijk dat ze er proper bij staan."
18
Herdenking in Axel – 17 september.Bron: http://www.ziezeeland.nl/nieuws/
19
e
Feestdag van de 11 Divisie in Zagan – 18 september.
De traditionele plechtigheden zijn begonnen met een Heilige Mis in de
Garnizoenskerk. Daarna vond plaats het Militaire Appel. Vervolgens konden
de deelnemers van een hapje en drankje in het Prinsjespaleis genieten.
Daarnaast was er een Huzarenpicknick met diverse attracties
georganiseerd.
Dit jaar was er geen vertegenwoordiging van onze Vereniging bij aanwezig.
Het Generaal Maczek Monument op het Pantsermilitairen plein.
Foto: Jan Cornelissens.
Op 17 september, s‟ avonds, vond de Jaarlijkse Algemene
Ledenvergadering van de Federatie van de Poolse Pantserorganisaties
onder leiding van voorzitter gen. Zbigniew Szuba.
Verslag in het Pools is te vinden op de website van de 11e Lubuska
Cavalerie Pantserdivisie http://www.11ldkpanc.mil.pl/ daarna klikken op;
FEDERACJA.
Tekst: K. Stopa - Konowrocka
20
De 66e herdenking van de Slag om Arnhem
Programma 2010 / organisator: Stichting Airborne Herdenkingen
Vrijdag 17 september
09.00 uur - Airborne Monument, Oosterbeek, kranslegging.
Informatie: gemeente Renkum, tel. 026 3348111
09.45 uur - Monument provincie Gelderland, Airborne Museum, Oosterbeek,
bloemlegging.
Informatie: tel. 026 3342861
19.00 uur - Airborne Monument, Bennekomseweg, Heelsum, kranslegging.
Informatie: tel. 0317 316128
19.00 uur - Airborne Monument, Airborneplein, Arnhem, herdenking en
kranslegging.
Informatie: tel. 06 51259461
20.00-22.00 uur - Stadhuishal Arnhem, ontmoetingsbijeenkomst voor
veteranen, gastgezinnen en genodigden, met medewerking van de West
Arnhemsche Muziekvereniging.
Informatie: tel. 06 51259461
Zaterdag, 18 september
09.30 tot 11.00 uur - luchtlandingen Ginkelse Heide, Ede.
11.00 tot 11.45 uur - kranslegging bij het monument op De Ginkel.
13.00 uur - Jan Hilgers Memorial Airshow, 100 jaar vliegerij.
Informatie: gemeente Ede, www.ede.nl tel. 0318 680107/680712
[email protected]
15.00 uur - Polen Monument, Polenplein-Plac Polski, Driel,
herdenking en kranslegging
Informatie: tel. 026 4722773 www.driel-polen.nl [email protected]
Aansluitend ontvangst door de burgemeester van Overbetuwe voor alle
aanwezigen bij herdenking.
18.30 uur – Poolse kerkdienst in de kerk van de R.K. Parochie Maria
Geboorte aan de Kerkstraat in Driel.
e
Aansluitend zal er voor veteranen van de 1 Poolse Onafhankelijke
Parachutisten brigade en genodigden een bijeenkomst zijn.
17.00 uur - Engineers Monument, Drielse Rijndijk, Arnhem/Driel,
kranslegging
Informatie: tel. 0481 465069
21
Zondag, 19 september,
09.00 uur - Oude Kerk, Benedendorpsweg, Oosterbeek, dienst
11.00 uur - Airborne Begraafplaats, Oosterbeek, officiële herdenkingsdienst
en bloemlegging door kinderen uit de betrokken gemeenten
Informatie: Airborne Forces Security Fund, tel. 026 3513100
16.00 uur - Air Despatch Monument, Van Limburg Stirumweg (200 m voorbij
Airborne Begraafplaats), Oosterbeek, kranslegging
Informatie: tel. 026 4437642
Foto‟s: Herdenking bij het Polen Monument te Driel
22
Europese ontmoeting in Bielsko-Biala – 24-25 september
De Vereniging van Maczek Sympathisanten uit Beskidy in Bielsko – Biala
([email protected]) met de voorzitter James Jurczyk heeft de
Europese ontmoeting voor organisaties, die militairen en sympathisanten
e
van de 1 Poolse Pantserdivisie verenigden, georganiseerd.
Deze ontmoeting kreeg de naam ”Generaal Maczek en zijn soldaten” en
gebeurde onder patronaat van het Ministerie van Oud-strijders en
Onderdrukten -zaken en de Burgemeester van stad de Bielsko – Biala.
De Ambassadeur van België was als eregast uitgenodigd. Ook de oudstrijders van generaal Maczek uit Polen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België,
Nederland en Slowakije. Geschiedenis Reconstructiegroepen, delegaties
e
van de plaatselijke Stoot- en Landingsbataljon, de 11 Lubuska Cavalerie
Pantserdivisie van Zagan, vertegenwoordigers van scholen, die naar
Generaal Maczek genaamd zijn, historici en schrijvers van boeken over de
e
1 Poolse Pantserdivisie en over de Bevelhebber.
Op vrijdag werden diverse begeleidende tentoonstellingen geopend en de
Europese Ontmoeting was officieel begonnen. s‟ Avonds waren er artistieke
optredens en een gezamenlijke avondmaaltijd.
Op zaterdag gingen de deelnemers met bussen naar plaats Wysoka bij
e
Jordanowa, waar in het begin van verdedigingsoorlog in 1939 de 10
Cavalerie Brigade onder het bevel van kolonel Stanislaw Maczek het eerste
gevecht met Duitsers aangegaan is. Daar hebben zij een
gelegenheidsherdenking bijgewoond. Vervolgens hebben zij van de
traditionele militaire erwtensoep genoten.
Op de weg terug hebben zij de berg ŻAR (761 m) bezocht. Deze is de best
toeristisch ingerichte berg van de bergketen Beskidy.
Daarna bezochten zij de meest interessante plaatsen in Bielsko.
s‟ Avond genoten zij van een gezamenlijk maaltijd in het restaurant gelegen
e
aan de 1 Pantserdivisiestraat.
Wij hebben deze foto‟s van Jan Cornelissens - de voorzitter van het Verbond
van Poolse Oud-strijders & Veteranen van de 1° Pantserdivisie van
Generaal Maczek in België vzw gekregen.
Tekst: K. Stopa-Konowrocka
23
Foto liks: mevr. Elzbieta Skrzypczyk en dhr. James Jurczyk – voorzitter van
de Vereniging van Maczek Sympathisanten uit Beskidy in Bielsko – Biala
Foto rechts: Bardzinski Sylwester, Grabiec Krzysztof en majoor Grabiec.
24
Het Monument voor de Militairen uit het Poolse Leger en Partizanen die in
verdediging van de Vaderland 1939 – 1345 gesneuveld zijn in Wysoka.
Uitzicht van de berg ŻAR.
25
Herdenking van de militairen die naar Polen terug gekeerd zijn en
vermoord
Brief en foto‟s van Adrian Pohl: KATYN van Silezie 1946
Vertaling: K. Stopa – Konowrocka.
Geachte heer Stopa,
Op 25 september 2010 op een open plek in het bos genaamd Hubertus,
ongeveer 2 km van mijn familiedorp Barut vond een herdenking plaats ter
e
gelegenheid van het 64 jubileum van een misdaad geleegd door de NKWD*
(Volkscommissariaat van Binnenlandse Zaken van de Sovjet-Unie) en UB*
(Kantoor van Openbare Veiligheid van de Volksrepubliek Polen) op de
Poolse partizanen, militairen van het Poolse Thuisleger (AK)*, ondergrondse
Nationale Strijd Krachten (NSZ)* en militairen van Poolse Strijdkrachten in
Groot-Brittannië (PSZ)* die van militaire eenheden onder bevel van generaal
Anders en generaal Maczek na de tweede oorlog naar Polen terug gekeerd
zijn.
Hier beneden vindt u links tot krantartikels in het Pools die deze gebeurtenis
beschrijven en het onderzoek van het IPN (Instituut van Nationale
Herinnering in Polen), die is net afgerond.
Deze thema is verbonden met het lot van militairen uit de Poolse
Strijdkrachten in Groot-Brittannië.
Ik stuur u ook enkele foto‟s van deze jaarlijkse herdenking.
http://www.ipn.gov.pl/portal.php?serwis=pl&dzial=195&id=3350&search=161139
http://www.ipn.gov.pl/portal.php?serwis=pl&dzial=195&id=3349&search=161139
http://www.dziennikzachodni.pl/stronaglowna/137300,slaski-katyn-wciaz-bezmogily,id,t.html?cookie=1
http://www.strzelecopolski.pl/szlakiem-pamieci-na-hubertus
http://www.nto.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070920/REGION/70919056
http://www.nto.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070919/REGION/70919037
http://www.nto.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100625/POWIAT10/296627138
http://www.nto.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071005/REPORTAZ/71005012#
http://www.nto.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070920/AKCJARED06/71001029
http://www.strzelecopolski.pl/prokurator-znalazl-ludzka-kosc
http://opole.naszemiasto.pl/archiwum/1692734,barut-ta-mina-ubecy-mogli-wysadzichubertusa,id,t.html?sesja_gratka=ac8cd786e6d9c8560bf9fc050a9aa522
http://opole.naszemiasto.pl/archiwum/1796618,barut-na-hubertusie-sercepeka,id,t.html
http://fakty.interia.pl/wiadomosci/news/w-cieniu-krzyzy-zbrodnia-w-okolicachbarut,1352928
Ik herinner me nog verhalen van mijn kindertijd en helaas van de nu niet
meer in leven zijnde bewoners. Verhalen over een colonne vrachtwagens
26
die richting dit bos reed. Naast elk huis stond een politieagent die zorgde dat
ramen van huizen dicht bleven en de mensen niet buiten op het hof liepen.
Maar het is ze niet helemaal gelukt om deze misdaad te verbergen.
Getuigen hebben militairen in uniformen met opschrift “Poland” en
vrachtwagens met Amerikaanse tekens gezien. Waarschijnlijk waren met
deze vrachtwagens de militairen van de Poolse Strijdkrachten uit GrootBrittannië, die naar hun vaderland Poland teruggekeerd zijn, vervoerd.
Tijdens de enkele jaren durende zoektocht werden er geen botten van
slachtoffers gevonden. Wel knopen, overgebleven restanten van schoenen
en uniformen die o.a. door de militairen van de Poolse Strijdkrachten in
Groot-Brittannië werden gedragen. Meer details kunt op het internet en in
deze artikels nalezen.
In hoop dat dit thema voor u interessant is en de leden van uw Vereniging
deze informatie kunnen gebruiken.
Hoogachtend,
Adrian Pohl
(adres bekend aan onze Redactie)
Bijvoegsels van Redactie:
NKWD* (Volkscommissariaat van Binnenlandse Zaken van de SovjetUnie 1917-1946)
De naam "NKVD" is synoniem geworden van alle misdaden gepleegd door
de Sovjets. Het Commissariaat was het belangrijkste instrument in de
handen van de Sovjetautoriteiten, die de repressie gebruikt om massaal
tegen haar eigen burgers en buiten de voormalige USSR en de massale
deportatie van verschillende nationaliteiten, waaronder Polen.
Ook NKVD was uitvoerder van het bloedbad in Katyn - de moord op
officieren van het Poolse leger in 1940, en de executies van de Polen na de
oorlog en gevangenschap in de voormalige concentratiekampen, zoals
Majdanek . Bijvoorbeeld door de NKVD gevangenis in de burcht in Lublin,
na de oorlog tot 1954, hebben ongeveer 35 duizend Polen gezeten en meer
dan 333 zijn overleden.
UB* (Kantoor van Openbare Veiligheid van de Volksrepubliek Polen
/01.01.1945-07.12.1954)
Ministerie van Openbare Veiligheid (MBP) - een orgaan van de
binnenlandse veiligheid met ministeriële status, georganiseerd tijdens de
bouw van de communistische dictatuur in Polen na de oorlog in opdracht
zoals gedicteerd door de autoriteiten van de Sovjet. Naast de zogenaamde
„militaire informatie‟, die verantwoordelijk is voor de massale bloedige
onderdrukking van de burgers tijdens de periode van het stalinisme. Het
ministerie was vertegenwoordigd in de ondergeschikte Kantoren van
27
Openbare Veiligheid, daarom deze instellingen zijn algemeen bekend met
afkorting UB.
UBP faciliteiten waren meteen gemaakt na de invasie van het Rode Leger
op het Poolse grondgebied naar het westen van de rivier Bug. De eerste
officieren van de UBP waren communistische activisten getraind door de
NKVD in de Sovjet-Unie en voormalige soldaten van de Volksleger (AL), de
leden van de Poolse Arbeiderspartij (PPR), soms collaborateurs met de
bezetter en criminelen.
* De Armia Krajowa of AK (Binnenlandse Leger of Thuisleger) vormde de
voornaamste verzetsbeweging in het door nazi-Duitsland bezette Polen
tijdens de Tweede Wereldoorlog. De AK was in het gehele bezette gebied
actief vanaf september 1939 tot haar opheffing in januari 1945. De Armia
Krajowa, een van de grootste verzetsbewegingen tijdens WO2, was het
gewapende element van wat later de Poolse Ondergrondse Staat zou gaan
heten. Door de macht van het Rode Leger en de Sovjet-Unie kreeg echter in
de eindfase van de Tweede Wereldoorlog en hierna de Armia Ludowa, het
communistische Volksleger van Polen, de meeste macht in handen. De
Volksrepubliek Polen, een communistische satellietstaat, vervolgde in de
naoorlogse jaren de Armia Krajowa welke reactionair geacht werd.
* Nationale Strijdkrachten (NSZ) - Poolse ondergrondse militaire
organisatie die tijdens de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse periode
actief was. Na het Thuisleger (AK) en de Boeren Bataljons (BCh) was de
grootste politiek-militaire formatie tijdens de bezetting. Nationale
Strijdkrachten tijdens de bezetting, volgens diverse brommen, telden van 80
duizend (in oktober 1943 72.500) tot 100 duizend mensen.
* Poolse strijdkrachten in het Verenigd Koninkrijk (PSZ 1940 - 1947) militaire formaties opgericht in Groot-Brittannië in 1940.
28
Kruis op een open plek in het bos genaamd Hubertus.
29
Dodenherdenking in De Klinge (B) –3 oktober.
30
Herdenking in Baarle-Nassau / Hertog - 3 oktober.
Foto’s: Hanne Dirven
De Poolse veteraan
E.Szczerbinski, R.Figiel,
H.Szafranski, J.Poplawski en
onze voorzitter B.Krzeszewski
met onze secretaris F.Olejek
hebben namens onze vereniging
een bloemstuk bij het Pools
monument gelegd.
Bij deze herdenking waren dit jaar
weer meer aanwezigen
31
Dodenherdenking op het Poolse Militaire Ereveld te Lommel (B).
Ook de vertegenwoordigers van ons Bestuur legden er een bloemstuk.
Foto’s; Jan Cornelissens
32
Herdenking in Warschau – 16 oktober
e
De herdenking ter gelegenheid van de Feestdag van de 1 Poolse
Pantserdivisie begon om 10.30 uur met de Heilige Mis in de kerk aan
Czarnieckiegostraat en werd vervolgd door een plechtige ceremonie bij het
e
Monument van de 1 Poolse Pantserdivisie op het Plac Inwalidów plein.
Aan deze plechtigheid namen deel vertegenwoordigers van het Ministerie
van Defensie, Ministerie van Veteranen- en Onderdruktenzaken, Commando
e
van de Poolse Landkrachten, 10 Brigade Cavalerie Pantserbrigade uit
Swietoszów, vertegenwoordigers van zelfbestuur van de stad en wijk,
e
scholen genaamd naar generaal Maczek of de 1 Poolse Pantserdivisie en
bewoners van Warschau. Er waren ook aanwezig de militaire Attachés en
vertegenwoordigers van de Franse, Belgische, Nederlandse en Britse
Ambassades. Natuurlijk oud-strijders en veteranen – deelnemers aan strijd /
e
gevechten aan alle fronten van de 2 wereld oorlog.
Tijdens deze herdenking werden toespraken gehouden. Daarna was er het
Dodenappel, werden ereschoten gelost en kransen gelegd bij het
monument.
Er werd ook naar de herinneringen van generaal Maczek over de bevrijding
van Breda geluisterd, die opgenomen waren van een Radioprogramma van
toen.
Daarna was er in een Restaurant een gezamenlijke maaltijd en gelegenheid
om de oude contacten met belangstellende te onderhouden en nieuwe aan
te sluiten.
Tekst en foto’s: K. Stopa – Konowrocka
33
Foto links: Gen. Stefan “Starba” Baluk en kap. Janusz Goluchowski –
e
voorzitter van Kring van de 1 Poolse Pantserdivisie uit Warschau.
Foto rechts: 1e luitenants Franciszek Gdaniec en Waclaw Butowski.
34
e
Brief van 10 Brigadecommandant uit Swietoszów (PL)
Vertaling: K. Stopa - Konowrocka
e
Van: 10 Cavalerie Pantserbrigade genaamd naar generaal S. Maczek
e
Aan: Consul van de vereniging 1 Poolse Pantserdivisie Nederland voor de
Buitenlandse- en Ambassadezaken – dhr. Adrian Stopa
In verband met het 66 jubileum van de bevrijding van Breda door de
e
1 Poolse Pantserdivisie verbinden wij ons in de eer voor deze belangrijke
gebeurtenis, die voor ons militairen dienende onder het patronaat van
luitenant - generaal Maczek, een bijzondere gelegenheid is om de
successen van onze patroon en zijn dappere militairen. / soldaten te vieren.
Hartelijk dank voor de uitnodiging voor de plechtigheden betreffende
ons gezamenlijk Feest. Helaas moet ik u informeren dat ik, wegens mijn
e
dienstverplichtingen betreffende mijn deelname aan de 8 aflossing van het
Poolse Militaire Contingent in Afghanistan, geen deel kan nemen aan deze
herdenking.
De gelegenheid te benutten, willen wij aan alle leden van uw
Vereniging onze waardering uitspreken voor hun toegewijde en edelmoedige
e
werkzaamheden ten goede van het cultiveren van de 1 Poolse
Pantserdivisietradities.
Wij wensen u en alle leden van uw Vereniging welzijn, gezondheid,
geluk en veel prettige momenten in hun privé leven.
Hoogachtend,
Commandant
Brigadegeneraal Andrzej Reudowicz
Swietoszów, 26 augustus 2010.
Foto: brigadegeneraal A. Reudowicz; http://www.10bkpanc.mil.pl
35
36
Bevrijdingsherdenking nu anders
door Leo Nierse [email protected], donderdag 21 oktober 2010
BREDA; - De jaarlijkse herdenking van de Bevrijding van Breda (29
oktober 1945) wordt dit jaar op zondag 31 oktober gehouden. Het
dagprogramma heeft enkele opvallende wijzigingen ondergaan.
Anders dan wat de afgelopen decennia gangbaar was, wordt de herdenking
op het erekerkhof Ginneken aan de Vogelenzanglaan éérder gehouden
(10.45 uur) dan de ceremonie op het ereveld aan de Ettensebaan (12.30
uur).
De mis - die traditioneel aan de herdenking voorafgaat, maar al enkele jaren
geen officieel programmaonderdeel meer is - wordt bovendien niet meer in
de paterskerk aan de Schorsmolenstraat opgedragen, maar in de
Laurentiuskerk aan de Ginnekenweg (9.15 uur).
Dat laatste is gevolg van de instelling van een Poolse parochie voor WestBrabant per 1 november vorig jaar. Deze Pastoor Maximilian Maria
Kolbeparochie - vernoemd naar een Poolse Franciscaan die in 1941 in
Auswitz is omgebracht en in '82 door de paus zalig verklaard - heeft de
Laurentiuskerk als gebedshuis. Zo'n 190 Polen komen hier sinds een klein
jaar wekelijks de mis vieren. Ed Cuber, waarnemend - parochievoorzitter, is
tevens lid van de stichting Jaarlijkse Herdenking Bevrijding Breda.
Uit praktische overwegingen heeft de stichting het herdenkingsprogramma
aan de nieuwe realiteit aangepast, melden Cuber en secretaris Jan Rovers.
Maar op de man af gevraagd, kunnen ze niet verhelen dat de wijziging
binnen de zeer aan tradities hangende Poolse gemeenschap nog flink wat
voeten in de aarde heeft gehad. Maar voor- en tegenstanders zijn er 'na een
goed gesprek met elkaar uitgekomen'. Dat blijkt. Voorzitter Bolek
Krzeszewski van de vereniging Eerste Poolse Pantserdivisie bezigt exact
dezelfde formulering.
37
Programma van herdenkingen 2010:
Zaterdag, 30 oktober 2010
Oosterhout:
10.30 uur
Breda:
20.00 uur
Dodenappel op het Poolse Erehof aan de Veerseweg 54.
e
Organisator: Vereniging 1 Poolse Pantserdivisie Nederland
Bevrijdingsavond, Viandenzaal, Viandenlaan 3.
Organisator: Bredase Culturele Vereniging POLONIA
Zondag, 31 oktober 2010
Breda:
9.15 uur
10.45 uur
12.30 uur
Heilige Mis ter intentie van de gesneuvelde Poolse soldaten
“Voor Uwe en onze vrijheid” en de Poolse oud-strijders
in de St. Laurentiuskerk aan Ginnekenweg 333,
Dodenappel op het Poolse Militaire Erehof
aan de Vogelenzanglaan 13, Breda - Ginneken
Organisator: Comité Herdenking 1944 Ginneken
Dodenherdenking op het Poolse Militaire Ereveld
aan de Ettensebaan
e
Organisator: Vereniging 1 Poolse Pantserdivisie Nederland
Dit jaar waren ervoor uit Polen gekomen:
- Minister Jan Stanislaw Ciechanowski van Ministerie van de Veteranen- en
Onderdruktenzaken,
- Delegatie van de 11e Lubuska Pantser Cavalerie Divisie uit Zagan, Polen
onder leiding van Kolonel Roman Cieslik,
- Zelfbestuur van Provincie kujawsko – pomorskie met zetel in Torun,
- Schoolings- en opvoedingsinstituut voor slechthorenden en dove kinderen
en jeugd genaamd naar luitenant-generaal Stanislaw Maczek uit Bydgoszcz,
e
- 100 Padvindersgroep genoemd naar generaal Stanislaw Maczek bij
gymnasium nr. 33 uit Poznan,
- Bond van Poolse Padvinders – Groep uit Sochaczew,
- Vereniging van het geslacht Rodziewiczów.
38
39
Dodenappèl op het Poolse Militaire Erehof te Oosterhout – 30 okt.
Foto’s: Ria Salewicz
40
Herdenking druk bezocht
door Susanne den Boer [email protected]
zaterdag 30 oktober 2010
Foto: Ramon Mangold / het fotoburo
OOSTERHOUT - De herdenking van Poolse strijders uit de Tweede
Wereldoorlog is zaterdagochtend op de begraafplaats aan de
Veerseweg in Oosterhout druk bezocht.
Komende woensdag is het 66 jaar geleden dat Oosterhout en omgeving zijn
bevrijd. Op 3 november 1944 staken leden van de 1e Poolse Pantserdivisie
onder leiding van Generaal Maczek het Markkanaal over, een moment dat
middels een herdenking op het Pools Militair Ereveld nog jaarlijks wordt
herdacht.
Bij de herdenking waren buiten burgemeester Stefan Huisman van
Oosterhout en de Poolse minister van Veteranen en Onderdrukte Zaken
onder anderen ook veteranen van de 1e Poolse Pantserdivisie aanwezig en
verschillende scoutinggroepen uit Polen. Kinderen van basisschool De
Rubenshof in Oosterhout legden tijdens het dodenappèl bloemen op de
graven van de overleden Poolse strijders en drie leerlingen lazen een
gedichtje voor. Onder hen Liselotte Nas, die onder meer verwoordde dat ze
blij is dat zij de oorlog niet van dichtbij heeft beleefd: Ik ken de oorlog ut
verhalen, van de beelden op tv, en ik mag mezelf gelukkig prijzen, want ik
maakte het niet mee.
Tijdens de ceremonie zijn verder grafkaarsen gebrand, bloemenkransen
gelegd en saxofonist Antoine Trommelen speelde een improvisatie. De Last
Post werd geblazen en er is twee minuten stilte gehouden. De ceremonie
werd afgesloten met de volksliederen van Polen en Nederland, gespeeld
door Harmonie Vereniging Oosterhout.
41
'Al 66 jaar geen gedonder meer'
door Chris Stadhouders. 1 november 2010
e
Twee meisjes van de 100 padvindersgroep uit Poznan luisteren naar de
toespraken, afwisselend in het Nederlands en in het Pools, op het Pools
militair ereveld. Foto: Ron Magielse / het fotoburo.
Breda - Een oud-strijder die Breda hielp te bevrijden, laat er tijdens zijn
toespraak geen misverstand over bestaan.
Op deze zondagochtend op het Pools militair ereveld aan de Ettensebaan,
telt maar één ding: "Er is al zesenzestig jaar geen gedonder meer in Breda."
En dat moet zo blijven.
De Vereniging Eerste Poolse Pantserdivisie Nederland organiseert de
jaarlijkse herdenking. Voorzitter Bolek Krzeszewski is druk bezig om alle
gasten op de juiste plaatsten te krijgen. "Er komen vandaag onder meer drie
Poolse scoutingverenigingen. Daarnaast zijn er uiteraard kransleggingen en
worden er toespraken gehouden. In totaal verwachten we zo'n tweehonderd
mensen."
Tijdens de vijf kwartier durende dienst heerst er een serene sfeer op het
terrein. Alles wat gezegd wordt, trekt in zowel het Nederlands als in het
Pools aan de bezoekers voorbij. Burgemeester Peter van der Velden ziet de
herdenking als een moment van grote dankbaarheid maar stelt dat het ook
tijd is voor overpeinzing. Hij dringt er in zijn toespraak op aan dat zeker in
deze tijd, en met de geschiedenis in gedachten, niemand een ander mag
veroordelen op basis van geloof, afkomst of geaardheid.
Aan het eind van de dienst kijkt Peggy Santbergen geëmotioneerd naar de
kaarsen die bij de grafzerken branden. "Mijn opa zat bij de pantserdivisie. Ik
kan me nog goed herinneren hoe traumatisch het voor hem was om over de
42
oorlogsjaren te praten. Toen mijn moeder overleed heb ik haar beloofd dat ik
hier ieder jaar zou blijven komen om haar en mijn opa te herdenken."
Als alle bloemen zijn gelegd en de klanken van The Last Post zijn
weggestorven, stroomt het veld leeg. Buiten de poorten staat Figiel Roman
(84) in gedachten verzonken. Hij was één van de soldaten van de Eerste
Poolse Pantserdivisie die, onder het bevel van generaal Maczek, Breda op
29 oktober 1944 heeft bevrijd. "Ik hoop vooral dat de jeugd van nu goed na
blijft denken. Ik kom ieder jaar en vind het nog altijd fantastisch om hier te
zijn. Het wordt wel steeds minder, er zijn nog maar een stuk of zes van onze
jongens over. Och, wat is de tijd toch voorbij gevlogen."
Herdenking op het Poolse Militaire Ereveld aan Ettensebaan te Breda
Foto‟s: Ria Salewicz
43
44
Bedank brief van Stichting JHBB
Aan afgevaardigden van:
Ver. 1e PPD – Comité Herdenking Ginneken – Polonia – PSK Kaszub
Breda – Generaal Maczek Museum – Comité Belcrum
Jan Roovers en Ed Cuber.
Breda, 1-11-2010
Dit jaar is er het e.e.a. veranderd in het dagprogramma van de
herdenking, wat voor mij aanleiding is om jullie aandacht te vragen
voor het volgende.
Langs deze weg wil ik jullie complimenteren voor het hele gebeuren.
Het resultaat van afgelopen weekend is niet zo maar komen
aanwaaien. Door omstandigheden hebben we het programma deels
omgegooid wat ik – evenals velen die ik sprak – als positief heb
ervaren.
Het meest ben ik trots op de manier waarop jullie met de omzetting
zijn omgegaan. Door te geven en te nemen was het een prima
weekend.
Er zullen heus wel kleine dingen niet zijn gegaan zoals bedoeld, maar
dat hebben de genodigden en belangstellenden denk ik niet gemerkt.
Ik ben er trots op voorzitter te mogen zijn van de Stichting Jaarlijkse
Herdenking Bevrijding Breda.
Met groet en nogmaals bedankt,
Jos Figlarek,
voorzitter
45
Dodenappèl op het Poolse Militaire Erehof te Ginneken.
Foto’s: Bert Bugaj
46
St. Joostkapel te Breda
Deze kapel uit 1517 staat in de
drukste winkelstraat van Breda.
Net na de bevrijding van Breda is de
kapel omgedoopt tot
herdenkingskapel aan de Tweede
Wereldoorlog. Dit was het verzoek
van Bisschop Hopmans van Breda,
hij had beloofd een kapel te bouwen
als Breda van groot oorlogsgeweld
gespaard zou blijven. Door het
stadsbestuur is toen besloten deze
kapel voor dit doel te gebruiken, de
kapel was op dat moment een
woonhuis. De bewoners zijn op
verzoek van het stadsbestuur
vertrokken, waarna de kapel een
herdenkingskapel van de Tweede
Wereldoorlog is geworden.
Bron: Paul Moerenhout
Poolse Dreef Terheijden
Deze straat is
vernoemd naar
de Poolse
bevrijders van
Terheyden.
Bron: Paul
Moerenhout
47
Firmin Verbeke
Deinsesteenweg 59 B-9031 Drongen
Tel. (+32) 09-2266618 Fax: (+32) 09-2275918
E-mail. [email protected]
Albert Bugaj stopt als Redactielid
Met spijt hebben wij kennis genomen van een beslissing van Bert om met
het redactiewerk te stoppen na 7 jaar prettige samenwerking.
Met zijn kennis en vaardigheden heeft hij enorme bijdrage geleverd.
De Redactie en het Bestuur dankt ons Redactielid –
Albert Bugaj voor zijn jarenlange inzet en
werkzaamheden die hij voor ons verenigingsblad “In
het spoor van de divisie” heeft gedaan.
Wij wensen hem nog veel succes in het verdere
vrijwilligerswerk ten goede van popularisering van de
e
geschiedenis en tradities van de 1 Poolse
Pantserdivisie.
48
e
11 november – Nationale Feestdag van de Poolse Onafhankelijkheid
Op de Ambassade van Republiek Polen in Den Haag werden nog vier
Poolse oud-strijders uit Breda met de Gouden Medaille van het Poolse
Leger onderscheiden.
Namelijk:
1. Stefan BIAS
zoon van Konstanty
2. Alojzy BUCZEK
zoon van Jan
3. Dominik DANICKI
zoon van Józef
4. Roman FIGIEL
zoon van Roman
Deze medaille werd hen toegekend door de Poolse Minister van Defensie
met zijn beslissing nr. 976/KADR van 05.08.2010 als erkenning van hun
verdiensten in het samenwerking van het Poolse Leger met strijdkrachten
van andere landen en bijdrage hebben geleverd in popularisering van de
geschiedenis en tradities van de Poolse Leger op de internationale arena.
Onderscheidene waren voor deze medaille voorgedragen door de
e
Vereniging 1 Poolse Pantserdivisie Nederland.
Bron: Kapitein ter Zee Kazimierz Cesarz – Defensie Attaché
De Redactie en het Bestuur feliciteert van harte deze oud-strijders met
de onderscheiding en wens hun nog vele jaren in gezondheid en
voorspoed.
De Poolse ambassadeur houdt in het begin van deze gelegenheid een
speech met daarna de opening van het Poolse buffet.
Foto’s: Wim Vermeeren
49
IN MEMORIAM 2010
Het Bestuur en de Redactie wensen de nabestaanden veel sterkte toe met het
verwerken van het verlies.
50
Viering van Chanoeka met Poolse en Canadese militairen in de
verwoeste Bredase synagoge (1845), Schoolstraat 16
1944
Voor de inval van de Duitsers woonden er in Breda ruim tweehonderd joden,
waaronder ruim vijftig voor het naziregime gevluchte Duitse joden. Vrij snel
na de Duitse bezetting werden anti-joodse maatregelen van kracht. Dit
leidde onder andere tot het bekladden van winkels en de synagoge die later
werd verwoest. Op 28 augustus 1942 ontvingen honderd joodse Bredanaars
een oproep voor een treinreis naar Duitsland. Een jaar later vertrokken vijftig
mannen, vrouwen en kinderen vanaf de Oude Vest naar kamp Westerbork in
Drenthe. Vanuit kamp Westerbork zouden zij verder getransporteerd worden
richting Oosten. Dit was het begin van de massale deportaties naar de
vernietigingskampen Auschwitz en Sobibor.Van de joodse inwoners keerden
na 1945 ongeveer vijfenveertig personen terug.
Kort na de bevrijding van Breda vierden joodse inwoners met Poolse en
Canadese bevrijders en een Canadese rabbijn Chanoeka ofwel feest van
het licht in de verwoeste synagoge aan de Schoolstraat. Een nagebouwde
kopie van de uit 1845 stammende synagoge, werd in september 1992
ingewijd
Bron. Stadsarchief Breda
51
Ter informatie:
52
Generaal Maczek Museum Breda.
Kenniscentrum en meer belangstelling
Het museum is vergroot, er is een nieuwe werkruimte voor de conservatoren
van het museum én een nieuw depot, de presentatiezaal annex koffiecorner
bijgekomen en winkel is vernieuwd.
De ambitie is, vertelt voorzitter Frans Ruczynski:
kenniscentrum worden voor de inzet van Poolse militairen bij de
bevrijding van Breda en Nederland in 1944-‟45. Dit geldt vooral voor de
soldaten van generaal Maczek, de parachutisten van generaal Sosabowski
en de Poolse luchtmacht. Dit moet de basis vormen voor het verzamelen,
in standhouden en verspreiden van kennis van dit stuk regionale en
landelijke Nederlands-Poolse geschiedenis.
De reden is groeiende belangstelling, het aantal verzoeken om
lezingen en bezoeken van scholen neemt toe. Bijv. afgelopen maandag
kreeg het museum een bezoek van 60 leerlingen van twee Bredase
basisscholen. Jaarlijks ontvangt men 3 a 4 duizend bezoekers. Het
opstellen van een actief scholenprogramma behoort tot het wensenpakket.
Voorgeschiedenis
Sinds de bevrijding van Bredaop 29 oktober 1944 door generaal Maczek en
zijn 1ste Poolse Pantserdivisie, hebben enkele particulieren kenmerkende
spullen uit de oorlogsjaren bewaard. De verzamelde voorwerpen werden bij
tijd en wijle particulier getoond, op school als lesmateriaal gebruikt en
getoond in musea. Langzaam groeide na 1970 de belangstelling en werd er
gepoogd om tot een permanente tentoonstelling te komen door de heren
Smeenk en Mol. In 1981 werd besloten voor dit doel over te gaan tot
omzetting in een Stichting en het inrichten van een permanente expositie in
de Vogelenzanglaan. Dit initiatief werd genomen door de heren J. van
Alphen, W. Mol en C. Coenders. De Stichting heet nu officieel:
“Stichting Museum Breda – Polen 1939-1945, Generaal Maczek”.
In 1997 verzochten twee vertegenwoordigers van de Poolse
oud-strijders, de heren Wylenzek en Wieliszek, om de expositie in de
Trip van Zoudtlandt kazerne te mogen onder brengen. De toenmalige
bevelhebber Landstrijdkrachten Luitenant-generaal Schouten stemde
hierin toe.
53
Modernisering – re-enactment groep
Het museum beschikt over een bibliotheek met meer dan 4000 boeken
waarvan diverse zeer uniek. Op dit moment wordt er gewerkt aan
digitaliseren van de vondsten van de bibliotheek. In de nieuwe multimediale
zaal wordt de film “Van Breda begint de Bevrijding”, waarin veel authentieke
beelden van Breda zowel in oorlogstijd als tijdens de bevrijding zijnte zien.
Op dit moment zetten zich 35 vrijwilligers voor het museum.
Dit jaar krijgt het museum een nieuwe website op het internet. Er wordt
gewerkt aan een re-enactment groep. Dat zijn mensen die door het dragen
van oude uniformen en met gebruikmaking van voertuigen en ander
materiaal uit de oorlog anderen willen tonen hoe het er in werkelijkheid uit
heeft gezien. .
54
Re-enactment groep
Bezoek
Het museum is open elke tweede en vierde zondag van de maand.
tussen 14.00 en 17.00 uur. Een speciale bezoek van groepen (scholen)
is mogelijk op afspraak (per telefoon: tel. 076-5274089 of e-mail:
[email protected]) Voor groepen zijn na afspraak andere
mogelijkheden beschikbaar. Aangezien het museum gelegen is op een
militaire kazerne is voor toegang legitimatie verplicht.
Bezoekersadres
Trip van Zoudtlandtkazerne
De la Reyweg 95
4818 BA BREDA
Website: www.maczekmuseum.nl
Tekst: www.maczekmuseum.nl
Foto’s: Bert Bugaj
55
Nieuwe rubriek: Oude foto‟s
Tekst en foto: Jos van Alphen
Op de foto ziet U kapitein Zbigniew
Giera van het Poolse 10e Regiment
Dragonders. Dit was een
“motorbataljon” waar mee bedoeld
werd “pantserinfanterie”.
ZO MAAR EEN FOTO
Kapitein Giera staat voor een huis in de
buurt van 's Hertogenbosch, exacte
plaats onbekend. Op zich een niet erg
opzienbarende foto maar er zit toch
een aardig verhaaltje aan vast.
In de winter 1944/1945 bewaakte de 1e
Poolse Pantserdivisie de Maas en het
Hollands Diep om Duitse infiltranten te
weren. Dat was een oorlog op kleine
schaal, die de hele winter doorging.
Duitse patrouilles waren hondsbrutaal en drongen tot diep in het achterland
door. Ze zijn destijds zelfs in Turnhout gesignaleerd. Ze lagen overdag in het
veld of in de bossen en 's nachts gingen ze op pad. Ze leefden op de
bonnefooi en bij afgelegen boerderijen trachtten ze onder bedreiging van
wapens eten te versieren.
Het meest bekende stuk uit die winter 1944/1945 is het massale artillerie
bombardement tijdens de Kerstnacht. Toen werd, dankzij de inlichtingen van
Jan de Rooy, verhinderd dat een Duits invasieleger van over de rivier
Brabant zou binnenvallen om zodoende, synchroon met het Duitse
Ardennenoffensief bij Bastogne, naar Antwerpen op te rukken.
Het is dus te begrijpen dat gedurende de hele winter pijnlijk nauwkeurig
werd omgegaan met dit voortdurend dreigende gevaar. Daarom waren er
veel veiligheidsvoorschriften waar iedereen zich aan had te houden.
Bijvoorbeeld:
56
Poolse bevoorrading- en aflossingstransporten van Breda naar de Maas
reden nooit over dezelfde weg heen en terug om niet overvallen te worden
door hen opwachtende Duitse patrouilles.
Toch was het nodig bepaalde eigen posten ‟s nachts herkenbaar te maken.
e
Daar hadden ze iets op gevonden dat ook al in de 1 Wereldoorlog werd
gebruikt. Op een benzineblik werd de naam van de post geschilderd. Maar
om ook ‟s nachts herkenbaar te zijn werden met een spijker gaatjes
geslagen in de vorm van de letters en cijfers die overdag zichtbaar waren.
Daarna werd een klein petroleumlampje in het blik gezet. Dat was van
grotere afstand niet te zien en dat was juist de bedoeling.
Op de foto ziet U links onder het benzineblik staan met daarop het nummer
54. Dat was het voertuignummer van het regiment Dragonders.
Wie staat er op deze foto?
Ons lid Dhr.Jan van Gerner uit Buinen stuurde een krantenknipsel uit een
plaatselijk weekblad met de volgende vraag: Wie is Wie?
57
In deel 139 van de historische rubriek weer eens een foto van de
beroemde Ter Apeler fotograaf F.C.H.W. Lunow. Het speurwerk werd
verricht door Rienhart Wolf van de website www.oudterapel.nl
Ter Apel- Bovenstaande foto werd opgestuurd door mevrouw Simon uit
Apeldoorn. Met de vraag we meer wisten over de achtergronden van de foto
waarop haar vader Lambert Simon te zien is. De heer Simon staat in het
midden van de foto, tussen de portretten van prinses Juliana en prins
Bernhard in.
De foto, gemaakt door fotograaf F.C.H.W.Lunow uit Ter Apel, vermeldt als
datum 12 april 1946. Op die datum was de heer Simon beroepsmilitair bij de
Nederlandse Huzaren. De bijeenkomst vond vermoedelijk plaats in het
gemeentehuis van de gemeente Vlagtwedde in Sellingen.
De zittende man in het midden is waarschijnlijk burgemeester Beins. Een
deel van de militairen draagt een Poolse uniformen.
Mulo.
In een vorige, Vervlogen Tijden, stond een foto van de oude Mulo in Ter
Apel centraal. Mevrouw Woppenkamp uit Burg. Beinsdorp wist hierover te
vertellen dat na de verhuizing van de Mulo naar de Bentlagerstraat, ook de
christelijke Ulo en de Huishoudschool nog gebruik hebben gemaakt van het
gebouw.
Wie meer over bovenstaande foto kan vertellen of namen van de afgebeelde
burgers of Poolse militairen (her) kent. Kan reageren via:
0599-587553 of
[email protected]
Men kan ook ter alle tijden met onze eigen redactie contact opnemen zie
colofon blz.4.
Bij voorbaat dank hiervoor.
e
De Redactie van Vereniging 1 Poolse pantserdivisie Nederland.
58
59
Oude knipsels
Uit het tijdschrift ,,De Spiegel,, uit de jaren vijftig.
60
UITNODIGING
Ons Bestuur nodigt u uit om de sterfdag van gen. Stanislaw Maczek
op 12 december 2010 te herdenken in Breda
luitenant-generaal S. Maczek
(*Szczerzec, 31.03.1892 - + Edinburgh, 11.12.1994)
Programma:
9.15 uur - Heilige Mis in het Pools ter intentie van Gen. St.
Maczek in de St. Laurentiuskerk aan Ginnekenweg 333
13.00 uur - Kranslegging op het graf van gen. St. Maczek
op het Poolse Militaire Ereveld aan de Ettensebaan
14.00 uur – de jaarlijkse algemene ledenvergadering
(zoals afgesproken tijdens de laatste ledenvergadering)
in Café-restaurant "De Toerist", Teteringsedijk 145.
Tijdens deze ontmoeting zullen de vertegenwoordigers van de Poolse
Ambassade uit Den Haag aan enkele Poolse veteranen, die op 11
november jl. in het Poolse Ambassade niet konden zijn, het Gouden
Medaille van het Poolse Leger uitreiken. (onder voorbehoud)
Na de ledenvergadering zal er een hapje en drankje worden geserveerd aan
de aanwezigen.
61
Het lijkt elk jaar drukker te worden tijdens de herdenking
Zelfs de Poolse Minister voor Veteranen- en Onderdruktenzaken was
aanwezig
Foto: Kinderen van basisschool De Rubenshof leggen bloemen op elk graf
van de gesneuvelde Poolse strijders.
De parkeerplaats van begraafplaats en uitvaartcentrum Leijsenakkers
is gevuld met diverse touringcars. De voertaal is er voor even Pools.
Zaterdagmorgen werden er de gesneuvelde Poolse strijders tijdens de
bevrijding van Oosterhout en omgeving herdacht.
door Casper van Aggelen
Oosterhout: In zijn welkomstwoord aan het begin van de herdenking op het
Pools Militair Ereveld aan de Oosterhoutse Veerseweg heette Wadec
Salewicz, de ceremoniemeester van dienst, een compleet bataljon aan
hoogwaardigheidbekleders en speciale gasten van harte en in het bijzonder
welkom. De respectvolle en schier oneindige lijst begon uiteraard met het
welkom aan de nog in leven zijnde oud-strijders van de 1e Poolse
62
Pantserdivisie van Generaal Stanislaw Maczek, kwam via burgemeester
Huisman aan bij de Poolse Minister Jan Stanislaw Ciechanowski van
Veteranen- en Onderdruktenzaken, kende diverse hoge officieren uit het
Poolse leger, bevatte een groet aan de Poolse priester Klim en heette onder
andere de kinderen van het doven- en slechthorenden instituut uit Bydgoszcz, de padvinders uit Poznan en Sochaczew en leerlingen van de
basisschool De Rubenshof welkom.
Met het verstrijken van de jaren lijkt de herdenking steeds drukker bezocht
te worden. Natuurlijk vullen de groepen kinderen en de speciale gasten het
Poolse ereveld en de omliggende paden behoorlijk op, maar ook „de gewone
belangstellende‟ lijkt steeds vaker in groten getale de weg naar de
Leijsenakkers te vinden. Natuurlijk onderstreepte burgemeester Huisman in
zijn toespraak het belang van deze bijeenkomst: “Naarmate de jaren
verstrijken neemt het aantal ooggetuigen, de oud-strijders die ons land
hebben bevrijd, af. Maar zij worden niet vergeten. Dat blijkt ook vandaag
weer, hier op het Pools Ereveld. Een nieuwe generatie heeft het stokje
overgenomen en zorgt ervoor dat dit dodenappèl blijft voortbestaan. Opdat
wij stil blijven staan bij die mensen, die hun jonge leven in de waagschaal
hebben gesteld voor de bevrijding van onze gemeente. Die eraan hebben
bijgedragen dat wij in vrijheid kunnen leven. Hun inzet zullen wij inderdaad
nooit vergeten.
” Via de Poolse tolk Maria Jasieniecka werd ook duidelijk dat Minister
Ciechanowski meer dan mooie woorden sprak over de daden van zijn
landgenoten en het respect dat hij voor hen in Nederland ontmoet: “Voor de
graven van de Poolse militairen staand, moet men zich bewust maken, dat
de 66 jaar geleden „met bloed en littekens‟ bevochten vrijheid, vandaag aan
Polen en Nederlanders de taak oplegt, om duurzame grondvesten te leggen
voor een verenigd en solidair Europa, vrij van voordelen en haat. Met
ontroering en trots neem ik vandaag deel een de herdenking, samen met de
Poolse veteranen, inwoners en bestuurders van Oosterhout en gasten uit
Polen. Laat onze aanwezigheid een eerbetoon zijn voor de gevallenen, een
getuigenis van de moed en opofferingsgezindheid van de soldaten, een
bewijs voor vriendschap tussen beide volkeren, vereend in een solidaire
strijd om vrijheid en vrede.”
Veel Poolse en Nederlandse jeugd bij herdenking.
Tijdens de herdenking mocht de jeugd ook een rol spelen. Kinderen van het
doven- en slechthorenden instituut dat vernoemd is naar Generaal Maczek
plaatsten grafkaarsen, terwijl Rubenshof leerlingen; Liselotte Nass, Bas
Plaisir en Max Suurland (in „t Pools) een gedichtje voorlazen. Saxofonist
Antoine Trommelen improviseerde er „kippevellend‟ op los, de Last Post
werd geblazen door Gerrit Simons. Een herdenking waardig; een waardige
herdenking.
63
Het Bestuur en de Redactie
van de Vereniging 1e Poolse Pantserdivisie
wenst u
een Prettige en Zalige Kerstdagen toe
en een Gezond en Gelukkig Nieuwjaar!
De redactie en het bestuur danken alle adverteerders voor hun
financiële bijdragen en het plaatsen van een advertentie, door welke
steun deze uitgave mogelijk is gemaakt.
Wij danken ook al onze donateurs en sponsors die onze vereniging met
verschillende bedragen hebben gesteund.
„Onze activiteiten worden mede mogelijk gemaakt door opbrengsten uit
de BankGiro Loterij. Uw deelname aan deze loterij wordt daarom van
harte aanbevolen.‟
Nog even deze oproep:
Mocht u op een van u vakantietrips iets tegen komen aangaande de
e
1 Poolse Pantserdivisie, monumenten en gedenktekens of andere zaken
van deze aard dan zijn wij zeer ingenomen met een foto of iets dergelijks.
Bij voorbaat onze hartelijke dank hiervoor.
Het adres van onze redactie vindt u voor in dit blad op pagina 4; Colofon.
64

Vergelijkbare documenten